_________________________________________________________________ Title: The Apostolic Fathers: I Clement, II Clement, Ignatius, Polycarp, Didache, Barnabas, The Shepherd of Hermas, The Martyrdom of Polycarp, The Epistle of Dionetus Creator(s): Lake, Kirsopp (1872-1946) Print Basis: Loeb Classical Library, first published 1913 Language: Greek Rights: Public Domain CCEL Subjects: All; Early Church _________________________________________________________________ THE APOSTOLIC FATHERS I CLEMENT · II CLEMENT IGNATIUS · POLYCARP DIDACHE · BARNABAS THE SHEPHERD OF HERMAS THE MARTYRDOM OF POLYCARP THE EPISTLE OF DIONETUS Based on the text of the Loeb Classical Library First published 1913 _________________________________________________________________ [most scholars consider this a homily and perhaps not by clement] _________________________________________________________________ KLĒMENTOS PROS KORINThIOUS A Hē ekklēsia tou theou hē paroikousa ῾Rōmēn tē ekklēsia tou theou tē paroikousē Korinthon, klētois hēgiasmenois en thelēmati theou dia tou kuriou hēmōn Iēsou Christou. charis humin kai eirēnē apo pantokratoros theou dia Iēsou Christou plēthuntheiē. I 1. Dia tas aiphnidious kai epallēlous genomenas hēmin sumphoras kai periptōseis, bradion nomizomen epistrophēn pepoiēsthai peri tōn epizētoumenōn par’ humin pragmatōn, agapētoi, tēs te allotrias kai xenēs tois eklektois tou theou, miaras kai anosiou staseōs hēn oliga prosōpa propetē kai authadē huparchonta eis tosouton aponoias exekausan, hōste to semnon kai periboēton kai pasin anthrōpois axiagapēton onoma humōn megalōs blasphēmēthēnai. 2. tis gar parepidēmēsas pros humas tēn panareton kai bebaian humōn pistin ouk edokimasen? tēn te sōphrona kai epieikē en Christō eusebeian ouk ethaumasen? kai to megaloprepes tēs philoxenias humōn ēthos ouk ekēruxen? kai tēn teleian kai asphalē gnōsin ouk emakarisen? 3. aprosōpolēmptōs gar panta epoieite kai en tois nomimois tou theou eporeusthe, hupotassomenoi tois par’ humin presbuterois; neois te metria kai semna noein epetrepete; gunaixin te en amōmō kai semnē kai hagnē suneidēsei panta epitelein parēngellete, stergousas kathēkontōs tous andras heautōn; en te tō kanoni tēs hupotagēs ta kata ton oikon semnōs oikourgein edidaskete, panu sōphronousas. II 1. Pantes te etapeinophroneite mēden alazoneuomenoi, hupotassomenoi mallon ē hupotassontes, hēdion didontes ē lambanontes. tois ephodiois tou Christou arkoumenoi, kai prosechontes tous logous autou epimelōn enesternismenoi ēte tois splanchnois, kai ta pathēmata autou hēn pro ophthalmōn humōn. 2. houtōs eirēnē batheia kai lipara ededoto pasin kai akorestos pothos eis agathopoiian, kai plērēs pneumatos hagiou ekchusis epi pantas egineto; 3. mestoi te hosias boulēs, en agathē prothumia met’ eusebeous pepoithēseōs exeteinete tas cheiras humōn pros ton pantokratora theon, hiketeuontes auton hileōs genesthai, ei ti akontes hēmeirtete. 4. agōn ēn humin hēmeras te kai nuktos huper pasēs tēs adelphotētos, eis to sōzesthai met’ eleous kai suneidēseōs ton arithmon tōn eklektōn autou. 5. eilikrineis kai akeraioi ēte kai amnēsikakoi eis allēlous. 6. pasa stasis kai pan schisma bdelukton ēn humin. epi tois paraptōmata autōn idia plēsion epentheite; ta husterēmata autōn idia ekrinete. 7. ametamelētoi ēte epi pasē agathopoiia, hetoimoi eis pan ergon agathon. 8. tē panaretō kai sebasmiō politeia kekosmēmenoi panta en tō phobō autou epeteleite; ta prostagmata kai ta dikaiōpmata tou kuriou epi ta platē tēs kardias humōn egegrapto. III 1. Pasa doxa kai platusmos edothē humin, kai epetelesthē to gegrammenon; Ephagen kai epien, kai eplatunthē, kai epachunthē, kai apelaktisen ho ēgapēmenos. 2. ek toutou zēlos kai phthonos, polemos kai aichmalōsia. 3. houtōs epēgerthēsan hoi atimoi epi tous entimous, hoi adoxoi epi tous endoxous, hoi aphrones epi tous phronimous, hoi neoi epi tous presbuterous. 4. dia touto porrō apestin hē dikaiosunē kai eirēnē, en tō apolipein hekaston ton phobon tou theou kai en tē pistei autou ambluōpēsai, mēde en tois nomimois tōn prostagmatōn autou proeuesthai, mēde politeuesthai kata to kathēkon tō Christō, alla hekaston badizein kata tas epithumias tēs kardias autou tēs ponēras, zēlon adikon kai asebē aneilēphotas, di’ hou kai thanatos eisēlthen eis ton kosmon. IV 1. Getraptai gar houtōs; Kai egeneto meth’ hēmeras, ēnenken Kain apo tōn karpōn tēs gēs thusian tō theō, kai Abel ēnenken kai autos apo tōn prōtotokōn tōn probatōn kai apo tōn steatōn autōn. 2. kai epeiden ho theos epi Abel kai epi tois dōrois autou, epi de Kain kai epi tais thusiais autou ou proseschen. 3. kai elupēthē Kain kai sunepesen tō prosōpō autou. 4. kai eipen ho theos pros Kain; Hinati perilupos egenou, kai hinati sunepesen to proōpon sou? ouk ean orthōs prosenenkēs, orthōs de mē dielēs, hēmartes? 5. hēsuchason; pros se hē aposrophē autou, kai su arxeis autou. 6. kai eipen Kain pros Abel ton adelphon autou; Dielthōmen eis to pedion. kai egeneto en tō einai autous en tō pediō, anestē Kain epi Abel ton adelphon autou kai apekteinen auton. 7. horate, adelphoi, zēlos kai phthonos adelphoktonian kateirgasato. 8. dia zēlos ho patēr hēmōn Iakōb apedra apo prosōpou Ēsau tou adelphou autou. 9. zēlos epoiēsen Iōsēph mechri thanatou diōchthēnai kai mechri douleias eiselthein. 10 zēlos phugein ēnankasen Mōusēn apo prosōpou Pharaō basileōs Aiguptou en tō akousai auton apo tou homophulou. Tis se katestēsen kritēn ē dikastēn eph’ hēmōn? mē anelein me su theleis, hon tropon aneiles echthes ton Aiguption? 11. dia zēlos Aarōn kai Mariam exō tēs parembolēs ēulisthēsan. 12. zēlos Dathan kai Abeirōn zōntas katēgagen eis hadou dia to stasiasai autous pros ton theraponta tou theou Mōusēn. 13. dia zēlos Daueid phthonon eschen ou monon hupo tōn allophulōn, alla kai hupo Saoul basileōs Israēl ediōchthē. V 1. All’ hina tōn archaiōn hupodeigmatōn pausōmetha, ethōmen epi tous engista genomenous athlētas; labōmen tēs geneas hēmōn ta gennaia hupodeigmata. 2. dia zēlon kai phthonon hoi megistoi kai dikaiotatoi stuloi ediōchthēsan kai heōs thanatou ēthlēsan. 3. labōmen pro ophthalmōn hēmōn tous agathous apostolous; 4. Petron, hos dia zēlon adikon ouch hena oude duo, alla pleionas hupēnenken ponous kai houtō marturēsas eporeuthē eis ton opheilomenon topon tēs doxēs. 5. dia zēlon kai erin Paulos hupomonēs brabeion hupedeixen, 6. heptakis desma phoresas, phugadeutheis, lithastheis, kērux genomenos en te tē analē kai en tē dusei, to gennaion tēs piteōs autou kleos elaben. 7. dikaiosunēn didaxas holon ton ton kosmon, kai epi to terma tēs duseōs elthōn kai marturēsas epi tōn hēgoumenōn, houtōs apēllagē tou kosmou kai eis ton hagion topon anelēmphthē, hupomonēs genomenos megistos hupogrammos. VI 1. Tauta, agapētoi, ou monon humas nouthetountes epistellomen, alla kai heautous hupomimnēskontes; en gar tō autō esmen skammati, kai ho autos hēmin agōn epikeitai. 2. dio apolipōmen tas kenas kai mataias phrontidas, kai elthōmen epi ton eukleē kai semnon tēs paradoseōs hēmōn kanona, 3. kai enōpion tou poiēsantos hēmas. 4. atenisōmen eis to haima tou Christou kai gnōmen, hōs estin timion tō patri autou, hoti dia tēn hēmeteran sōtērian ekchuthen panti tō kosmō metanoias charin huēnenken. 5. dielthōmen eis tas geneas pasas, kai katamathōmen hoti en genea kai genea metanoias topon edōken ho despotēs tois boulomenois epistraphēnai ep’ auton. 6. Nōe ekēruxen metanoian, kai hoi hupakousantes esōthēsan. 7. Iōnas Nineuitais katastrophēn ekēruxen; hoi de metanoēsantes epi tois hamartēmasin autōn exilasanto ton theon hiketeusantes kai elabon sōtērian, kaiper allotrioi tou theou ontes. VII 1. Tauta, agapētoi, ou monon humas nouthetountes epistellomen, alla kai heautous hupomimnēskontes; en gar tō autō esmen skammati, kai ho autos hēmin agōn epikeitai. 2. dio apolipōmen tas kenas kai mataias phrontidas, kai elthōmen epi ton eukleē kai semnon tēs paradoseōs hēmōn kanona, 3. kai enōpion tou poiēsantos hēmas. 4. atenisōmen eis to haima tou Christou kai gnōmen, hōs estin timion tō patri autou, hoti dia tēn hēmeteran sōtērian ekchuthen panti tō kosmō metanoias charin huēnenken. 5. dielthōmen eis tas geneas pasas, kai katamathōmen hoti en genea kai genea metanoias topon edōken ho despotēs tois boulomenois epistraphēnai ep’ auton. 6. Nōe ekēruxen metanoian, kai hoi hupakousantes esōthēsan. 7. Iōnas Nineuitais katastrophēn ekēruxen; hoi de metanoēsantes epi tois hamartēmasin autōn exilasanto ton theon hiketeusantes kai elabon sōtērian, kaiper allotrioi tou theou ontes. VIII 1. Hoi leitourgoi tēs charitos tou theou dia pneumatos hagiou peri metanoias elalēsan. 2. kai autos de ho despotēs tōn hapantōn peri metanoias elalēsen meta horkou; Zō gar egō, legei kurios, ou boulomai ton thanaton tou hamartōlou hōs tēn metanoian, prostitheis kai gnōmēn agathēn; 3. Metanoēsate, oikos Israēl, apo tēs anomias humōn; eipon tois huiois tou laou mou. Ean ōsin hai hamartiai humōn apo tēs gēs heōs tou ouranou kai ean ōsin purroterai kokkou kai melanōterai sakkou, kai epistraphēte pros me ex holēs tēs kardias kai eipēte; Pater; epakousomai humōn hōs laou hagiou. 4. kai en heterō topō legei houtōs; Lousasthe kai katharoi genesthe, aphelesthe tas ponērias apo tōn psuchōn humōn apenanti tōn ophthalmōn mou; pausasthe apo tōn ponēriōn humōn, mathete kalon poiein, ekzētēsate krisin, rhusasthe adikoumenon, krinate orphanō kai dikaiōsate chēra; kai deute kai dielenchthōmen, legei kurios; kai ean ōsin hai hamartiai humōn hōs phoinikoun, hōs chiona leukanō; ean de ōsin hōs kokkinon, hōs erion leukanō; kai ean thelēte kai eisakousēte mou, ta agatha tēs gēs phagesthe; ean de mē thelēte mēde eisakousēte mou, machaira humas katedetai; to gar stoma kuriou elalēsen tauta. 5. pantas oun tous agapētous autou boulomenos metanoias metaschein estērixen tō pantokratorikō boulēmati autou. IX 1. Dio upakousōmen tē megaloprepei kai endoxō boulēsei autou, kai hiketai benomenoi tou eleous kai tēs chrēstotētos autou prospesōmen kai epistrepsōmen epi tous oiktirmous autou, apolipontes tēn mataioponian tēn te erin kai to eis thanaton agon zēlos. 2. atenisōmen eis tous teleiōs leitourgēsantas tē megaloprepei doxē autou. 3. labōmen Enōch, hos en hupakoē dikaios heuretheis metetethē, kai ouch heurethē autou thanatos. 4. Nōe pistos heuretheis dia tēs leitourgias autou palingensian kosmō ekēruxen, kai diesōsen di’ autou ho despotēs ta eiselthonta en homonoia zōa eis tēn kibōton. X 1. Abraam, ho philos prosagoreutheis, pistos heurethē en tō auton hupēkoon genesthai tois rhēmasin tou theou. 2. houtos di’ hupakoēs exēlthen ek tēs gēs autou kai ek tēs sungeneias autou kai ek tou oikou tou patros autou, hopōs gēn oligēn kai sungeneian asthenē kai oikon mikron katalipōn klēronomēsē tas eangelias tou theou. legei gar autō; 3. Apelthe ek tēs gēs sou kai ek tēs sungeneias sou, kai esē eulogēmenos; kai eulogēsō tous eulogountas se kai katarasomai tous katarōmenous se. kai eulogēthēsontai en soi pasai hai phulai tēs gēs. 4. kai palin en tō diachōristhēnai auton apo Lōt eipen autō ho theos. Anablepsas tois ophthalmois sou ide apo tou topou, hou nun su ei, pros borran kai liba kai anatolas kai thalassan, hoti´pasan tēn gēn hēn su horas, soi dōsō autēn kai tō spermati sou heōs aiōnos. 5. kai poiēsō to sperma sou hōs tēn ammon tēs gēs, ei dunatai tis exarithmēsai tēn ammon tēs gēs, kai to sperma sou exarithmēthēsetai. 6. kai palin legei; Exēgagen ho theos ton Abraam kai arithmēson tous asteras, ei dunēsē exarithmēsai autous; houtōs estai to sperma sou. episteusen de Abraam tō theō, kai elogisthē autō eis dikaiosunēn. 7. dia pistin kai philoxenian edothē autō huios en gēra, kai di’ hupakoēs prosēnenken auton thusian tō theō pros to oros ho edeixen autō. XI 1. Dia philoxenian kai eusebeian Lōt esōthē ek Sodomōn, tēs perichōrou pasēs kritheisēs dia puros kai theiou, prodēlon poiēsas ho despotēs, hoti tous epizontas ep’ auton ouk enkataleipei, tous de heteroklineis huparchontas eis kolasin kai aikismon tithēsin. 2. sunexelthousēs gar autō tēs gunaikos heterognōmonos huparchousēs kai ouk en homonoia, eis touto sēmeion etethē, hōste genesthai autēn stēlēn halos heōs tēs hēmeras tautēs, eis to gnōston einai pasin, hoti hoi dipsuchoi kai hoi distazontes peri tēs tou theou dunameōs eis krima kai eis sēmeiōsin pasais tais geneais ginontai. XII 1. Dia pistin kai philoxenian esōthē ῾Raab hē pornē. 2. ekpemphthentōn gar hupo Iēsou tou tou Nauē kataskopōn eis tēn Hierichō, egnō ho basileus tēs gēs, hoti hēkasin kataskopeusai tēn chōran autōn, kai exepempsen andras tous sullēmpsomenous autous, hopōs sullēmphthentes thanatōthōsin. 3. hē oun philoxenos ῾Raab eisdexamenē autous ekrupsen eis to huperōon hupo tēn linokalamēn. 4. epistathentōn de tōn para tou basileōs kai legontōn; Pros se eisēlthon hoi basileus houtōs keleuei, hēde apekrithē; Eisēlthon men hoi andres, ohus zēteite, pros me, all’ eutheōs apē¨lthon kai poreuontai tē hodō; uodeiknuousa autois enallax. 5. kai eipen pros tous andras; Ginōskosa ginōskō egō, hoti kurios ho theos paradidōsin humin tēn tēn tautēn; ho gar phobos autēn. hōs ean oun genētai labein autēn humas, diasōsate me kai ton oikon tou patros mou. 6. kai eipan autē; Estai houtōs, hōs elalēsas hēmin, hōs´pantas tous sous hupo to stegos sou, kai diasōthēsontai; hosoi gar ean heurethōsin exō tēs oikias, apolountai. 7. kai prosethento autē dounai sēmeion, hopōs ekkremasē ek tou oikou autēs kokkinon, prodēlon poiountes, hoti dia tou haimatos tou kuriou lutrōsis estai pasin tois pisteuousin kai elpizousin epi ton theon. 8. horate, agapētoi, hoti ou monon pistis, alla kai prophēteia en tē gunaiki gegonen. XIII 1. Tapeinophronēsōmen oun, adelphoi, apothemenoi pasan alazoneian kai tuphos kai aphrosunēn kai orgas, kai poiēsōmen to gegrammenon, legei gar to pneuma to hagion; Mē kauchasthō ho sophos en tē sophia autou mēde ho ischuros en tō ploutō autou, all’ hē ho kauchōmenos en kuriō dauchasthō, tou ekzētein auton kai poiein krima kai dikaiosunēn; malista memnēmenoi tōn logōn tou kuriou Iēsou, ohus elalēsen dedaskōn epieikeian kai makrothumian. 2. houtōs gar eipen; Eleate, hina eleēthēte; aphiete, hina aphethē humin; hōs chrēsteuesthe, houtōs psrēsteuthēsetai humin; hō metrō metreite, en autō metrēthēsetai humin. 3. tautē tē entolē kai tois parangelmasin toutois stērixōmen heautous eis logois autou, tapeinophronountes; phēsin gar ho hagios logos; 4. Epi tina epiblepsō, all’ ē epi ton praun kai hēsuchion kai tremonta mou ta logia. XIV 1. Dikaion oun kai hosion, andres adelphoi, hupēkoous hēmas mallon genesthai tō theō ē tois en alazoneia kai akatastasia muserou zēlous archēgois exakolouthein. 2. blabēn gar ou tēntuchousan, mallon de kindunon hupoisomen megan, ean rhipsokindunōs epidōmen heautous tois thelēmasin tōn anthrōpōn, hoitines exakontizousin eis erin kai staseis, eis to apallotriōsai hēmas tou kalōs echontos. 3. chrēsteusōmetha heautois kata tēn eusplanchnian kai glukutēta tou poiēsantos hēmas. 4. gegraptai gar; Chrēstoi esontai oikētroes gēs, akakaoi de hupoleiphthēsontai ep’ autēs; hoi de paranomountes exolethreuthēsontai ap’ autēs. 5. kai palin legei; Eidon asebē huperupsoumenon kai epairomenon hōs tas kedrous tou Libanou; kai parēlthon, kai idou ouk ēn, kai exezētēsa ton topon autou, kai ouch heuron. phulasse akakian kai ide euthutēta, hoti estin enkataleimma anthrōpō eirēnikō. XV 1. Toinun kollēthōmen tois met’ eusebeias erēneuousin, kai mē tois meth’ hupokriseōs boulomenois erēnēn. 2. legei gar pou; Houtos ho laos tois cheilesin me tima, hē de kardia autōn porrō apestin ap’ emou. 3. kai palin; Tō stomati autōn katērōnto. 4. kai palin legei; Ēgapēsan auton tō stomati autōn kai tē glōssē autōn epseusanto auton, hē de kardia autōn ouk eutheia met’ autou, oude epistōthēsan en tē diathēkē autou. 5. dia touto alala genēthētō ta cheilē ta dolia ta lalounta kata tou dikaiou anomian. kai palin; Exolethreusai kurios panta ta cheilē ta dolia, glōssan megalorēmona, tous eipontas; Tēn glōssan hēmōn megalunoumen, ta cheilē hēmōn par’ hēmin estin; tis hēmōn kurios estin? 6. apo tēs talaipōrias tōn ptōchōn kai tou stenagmou tōn penētōn nun anastēsomai, legei kurios; thēsomai en sōtēriō, 7. parrēsiasomai en autō. XVI 1. Tapeinophronountōn gar estin ho Christos ouk epairomenōn epi to poimnion autou. 2. to skēptron tēs megalōsunēs tou theou, ho kurios Iēsous Christos, kaiper dunamenos, alla tapeinophronōn, kathōs to pneuma to hagion peri autou elalēsen; phēsin gar; 3. Kurie, tis episteusen tē akoē hēmōn? kai ho brachiōn kuriou tini apekaluphthē? anēngeilamen enantion autou, hōs paidion, hōs rhiza en gē dipsōsē; ouk estin autō eidos oude doxa, kai eidomen auton, kai ouk eichen eidos oude kallos, alla to eidos autou atimon, ekleipon para to eidos tōn anthrōpōn; anthrōpos en plēgē ōn kai ponō kai eidōs pherein malakian, hoti apestraptai to prosōpon autou, ētimasthē kai ouk elogisthē; 4. houtos tas hamartias hēmōn pherei kai peri hēmōn adunatai, kai hēmeis elogisametha auton einai en ponō kai en plēgē kai en kakōsei; 5. autos de etraumatisthē dia tas hamartias hēmōn kai memalakistai dia tas anomias hēmōn. paideia eirēnēs hēmōn ep’ auton; tō mōlōpi autou hēmeis iathēmen. 6. pantes hōs probata eplanēthēmen, anthrōpos tē hodō autou eplanēthē; 7. kai kurios paredōken auton huper tōn hamartiōn hēmōn, kai autos dia to kekakōsthai ouk anoigei to stoma. hōs probaton epi sphagēn ēchthē, kai hōs amnos enantion tou keirantos aphōnos, houtōs ouk anoigei to stoma autou. en tē tapeinōsei hē krisis autou ērthē. 8. tēn genean autou tis diēgēsetai? hoti airetai apo tēs gēs hē zōē autou. 9. apo tōn anomiōn tou laou mou hēkei eis thanaton. 10. dōsō tous ponērous anti tēs taphēs autou kai tous plousious anti tou thanatou autou; hoti anomian ouk epoiēsen, oude heurethē dolos en tō stomati autou. kai kurios bouletai katharisai auton tēs plēgēs. 11. ean dōte peri hamartias, hē psuchē humōn opsetai sperma makrobion. 12. kai kurios bouletai aphelein apo tou ponou tēs psuchēs autou, deixai autō phōs kai plasai tē sunesei, dikaion eu douleuonta pollois. kai tas hamartias autōn autos anoisei. 13. dia touto autos klēronomēsei polllous kai tōn ischurōn meriei skula; anth’ hōn paredothē eis thanaton hē psuchē autou, kai en tois anomois elogisthē. 14. kai autos hamartias pollōn anēnenken kai dia tas hamartias autōn paredothē. 15. kai´palin autos phēsin; Egō de eimi skōlēx kai ouk anthrōpos, oneidos anthrōpōn kai exouthenēma laou. 16. pantes hoi theōrountes me exemuktērisan me. elalēsan en cheilesin, ekinēsan kephalēn; Ēlpisen epi kurion, rhusasthō auton, sōsatō auton, hoti thelei auton. 17. horate, andres agapētoi, tis ho hupogrammos ho dedomenos hēmin; ei gar ho kurios houtōs etapeinophronēsen, ti poiēsōmen hēmeis hoi hupo ton zugon tēs charitos autou di’ autou elthontes? XVII 1. Mimētai genōmetha kakeinōn, hoitines en dermasin aigeiois kai mēlōtais periepatēsan kērussontes tēn eleusin tou Christou; legomen de Ēlian kai Helisaie, eti de kai Iezekiēl, tous prophētas; pros toutois kai tous memarturēmenous. 2. emarturēthē megalōs Abraam kai philos prosēgoreuthē tou theou, kai legei atenizōn eis tēn doxan tou theou tapeinophronōn; Egō de eimi gē kai spodos. 3. eti de kai peri Iōb houtōs gegraptai; Iōb de ēn dikaios kai amemptos, alēthinos, theosebēs, apechomenos apo pantos kakou. 4. all’ autos heautou katēgorei legōn; Oudeis katharos apo rhupou, oud’ an mias hēmeras hē zōē autou. 5. Mōusēs pistas en holō tō oikō autou eklēthē, kai dia tēs hupēresias hautou ekrinen ho theos Aigupton dia tōn mastigōn kai tōn aikismatōn autōn; alla kakeinos doxastheis megalōs ouk emegalorēmonēsen, all’ eipen ek tēs batou chrēmatismou autō didomenou; Tis eimi egō, hoti me pempeis? Egō de eimi ischnophōnos kai braduglōssos. 6. kai palin legei; Egō de eimi atmis apo kuthras. XVIII 1. Ti de eipōmen epi tō memarturēmenō Daueid eph’ hou eipen ho theos; Heuron andra kata tēn kardian mou, Daueid ton tou Iessai, en eleei aiōniō echrisa auton. 2. alla kai autos legei pros ton theon; Eleēson me, ho theos, kata to mega eleos sou, kai kata to plēthos tōn oiktirmōn sou exaleipson to anomēma mou. 3. epi pleion plunon me apo tēs anomias mou emōpion mou estin diapantos. 4. soi monō hēmarton, kai to ponēron enōpion sou epoiēsa, hopōs an dikaiōthēs en tois logois sou. kai nikēsēs en tō krinesthai se. 5. idou gar en anomiais sunelēmphthēn, kai en hamartiais ekissēsen me hē mētēr mou. 6. idou gar alētheian ēgapēsas; ta adēla kai ta kruphia tēs sophias sou edēlōsas moi. 7. rhantieis me hussōpō, kai katharisthēsomai; pluneis me kai huper chiona leukanthēsomai. 8. akoutieis me agalliasin kai euphrosunēn. agalliasonta osta tetapeinōmena. 9. apostrepson to prosōpon sou apo tōn hamartiōn mou, kai pasas tas anomias mou exaleipson. 10. kardian katharan ktison en emoi, ho theos, kai pneuma euthes enkainison en tois enkatois mou. 11. mē aporipsēs me apo tou prosōpou sou, kai to pneuma to hagion sou mē antanelēs ap’ emou. 12. apodos moi tēn agalliasin tou sōtēriou sou, kai pneumati hēgemonikō stērison me. 13. didaxō anomous tas hodous sou, kai asebeis epistrepsousin epi se. 14. rhusai me ex haimatōn, ho theos, ho theos tēs sōtērias mou. 15. agalliasetai hē glōsasa mou tēn dikaiosunēn sou. kurie, to stoma mou anoixeis, kai ta cheilē mou anangelei tēn ainesin sou. 16. hoti ei ēthelēsas thusian, edōka an holokautōmata ouk eudokēseis. 17. thusia tō theō pneuma suntetrimmenon; kardian suntetrimmenēn kai tetapeinōmenēn ho theos ouk exouthenōsei. XIX 1. Tōn tosoutōn oun kai toioutōn houtōs memarturēmenōn to tapeinophron kai to hupodees dia tēs hupakoēs ou monon hēmas, alla kai tas pro hēmōn geneas beltious epoiēsen, tous te katadexamenous ta logia autou en phobō kai alētheia. 2. pollōn oun kai megalōn kai endoxōn meteilēphotes praxeōn epanadramōmen epi ton ex archēs paradedomenon hēmin tēs eirēnēs skopon, kai atenisōmen eis ton patera kai ktistēn tou sumpantos kosmou kai tais megaloprepesi kai huperballousais autou dōreais tēs eirēnēs euergesiais te kollēthōmen. 3. idōmen auton kata dianoian kai emblepsōmen tois ommasin tēs psuchēs eis to makrothumon autou boulēma; noēsōmen, pōs aorgētos huparchei pros pasan tēn ktisin autou. XX 1. Hoi ouranoi tē dioikēsei autou saleuomenoi en eirēnē hupotassontai autō. 2. hēmera te kai nux ton tetagmenon hup’ autou dromon dianuousin, mēden allēlois empodizonta. 3. hēlios te kai selēnē, asterōn te choroi kata tēn diatagēn autou en homonoia dicha pasēs parekbaseōs exelissousin tous epitetagmepnous autois horismous. 4. gē kuophorousa kata to thelēma autou tois idiois kairois tēn panplēthē anthrōpois te kai thērsin kai pasin tois ousin ep’ autēs zōois anatellei trophēn, mē dichostatousa mēde alloiousa ti tōn dedogmatismenōn hup’ autou. 5. abussōn te anexichniasta kai nerteōn anekdiēgēta klimata tois autois sunechetai prostagmasin. 6. to kutos tēs apeirou thalassēs kata tēn dēmiourgian autou sustathen eis tas sunagōgas ou parekbainei ta peritetheimena autē kleithra, alla kathōs detaxen autē, houtōs poiei. 7. eipen gar; Heōs hōde hēxeis, kai ta kumata sou en soi suntribēsetai. 8. ōkeanos aperantos anthrōpois kai hoi met’ auton kosmoi tais autais tagais tou despotou dieuthunontai. 9. kairoi earinoi kai therinoi kai metopōrinoi kai pseimerinoi en eirēnē metaparadidoasin allēlois. 10. anemōn stathmoi kata ton idion kairon tēn leitourgian autōn aproskopōs epitelousin; aenaoi te pēgai, pros apolausin kai ugeian dēmiourgētheisai, dicha elleipseōs parechontai tous pros zōēs anthrōpois mazous; ta te elachista tōn zōōn tas suneleuseis autōn en homonoia kai eirēnē poiountai. 11. tauta panta ho megas dēmiourgos kai despotēs tōn hapantōn en eirēnē kai homonoia prosetaxen einai, euergetōn ta panta, huperekperissōs de hēmas tous prospepheugontas tois oiktirmois autou dia tou kuriou hēmōn Iēsou Christou, 12. ō hē doxa kai hē megalōsunē eis tous aiōnas tōn aiōnōn. amēn. XXI 1. Horate, agapētoi, mē hai euergesiai autou hai pollai genōntai eis krima hēmin, ean mē axiōs autou politeuomenoi ta kala kai euaresta enōpion autou poiōmen meth’ homonoias. 2. legei gar pou; Pneuma kuriou luchnos ereunōn ta tamieia tēs gastros; 3. idōmen, pōs engus estin, kai hoti ouden lelēthen auton tōn ennoiōn hēmōn oude tōn dialogismōn hōn poioumetha; 4. dikaion oun estin mē leipotaktein hēmas apo tou thelēmatos autou. 5. mallon anthrōpois aphrosi kai anoētois kai epairomenois kai enkauchōmenois en alazoneia tou logou autōn proskopsōmen ē tō theō. 6. ton kurion Iēsoun Christon, hou to haima huper hēmōn edothē, entrapōmen tēn paideian tou phobou tou theou, tas gunaikas hēmōn epi to agathon diorthōsōmetha. 7. to akiagapēton tēs epieikes tēs glōssēs autōn dia tēs sigēs phaneron poiēsatōsan, tēn agapēn autōn mē kata proskliseis, alla pasin tois phoboumenois ton theon hosiōs isēn parechetōsan. 8. ta tekna hēmōn tēs en Christō paideias metalambanetōsan; mathetōsan, ti tapeinophrosunē para theō ischuei, ti agapē hagnē para theō dunati, pōs ho phobos autou kalos kai megas kai sōzōn pantas tous en autō hosiōs anastrephomenous en kathara. 9. ereunētēs gar estin ennoiōn kai enthumēseōn; hou hē pnoē autou en hēmin estin, kai hotan thelē, anelei autēn. XXII 1. Tauta de panta bebaioi hē en Christō pistis; kai gar autos dia tou pneumatos tou hagiou houtōs proskaleitai hēmas; Deute, tekna, akousate mou, phobon kuriou didaxō humas. 2. tis estin anthrōpos ho thelōn zōēn, agapōn hēmeras idein agathos? 3. pauson tēn glōssan sou apo kakou, kai cheilē sou tou mē lalēsai dolon. 4. ekklinon apo kakou, kai poiēson agathon. 5. zētēson eirēnēn, kai diōxon autēn; 6. ophthalmoi kuriou epi dikaious, kai ōta autou pros deēsin autōn; prosōpon de kuriou epi poiountas kaka, tou exolethreusai ek gēs to mnēmosunon autōn. 7. ekekraxen ho dikaios, kai ho kurios eisēkousen autou, kai ek pasōn tōn thlipseōn autou erusato auton. 8. Pollai hai mastiges tou hamartōlou, tous de epizontas epi kurion eleos kuklōsei. XXIII 1. Ho oiktirmōn kata panta kai euergetikos patēr echei splanchna epi tous phoboumenous auton, ēpiōs te kai prosēnōs tas charitas autou apodidoi tois proserchomenois autō haplē dianoia. 2. dio mē dipsuchōmen, mēde indallesthō hē psuchē hēmōn epi tais huperballousais kai endoxois dōreais autou. 3. porrō genesthō aph’ hēmōn hē graphē hautē, hopou legei; Talaipōroi eisin hoi dipsuchoi, hoi distazontes tē psuchē, hoi legontes; Tauta ēkousamen kai epi tōn paterōn hēmōn, kai idou, gegērakamen, kai ouden hēmin toutōn subebēken. 4. ō anoētoi, sumbalete heautous xulō; labete ampelon; prōton men phulloroei, eita blastos ginetai, eita phullon, eita anthos, kai meta tauta omphax, eita staphulē parestēkuia. horate, hoti en kairō oligō eis pepeiron katanta ho karpos tou xulou. 5. ep’ alētheias tachu kai exaiphnēs teleiōthēsetai to boulēma autou, sunepimarturousēs kai tēs graphēs, hoti tachu hēxei kai ou chroniei, kai eaiphnēs hēxei ho kurios eis ton naon autou, kai ho hagios, hon humeis prosdokate. XXIV 1. Katanoēsōmen, agapētoi, pōs ho despotēs epideiknutai diēnekōs hēmin tēn mellousan anastasin esesthai, hēs tēn aparchēn epoiēsato ton kurion Iēsoun Christon ek nekrōn anastēsas. 2. idōmen, agapētoi, tēn kata kairon ginomenēn anastasin. 3. hēmera kai nux anastasin hēmin dēlousin; koimatai hē nux, anistatai hē hēmera; hē hēmera apeisin, nux eperchetai. 4. labōmen tous karpous; ho sporos pōs kai tina tropon ginetai? 5. exēlthen ho speirōn kai ebalen eis tēn gēn hekaston tōn spermatōn, hatina pesonta eis tēn gēn xēra kai gumna dialuetai; eit’ ek tēs dialuseōs hē megaleiotēs tēs pronoias tou despotou anistēsin auta, kai ek tou henos pleiona auxei kai ekpherei karpon. XXV 1. Idōmen to paradoxon sēmeion to ginomenon en tois anatolikois topois, toutestin tois peri tēn Arabian. 2. orneon gar estin, ho prosonomazetai phoinix; touto monogenes huparchon zē etē pentakosia, genomenon te ēdē pros apolusin tou apothanein auto, sēkon heautō poiei ek libanou kai smurnēs kai tōn loipōn arōmatōn, eis hon plērōthentos tou chronou eiserchetai kai teleuta. 3. sēpomenēs de tēs sarkos skōlēx tis gennatai, hos ek tēs ikmados tou teteleutēkotos zōou anatrephomenos pterophuei; eita gennaios genomenos airei ton sēkon ekeinon, hopou ta osta tou progegonotos estin, kai tauta bastazōn dianuei apo tēs Arabikēs chōras heōs tēs Aiguptou eis tēn legomenēn Hēlioupolin, 4. kai hēmeras, blepontōn pantōn, epiptas epi ton tou hēliou bōmon tithēsin auta kai houtōs eis toupisō aphorma. 5. hoi oun hiereis episkeptontai tas anagraphas tōn chronōn kai heuriskousin auton pentakosiostou etous peplērōmenou elēluthenai. XXVI 1. Mega kai thaumaston oun nomizomen einai, ei hodēmiourgos tōn hapantōn anastasin poiēsetai tōn hosiōs autō douleusantōn en pepoithēsei pisteōs agathēs, hopou kai di’ orneou deiknusin hēmin to megaleion tēs epangelias autou? 2. legei gar pou; Kai exanastēseis me, kai exomologēsomai soi, kai; Ekoimēthēn kai exēgerthēn, hoti su met’ emou ei. 3. anazōpurēsatō oun hē pistis autou en humin, kai noēsōmen hoti panta engus autō estin. 4. en logō tēs megalōsunēs autou sunkatastrepsai. 5. Tis erei autō; Ti epoiēsas? ē tis antistēsetai tō kratei tēs ischuos autou? hote thelei kai hōs thelei poiēsei panta, kai ouden mē parelthē tōn dedgmatismenōn hup’ autou. 6. panta enōpion autou eisin, kai ouden lelēthen tēn boulēn autou, 7. ei hoi ouranoi diēgountai doxan theou, poiēsin de cheirōn autou anangelei to stereōma; hē hēmera tē hēmera ereugetai rhēma, kai nux nukti anangelei gnōsin; kai ouk eisin logoi oude laliai, hōn ouchi akouontai hai phōnai autōn. XXVII 1. Tautē oun tē elpide prosdedesthōsan hai psupsai hēōn tō pistō en tais epangeliais kai tō dikaiō en tois krimassin. 2. ho parangeilas mē pseuesthai, pollō mallon autos ou pseusetai; ouden gar adunaton para tō theō ei mē to pseusasthai. 3. anazōpurēsatō oun hē pistis autou en hēmin, kai noēsōmen hoti panta engus autō en hēmin, kai noēsōmen hoti panta engus autō estin. 4. en logō tēs megalōsunēs autou sunestēsato ta panta, kai en logō dunatai auta katastrepsai. 5. Tis erei autō; Ti epoiēsas? ē tis antistēsetai tō kratei tēs ischuos autou? hote thelei kai hōs thelei poiēsei panta, kai ouden mē parelthē tōn dedegmatismenōn hup’ autou. 6. panta enōpion autou eisin, kai ouden lelēthen tēn bouēn autou, 7. ei hoi ouranoi diēgountai doxan theou, poiēsin de cheirōn autou anangelei to stereōma; hē hēmera tē hēmera ereugetai rhēma, kai nux nukti anangelei gnōsin; kai ouk eisin logoi oude laliai, hōn ouchi akouontai hai phōnai autōn. XXVIII 1. Pantōn oun blepomenōn kai akouomenōn, phobēthōmen auton, kai apolipōmen phaulōn ergōn miaras epithumias, hina tō eleei autou skepasthōmen apo tōn mellontōn krimatōn. 2. pou gar tis hēmōn dunatia phugein apo tēs krataias cheiros autou? poios de komos dexetai tina tōn automolountōn ap’ autou? 3. legei gar pou to grapheion; Pou aphēxō kai pou krubēsomai apo tou prosōpou sou? ean anabō eis ton ouranon, su ekei ei; ean apelthō eis ta eschata tēs abussous, ekei to pneuma sou. 4. poi oun tis apelthē ē pou apodrasē apo tou ta panta emperiechontos? XXIX 1. Proselthōmen oun autō en hosiotēti psuchēs, hagnas kai amiantous cheiras arontes pros auton, agapōntes ton epieikē kai eusplanchnon patera hēmōn, hos eklogēs meros hēmas epoiēsen eautō. 2. houtō gar gegraptai; Hote diemerizen ho hupsistos ethnē, hōs diepeiren huious Adam, estēsen horia ethnōn kata arithmon angelōn theou. egenēthē meris kurios lambanei heautō ethnos ek mesou ethnōn, hōsper lambanei anthrōpos tēn aparchēn autou tēs halō; kai exeleusetai ek tou ethnous ekeinou hagia hagiōn. XXX 1. Hagiou oun meris huparchontes poiēsōmen ta tou hagiasmou panta, pheugontes katalalias, miaras te kai anagnous sumplokas, methas te kai neōterismous kai bdeluktas epithumias, museran moicheian , bdeluktēn huperēphanian. 2. Theos gar, phēsin, uperēphanois antitassetai, tapeinois, hois didōsin charin. 3. kollēthōmen oun ekeinois, hois hē charis apo tou theou dedotai; edusōmetha tēn homonoian tapeinophrnountes, enkrateuomenoi, apo pantos psithurismou kai katalalias porrō heautous poiountes, ergois dikaioumenoi, mē logois. 4. legei gar; Ho ta polla legōn kai antakousetai; ē ho eulalos oietai einai dikaios? 5. eulogēmenos gennētos gunaikos oligobios. mē polus en rhēmasin ginou. 6. ho epainos hēmōn estō en theō kai mē ex autōn; autepainetous gar misei ho theos. 7. hē marturia tēs agathēs praxeōs hēmōn didosthō hup’ allōn, kathōs edothē tois patrasin hēmōn tois dikaiois. 8. thrasos kai authadeia kai tolma tois katēramenois hupo tou theou; epieikeia kai tapeinophrosunē kai prautēs para tois ēulogēmenois hupo tou theou. XXXI 1. Kollēthōmen oun tē eulogia autou kai idōmen, tines hai hodoi tēs eulogias. anatulixōmen ta ap’ archēs genomena. 2. tinos charin ēulogēthē ho patēr hēmōn Abraam, ouchi dikaiosunēn kai alētheian dia pisteōs poiēsas? 3. Isaak meta pepoithēseōs ginōskōn to mellon hēdeōs prosēgeto thusia. 4. Iakōb meta tapeinophrosunēs exechōrēsen tēs gēs autou di’ adelphon kai eporeuthē pros Laban kai edouleusen, kai edothē autō to dōdekaskēptron tou Israēl. XXXII 1. Ho ean tis kath’ hen hekaton eilikrinōs katanoēsē, epignōsetai megaleia tōn hup’ autou dedomenōn dōreōn. 2. ex autou gar hiereis kai Leuitai pantes hoi leitourgountes tō thusiastēriō tou theou; ex autou basileis kai archontes kai hēgoumenoi kata ton Ioudan; ta de loipa skēptra autou ouk theou, hoti estai to sperma sou hōs hoi asteres tou ouranou. 3. pantes oun edoxasthēsan kai emegalunthēsan ou di’ autōn ē tōn ergōn autōn ē tēs dikaiopragias hēs kateirgasanto, alla dia tou thelēmatos autou. 4. kai hēmeis oun, dia thelēmatos autou en Christō Iēsou klēthentes, ou di’ heautōn dikaioumetha, oude dia tēs ergōn hōn kateirgasametha en hosiotēti kardias, alla dia tēs pisteōs, di’ hēs pantas tous ap’ aiōnos ho pantokratōr theos edikaiōsen; hō estō hē doxa eis tous aiōnas tōn aiōnōn. amēn. XXXIII 1. Ti oun poiēsōmen, adelphoi? argēsōmen apo tēs agathopoiias kai enkatalipōmen tēn agapēn? mathamōs touto easai ho despotēs eph’ hēmin ge genēthēnai, alla speusōmen meta ekteneias kai prothumias pan ergon agathon epitelein. 2. autos gar ho dēmiourgos kai despotēs tōn hapantōn epi tois ergois autou agalliatai. 3. tō gar pammegethestatō autou sunesei diekosmēsen autous; gē te diechōrisen apo tou periechontos autēn hudatos kai hēdrasen epi ton asphalē tou idion boulēmatos themelion; ta te en autē zōa phoitōnta tē heautou diataxei ekeleusen einai; thalassan kai ta en autē zōa proetoimasas enekleisen tē heautou dunamei. 4. epi pasi to exochōtaton kai pammegethes kata dianoian, anthrōpon, tais hierais kai amōmois chersin eplasen tēs eautou eikonos charaktēra. 5. houtōs gar phēsin ho theos; Poiēpsōmen anthrōpon kat’ eikona kai kath’ homoiōsin hēmeteran; kai epoiēsen ho theos ton athrōpon, arsen kai thēlu epoiēsen autous. 6. tauta oun panta teleiōsas epēnesen auta kai ēulogēsen kai eipen; Auxanesthe kai plēthunesthe. 7. idōmen, hoti en ergois agathois pantes ekosmēthēsan hoi dikaioi, kai autos de ho kurios ergois agathois heauton kosmēsas echarē. 8. echontes oun touton ton hupogrammon aoknōs proselthōmen tō thelēmati autou; ex holēs tēs ischuos hēmōn ergasōmetha ergon dikaiosunēs. XXXIV 1. Ho agathos ergatēs meta parrēsias lambanei ton arton tou ergou autou, ho nōthros kai pareimenos ouk antophthalmei tō ergoparektē autou. 2. deon oun estin prothumous hēmas einai eis agathopoiian; ex autou gar estin ta panta. 3. prolegei gar hēmin; Idou ho kurios, kai ho misthos autou pro prosōpou autou, apodounai hekastō kata to ergon autou. 4. protrepetai oun hēmas pisteuontas ex holēs tēs kardias ep’ autō mē artous mēde pareimenous einai epi pan ergon agathon. 5. to kauchēma hēmōn kai hē parrēsia estō en autō; hupotassōmetha tō thelēmati autou; katanoēsōmen to pan plēthos tōn angelōn autou, pōs tō thelēmati autou leitourgousin parestōtes. 6. legei gar hē graphē; Muiai muriades pareistēkeisan autō, kai chiliai chiliades eleitourgoun autō, kai ekekragon, Hagios, hagios, hagios kurios sabaōth, plērēs pasa hē ktisis tēs doxēs autou. 7. kai hēmeis, oun en homonoia epi to auto sunachthentes tē suneidēsei, hōs ex henos stomatos boēsōmen pros auton ektenōs eis to metochous hēmas genesthai tōn megalōn kai endoxōn epangeliōn autou. 8. legei gar; Ophthalmos ouk eiden, kai ous ouk anebē, hosa hētoimasen kurios tois hupomenousin auton. XXXV 1. Hōs makaria kai thaumasta ta dōra tou theou, agapētoi. 2. zōē en athanasia, lamprotēs en dikaiosunē, alētheia en parrēsia, pistis en pepoithēsei, enkrateia en hagiasmō; kai tauta hupepipten panta hupo tēn dianoian hēmōn. 3. tina oun ara estin ta hetoimazomena tois hupomenousin? ho dēmiourgos kai patēr tōn aiōnōn ho panagios autos ginōskei tēn posotēta kai tēn kallonēn autōn. 4. hēmeis oun agōnisōmetha heurethēnai en tō arithmō tōn hupomenontōn, hopōs metalabōmen tōn epēngelmenōn dōreōn. 5. pōs de estai touto, agapētoi? ean estērigmenē ē hē dianoia hēmōn pistōs pros ton theon, ean epitelesōmen ta anēkonta tē hodō tēs alētheias, aorripsantes aph’ heautōn pasan adikian kai ponērian, pleonexian, ereis, kakoētheias te kai dolous, psithurismous te kai katalalias, theostugian, huperēphanin te kai alazoneian, kenodoxian te kai aphiloxenian. 6. tauta gar hoi prassontes stugētoi tō theō huparchousin; ou monon de hoi prassontes auta, alla kai hoi suneudokountes autois. 7. legei gar hē graphē; Tō de hamartōlō eipen ho theos; Hinanti su diēgē ta dikaiōmata mou, kai analambaneis tēn diathēkēn mou epi stomatos sou? 8. su de emisēsas paideian kai exebales tous logous mou eis ta opisō. ei etheōreis kleptēn, suneterches autō kai meta moichōn tēn merida sou etitheis. to stoma sou epleonasen kakian, kai hē glōssa sou periepleken doliotēta. 9. tauta epoiēsas, kai esigēsa; hupelabes, anome, hoti esomai soi homoios. 10. elenxō se kai parastēsō se kata prosōpon sou. 11. sunete dē tauta, hoi epilanthanomenoi tou theou, mēpote harpasē hōs leōn, kai mē ē ho rhuomenos. 12. thusia aineseōs doxasei me, kai ekei hodos, hē deixō autō to sōtērion tou theou. XXXVI 1. Hautē hē hodos, agapētoi, en hē heuromen to sōtērion hēmōn, Iēsoun Christon, ton archierea tōn prosphorōn hēmōn, ton prostatēn kai boēthon tēs astheneias hēmōn. 2. dia toutou atenizomen eis ta hupsē tōn ouranōn, dia toutou enoptrizometha tēn amōmon kai kai hupertatēn opsin autou, dia toutou ēneōchthēsan hēmōn hoi ophthalmoi tēs kardias, dia toutou hē asunetos kai eskotōmenē dianoia hēmōn anathallei eis to phōs, dia toutou ēthelēsen ho despotēs tēs athanatou gnōseōs hēmas geusasthai, hos ōn apaugasma tēs megalōsunēs autou, tosoutō meizōn estin angelōn, hosō diaphorōteron onoma keklēronomēken. 3. gegraptai gar houtōs; Ho poiōn tous angelous autou pneumata kai tous leitourgous autou puros phloga. 4. epi de tō huiō autou houtōs eipen ho despotēs. Huios mou ei su, egō sēmeron gegennēka se; aitēsai par’ emou, kai dōsō soi ethnē tēn klēronomian sou kai tēn kataschesin sou ta perata tēs tēs. 5. kai palin legei pros auton; Kathou ek dexiōn mou, heōs an thō tines oun hoi echthroi? hoi phauloi kai antitasomenoi tō thelēmati autou. XXXVII 1. Strateusōmetha oun, andres adelphoi, meta pasēs ekteneias en tois amōmois prostagmasin autou. 2. katanoēsōmen tous strateuomenous tois hēgoumenois hēmōn, pōs eutaktōs, pōs hektikōs, pōs hupotetagmenōs epitelousin ta diatassomena. 3. ou pantes eisin eparchoi oude chiliarchoi oude hekatontarchai oude pentēkontarchoi oude to kathexeēs, all’ hekastos en tō idiō tagmati ta epitassomena hupo tou basileōs kai tōn hēgoumenōn epitelei. 4. hoi mikroi dicha tōn megalōn; sunkrasis. 5. labōmen to sōma hēmōn; hē kephalē dicha tōn podōn ouden estin, houtōs oude hoi podes dicha tēs kephalēs; ta de euchrēsta eisin holō tō sōmati; alla panta sunpnei kai hupotagē mia chrētai eis to sōzesthai holon to sōma. XXXVIII 1. Chōzesthō oun hēmōn holon to sōma en Christō Iēsou, kai hupotassesthō hekastos tō plēsion autou, kathōs etethē en tō charismati autou. 2. ho ischuros tēmeleitō ton asthenē, ho de asthenēs entrepesthō ton ischuron; ho plousios epichorēgeitō tō ptōchō, ho de ptōchos eucharisteitō tō theō, hoti edōken autō di’ hou anaplērōthē autou to husterēma; ho sophos endeiknusthō tēn sophian autou mē en logois, all’ en ergois agathois; ho tapeinophronōn mē eautō martureitō, all’ eatō huph’ heterou heauton nartureisthai; ho hagnos tē sarki mē alazoneuesthō, ginōskōn hoti heteros estin ho epichorēgōn autō tēn enkrateian. 3. analogisōmetha oun, adelphoi, ek poias hulēs egenēthēmen, poiou taphou kai skotous ho plasas hēmas kai dēmiourgēsas eisēpgagen eis ton kosmon, autou, proetoimasas tas euergesias autou, prin hēmas gennēthēnai. 4. tauta oun panta ex autou echontes opheilomen kata panta eucharistein autō; hō hē doxa eis tous aiōnas tōn aiōnōn. amēn. XXXIX 1. Aphrones kai asunetoi kai mōroi kai apaideutoi chleuazousin hēmas kai muktērizousin, heautous boulomenoi epairesthai tais dianoiais autōn. 2. ti gar dunatai thnētos? ē tis ischus gēgenous? 3. gegraptai gar; Ouk ēn morpē pro ophthalmōn mou, all’ ē auran kai phōēn ēkouon; 4. ‘Ti gar? mē katharos estai brotos enanti kuriou? ē apo tōn ergōn autou amemptos anēr, ei kata paidōn autou ou pisteuei, kata de angelōn autou skolion ti epenoēsen? 5. ouranos de ou katharos enōpion autou; ea de, hoi katoikountes oikias pēlinas, ex hōn kai autoi ek tou autou pēlou esmen; epaisen autous sētos tropon kai apo prōithen heōs hesperas ouk eti eisin; para to mē dunasthai autous heautois boēthēsai apōlonto. 6. enephusēsen autois, kai eteleutēsan para to mē echein autous sophian. 7. epikalesai de, ei tis soi hupakousetai, ē ei tina hagiōn angelōn opsē; kai gar aphrona anairei orgē, peplanēmenon de thanatoi zēlos. 8. egō de heōraka aphronas rhizas ballontas, all’ eutheōs ebrōthē autōn hē diaita. 9. porrō genointo hoi huioi autōn apo sōtērias; kolabristheiēsan epi thuais hēssonōn, kai ouk estai ho exairoumenos; ha gar ekeinois hētoimastai, dikaioi edontai, autoi de ek kakōn ouk exairetoi esontai. XL 1. Prodēlōn oun hēmin ontōn toutōn, kai enkekuphotes eis ta bathē tēs theias gnōseōs, panta taxei poiein opheilomen, hosa ho despotēs epitelein ekeleusen kata kairous tetagmenous. 2. tas te prosphoras kai leitourgias epiteleisthai, kai ouk eikē ē ataktōs ekeleusen ginesthai, all’ hōrismenois kairois kai hōrais. 3. pou te kai dia tinōn epiteleisthai thelei, autos hōrisen tē hupertatō autou boulēsei, hin’ hosiōs panta ginomena en eudokēsei euprosdekta eiē tō thelēmati autou. 4. hoi oun tois prostetagmenois kairois poiountes tas prosphoras autōn euprosdektoi te kai makarioi; tois gar nomimois tou despotou akolouthountes ou diamartanousin. 5. tō gar archierei idiai leitourgiai dedomenai eisin, kai tois hiereusin idios ho topos prostetaktai, kai Leuitais idiai diakoniai epikeintai; ho laikos anthrōpos tois laikois prostagmasin dedetai. XLI 1. Hekastos hēmōn, adelphoi en tō idiō tagmati euaristeitō tō theō en agathē suneidēsei huparchōn, mē parekbainōn ton hōrismenon tēs leitourgias autou kanona, en semnotēti. 2. oupantachou, adelphoi, prospherontai thusiai endelechismou ē euchōn ē peri hamartias kai plēmmeleia. all’ ē en Hierousalēm monē; kakei de ouk en panti topō prospheretai, all’ emprosthen tou naou pros to thusiastērion, mōmoskopēthen to prospheronenon dia tou archiereōs kai tōn proeirēmenōn leitourgōn. 3. hoi oun para to kathēkon tēs boulēseōs autou poiountes ti thanaton to prostimon echousin. 4. horate, adelphoi; hosō pleionos katēxiōthēmen gnōseōs, tosoutō mallon hupokeimetha kindunō. XLII 1. Hoi apostoloi hēmin euēngelisthēsan apo tou kuriou Iēsou Christou, Iēsous ho Christos apo tou theou exepemphthē. 2. ho Christos oun apo tou theou kai hoi apotoloi apo tou Christou; egenonto oun amphotera eutakōs ek thelēmatos theou. 3. parangelias oun labontes kai plērophorēthentes dia tēs anastaseōs tou kuriou hēmōn Iēsou Christou kai pistōthentes en tō logō tou theou, meta plērophorias pneumatos hagiou exēlthon euangelizomenoi, tēn basileian tou theou mellein erchesthai. 4. kata chōras oun kai poleis kērussontes kathistanon tas aparchas autōn, kokimasantes tō pneumati, eis episkopous kai diakonous tōn mellontōn pisteuein. 5. kai touto ou kainōs; ek gar dē pollōn chronōn egegrapto peri episkopōn kai diakonōn. houtōs gar pou legei hē graphē; Katastēsō tous episkopous autōn en dikaiosunē kai tous diakonous autōn en pistei. XLIII 1. Kai ti thaumaston, ei hoi en Christō pisteuthentes para theou ergon toiouto katestēsan tous proeirēmenous? hopou kai ho makarios pistos therapōn en holō tō oikō Mōusēs ta diatetagmena autō panta esēmeiōsato en tais hierais biblois, hō kai epēkolouthēsan hoi loipoi prophētai, sunepimarturountes tois hup’ autou nenomothetēmenois. 2. ekeinos gar, zēlou epeson´tos peri tēs hierōsunēs kai stasiazousōn tōn phulōn, hopoia autōn eiē tō endoxō onomati kekosmēmenē, ekeleusen tous dōdeka phularchous prosenenkein autō rhabdous epigegrammenas hekastēs phulēs kat’ onoma; kai labōn autas edēsen kai esphragisen tois daktuliois tōn phularchōn, kai apetheto autas eis tēn skēnēn tou marturiou epi tēn trapezan tou theou. 3. kai kleisas tēn skēnēn esphragisen tas kleidas hōsautōs kai tas rhabdous, 4. kai eipen autois; Adres adelphoi, hēs an phulēs hē rhabdos blastēsē, tautēn eklelektai ho theos eis to hierateuein kai leitorgein autō. 5. prōias de genomenēs sunekalesen panta ton Israēl, tas hexakosias chiliadas tōn andrōn, kai epedeixato tois phularchois tas sphragidas, kai ēnoixen tēn skēnēn tou marturiou kai proeilen tas rhabdous; kai heurethē hē rhabdos Aarōn ou monon beblastēkuia, alla kai krpon echousa. 6. ti dokeite, agapētoi? ou proēdei Mōusēs touto mellein esesthai? malista ēdei; all’ hina mē akatastasia genētai en tō Israēl, houtōs epoiēsen, eis to doxasthēnai to onoma tou alēthinou kai monou theou; hō hē doxa eis tous aiōnas tōn aiōnōn. amēn. XLIV 1. Kai hoi apostoloi hēmōn egnōsan dia tou kuriou hēmōn Iēsou Christou, hoti eris estai epi tou onomatos tēs episkoēs. 2. dia tautēn oun tēn aitian prognōsin eilēphotes teleian katestēsan tous proeirēmenous, kai metaxu epinomēn dedōkasin, hopōs, ean koimēthōsin, diadexōntai heteroi dedokimasmenoi antres tēn leitourgian autōn. 3. tous oun katastathentas hup’ ekeinōn ē metaxu huph’ heterōn ellogimōn andrōn suneudokēsasēs tēs ekklēsias pasēs, kai leitourgēsantas amemptōs tō poimniō tou Christou meta tapeinophrosunēs, hēsuchōs kai abanausōs, memarturēmenous te pollois chronois hupo pantōn, toutous ou dikaiōs nomizomen apoballesthai tēs leitourgias. 4. hamartia gar ou mikra hēmin estai, ean tous amemtōs kai hosiōs prosenenkontas ta dōra tēs episkopēs apobalōmen. 5. makarioi hoi proodoiporēsantes presbuteroi, hoitines enkarpon kai teleian eschon tēn analusin; ou gar eulabountai mē tis autous metastēsē apo tou hidrumenou autois topou. 6. horōmen gar, hoti enious humeis metēgagete kalōs politeuomenous ek tēs amemptōs autois teteimēmenēs leitourgias. XLV 1. Philoneikoi este, adelphoi, kai zēlōtai peri tōn anēkontōn eis sōtērian. 2. enkekuphate eis tas hieras graphas, tas alētheis, tas dia tou pneumatos tou hagiou. 3. epistasthe, hoti ouden adikon oude parapepoiēmenon gegraptai en autais. ouch heurēsete dikaious apobeblēmenous apo hosiōn andrōn. 4. ediōchthēsan dikaioi, all’ hupo anomōn; ephulakisthēsan, all’ hupo anosiōn; elithasthēsan hupo paranomōn; apektanthēsan hupo tōn miaron kai adikon zēlon aneilēphotōn. 5. tauta paschontes eukleōs ēnnkan. 6. ti gar epōmen, adelphoi? Daniēl hupo tōn phoboumenōn ton theon eblēthē eis lakkon leontōn? 7. hē Ananias kai Azarias kai Miaēl hupo tōn thrēskeuontōn tēn megaloprepē kai endoxon thrēseian tou hupsistou kateirchthēsan eis kaminon puros? mēthamōs touto genoito. tinos oun hoi tauta drasantes? hoi stugētoi kai pasēs kakias plēreis eis tosouto exērisan thumou, hōte tous en hosia kai amōmō prothesei douleuontas tō theō eis aikian peribalein, mē eidotes hoti ho hupsistos hupermachos kai hupermachos kai huperaspistēs estin tōn en kathara suneidēsei latreuontōn tō panaretō onomati autou; hō hē doxa eis tous aiōnas tōn aiōnōn. amēn. 8. hoi de hupomenontes en pepoithēsei doxan kai timēn eklēronomēsan, epērthēsan te kai engraphoi egenonto apo tou theou en tō mnēmosunō autou eis tous aiōnas tōn aiōnōn. amēn. XLVI 1. Toioutois oun hupodeigmasin kollēthēnai kai hēmas dei, adelphoi. 2. gegraptai gar; Kollasthe tois hagiois, hoti hoi kollōmenoi autois hagiasthēsontai. 3. kai palin en heterō tupō legei; Meta andros athōmou athōos esē kai meta eklektou eklektos esē, kai meta streblou diastrepseis. 4. kollēthōmen oun tois athōois kai dikaiois; eisin de houtoi eklektoi tou theou. 5. hinanti ereis kai thumoi kai dichosatsiai kai schismata polemos te en humin? 6. ē ouchi hena theon echomen kai hena Christon kai hen pneuma tēs charitos to echuthen eph’ hēmas? kai mia klēsis en Christō? 7. hinanti dielkomen kai diaspōmen ta melē tou Christou kai stasiazomen pros to sōma to idion, kai eis tosautēn aponoian erchometha, hōste epilathesthai hēmas, hoti melē esmen allēlōn? mnēsthēte tōn logōn tou kuriou Iēsou. 8. eipen gar; Ouai tō anthrōpō ekeinō; kalon hēn autō, ei ouk egennēthē, ē hena tōn eklektōn mou skandalisai; kreitton ēn autō peritethēnai mulon kai katapontisthēnai eis tēn thalassan, ē hena tōn eklektōn mou diastrepsai. 9. to schisma humōn pollous diestrepsen, pollous eis athumian ebalen, pollous eis distagmon, tous pantas hēmas eis lupēn; kai epimons, humōn estin hē stasis. XLVII 1. Analabete tēn epistolēn tou makariou Paulou tou apostolou. 2. ti prōton humin en archē tou euangeliou egrapsen? 3. ep’ alētheias pneumatiōs epesteilen humin peri heautou te kai Kēpha te kai Apollō, dia to kai tote proskliseis humas pepoiēsthai. 4. all’ hē prosklisis ekeinē hēttona hamartian humin prosēnenken; proseklithēte gar apostolois memarturēmenois kai andri dedokimasmenō par’ autois. 5. nuni de katanoēsate, tines humas diestrepsan kai to semnon tēs periboētou philadephias humōn emeinōsan. 6. aispsra, agapētoi, kai lian aispsra, kai anaxia tēs en Christō agōgēs akouesthai, tēn bebaiotatēn kai archaian Korinthiōn ekklēsian di’ hen ē duo prosōpa stasiazein pros tous presbuterous; 7. kai hautē hē akoē ou monon eis hēmas echōrēsen, alla kai eis tous heteroklineis huparchontas aph’ hēmōn, hōste kai blasphēmias epipheresthai tō onomati kuriou dia tēn humeteran aphrosunēn, heautois de kindunon epexergazesthai. XLVIII 1. Exarōmen oun en tachei kai prospesōmen tō despotē kai klausōmen hiketeuontes auton, hopōs hileōs genomenos epikatallagē hēmin kai epi tēn semnēn tēs philadelphias hēmōn hagnēn agōgēn apokatastēsē hēmas. 2. pulē gar dikaiosunēs aneōnguia eis zōēn hautē, kathōs gegraptai; Anoixate moi pulas dikaiosunēs, hina eiselthōn en autais exomologēsōmai tō kuriō. 3. hautē hē pulē tou kuriou; dikaioi eiseleusontai en autē. 4. pollōn oun pulōn aneōgiōn hē en dikaiosunē hautē estin hē en Christō, en hē makarioi pantes hoi eiselthontes kai kateuthunontes tēn poreian autōn en hosiotēti kai dikaiosunē, atarachōs panta epiteountes. 5. ētō sophos en diakrisei logōn, ētō hagnos en ergois. 6. tosoutō gar mallon tapeinophronein opheilei, hosō dokei mallon meizōn einai, kai zētein to koinōpheles pasin, kai mē to heautou. XLIX 1. Ho echōn agapēn en Christō poiēsatō ta tou Christou parangelmata. 2. ton desmon tēs agapēs tou theou tis dunatia exēgēsasthai? 3. to megaleion tēs kallonēs autou tis arketos exeipein? 4. to hupsos, eis ho anage hē agapē, anekdiēgēton estin. 5. agapē kolla hēmas tō theō, agapē kalupte plēthos hamartiōn, agapē panta anechetai, panta makrothumei; ouden banauson en agapē, ouden huperēphanon; agapē schisma ouk echei, agapē ou stasiazei, agapē panta poiei en homonoia; en tē agapē eteleiōthēsan pantes hoi eklektoi tou theou, dicha agapēs ouden euareston estin tō theō. 6. en agapē proselabeto hēmas ho despotēs; dia tēn agapēn, hēn eschen pros hēmas, to haima autou edōken huper hēmōn Iēsous Christos ho kurios hēmōn en thelēmati theou, kai tēn sarka huper tēs sarkos hēmōn kai tēn psuchēn huper tōn psuchōn hēmōn. L 1. Horate agapētoi, pōs mega kai thaumaston estin hē agapē, kai tēs teleiotētos autēs ouk estin exēgēsis. 2. tis hikanos en autē heurethēnai, ei mē ohus an kataxiōsē ho theos? deōmetha oun kai aitōmetha dicha proskliseōs anthrōpinēs, amōmoi. 3. hai geneai´pasai apo Adam heōs tēsde tēs hēmeras parēlthon, all’ hoi en agapē teleiōthentes kata tēn tou theou charin echousin chōron eusebōn, ohi phanerōthēsontai en tē episkopē tēs basileias tou Christou. 4. gegraptai gar; Eiselthete eis ta tameia mikron hoon hoson, heōs hou parelthē hē orgē kai ho thumos mou, kai mnēsthēsomai hēmeras agathēs, kai anastēsō humas ek tōn thēkōn humōn. 5. makarioi esmen, agapētoi, ei ta protagmata tou theou epoioumen en homonoia agapēs, eis to aphethēnai hēmin di’ agapēs tas hamartias. 6. gegraptai gar; Makarioi, hōn aphethēsan hai anomiai kai hōn epekaluphthēsan hai hamatian, oude estin en tō stomati autou dolos; 7. houtos ho makarismos egeneto epi tous eklelegmenous hupo tou theou dia Iēsou Christou tou kuriou hēmōn, hō hē doxa eis tous aiōnas tōn aiōnōn. amēn. LI 1. Hosa oun parepesamen kai epoiēsamen dia tinas paremptōseis tou antikeimenou, axiōsōmen aphethēnai hēmin. kai ekeinoi de, hoitines archēgoi staseōs kai dichostasias egenēthēsan, opheiousin to koinon tēs elpidos skopein. 2. hoi gar meta phobou kai agapēs politeuomenoi heautous thelousin mallon aikiais peripiptein pherousin ē tēs parededomenēs hēmin kalōs kai dikaiōs homophōnias, 3. kalon gar anthrōpō exomologeisthai peri tōn paraptōmatōn ē sklērunai tēn kardian autou, kathōs esklērunthē hē kardia tōn stasiazontōn pros ton theraponta tou theou Mōusēn, hōn to krima prodēlon egenēthē, 4. katebēsan gar eis hadou zōntes, kai thanatos poimanei autous. 5. Pharaō kai hē stratia autou kai pantes hoi hēgoumenoi Aiguptou, ta te harmata kai hoi anabatai autōn ou di’ allēn tina aitian ebuthēisthēsan eis thalassan eruthran kai apōlonto, alla dia to sklērunthēnai autōn tas asunetous kardias meta to genesthai ta sēmeia kai ta terata en gē Aiguptou dia tou therapontos tou theou Mōuseōs. LII 1. Aprosdeēs, adelphoi, ho despotēs huparchei tōn hapantōn; ouden oudenos chrēzei ei mē to exomologeisthai autō. 2. phēsin gar ho eklektos Daueid; Exomologēsomai tō kuriō, kai aresei autō huper mochon neon kerata ekpheronta kai hoplas; idetōsan ptōchoi kai euphranthētōsan. 3. kai palin legei; Thuson tō theō. thusian aineseōs kai apodos tō hupsistō tas euchas sou; kai epikalesai me en hēmera thlipseōs sou, kai exeloumai se, kai doxaseis me. 4. thusia gar tō theō pneuma suntetrimmenon. XLIII 1. Epistasthe gar kai kalōs epistathe tas hieras graphas, agapētoi, kai enkekuphate eis ta logia tou theou. pros anamnēsin oun tauta graphomen. 2. Mōuseōs gar anabantos eis to oros kai poiēsantos tessarakonta hēmeras kai tessarakonta nuktas en nēsteia kai tapeinōsei, eipen pros auton ho theos; Katabēthi to tachos enteuthen, hoti ēnomēsen ho laos sou, ohus exēgaes ek gēs Aiguptou; parebēsan tachu ek tēs hodou hēs enteilō autois, epoiēsan heautois chōneumata. 3. kai eipen kurios pros auton; Heōraka ton laon touton, kai idou estin sklērotrachēlos; eason me exolethreusai autous, kai exaleipsō to onoma autōn hupokatōthen tou ouranou, kai poiēsō se eis ethnos mega kai thaumaston kai polu mallon ē touto. 4. kai eipen Mōusēs; Mēdamōs, kurie; aphes tēn hamartian tō laō toutō ē kame exaleipson ek biblou zōtōn. 5. ō megalēs agapēs, ō teleiotētos anuperblētou. parrēsiazetai therapōn pros kurion, aiteitai aphesin tō plēthei, ē kai heauton exaleiphthēnai met’ autōn axioi. LIV 1. Tis oun en humin gennaios, tis eusplanchnos, tis peplērophorēmenos agapēs? 2. eipatō; Ei di’ eme stasis kai eris kai schismata, ekchōrō, apeimi, hou ean boulēsthe, kai poiō ta poimnion tou Christou eirēneuetō meta tōn kathestamenōn presbuterōn. 3. touto ho poiēsas heautō mega kleos en Christō peripoiēsetai, kai pas topos dexetai auton, tou gar kuriou hē gē kai to plērōma autēs. 4. tauta hoi politeuomenoi tēn ametamelēton politeian tou theou epoiēsan kai poiēsousin. LV 1. Hina de kai hupodeigmata ethnōn enenkōmen. polloi basileis kai hēgoumenoi, loimikou tinos heautous eis thanaton, hina rhusōntai dia tou heautōn haimatos tous politas; polloi exechōrēsan idiōn poleōn, hina mē stasiazōsin epi pleion. 2. epistametha pollous en hēmin paradedōkotas heautous eis desma, hopōs heterous lutrōsontai; polloi heautous paredōkan eis douleian, kai labontes tas timas autōn heterous epsōmisan. 3. pollai gunaikes endunamōtheisai dia tēs charitos tou theou epetelesanto polla andreia. 4. Ioudith hē makaria, en sunkleismō ousēs tēs poleōs, ētēsato para tōn presbuterōn eathēnai autēn exelthein eis tē parembolēn tōn allophulōn. 5. paradousa oun heautēn tō kindunō exēlthen di’ agapēn tēs patridos kai tou laou tou ontos en sunkeismō, kai paredōken kurios Olophernēn en cheiri thēleias. 6. ouch hētton kai hē teleia kata pistin Esthēr kindunō heautēn parebalen, hina to ethnos tou Israēl mellon apolesthai rhusētai; dia gar tēs nēsteias kai tēs tapeinōseōs autēs ēxiōsen ton tapeinon tēs psuchēs autēs erusato ton laon hōn charin ekinduneusen. LVI 1. Kai hēmeis oun entuchōmen peri tōn en tini paraptōmati huparchontōn, hopōs dothē autois epieikeia kai tapeinophrosunē eis to eixai autous mē hēmin alla tō thelēmati tou theou; houtōs gar estai autois enkarpos kai teleia hē pros ton theon kai tous hagious met’ oiktirmōn mneia. 2. analabōmen paideian, eph’ hē oudeis aganaktein, agapētoi. hē nouthetēsis, hēn poioumetha eis allēlous, kalē estin kai huperagan ōphelimos; kolla gar hēmas tō thelēmati tou theou. 3. houtōs gar phēsin ho hagios logos; Paideuōn epaideusen me ho kurios, kai tō thanatō ou paredōken me; 4. hon gar agapa kurios paideuei, mastigoi de panta huion hon paradechetai. 5. Paideusei me gar, phēsin, dikaios en eleei kai elenxei me, elaion de hamartōlōn mē lipanatō tēn kephalēn mou. 6. kai palin legei; Makarios anthrōpos, hon ēlenxen ho kurios; nouthetēma de pantokratoros mē apanainou; autos gar algein poiei, kai palin apokathitēsin; 7. epaisen, kai hai cheires autou iasanto. 8. hexakis ex anankōn exeleitai se, en de tō hebdomō ouch hapsetai sou kakon. 9. en limō rhusetai se ek thanatou, en polemō de ek cheiros sidērou lusei se; 10. kai apo mastigos glōssēs se krupsei, kai ou phobēthēsē kakōn eperchomenōn. 11. adikōn kai anomōn katagelasē, apo de thēriōn agriōn ou mē phobēthēs; 12. thēres gar de thēriōn agrioi eirēneusousin soi. 13. eita gnōsē, oti eirēneusei sou ho oikos, hē de diaita tēs skēnēs sou ou mē hamartē. 14. gnōsē de, hoti polu to sperma sou, ta de tekna sou hōsper to pambotanon tou agrou. 15. eleusē de en taphō hōsper sitos hōrimos kata kairon therizomenos, ē hōsper thēmōnia halōnos kath’ hōran sunkomistheisa. 16. blepete, agapētoi, posos huperaspismos estin tois paideuomenois hupo tou depotou; patēr gar agathos ōn paideuei eis to eleēthēnai hēmas dia tēs hosias paideias autou. LVII 1. Humeis oun hoi tēn katabolēn tēs staseōs poiēsantes hupotagēte tois presbuterois kai paideuthēte eis metanoian, kampsantes ta gonata tēs kardias humōn. 2. mathete hupotassesthai, apothemenoi tēn alazona kai huperēphanon tēs glōssēs humōn authadeian; ameinon gar estin humin, en tō poimniō tou Christou mikrous kai ellogimous heurethēnai, ē kath’ huperochēn dokountas ekriphēnai ek tēs elpidos autou. 3. houtōs gar legei hē panaretos sophia; Idou, proēsomai humin emēs pnoēs rhēsin, didaxō de humas ton emon logon. 4. epeidē ekaloun kai ouch hupēkousate, kai exeteinon logous kai ou proseichete, alla akuous epoieite tas emas boulas, tois de emois elenchois ēpeithēsate; toigaroun kagō tē humetera apōlea epigelasomai, katacharoumai de hēnika an erchētai humin olethros kai hōs an aphikētai humin aphnō thorubos, hē de katastrophē homoia kataigidi parē, ē hotan erchētai humin thlipsis kai poliorkia. 5. estai gar hotan epikalesēsthe me, egō de ouk eisakousomai humōn; zētēsousin me kakoi, kai ouch heurēsousin. emisēsan gar sophian, ton de phobon tou kuriou ou proeilanto, oude ēthelon emais prosechein boulais, emuktērizon de emous elenchous. 6. toigaroun edountai tēs heautōn hodou tous karpous, kai tēs heautōn asebeias plaēsthēsontai; 7. anth’ hōn gar ēdidoun nēpious phoneuthēsontai, kai exetasmos asebeis olei; ho de emou akouōn kataskēnōsei ep’ elpidi pepoithōs kai hēsuchasei aphobōs apo pantos kakou. LVIII 1. Hupakousōmen oun tō panagiō kai endoxō onomati autou phugontes tas proeirēmenas dia tēs sophias tois apeithousin apeilas, hina kataskēnōsōmen pepoithotes epi to hosiōtaton tēs megalōsunēs autou onoma. 2. dexasthe tēn sumboulēn hēmōn, kai estai ametamelēta humin. zē gar ho theos kai zē ho kurios Iēsous Christos kai to pneuma to hagion, hē te pistis kai hē elpis tōn eklektōn, hoti ho poiēsas en tapeinophrosunē met’ ektenous epieikeias ametamelētōs ta hupo tou theou dedomena dikaiōmata kai prostagmata, houtos entetagmenos kai ellogimos estai eis ton arithmon tōn sōzomenōn dia Iēsou Christou, di’ hou estin autō hē doxa eis tous aiōnas tōn aiōnōn. amēn. LIX 1. Ean de tines apeithēsōsin tois hup’ autou di’ hēmōn eirēmenois, ginōsetōsan hoti paraptōsei kai kindunō ou mikrō heautous endēsousin. 2. hēmeis de athōoi esometha apo tautēs tēs hamartias kai aitēsometha ektenē tēn deēsin kai hikesian poioumenoi, hopōs ton arithmon ton katērithmēmenon tōn eklektōn autou en holō tō kosmō diaphulaxē athrauston ho dēmiourgos tōn hapantōn dia tou ēgapēmenou paidos autou Iēsou Christou, di’ hou ekalesen hēmas apo skotous eis phōs, apo agnōsias eis epignōsin doxēs onomatos autou, 3. . . . [1] elpizein epi to archegonon pasēs ktiseōs onoma sou, anoixas tous ophthalmous tēs kardias hēmōn eis to ginōskein se ton monon hupsiston en hupsistoois, hagion en hagiois anapauomenon. ton tapeinounta hubrin hueperēphanōn, ton dialuonta logismous ethnōn, ton poiounta tapeinous eis hupsos kai tous hupsēous tapeinounta, ton ploutizonta kai ptōchizonta, ton apokteinonta kai zēn poiounta, monon heuretēn pneumatōn kai theon pasēs sarkos; ton epibleponta en tois abussois, ton epoptēn anthrōpinōn ergōn, ton tōn kinduneuontōn boēthon, ton tōn apēlpismenōn sōtēra, ton pantos pneumatos ktistēn kai episkopon; ton plēthunonta ethnē epi gēs kai ek pantōn eklexamenon tous agapōntas se dia Iēsou Christou tou ēgapēmenou paidos sou, di’ hou hēmas epaideusas, hēgiasas, etimēsas; 4. axioumen se, despota, boēthon genesthai kai antilēptora hēmōn. tous en thlipsei hēmōn sōson, tous tapeinous eleēson, tous peptōkotas egeiron, tois deomenois epiphanēthi, tous astheneis iasai, tous planōmenous tou laou sou epistrepson; chortason tous peinōntas, lutrōsai tous desmious hēmōn, exanastēson tous asthenountas, parakaleson tous oligopsuchountas; gnōtōsan se hapanta ta ethnē, hoti su ei ho theos monos kai Iēsous Christos ho pais sou kai hēmeis laos sou kai probata tēs nomēs sou. LX 1. Su gar tēn aenaon tou kosmou sustasin dia tōn energoumenōn ephaneropoiēsas; su, kurie, tēn oikoumenēn ektisas, ho pistos en pasais tais geneais, dikaios en tois krimasin, thaumastos en ischui kai sunetos en tō ta genomena hedrasai, ho agathos en tois horōmenois kai chrēstos en tois pepoithosin epi se, eleēmon kai oiktirmon, aphes hēmin tas anomias hēmōn kai plēmmeleias. 2. mē logisē pasan hamartian doulōn sou kai paidiskōn, alla katharison hēmas ton katharismon tēs sēs alētheias, kai kateuthunon ta diabēmata hēmōn en hosiotēti kardias proeuesthai kai poiein ta kala kai euaresta enōpion sou kai enōpion tōn archontōn hēmōn. 3. nai, despota, epiphanon to prosōpon sou eph’ hēmas eis agatha en eirēnē, eis to skepasthēnai hēmas tē cheiri sou tē krataia kai rhusthēnai apo pasēs hamartias tō brachioni sou tō hupsēlō, kai rhusai hēmas apo tōn misountōn hēmas adikōs. 4. dos homonoian kai eirēnēn hēmin te kai pasin tois katoikousin tēn gēn, kathōs edōkas tois patrasin hēmōn, epikaloumenōn se autōn hosiōs en pistei kai alētheia, hupēkoous ginomenous tō pantokratori kai endoxō onomati sou, tois te archousin kai hēgoumenois hēmōn epi tēs gēs. LXI 1. Su, despota, edōkas tēn exousian tēs basileias autois dia tou megaloprepous kai anekdiēgētou kratous sou, eis to ginōskontas hēmas tēn hupo sou autois dedomenēn doxan kai timēn hupotassesthai autois, mēden enantioumenous tō thelēmati sou; hois dos, kurie, hugieian, eirēnēn, homonoian, eustatheian, eis to diepein autous tēn hupo sou dedomenēn autois hēgemonian aproskopōs. 2. su gar, despota eouranie, basileu tōn aiōnōn, didōs tois huiois tōn anthrōpōn doxan kai timēn kai exousian tōn epi tēs gēs huparchontōn; su, kurie, dieuthunon tēn boulēn autōn kata to kalon kai euareston enōpion sou, hopōs diepontes en eirēnē kai prautēti eusebōs tēn hupo sou autois dedomenēn exousian hileō sou tunchanōsin. 3. ho monos dunatos poiēsai tauta kai perissotera agatha meth’ hēmōn, soi exomologoumetha dia tou arsiereōs kai prostatou tōn psuchōn Iēsou Christou, di’ hou soi hē doxa kai hē mealōsunē kai nun kai eis genean geneōn kai eis tous aiōnas tōn aiōnōn. amēn. LXII 1. Peri men tōn anēkontōn tē thrēskeia hēmōn kai tōn ōphelimōtatōn eis enareton bion tois thelousin eusebōs kai dikaiōs dieuthunein, hikanōs epesteilamen humin, andres adelphoi. 2. peri gar pisteōs kai metamoias kai gnēsias agapēs kai enkrateias kai sōphrosunēs kai hupomoēs panta topon epsēlaphēsunē kai alētheia kai makrothumia tō pantokratori theō hosiōs euarestein, homonoountas amnēsikakōs en agapē kai eirēnē meta ektenous epieikeias, kathōs kai hoi prodedēlōmenoi pateres hēmōn euērestēsan tapeinophronountes ta pros ton patera kai ktistēn theon; kai pantas anthrōpous. 3. kai tauta tosoutō hēdion hupemnēsamen, epeidē saphōs ēdeimen graphein hēmas andrasin pistois kai ellogimōtatois kai enkekuphosin eis ta logia tēs paideias tou theou. LXIII 1. Themiton oun estin tois toioutois kai tosoutois hupodiegmasin proelthontas hupotheinai ton trachēlon kai ton tēs hupakoēs topon anaplērōsai, hopōs hēsuchasantes tēs mataias staseōs epi ton prokeimenon hēmin en alētheia skopon dicha pantos mōmou katantēsōmen. 2. charan gar kai agalliasin hēmin parexete, ean hupēooi genomenoi tois huph’ hēmōn gegrammenois dia tou hagiou pneumatos ekkopsēte tēn athemiton tou zēlous humōn orgēn kata tēn enteuxin, hēn epoiēsametha peri eirēnēs kai homonoias en tēde tē epistolē. 3. epempssamen de andras pistous kai sōphronas apo neotētos anastraphentas heōs gērou amemptōs en hēmin, hoitines kai martthres esontai metaxu humōn kai hēmōn. 4. touto de epoiēsamen, hina eidēte, hoti pasa hēmin phrontis kai gegonen kai estin eis to e tachei humas eirēneusai. LXIV 1. Loipon ho pantepoptēs theos kai despotēs tōn pneumatōn kai kurios pasēs sarkos, ho eklexamenos ton kurion Iēsoun Christon kai hēmas di’ autou eis laon perousion, dōē pasē psuchē epikeklēmenē to megaloprepes kai hagion onoma autou pistin, phobon, eirēnēn, hupomonēn kai makrothumian, enkrateian hagneian, sōphrosunēn, eis euarestēsin tō onomati autou dia tou archiereōs kai prostatou hēmōn Iēsou Christou, di’ hou autō doxa kai megalōsunē, kratos kai timē, kai nun kai eis pantas tous aiōnas tōn aiōnōn. amēn. LXV 1. Tous de apestalmenous aph’ hēmōn Klaudion Ephēbon kai Oualerion Bitōna sun kai Phortounatō en eirēnē meta charas en tachei anapempsate pros hēmas, hopōs thatton tēn euktaian kai epipothētēn hēmin eirēnēn kai homonoian apangelōsin, eis to tachion kai hēmas charēnai peri tēs eustatheias humōn. 2. Hē charis tou kuriou hēmōn Iēsou Christou meth’ humōn kai meta pantōn pantachē tōn keklēmenōn hupo tou theou di’ autou, di’ hou autō doxa, timē, kratos kai megalōsunē, thronos aiōnios, apo tōn aiōnōn eis tous aiōnas tōn aiōnōn. amēn. Epistolē tōn ῾Rōmaiōn pros tous Korinthious. _________________________________________________________________ [1] There appears to be a lacuna in the Greek: Lightfoot supplies Dos hēmin, kurie. _________________________________________________________________ KLĒMENTOS PROS KORINThIOUS B I 1. Adelphoi, houtōs dei hēmas phronein peri Iēsou Christou, hōs peri theou, hōs peri kritou zōntōn kai nekrōn; kai ou dei hēmas mikra phronein peri tēs sōtērias hēmōn. 2. en tō gar phronein hēmas mikra peri autou, mikra kai elpizomen labein; kai hoi akouontes hōs peri mikrōn hamartanousin, kai hēmeis hamartanomen ouk eidotes, pothen eklēthēmen kai hupo tinos kai ei hon topon, kai hosa hupemeinen Iēsous Christos pathein heneka hēmōn. 3. tina oun hēmeis autō dōsomen antimisthian, ē tina karpon axion hou hēmin autos edōken? posa de autō opheilomen hosia? 4. to phōs gar hēmin echarisato, hōs patēr huious hēmas prosēgor´reusen, apollumenous hēmas esōsen. 5. poion oun ainon autō dōsomen ē misthon antimisthias hōn elabomen? 6. pēroi ontes tē dianoia, proskunountes lithous kai xula kai chruson kai arguron kai chalkon, erga anthrōpōn; kai ho bios hēmōn holos allo ouden ēn ei mē thanatos. amaurōsin oun perikeimenoi kai toiautēs achluos gemontes en tē horasei, aneblepsamen apothemenoi ekeino ho perikeimetha nephos tē autou thelēsei. 7. ēleēsen gar hēmas kai splanchnistheis esōsen, theasamenos en hēmin pollēn planēn kai apōleian, kai mēdemian elpida echontas sōtērias, ei mē tēn par’ autou. 8. ekalesen gar hēmas ouk ontas kai ēthelēsen ek mē ontos einai hēmas. II 1. Euphranthēti, steira hē ou tiktousa, rhēxon kai boēson, hē ouk ōdinousa, hoti polla ta tekna tēs erēmou mallon ē tēs echousēs ton andra. ho eipen; Euphranthēti, steira hē ou tiktousa, hēmas eipen; steira gar ēn hē ekklēsia hēmōn pro tou dothēnai autē tekna. 2. ho de eipen; Boēson, hē ouk ōdinousa, touto legei; tas proseuchas hēmōn haplōs anapherein pros ton theon, mē hōs hai ōdinousai enkakōmen, 3. ho de eipen; Hoti polla ta tekna tēs erēmou mallon ē tēs echousēs ton andra; epei erēmos edokei einai apo tou theou ho laos hēmōn, nuni de pisteusantes pleiones egenometha tōn dokountōn echein theon. 4. kai hetera de graphē legei, hoti ouk ēlthon kalesai dikaious, alla hamartōlous; 5. touto legei, hoti dei tous apollumenous sōzein. 6. ekeino gar estin mega kai thaumaston ou ta hestōta stērizein, alla ta piptonta. 7. houtōs kai ho Christos ēthelēsen sōsai ta apollumena, kai esōsen pollous elthōn kai kalesas hēmas ēdē apollumenous. III 1. Tosouton oun eleos poiēsantos autou eis hēmas, prōton men, hoti hēmeis hoi zōntes tois nekrois theois ou thuomen kai ou proskunoumen autois, alla egnōmen di’ autou ton patera tēs alētheias; tis hē gnōsis hē pros autou ton patera tēs alētheias; tis hē gnōsis hē pros auton, ē to mē arneisthai di’ hou egnōmen auton? 2. legei de kai autos; Ton homologēsanta me enōpion tōn anthrōpōn, homologēsō auton enōpion tou patros mou. 3. houtos oun estin ho misthos hēmōn, ean oun homologēsōmen di’ hou esōmen. 4. en tini de auton homologoumen? en tō poiein ha legei kai mē parakouein autou tōn entolōn, kai mē monon cheilesin auton timan, alla ex holēs kardias kai ex holēs tēs dianoias. 5. legei de kai en tō Hēsaia; Ho laos houtos tois cheilesin me tima, hē de karia autōn porrō apestin ap’ emou. IV 1. Mē monon oun auton kalōmen kurion; ou gar touto sōsei hēmas. 2. legei gar; Ou pas ho legōn moi; Kurie, kurie, sōthēsetai, all’ ho poiōn tēn kikaiosunēn. 3. hōste oun, adelphoi, en tois ergois auton homologōmen, en tō agapan eautous, en tō mē moichasthai mēde katalalein allēlōn mēde zēloun, all’ enkrateis einai, eleēmonas, agathous; kai sumpaschein allēlois opheilomen, kai mē philargurein. en toutois tois ergois homologōmen auton kai mē en tois enantiois; 4. kai ou dei hēmas phobeisthai tous anthrōpous mallon, alla ton theon. 5. dia touto, tauta humōn prassontōn, eipen ho kurios; Ean ēte met’ emou sunēgmenoi en tō kolpō mou kai mē poiēte tas entolas mou, apobalō humas kai erō humin; Hupagete ap’ emou, ouk oida humas, pothen este, ergatai anomias. V 1. Hothen, adelphoi, kataleipsantes tēn paroikian tou kosmou toutou poiēsōmen to thelēma tou kalesantos hēmas, kai mē phobēthōmen exelthein ek tou kosmou toutou. 2. legei gar ho kurios Esesthe hōs arnia en mesō lukōn. 3. apokritheis de ho Petros autō legei; Ean oun diasparaxōsin hoi lukoi ta arnia? 4. eipen ho Iēsous tō Petrō; Mē phobeithōsan ta arnia tous lukous meta to apothanein auta; kai humeis mē phobeisthe tous apoktennontas humas kai mēden humin dunamenous poiein, alla phobeisthe ton meta to apothanein humas echonta exousian psuchēs kai sōmatos tou balein eis geennan puros. 5. kai ginōskete, adelphoi, hoti hē epidēmia hē en tō kosmō toutō tēs sarkos tautēs mikra estin kai oligochronios, hē de eapngelia tou Christou megalē kai thaumastē estin, kai anapausis tēs mellousēs basileias kai zōēs aiōniou. 6. ti oun estin poiēsantas epituchein autōn, ei mē to hosiōs kai dikaiōs anastrephesthai kai ta kosmika tauta hōs allotria hēgeisthai kai mē epithumein autōn? 7. en gar tō epithumein hēmas ktēsasthai tauta apopiptomen tēs hodou tēs dikaias. VI 1. Legei de ho kurios; Oudeis oiketēs dunatai dusi kuriois douleuein. ean hēmeis thelōmen kai theō douleuein kai mamōna, asumphoron hēmin estin. 2. ti gar to ophelos, ean tis ton kosmon holon kerdēsē, tēn de psuchēn zēmiōthē? 3. estin de houtos ho aiōn kai ho mellōn duo echthroi. 4. houtos legei moicheian kai phthoran kai philargurian kai apatēn, ekeinos de toutois apotassetai. 5. ou dunametha oun tōn duo philoi einai; dei de hēmas toutō apotaxamenous ekeinō chrasthai. 6. oiometha, hoti beltion estin ta enthade misēsai, hoti mikra kai oligochronia kai phtharta, ekeina de agapēsai, ta agatha ta aphtharta. 7. poiountes gar to thelēma tou Christou heurēsomen anapausin; ei de mēge, ouden hēmas rhusetai ek tēs aiōniou kolaseōs,ean parakousōmen tōn entolōn autou. 8. legei de kai hē graphē en tō Iezekiēl, hoti ean anastē Nōe kai Iōb kai Daniēl, ou rhusontai ta tekna autōn en tē aichmalōsia. 9. ei de kai hoi toioutoi dikaioi ou dunantai tais heautōn dikaiosunais rhusasthai ta tekna autōn, hēmeis, ean mē tērēsōmen to baptisma hagnon kai amianton, poia pepoithēsei eiseleusometha eis to basileion tou theou? ē tis hēmōn paraklētos estai, ean mē heurethōmen erga echontes hosia kai dikaia? VII 1. Hōste oun, adelphoi mou, agōisōmetha eidotes, hoti en chersin ho agōn kai hoti eis tous phthartous agōnas katapleousin polloi, all’ ou pantes stephanountai, ei mē hoi polla kopiasantes kai kalōs agōnisamenoi. 2. hēmeis oun agōnisōmetha, hina panates stephanōthōmen. 3. hōste theōmen tēn hodon tēn eutheian, agōna ton aphtharton, kai polloi eis stephanōthōmen; kai ei mē dunametha pantes stephanōthēnai, kan engus tou stephan´nou genōmetha. 4. eidenai hēmas dei, hoti ho ton phtharton agōna agōnizomenos, ean heurethē phtheirōn, mastigōtheis airetai kai exō balletai tou stadiou. 5. ti dokeite? ho ton tēs aphtharsias agōna phtheiras ti patheitai? 6. tōn gar mē tērēsantōn, phēsin, tēn sphragida ho skōlēx autōn ou teleutēsei kai to pur autōn ou sbesthēsetai, kai esontai eis horasin pasē sarki. VIII 1. Hōs oun esmen epi gēs, metanoēsōmen. 2. pēlos gar esmen eis tēn cheira tou technitou; hon tropon gar ho kerameus, ean poiē skeuos kai en tais chersin autou diastraphē ē suntribē, palin auto anaplassei, ean de prophthasē eis tēn kaminon tou puros auto balein, ouketi boēthēsei autō; houtōs kai hēmeis, heōs esmen en toutō tō kosmō, en tē sarki ha epraxamen ponēra metanoēsōmen ex holēs tēs kardias, hina sōthōmen hupo tou kuriou, heōs echomen kairon metanoias. 3. meta gar to exelthein hēmas ek tou kosmou ouketi dunametha ekei exomologēsasthai ē metamoein eti. 4. hōste, adelphoi, poiēsantes kai tas entolas tou kuriou phulaxantes lēpsometha zōēn aiōnion. 5. legei gar ho kurios en tō euangeliō; Ei to mikron ouk etērēsate, to mega tis humin dōsei? legō gar humin, hoti ho pistos en elachistō kai en pollō pistos estin. 6. ara oun touto legei; tērēsate tēn sarka hagnēn kai tēn sphragida aspilon, hina tēn aiōnion zōēn apolabōmen. IX 1. Kai mē legetō tis humōn, hoti hautē hē sarx ou krinetai oude anitatai. 2. gnōte; en tini esōthēte, en tini anelepsate, ei mē en tē sarki tautē ontes? 3. dei oun hēmas hōs naon theou phulassein tēn saprka; 4. hon tropon gar en tē sarki eklēthēte, kai en tē sarki eleusesthe. 5. ei Christos, ho kurios ho sōsas hēmas, ōn men to prōton pneuma, egeneto sarx kai houtōs hēmas ekalesen; houtōs kai hēmeis e tautē tē sarki apolēpsometha ton misthon. 6. agapōmen oun allēlous, hopōs elthōmen´pantes eis tēn basileian tou theou. 7. hōs echomen kairon tou iathēnai, epidōmen heautous tō therapeuonti theō, antimisthian autō didontes. 8. poian? to metanoēsai ex eilikrinous kardias. 9. prognōstēs gar estin tōn pantōn kai eidōs hēmōn ta en kardia. 10. dōmen oun autō ainon, mē apo stomatos monon, alla kai apo kardias, hina hēmas prosdexētai hōs huious. 11. kai gar eipen ho kurios; Adelphoi mou houtoi eisin hoi poiountes to thelēma tou patros mou. X 1. Hōste, adelphoi mou, poiēsōmen to thelēma tou patros tou kalesantos hēmas, hina zēsōmen, kai diōxōmen mallon tēn aretēn, tēn de kakian kataleipsōmen hōs proodoiporon tōn hamartiōn hēmōn, kai phugōmen tēn asebeian, mē hēmas katalabē kaka. 2. ean gar spoudasōmen agathopoiein, diōxetai hēmas eirēnē. 3. dia tautēn gar tēn aitian ouk estin heurein anthrōpon, hoitines paragousi phobous anthrōpinous, proērēmenoi mallon tēn enthade apolausin ē tēn mellousan epangelian. 4. agnoousin gar hēlikēn echei basanon hē enthade apolausis, kai hoian truphēn echei hē mellousa epangelia. 5. kai ei men autoi monoi tauta eprasson, anekton ēn; nun de epimenousin kakodidaskalountes tas anaitious psuchas, ouk eidotes, hoti dissēn hexousin tēn krisin, autoi te kai hoi akouontes autōn. XI 1. Hēmeis oun en kathara kardia douleusōmen tō theō, kai esometha dikaioi; ean de mē douleusōmen dia to mē pisteuein hēmas tē epangelia tou theou, talaipōroi esometha. 2. legei gar kai ho prophētikos logos; Talaipōroi eisin hoi dipsuchoi, hoi distazontes tē kardia, hoi legontes; Tauta palai ēkousamen kai epi tōn paterōn hēmōn, hēmeis de hēmeran ex hēmeras prosdechomenoi ouden toutōn heōrakamen. 3. anoētoi, sumbalete heautous xulō; labete ampelon; prōton men phulloroei, eita blastos ginetai, meta tauta omphax, eita staphulē parestēkuia. 4. houtōs kai ho laos mou akatastasias kai thlipseis eschen; epeita apolēpsetai ta agatha. 5. hōste, adelphoi mou, mē dipsuchōmen, alla elpisantes hupomeinōmen, hina kai ton misthon komisōmetha. 6. pistos gar estin ho epangeilamenos tas antimisthias apodidonai hekastō tōn ergōn autou. 7. ean oun poiēsōmen tēn dikaiosunēn enantion tou theou, eisēxomen eis tēn basileian autou kai lēpsometha tas epangelias, has ous ouk ēkousen oude ophthalmos eiden, oude epi kardian anthrōpou anebē. XII 1. Ekdechometha oun kath’ hōran tēn basileian tou theou en agapē kai dikaiosunē, epeidē ouk oidamen tēn hēmeran tēs epiphaneias tou theou. 2. eperōtētheis gar autos ho kurios hupo tinos, pote hēxei autou hē basileia, eipen; Hotan estai ta duo hen, kai to exō hōs to esō, kai to arsen meta tēs thēleias oute arsen oute thēlu. 3. ta duo de hen estin, hotan lalōmen heautois alētheian kai en dusi sōmasin anupokritōs eiē mia psuchē, 4. kai to exō hōs to esō, touto legei; tēn psuchēn legei to esō, to de exō to sōma legei; hon tropon oun sou to sōma phainetai, houtōs kai hē psuchē sou dēlos estō en tois kalois ergois. 5. kai to arsen meta tēs thēleias, oute arsen oute thēlu, tauto legei; hina adelphos idōn adelphēn ouden phronē peri autēs thēlukon, mēd` phronē ti peri autou arsenikon. 6. tauta humōn poioutōn, phēsin, eleusetai hē basileia tou patros mou. XIII 1. Adelphoi oun, ēdē pote metanēsōmen, nēpsōmen epi to agathon; mestoi gar esmen pollēs anoias kai´ponērias. exaleipsōmen aph’ hēmōn ta protera hamartēmata kai metanoēsantes ek psuchēs sōthōmen, kai mē ginōmetha anthrōpareskoi mēde thelōmen monon heautois areskein, alla kai tois exō anthrōpois epi tē dikaiosunē, hina to onoma di’ hēmas mē blasphēmētai. 2. legei gar ho kurios; Dia pantos to onoma mou blasphēmeitai en pasin tois ethnesin, kai palin; Ouai di’ hon blasphēmeitai to onoma mou. en tini blasphēmeitai? en tō mē poiein humas ha boulomai. 3. ta ethnē gar akouonta ek tou stomatos hēmōn ta logia tou theou hōs kala kai megala thaumazei; epeita katamatōn hōn legomen, enthen eis blasphēmian trepontai, legontes einai muthon tina kai planēn. 4. hotan alla charis humin, ei agapate tous echthrous kai tous misountas humas; tauta hotan akousōsin, thaumazousin tēn huperbolēn tēs agathotētos; hotan de idōsin, hoti ou monon tous misountas ouk agapōmen, all’ hoti oude tous agapōntas, katagelōsin hēmōn, kai blasphēmeitai to onoma. XIV Hōste, adelphoi, poiountes to thelēma tou patros hēmōn theou esometha ek tēs ekklēsias tēs prōtēs, tēs pneumatikēs, tēs pro hēliou kai selēnēs ektismenēs. ean de mē poiēsōmen to thelēma kuriou, esometha ek tēs graphēs tēs legousēs; Egenēthē ho oikos mou spēlaion lēstōn. hōste oun hairetisōmetha apo tēs ekklēsias tēs zōēs einai, hina sōthōmen. 2. ouk oiomai de humas agnoein, hoti ekklēsia zōsa sōma estin Christou; legei gar hē graphē; Epoiēsen ho theos ton anthrōpon arsen kai thēlu; to arsen estin ho Christos, to thēlu hē ekklēsia; kai eti ta biblia kai hoi apostoloi tēn ekklēsian ou nun eini legousin alla anōthen. ēn gar pneumatikē, hōs kai ho Iēsous hēmōn, ephanerōthē de ep’ eschatōn tōn hēmerōn, hina hēmas sōsē. 3. hē ekklēsia de pneumatikē ousa ephanerōthē en tē sarki Christou, dēlousa hēmin phtheirē, apolēpsetai autēn en tō pneumati tō hagiō; hē gar sarx hautē antitupos estin tou pneumatos; oudeis oun to antitupon phtheiras to authentikon metalēpsetai. ara oun touto legei, adelphoi; tērēsate tēn sarka, hina tou pneumatos metalabēte. 4. ei de legomen einai tēn sarka tēn ekklēsian kai to pneuma Christon, ara oun ho hubrisas tēn sarka hubrisen tēn ekklēsian. ho toioutos oun ou metalēpsetai tou pneumatos, ho estin ho Christos. 5. tosautēn dunatai hē sarx hautē metalabein zōēn kai aphtharian kollēthentos autē tou pneumatos tou hagiou, oute, exeipein tis dunatai oute lalēsai ha hētoimasen ho kurios tois eklektois autou. XV 1. Ouk oiomai de, hoti mikran sumboulian epoiēsamēn peri enkrateias, hēn poiēsas tis ou metanoēsei, alla kai heauton sōsei kame ton sumbouleusanta. misthos gar ouk estin mikros planōmenēn psuchēn kai apollumenēn apostrepsai eis to sōthēnai. 2. tautēn gar echomen tēn antimisthian apodounai tō theō tō ktisanti hēmas, ean ho legōn kai akouōn meta pisteōs kai agapēs kai legē kai akouē. 3. emmeinōmen oun eph’ hois episteusamen dikaioi kai hosioi, hina meta parrēsias aitōmen ton theon ton legonta; Eti lalountos sou erō; idou pareimi. 4. touto gar to rhēma megalēs estin epangelias sēmeion; hetoimoteron gar heauton legei ho kurios eis to didonai tou aitountos. 5. tosautēs oun chrēstotētos metalambanontes mē phthonēsōmen heautois tuchein tosoutōn agathōn. hosēn gar hēdonēn echei ta rhēmata tauta tois poiēsasin auta, tosautēn katakrisin echei tois parakousasin. XVI 1. Hōste, adelphoi, aphormēn labontes ou midran eis to metamoēsai, kairon echontes epistrepsōmen epi ton kalesai hēmas theon, heōs eti echomen ton paradechomenon hēmas. 2. ean gar tais hēdupatheiais tautais apotaxōmetha kai tēn psuchēn hēmōn nikēsōmen en tō mē poiein tas epithumias autēs tas ponēras, metalēpsometha tou eleous Iēsou. 3. ginōskete de, hoti erchetai ēdē hē hēmera tēs kriseōs hōs klibanos kaiomenos, kai takēsontai tines tōn ouranōn kai pasa hē gē hōs molibos epi puri tēkomenos; kai tote phanēsetai ta kruphia kai phanera erga tōn anthrōpōn. 4. kalon oun eleēmosunē hōs metanoia hamartias; kreissōn nēsteia proseuchēs, eleēmosunē de amphoterōn; agapē de kaluptei plēthos hamartiōn, proseuchē de ek kalēs suneidēseōs ek thanatou rhuetai. makarios pas ho heuretheis en toutois plērēs; eleēmosunē gar kouphisma hamartias ginetai. XVII 1. Metanoēsōmen oun ex holēs kardias, hina mē tis hēmōn parapolētai. ei gar entolas echomen, hina kai touto prassōmen, apo tōn eidōlōn apospan kai katēchein, posō mallon psuchēn ēdē ginōskousan ton theon ou dei apollusthai? 2. sullabōmen oun heautois kai tous asthenountas anagein peri to agathon, hopōs sōthōmen hapantes kai epistrepsōmen allēlous kai nouthetēsōmen. 3. kai mē monon arti dokōmen pisteuein kai prosechein en tō noutheteisthai hēmas hupo tōn presbuterōn, alla kai hotan eis oikon apallagōmen, mnēmonēeuōmen tōn tou kuriou entalmatōn kai mē antiparelkōmetha apo tōn kosmikōn epithumiōn, alla puknoteron proserchomenoi peirōmetha prokoptein en tais entolais tou kuriou, hina´pantes to auto phronountes sunēgmenoi ōmen epi tēn zōēn; 4. eipen gar ho kurios; Erchomai sunagagein panta ta eththnē, phulas kai glōssas; touto de legei tēn hēmeran tēs epiphaneias autou, hote elthōn lutrōsetai hēmas, hekaston kata ta erga autou. 5. kai opsontai tēn doxan autou kai to kratos hoi apistoi, kai xenisthēsontai idontes to basileion tou kosmou en tō Iēsou, legontes; Ouai hēmin, hoti su ēs, kai ouk ēdeimen kai ouk episteuomen kai ouk epeithometha tois presbuterois tois anangellousin hēmin peri tēs sōtērias hēmōn. kai ho skōlēx autōn ou teleutēsei kai to pur autōn ou sbesthēsetai, kai esontai eis horasin pasē sarki. 6. tēn hēmeran ekeinēn legei tēs kriseōs, hotan opsontai tous en hēmin asebēsantas kai paralogisamenous tas entolas Iēsou Christou. 7. hoi de dikaioi eupragēsantes kai hupomeinantes tas basanous kai misēsantes tas hudupatheias tēs psuchēs, hotan theasōntai tous astochēsantas kai arnēsamenous dia tōn logōn ē dia tōn ergōn ton Iēsoun, hopōs kolazontai deinais basanois puri asbestō esontai doxan didontes tō theō autōn legontes, hoti esta elpis tō dedouleukoti theō ex holēs kardias. XVIII 1. Kai hēmeis oun genōmetha ek tōn eucharetountōn, dedouleukotōn tō theō, kai mē ek tōn krinomenōn asebōn. 2. kai gar autos panthamartōlos ōn kai mēpō phugōn ton peirasmon, all’ eti ōn en mesois tois organois tou diabolou spoudazō tēn dikaioōunēn diōkein, hopōs ischusō kan engus autēs genesthai, phoboumenos tēn krisin tēn mellousan. XIX 1. Hōste, adelphoi kai adelphai, meta ton theon tēs alētheias anaginōskō humin enteuxin eis to prosechein tois gegrammenois, hina kai heautous sōsēte kai ton anaginōskonta en humin. misthon gar aitō humas to metanoēsai ex holēs kardias, sōtērian heautois kai zōēn didontas. touto gar poiēsantes skopon pasin tois neois thēsomen, tois boulomenois peri tēn eusebeian kai tēn chrēstotēta tou theou philoponein. 2. kai mē aēdōs echōmen kai aganaktōmen hoi asophoi, hotan tis hēmas nouthetē kai epistrephē apo tēs adikias eis tēn dikaiosunēn. eniote gar ponēra prassontes ou ginōskomen dia tēn dipsuchian kai apistian tēn enousan en tois stēthesin hēmōn, kai eskotismetha tēn dianoian hupo tōn epithumiōn tōn mataiōn. 3. praxōmen oun tēn dikaiophunēn, hina eis telos sōthōmen. makarioi hoi toutois hupakouontes tois prostagmasin; kan oligon chronon kakopathēsōsin en tō kosmō toutō, ton athanaton tēs anastaseōs karpon trugēsousin. 4. mē oun lupeisthō ho eusebēs, ean epi tois nun chronos; ekeinos anō meta tōn paterōn anabiōsas euphranthēsetai eis ton alupēton aiōna. XX 1. Alla mēde ekeino tēn dianoian humōn tarassetō, hoti blepomen tous adikous ploutountas kai stenochōroumenous tous tou theou doulous. 2. pisteuōmen oun, adelphoi kai adelphai; theou zōntos peiran athloumen kai gumnazometha tō nun biō, hina tō mellonti stephanōthōmen. 3. oudeis tōn dikaiōn tachun karpon elaben, all’ ekdechetai auton. 4. ei gar ton misthon tōn dikaiōn ho theos suntomōs apedidou, eutheōs emporian ēskoumen kai ou theosebeian; edokoumen gar einai dikaioi, ou to eusebes, alla to kerdaleon diōkontes. kai dia touto theia krisis eblapsen pneuma mē on dikaion, kai ebarunen desmois. 5. Tō monō theō aoratō, patri tēs alētheias, tō exaposteilanti hēmin ton sōtēra kai archēgon tēs aphtharsias, di’ hou kai ephanerōsen hēmin tēn alētheian kai tēn epouranion zōēn, autō hē doxa eis tous aiōnas tōn aiōnōn. amēn. Klēmentos pros Korinthious epistolē b^̅. _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ PROS EPhESIOUS IGNATIOS Ignatios ho kai Theophoros, tē eulogēmenē en megethei theou patros plērōmati, tē proōrismenē pro aiōnōn einai dia pantos eis doxan paramonon atrepton, hēnōmenē kai eklelegmenē en pathei alēthinō, en thelēmati tou patros kai Iēsou Christou tou theou hēmōn, tē ekklēsia tē axiomakristō, tē ousē en Ephesō tēs Asias, pleista en Iēsou Christō kai en amōmō chara chairein. I 1. Apodexamenos en theō to polthagapēton sou onoma, ho ketēsthe phusei dikaia kata pistin kai agapēn en Christō Iēsou, tō sōtēri hēmōn; mimētai ontes theou, anazōpurēsantes en haimati theou to sungenikon ergon teleiōs apērtisate; 2. akousantes gar dedemenon apo Surias huper tou koinou onomatos kai elpidos, elpizonta tē proseuchēē¨ humōn epituchein en ῾Rōmē thēriomachēsai, hina dia tou epituchein dunēthō mathētēs einai, idein espoudasate; 3. epei oun tēn poluplētheian humōn en onomati theou apeilēpha en Onēsimō, tō en agapē adiēgētō, humōn de episkopō, hon euchomai kata Iēsoun Christon humas agapan kai pantas humas augō en homoiotēti einai. eulogētos gar ho charisamenos humin axiois ousi toiouton episkopon kektēsthai. II 1. Peri de tou sundoulou mou Bourrou, tou kata theon diakonou humōn en pasin eulogēmenou, euchomai parameinai auton eis timēn humōn kai tou episkopou; kai Krokos de, ho theou axios kai humōn, hon exemplarion tēs aph’ humōn agapēs apelabon, kata panta me anepausen, hōs kai auton ho patēr Iēsou Christou anapsuxai, hama Onēsimō kai Bourrō kai Euplō kai Phrontōni, di’ hōn pantas humas kata agapēn eidon. 2. onaimēn humōn dia pantos, eanper axios ō. prepon oun estin kata panta tropon doxazein Iēsoun Christon ton doxasanta humas, hina en mia hupotagē katērtismenoi, hupotassomenoi tō episkopō kai tō presbuteriō, kata panta ēte hēgiasmenoi. III 1. Ou diatassomai humin hōs tis. ei gar kai dedemai en tō onomati, oupō apērtismai en Iēsou Christō; nun gar archēn echō tou mathēteuesthai, kai proslalō humin hōs sundidaskalitais mou. eme gar edei huph’ humōn hupaleiphthēnai pistei, nouthesia, hupomonē, makrothumia. 2. all’ epei hē agapē ouk ea me siōpan peri humōn, dia touto proelabon parakalein humas, hopōs suntrechēte tē gnōmē tou theou. kai gar Iēsous Christos, to adiakriton hēmōn zēn, tou patros hē gnōmē, hōs kai hoi episkopoi, hoi kata ta perata horisthentes, en Iēsou Christou gnōmē eisin. IV 1. Hothen prepei humin suntrechein tē tou epi-skopou gnōmē hoper kai poieite. to gar axionomaston humōn presbuterion, tou theou axion, houtōs sunērmostai tō episkopō, hōs chordai kithara. dia touto en tē homonoia humōn kai sumphōnō agapē Iēsous Christos adetai. 2. kai hoi kat’ andra de choros ginethe, hina sumōnoi ontes en homonoia, chrōma theou labontes en henotēti, adēte en phōnē mia dia Iēsou Christou tō patri, hina humōn kai akousē kai epiginōskē, di’ hōn eu prassete, melē ontas tou huiou autou. chrēsimon oun estin humas en amōmō henotēti einai, hina kai theou pantote metechēte. V 1. Ei gar egō en mikrō chronō toiautēn sunētheian eschon pros ton episkopon humōn, ouk anthrōpinēn ousan, alla pneumatikēn, posō mallon humas makarizō tous enkekramenous houtōs, hōs hē ekklēsia Iēsou Christō, kai hōs Iēsous Christos tō patri, hina panta en henotēti sumphōna ē? 2. mēdeis planasthō; ean mē tis ē entos tou thusiastēriou, hustereitai tou artou tou theou. ei gar henos kai deuterou proseuchē tosautēn ischun echei, posō mallon hē te tou episkopou kai pasēs tēs ekklēsias? 3. ho oun mē erchomenos epi to auto houtos ēdē huperēphanei kai heauton diekrinen. gegraptai gar; Huperēphanois ho theos antitassetai, spoudasōmen oun mē antitassesthai tō epi-skopō, hina ōmen theō hupotassomenoi. VI 1. Kai hoson blepei tis sigōnta episkopon, pleionōs auton phobeisthō; panta gar, hon pempei ho oikodespotēs eis idian oikonomian, houtōs dei hēmas auton dechechthai, hōs auton ton pempsanta. ton oun episkopon dēlon hoti hōs auton kurion dei prosblepein. 2. autos men oun Onēsimos huper-epainei humōn tēn en theō eutaxian, hoti pantes kata alētheian zēte kai hoti en humin oudemia airesis kaoikei; all’ oude akouete tinos pleon, ē peri Iēsou Christou lalountos en alētheia. VII 1. Eiōthasin gar tines dolō ponērō to onoma peripherein, alla tina prassontes anaxia theou; ous dei humas hōs thēria ekklinein; eisin gar kunes lussōntes, lathrodēktai; ohus dei humas phthlassesthai ontas dustherapeutos. 2. heis iatros estin, sarkikos te kai pneumatikos, gennētos kai agennētos, en anthrōpō theos, en thanatō zōē alēthinē, kai ek Marias kai ek theou, prōton pathētos kai tote apathēs, Iēsous Christos ho kurios hēmōn. VIII 1. Mē oun tis humas exapatatō, hōsper oude exapatasthe, holoi ontes theou. hotan gar mēdemia eris enēreistai en humin hē dunamenē humas basanisai, ara kata theon zēte. peripsēma humōn kai hagnizomai humōn Ephesiōn, ekklēsias tēs diaboē-tou tois aiōsin. 2. hoi sarkikoi ta pneumatika prassein ou dunatai, oude hoi pneumatikoi ta sarkika, hōsper oude hē pistis ta tēs apistias oude hē apistia ta tēs pisteōs. ha de kai kata sarka prassete, tauta pneumatika estin; en Iēsou gar Christō panta prassete. IX 1. Egnōn de parodeusantas tinas ekeithen, echon-tas kakēn didachēn; ohus ouk eiasate speirai eis humas, busantes ta ōta, eis to mē paradexasthai ta speiromena hup’ autōn, hōs ontes lithoi naou patros, hētoimasmenoi eis oikodomēn theou patros, anapheromenoi eis ta hupsē dia tēs mēchanēs Iēsou Christou, hos estin stauros, spsoiniō psrōmenoi tō pneumati tō hagiō; hē de pistis humōn anagōgeus humōn, hē de agapē hodos hē anapherousa eis theon. 2. este oun kai sunodoi pantes, theophoroi kai naophoroi, christophoroi, hagiophoroi, kata panta kekosmēmenoi entolais Iēsou Christou; hois kai agalliōmenos ēxiōthēn di’ hōn graphō prosomilēsai humin kai suncharēnai, hoti kat’ anthrōpōn bion ouden agapate ei mē monon ton theon. X 1. Kai huper tōn allōn de anthrōpōn adia-leiptōs proseuchesthe, estin gar en autois elpis metanoias, hina theou tuchōsin. epitrepsate oun autois kan ek tōn ergōn humin mathēteuthēnai. 2. pros tas orgas autōn humeis praeis, pros tas megalorēmosunas autōn humeis tapeinophrones, pros tas blasphēmias autōn humeis tas proseuchas, pros tēn plapnēn autōn humeis hēmeroi, mē spoudazontes antimimēsasthai autous. 3. adelphoi autōn heurethōmen tē epieideia; mimētai de tou kuriou spou-dazōmen einai, tis pleon adikēthē, tis aposterēthē, tis athetēthē; hina mē tou diabolou botanē tis heurethē en humin, all’ en pasē hagneia kai sōphrosunē menēte en Iēsou Christō¨ sarkikōs kai pneumatikōs. XI 1. Eschatoi kairoi, loipon aischunthōmen, phobēthōmen tēn makrothumian tou theou, hina mē hēmin eis krima genētai. ē gar tēn mellousan orgēn phobē-thōmen, ē tēn enestōsan charin agapēpsōmen, hen tōn duo; monon en Chritō Iēsou heurethēnai eis to alēthinon zēn. 2. chōris toutou mēden humin prepetō, en hō ta desma peripherō, tous pneumatikous margaritas, en hois genoito moi anatēnai tē proseuchē humōn, hēs genoito moi aei metachon einai, hina en klērō Ephesiōn heurethō tōn Christianōn, hoi kai tois apostolois pantote sunēnesan en dunamei Iēsou Christou. XII 1. Oida, tis eimi kai tisin graphō. egō katakritos, humeis ēleēmenoi; egō hupo kindunon, humeis estērugmenoi; 2. parodos este tōn eis theon anairoumenōn, Paulou summustai tou hēgiasmenou, tou memarturēmenon, axiomakariston, hou genoito moi hupo ta ichnē heurethēnai, hotan theou epituchō, hos en pasē epistolē mnēmoneuei humōn en Christō Iēsou. XIII 1. Spoudazete oun puknoteron sunerchesthai eis eucharistian theou kai eis doxan. hotan gar puknōs epi to auto ginesthe, kathairountai hai dunameis tou Chatana, kai luetai ho olethros autou en tē homonoia humōn tēs pisteōs. 2. ouden estin ameinon eirēnēs, en hē pas polemos katargeitai epouraiōn kai epigeiōn. XIV 1. Hōn ouden lanthanei humas, ean teleiōs eis Iēsou Christon echēte tēn pistin kai tēn agapēn, hētis estin archē zōēs kai telos; archē men pistis, telos de agapē. ta de duo en henotēti genomena theos estin, ta de alla panta eis kalokagathian akoloutha estin. 2. oudeis pistin epangellomenos hamartanei, oude agapēn kektēmenos misei. phaneron to dendron apo tou karpou autou. houtōs hoi epag-gellomenoi Christou einai di’ hōn prassousin ophthēsontai. ou gar nun epangelias to ergon, all’ en dunamei pisteōs ean tis heurethē eis telos. XV 1. Ameinon estin siōpan kai einai, ē lalounta mē einai. kalon to didaskein, ean ho legōn poiē. heis oun didaskalos, hos eipen, kai egeneto; kai ha sigōn de pepoiēken axia tou patros estin. 2. ho logon Iēsou kektēmenos alēthōs dunatai kai tēs hēsuchias autou akouein, hina teleios ē, hina di’ hōn lalei prassē kai di’ hōn siga ginōskētai. 3. ouden lanthanei ton kurion, alla kai ta krupta hēmōn engus autō estin, panta oun poiōmen hōs autou en hēmin katoikountos, hina ōmen autou naoi kai autos en hēmin theos hēmōn; hoper kai estin kai phanēsetai pro prosōpou hēmōn, ex hōn dikaiōs aapōmen auton. XVI 1. Mē planasthe, adelphoi mou; hoi oikophthoroi basileian theou ou klēronomēsousin. 2. ei oun hoi kata sarka tauta prassontes apethanon, posō mallon, ean pistin theou en kakē didaskalia phtheirē, huper hēs Iēsous Christos estaurōthē? ho toioutos rhuparos genomenos, eis to pur to asbeston chōrēsei, homoiōs kai ho akouōn autou. XVII 1. Dia touto muron elaben epi tēs kephalēs autou ho kurios, hina pneē tē ekklēsia aphtharsian. mē aleiphesthe dusōdian tēs didaskalias tou archontos tou aiōnos toutou, mē aichmalōtisē humas ek tou prokeimenou zēn. 2. dia ti de ou pantes phronimoi ginometha labontes theou gnōsin, ho estin Iēsous Christos? ti mōrōs apollumetha, agnoountes to charisma, ho peppomphen alēthōs ho kurios? XVIII 1. Peripsēma to emon pneuma tou staurou, ho estin skandalon tois apistousin, hēmin de sōtēria kai zōē aiōnios. pou sōphos? pou suzētētēs? pou kauchēsis tōn legomenōn sunetōn? 2. ho gar theos hēmōn Iēsous ho Christos ekuophorēthē hupo Marias kat’ oikonomian theou ek spermatos men Daueid, pneumatos de hagiou; hos egennēthē kai ebaptisthē, hina tō pathei to hudōr katharisē. XIX 1. Kai elathen ton archonta tou aiōnos toutou hē parthenia Marias kai ho toketos autēs, homoiōs kai ho thanatos tou kuriou; tria mustēria kraugēs, hatina en hēsuchia theou eprachthē. 2. pōs oun ephanerōthē tois aiōsin? astēr en ouranō elampsen huper pantas tous asteras, kai to phōs autou aneklalēton ēn kai xenismon pareichen hē kainotēs autou, ta de loipa panta astra hama hēliō kai selēnē choros egeneto tō asteri, autos de ēn huperballōn to phōs autou huper´panta; tarachē te ēn, pothen hē kainotēs hē anomoios autois. 3. hothen elueto pasa mageia kai´pas desmos ēphanizeto kakias; agnoia kathēreito, palaia basi-leia diephtheireto theou anthrōpinōs phaneroumenou eis kainotēta aidiou zōēs; archēn de elambanen to para theō apērtismenon. enthen ta panta sunekineito dia to meletasthai thanatou katalusin. XX 1. Ean me kataxiōsē Iēsous Christos en tē proseuchē humōn kai thelēma ē, en tō deuterō biblidiō, ho mellō graphein humin, prosdēlōsō humin, hēs ērxamēn oikonomias eis ton kainon anthrōpon Iēsoun Christon, en tē autou pistei kai en tē autou agapē, en pathei autou kai anastasei; 2. malista ean ho kurios moi apokalupsē, hoti hoi kat’ andra koinē pantes en chariti ex onomatos sunerchesthe en mia pistei kai en Iēsou Christō, tō kata sarka ek genous Daueid, tō anthrōpou kai huiō theou, eis to hupakouein humas tō episkopō kai tō presbuteriō aperispastō kianoia, hena arton klōntes, hos estin pharmakon athanasias, antidotos tou mē apothanein, alla zēn en Iēsou Christō dia pantos. XXI 1. Antipsuchon humōn egō kai hōn epempsate eis theou timēn eis Smurnan, hothen kai graphō humin, eucharistōn tō kuriō, agapōn Polukarpon hōs kai humas; mnēmoneuete mou, hōs kai humōn Iēsous Christos. 2. proseuchesthe huper tēs ekklēsias tēs en Suria, hothen dedemenos eis ῾Rōmēn apagomai, eschatos hōn tōn ekei pistōn, hōsper ēxiōthēn eis timēn theou heurethēnai. errōsthe en theō patri kai en Iēsou Christō, tē koinē elpidi hēmōn. _________________________________________________________________ MAGNĒSIEUSIN IGNATIOS Ignatios, ho kai Theophoros, tē eulogēmenē en chariti theou patros en Christō Iēsou tō sōtēri hēmōn, en hō aspazomai tēn ekklēsian tēn ousan en Magnēsia tē pros Maiandrō kai euchomai en theō patri kai en Iēsou Christō pleista chairein. I 1. Gnous humōn to polueutakton tēs kata theon agapēs, agalliōmenos proeilomēn en pistei Iēsou Christou proslalēsai humin. 2. kataxiōtheis gar onomatos theoprepestatou, en hois peripherō desmois a dō tas ekklēsias, en hais henōsin euchomai sarkos kai pneumatos Iēsou Christou, tou dia pantos hēmōn zēn, pisteōs te kai agapēs, hēs ouden prokekritai, to de kuriōteron Iēsou kai patros; en hō hupomenontes tēn pasan epēreian tou archontos tou aiōnos toutou kai diaphugontes theou teuxometha. II 1. Epei oun ēxiōthēn idein humas dia Dama tou axiotheon humōn episkopou kai presbuterōn axiōn Bassou kai Apollōniou kai tou sundoulou mou diakonon Zōtiōnos, hou egō onaimēn, hoti hupotassetai tō episkopō hōs chariti theou kai tō presbuteriō hōs nomō Iēsou Christou. III 1. Kai humin de prepei mē sunchrasthai tē hēlikia tou episkopou, alla kata dunamin theou patros pasan entropēn autō aponemein, kathōs egnōn kai tous hagious presbuterous ou proseilēphotas tēn phainomenēn neōterikēn taxin, all’ hōs phronimous en theō sunchōrountas autō, ouk autō de, alla tō patri Iēsou Christou, tō pantōn episkopō. 2. eis timēn oun ekeinou tou thelēsantos hēmas prepon estin epakouein kata mēdemian hupokrisin; epei ouch hoti ton episkopon touton ton blepomenon plana tis, alla ton aoraton paralogizetai. to de toiouton ou pros sarka ho logos, alla pros theon ton ta kruphia eidota. IV 1. Prepon oun estin mē monon kaleisthai Christianous, alla kai einai; hōsper kai tines episkopon men kalousin, chōris de autou panta prassousin. hoi toioutoi de ouk eusuneidētoi moi einai phainontai dia to mē bebaiōs kat’ entolēn sunathroizesthai. V 1. Epei oun telos ta pragmata echei kai prokeitai ta duo homou, ho te thanatos kai hē zōē, kai hekastos eis ton idion topon mellei chōrein; 2. hōsper gar estin nomismata duo, ho men theou, ho de kosmou, kai hekaston autōn idion charaktēra epikeimenon echei, hoi apistoi tou kosmou toutou, hoi de pistoi en agapē charaktēra theou patros dia Iēsou Christou, di’ hou ean mē authairetōs echōmen to apothanein eis to autou pathos, to zēn autou ouk estin en hēmin. VI 1. Epei oun en tois progegrammenois prosōpois to pan plēthos etheōrēsa en pistei kai ēgapēsa, parainō, en homonoia theou spoudazete panta prassein, prokathēmenou tou episkopou eis topon theou kai tōn presbuterōn eis topon sunedriou tōn apostolōn, kai tōn diakonōn tōn emoi glukutatōn pepisteumenōn diakonian Iēsou Christou, hos pro aiōnōn para patri ēn kai en telei ephanē. 2. pantes oun homoētheian theou labontes entrepesthe allēlous kai mēdeis kata sarka blepetō ton plēsion, all’ en Iēsou Christō allēlous dia pantos agapate. mēden estō en humin, ho dunēsetai humas merisai all’ henōthēte tō episkopō kai tois prokathēmenois eis tupon kai didachēn aphtharsias. VII 1. Hōsper oun ho kurios aneu tou patros ouden epoiēsen, hēnōmenos ōn, oute di’ heautou oute dia tōn apostolōn; houtōs mēde humeis aneu tou epispopou kai tōn presbuterōn mēden prassete; mēde peirasēte eulogon ti phainesthai idia humin, nous, mia elpis en agapē, en tē chara tē amōmō, ho estin Iēsous Christos, hou ameinon ouden estin. 2. pantes hōs eis hena naon suntrechete theou, hōs epi hen thusiastērion, epi hena Iēsoun Christon, ton aph’ henos patros proelthonta kai eis hena onta kai chōrēsanta. VIII 1. Mē planasthe tais heterodoxiais mēde mutheumasin tois palaiois anōphelesin ousin. ei gar mechri nun kata Ioudaismon zōmen, homologoumen charin mē eilēphenai. 2. hoi gar theiotatoi prophētai kata Christon Iēsoun ezēsan. dia touto kai ediōchthēsan, enpneomenoi hupo tēs charitos autou, eis to plērophrēthēnai tous apeithountas, hoti eis tou huiou autou, hos estin autou logos apo sigēs proelthōn, hos kata panta euērestēsen tō pempsanti auton. IX 1. Ei oun hoi en palaiois pragmasin anastra. phentes eis kainotēta elpidos ēlthon, mēketi sabbatizontes, alla kata kuriakēn zōntes, en hē kai hē zōē hēmōn aneteilen di’ autou kai tou thanatou autou, hon tines arnountai, di’ hou mustēriou elabomen to pisteuein, kai dia touto hupomenomen, hina heurethōmen mathētai Iēsou Christou tou monou didaskalou hēmōn; 2. pōs hēmeis dunaēsometha dēsai chōris autou, hou kai hoi prophētai mathētai ontes tō pneumati hōs didaskalon auton prosedokōn? kai dia touto, hon dikaiōs anemenon, parōn ēgeiren autous ek nekrōn. X 1. Mē oun anaisthētōmen tēs psrēstotētos autou. ean gar hēmas mimēsētai katha prassomen, ouketi esmen. dia touto, mathētai autou genomenoi, mathōmen kata Christianismon zēn. hos gar allō onomati kaleitai pleon toutou, ouk estin tou theou. 2. huperthesthe oun tēn kakēn zumēn, tēn palaiōtheisan kai enoxisasan, kai Christos. halisthēte en autō, hina mē diaphtharē tis en humin, epei apo tēs tēs osmēs elenchthēsesthe. 3. atopon estin, Iēsoun Christon lalein kai ioudaizein. ho gar christianismos ouk eis Christianismon, hō pasa glōssa pisteusasa eis theon sunēchthē. XI 1. Tauta de, agapētoi mou, ouk epei egnōn tinas ex humōn houtōs echontas, all’ hōs mikroteros humōn ankistra tēs kenodoxias, alla peplērophorēsthai en tē gennēsei kai tō pathei kai tē anastasei tē genomenē en kairō tēs hēgemonias Pontiou Pilatou; prachthenta alēthōs kai bebaiōs hupo Iēsou Christou, tēs elpidos hēmōn, hēs ektrapēnai mēdeni humōn genoito. XII 1. Onaimēn humōn kata panta, eanper axios hō. ei gar kai dedemai, pros hena tōn lelumenōn humōn ouk eimi. oida hoti ou phusiousthe; Iēsoun gar Christon echete en heautois; kai mallon, hotan epainō humas, oida, hoti entrepesthe, hōs gegraptai, hoti ho dikaios heautou katēgoros. XIII 1. Spoudazete oun bebaiōthēnai en tois dogmasin tou kuriou kai tōn apostolōn, hina panta, hosa poieite, kaeuodōthēte sarki kai peneumati, en arpsē kai en telei, meta tou axioprepestatou episkopou humōn kai axioplokou pneumatikou stephanou tou presbuteriou humōn kai tōn kata theon diakonōn. 2. hupotagēte tō episkopō kai allēlois, hōs Iēsous Christos tō patri kai hoi apostoloi tō Christō kai tō patri hina henōsis ē sarkikē te kai pneumatikē. XIV 1. Eidōs, hoti theou gemete, suntomōs parekepleusa humas. mnēmoneuete mou en tais proseuchais humōn, hina theou epituchō, kai tēs en Suria ekklēsias, hothen ouk axios eimi kaleisthai; epideomai gar tēs hēnōmenēs humōn en theō proseuchēs kai agapēs, eis to axiōthēnai tēn en Suria ekklēsian dia tēs ekklēsias humōn drosisthēnai. XV 1. Aspazontai humas Ephesioi apo Smurnēs, hothen kai graphō humin, parontes eis doxan theou, hōsper kai humeis ohi kata p´panta me anepausan hama Polukarpō, episkopō Smurnaiōn. kai hai loipai de ekklēsiai en timē Iēsou Christou aspasontai humas. errōsthe en homonoia theou, kektēmenoi adiakriton pneuma, hos estin Iēsous Christos. _________________________________________________________________ TRALLIANOIS IGNATIOS Ignatios, ho kai Theophoros, ēgapēmenē theō, patri Iēsou Christou, ekklēsia hagia tē ousē en Trallesin tēs Asias, eklektē kai axiotheō, eirēneuousē en sarki kai pneumati tō pathei Iēsou Christou, tēs elpidos hēmōn en tē eis auton anastasei; hēn kai aspazomai en tō plērōmati en apostolikō charaktēri kai euchomai pleista chairein. I 1. Amōmon dianoian kai adiakriton en hupomonē egnōn humas echontas, ou kata chrēsin alla kata phusin, kathōs edēlōsen moi Polubios, ho episkopos humōn, hos paregeneto thelēmati theou kai Iēsou Christou en Smurnē kai houtōs moi sunecharē dedemenō en Christō Iēsou, hōste me to pan plēthos humōn en autō theōreisthai. 2. apodexamenos oun tēn kata theon eunoian di’ autou edoxasa, heurōn humas, hōs egnōn, mimētas ontas theou. II 1. Hotan gar tō episkopō huotassēsthe hōs Iēsou Christō, phainesthe moi ou kata anthrōpon zōntes, alla kata Iēsoun Christon ton di’ hēmas apothanonta, hina pisteusantes eis ton thanaton autou to apothanein ekphugēte. 2. anankaion oun estin, hōsper poieite, aneu tou episkopou mēden prassein humas, all’ hupotassesthai kai tō presbuteriō hōs tois apostolois Iēsou Christou 3. dei de kai tous diakonous ontas mustēriōn Iēsou Christou kata panta tropon pasin areskein. ou gar brōmatōn kai potōn eisin diakonoi, all’ ekklēsias theou hupēretai; deon oun autous phulassesthai ta enklēmata hōs pur. III 1. Homoiōs pantes entrepesthōsan tous diakonous hōs Iēsoun Christon, hōs kai ton episkopon onta tupon tou patros, tous de presbuterous hōs sunedrion theou kai hōs sundesmon apostolōn. chōris toutōn ekklēsia ou kaleitai. 2. peri hōn pepeismai humas houtōs echein. to gar exemplarion tēs agapēs humōn elabon kai echō meth’ heautou en tō episkopō humōn, hou auto to katastēma megalē mathēteia, hē de praotēs autou dunamis; hon logizomai kai tous atheous entrepesthai. 3. agapōn humas pheidomai, suntonōteron dunamenos graphein huper toutou. ouk eis touto ōēthēn, hina ōn katakritos hōs apostolos humin diatassōmai. IV 1. Polla phronō en theō, all’ emauton metrō, hina mē en kauchēsei apolōmai. nun gar me dei pleon phobeisthai kai mē prosechein tois phusiousin me. hoi gar legontes moi mastigousin me. 2. agapō men gar to pathein, all’ ouk oida, ei axios eimi. to gar zēlos pollois men ou phainetai, eme de pleon polemei. chrēzō oun praotētos, en hē kataluetai ho archōn tou aiōnos toutou. V 1. Mē ou dunamai humin ta epourania grapsai? alla phoboumai, mē nēpiois ousin humin blabēn parathō; kai sungnōmoneite moi, mēpote ou egō, ou kathoti dedemai kai dunamai noin ta epourania kai tas topothesias tas angelikas kai tas sustaseis tas archontikas, horata te kai aorata, para touto ēdē kai mathētēs eimi. polla gar hēmin leipei, hina theou mē leipōmetha. VI 1. Parakalō oun humas, ouk egō, all’ hē agapē Iēsou Christou; monē tē christianē trophē chrēsthe, allotrias de botanēs apechesthe, hētis estin hairesis; 2. ohi heautois paremplekousin Iēsoun Christon kataxiopisteuomenoi, hōsper thanasimon pharmakon didontes meta oinomelitos, hoper ho agnoōn hēdeōs lambanei en hēdonē kakē to apothanein. VII 1. Phulattesthe oun tous toioutous. touto de estai humin phusioumenois kai ousin achōristois theou Iēsou Christou kai tou episkopou kai tōn diatagmatōn tōn apostolōn. 2. ho entos thusiastēriou ōn katharos estin; tout’ estin, ho chōris episkopou kai presbuteriou kai diakonōn prassōn ti, houtos katharos estin tē suneidēsei. VIII 1. Ouk epei egnōn toiouton ti en humin, alla prophulassō humas ontas mou a0gapētous, proorōn tas enedras tou diabolou, humeis ou tēn praupatheian analabontes anaktēsasthe heautous en pistei ho estin sarx tou kuriou, kai en agapē, ho estin haima Iēsou Christou. 2. mēdeis humōn kata tou plēsion echetō. mē aphormas didote tois ethnesin, hina mē di’ oligous aphronas to en theō plēthos blasphēmētai. Ouai gar, di’ hou epi mataiotēti to onoma mou epi tinōn blasphēmeitai. IX 1. Kōphōthēte oun, hotan humin chōris Iēsou Christou lalē tis, tou ek genous Daueid, tou ek Marias, hos alēthōs egennēthē, ephagen te kai epien, alēthōs ediōchthē epi Pontiou Pilatou, alēthōs estaurōthē kai epigeiōn kai hupochthoniōn. 2. hos kai alēthōs ēgerthē apo nekrōn, egeirantos auton tou patros autou, kata to homoiōma hos kai hēmas tous pisteuontas autō houtōs egerei ho patēr autou en Christō Iēsou, hou chōris to alēthinon zēn ouk echomen. X 1. Ei de, hōsper tines atheoi ontes, toutestin apistoi, legousin, to dokein peponthenai auton, autoi hontes to dokein, egō ti dedemai, ti de kai euchomai thēriomachēsai? dōrean oun apothnēskō. ara oun katapseudomai tou kuriou. XI 1. Pheugete oun tas kakas paraphuadas tas gennōsas karpon thanatēphoron, hou ean geusētai phuteia patros. 2. ei gar ēsan, ephainonto an kladoi tou staurou, kai ēn an ho karpos autōn aphthartos; di’ hou en tō pathei autou proskaeitai humas ontas melē autou. ou dunatai oun kephalē chōris gennēthēnai aneu melōn, tou theou henōsin epangellomenou, ho estin autos. XII 1. Aspazomai humas apo Smurnēs hama tais sumparousais moi ekklusiais tou theou, ohi kata panta me anepausan sarki te kai pneumati. 2. parakalei humas ta desma mou, ha heneken Iēsou Christou peripherō, aitoumenos theou epituchein; diamenete en tē homonoia humōn kai tē met’ allēlōn proseuchē. prepei gar humin tois kath’ hena, exairetōs kai tois presbuterois, anapsuchein ton episkopon eis timēn patros, Iēsou Christou kai tōn apostolōn. 3. euchomai humas en humin grapsas. kai peri emou de proseuchesthe, tēs aph’ to kataxiōthēnai me tou klērou, hou perikeimai epituchein, hina mē adokimos heurethō. XIII 1. Aspazetai humas hē agapē Smurnaiōn kai Ephesiōn. mnēmoneuete en tais proseuchais humōn tēs en Suria ekklēsias, hothen kai ouk axios eimi legesthai, ōn eschatos ekeinōn. 2. errōsthe en Iēsou Christō, hupotassomenoi tō episkopō hōs tē entolē, homoiōs kai tō presbuteriō. kai hoi kat’ andra allēlous agapate en ameristō kardia. 3. hagnizetai humōn to emon pneuma ou monon nun, alla kai hotan theou epituchō. eti gar hupo kindunon eimi; alla pistos ho patēr en Iēsou Christō plērōsai mou tēn aitēsin kai humōn, en hō heuretheiēte amōmoi. _________________________________________________________________ RŌMAIOIS IGNATIOS Ignatios, ho kai Theophoros, tē ēleēmenē en megaleiotēti patros hupsistou kai Iēsou Christou tou monou huiou autou ekklēsia ēgapēmenē kai pephōtismenē en thelēmati tou thelēsantos ta panta, ha estin, kata agapēn Iēsou Christou, tou theou hēmōn, hētis kai prokathētai en topō chōriou ῾Rōmaiōn, axiotheos, axiepiteuktos, axiagnos kai prokathēmenē tēs agapēs, christōnumos, patrōnumos, hēn kai aspazomai en onomati Iēsou Christou, huiou patros; kata sarka kai pneuma hēnōmenois pasē entolē autou, peplērōmenois charitos theou adiakritōs kai apodiulismenois apo pantos allotriou chrōmatos pleista en Iēsou Christō, tō theō hēmōn, amōmōs chairein. I 1. Epei euxamenos theō epetuchon idein humōn ta axiothea prosōpa, hōs kai pleon ētoumēn labein; dedemenos gar en Christō Iēsou elpizō humas aspasmenos eanper thelēma ē tou axiōthēnai me eis telos einai. 2. hē men gar archē euoikonomētos estin, eanper charitos epithuchō eis to ton klēron mou anempodistōs apolabein. phoboumai gar tēn humōn agapēn, mē autē me adikēsē. humin gar eucheres estin, ho thelete, poiēsai; emoi de duskolon estin tou theou epituchein, eanper humeis mē pheisēsthe mou. II 1. Ou gar thelō humas anthrōpareskēsai, alla theō aresai, hōsper kai arekete. oute gar egō pote hexō kairon toiouton theou epituchein, oute humeis, ean siōpēsēte, kreittoni ergō echete epigraphēnai. ean gar siōpēsēte ap’ emou, egō logos theou; ean de erasthēte tēs sarkos mou, palin esomai phōnē. 2. pleon moi mē paraspsēsthe tou spondisthēnai theō, hōs eti thusiastērion hetoimon estin, hina en agapē choros genomenoi asēte tō patri en Christō Iēsou, hoti ton episkopon Surias ho theos katēxiōsen heurethēnai eis dusin apo anatolēs metapempsamenos. kalon to dunai apo kosmou pros theon, hina eis auton anateilō. III 1. Oudepote ebaskanate oudeni, allous edidaxate. egō de thelō, hina kakeina bebaia ē ha mathēteuontes entellesthe. 2. monon moi dunamin aiteisthe esōthen te kai esōthen te kai exōthen, hina mē monon legō alla kai thelō, hina mē monon legōmai Christianos alla kai heurethō. ean gar heurethō, kai legesthai dunamai, kai tote pistos einai, hotan kosmō mē phainōmai. 3. ouden phainomenon kalon; ho gar theos hēmōn Iēsous Christos en patri ōn mallon phainetai. ou persmonēs to ergon, alla megethous estin ho Christianismos, hotan misētai hupo kosmou. IV 1. Egō graphō pasais tais ekklēsiais, kai entellomai pasin, hoti egō hekōn huper theou apothnēskō, eanper humeis mē kōlusēte. parakalō humas, mē eunoia akairos genēsthe moi. aphete me thēriōn einai boran, di’ hōn enestin theou epituchein. sitos eimi theou kai di’ odontōn thēriōn alēthomai, hina katharos artos heurethō tou Christou. 2. mallon kolkeusae ta thēria, hina moi taphos genōntai kai mēden katalipōsi tōn tou sōmatos mou, hina mē koimētheis barus tini genōmai. tote esomai mathētēs alēthōs Iēsou Christou, hote oude to sōma mou ho kosmos opsetai. litaneusate ton Christon huper emou, hina dia tōn organōn toutōn thusia heurethō. 3. ouch hōs Petros kai Paulos diatassomai humin. ekeinoi apostoloi, egō katakritos; ekeinoi eleutheroi, egō de mechri nun doulos. all’ ean pathō, apeleutheros genhēsomai Iēsou Christou kai anastēsomai en autō eleutheros. nun manthanō dedemenos mēden epithumein. V 1. Apo Surias mechri ῾Rōmēs thēriomachō, dia gēs kai thalassēs, nuktos kai hēmeras, dedemenos deka leopardois, ho estin stratiōtikon tagma; ohi adikēmasin autōn mallon mathēteuomai, all’ ou para touto dedikaiōmai. 2. onaimēn tōn thēriōn tōn emoi hētoimasmenōn kai euchomai sutoma moi heurethēnai; ha kai kolakeusō, suntomōs me kataphagein, ouch hōsper tinōn deilainomena ouch hēpsanto. kan auta de akonta mē thelēsē, egō prosbiasomai. 3. sungnōmēn moi echete; thi moi sumpherei, egō ginōskō, nun archomai mathētēs einai, mēthen me zēlōsai tōn horatōn, hina Iēsou Christou epituchō. pur kai stauros thēriōn te sustaseis, anatomai, diaireseis, skrpismoi osteōn, sunkopē melōn, alesmoi holou tou sōmatos, kakai kolaseis tou diabolou ep’ eme erchesthōsan, monon hina Iēsou Christou epituchō. VI 1. Ouden moi ōphelēsei ta perata tou kosmou oude hai basileiai tou aiōnos toutou. kalon moi apothanein eis Christon Iēsoun, ē basileuein tōn peratōn tēs gēs. ekeinon zētō, ton huper hēmōn apothanonta; ekeinon thelō, ton di’ hēmas anastanta. ho de toketos moi epikeitai. 2. sungnōte moi, adelphoi; mē empodisēe moi zēsai, mē thelēsēte me apothanein; ton tou theou thelonta einai kosmō mē charisēsthe, mēde hulē exapatēsēte; aphete me katharon phōs labein; ekei paragenomenos anthrōpos esomai. 3. epitrepsate moi mimētēn einai tou pathous tou theou mou. ei tis auton en heautō echei, noēsatō ho thelō, kai sumpatheitō moi eidōs ta sunechonta me. VII 1. Ho archōn tou aiōnos toutou diarpasai me bouletai kai tēn eis theon mou gnōmēn diaphtheirai. mēdeis oun tōn parontōn humōn boētheitō autō; mallon emou ginesthe, toutestin tou theou. mē laleite Iēsoun Christon, kosmon de epithumeite. 2. baskania en humin mē katoikeitō. mēd’ an egō parōn parakalō humas, peisthēte moi; toutois de mallon peisthēte, hois graphō humin. zōn gar estaurōtai, kai ouk estin en emoi pur philoulon; Deuro pros ton patera. 3. ouch hēdomai trophē thelō, ho estin sarx Iēsou Christou tou ek spermatos Daueid, kai poma thelō to haima autou, ho estin agapē aphthartos. VIII 1. Ouketi thelō kata anthrōpous zēn. touto de estai, ean humeis thelēsēte. thelēsae, hina kai humeis thelēthēte. 2. di’ oligōn grammatōn aitoumai humas; pisteusate moi. Iēsous de Christos humin