_________________________________________________________________ Title: The Holy Bible: Greek New Testament (Wescott-Hort) Creator(s): Anonymous Language: Greek Rights: Public Domain CCEL Subjects: All; Bible; New Testament _________________________________________________________________ Holy Bible Greek New Testament (Wescott-Hort) _________________________________________________________________ New Testament _________________________________________________________________ Matthew _________________________________________________________________ Chapter 1 ^1biblos geneseōs iēsou christou uiou dauid uiou abraam ^2abraam egennēsen ton isaak isaak de egennēsen ton iakōb iakōb de egennēsen ton ioudan kai tous adelphous autou ^3ioudas de egennēsen ton phares kai ton zara ek tēs thamar phares de egennēsen ton esrōm esrōm de egennēsen ton aram ^4aram de egennēsen ton aminadab aminadab de egennēsen ton naassōn naassōn de egennēsen ton salmōn ^5salmōn de egennēsen ton boes ek tēs rachab boes de egennēsen ton iōbēd ek tēs routh iōbēd de egennēsen ton iessai ^6iessai de egennēsen ton dauid ton basilea dauid de egennēsen ton solomōna ek tēs tou ouriou ^7solomōn de egennēsen ton roboam roboam de egennēsen ton abia abia de egennēsen ton asaph ^8asaph de egennēsen ton iōsaphat iōsaphat de egennēsen ton iōram iōram de egennēsen ton ozian ^9ozias de egennēsen ton iōatham iōatham de egennēsen ton achas achas de egennēsen ton ezekian ^10ezekias de egennēsen ton manassē manassēs de egennēsen ton amōs amōs de egennēsen ton iōsian ^11iōsias de egennēsen ton iechonian kai tous adelphous autou epi tēs metoikesias babulōnos ^12meta de tēn metoikesian babulōnos iechonias egennēsen ton salathiēl salathiēl de egennēsen ton zorobabel ^13zorobabel de egennēsen ton abioud abioud de egennēsen ton eliakim eliakim de egennēsen ton azōr ^14azōr de egennēsen ton sadōk sadōk de egennēsen ton achim achim de egennēsen ton elioud ^15elioud de egennēsen ton eleazar eleazar de egennēsen ton matthan matthan de egennēsen ton iakōb ^16iakōb de egennēsen ton iōsēph ton andra marias ex ēs egennēthē iēsous o legomenos christos ^17pasai oun ai geneai apo abraam eōs dauid geneai dekatessares kai apo dauid eōs tēs metoikesias babulōnos geneai dekatessares kai apo tēs metoikesias babulōnos eōs tou christou geneai dekatessares ^18tou de [iēsou] christou ē genesis outōs ēn mnēsteutheisēs tēs mētros autou marias tō iōsēph prin ē sunelthein autous eurethē en gastri echousa ek pneumatos agiou ^19iōsēph de o anēr autēs dikaios ōn kai mē thelōn autēn deigmatisai eboulēthē lathra apolusai autēn ^20tauta de autou enthumēthentos idou angelos kuriou kat onar ephanē autō legōn iōsēph uios dauid mē phobēthēs paralabein marian tēn gunaika sou to gar en autē gennēthen ek pneumatos estin agiou ^21texetai de uion kai kaleseis to onoma autou iēsoun autos gar sōsei ton laon autou apo tōn amartiōn autōn ^22touto de olon gegonen ina plērōthē to rēthen upo kuriou dia tou prophētou legontos ^23idou ē parthenos en gastri exei kai texetai uion kai kalesousin to onoma autou emmanouēl o estin methermēneuomenon meth ēmōn o theos ^24egertheis de [o] iōsēph apo tou upnou epoiēsen ōs prosetaxen autō o angelos kuriou kai parelaben tēn gunaika autou ^25kai ouk eginōsken autēn eōs [ou] eteken uion kai ekalesen to onoma autou iēsoun _________________________________________________________________ Chapter 2 ^1tou de iēsou gennēthentos en bēthleem tēs ioudaias en ēmerais ērōdou tou basileōs idou magoi apo anatolōn paregenonto eis ierosoluma ^2legontes pou estin o techtheis basileus tōn ioudaiōn eidomen gar autou ton astera en tē anatolē kai ēlthomen proskunēsai autō ^3akousas de o basileus ērōdēs etarachthē kai pasa ierosoluma met autou ^4kai sunagagōn pantas tous archiereis kai grammateis tou laou epunthaneto par autōn pou o christos gennatai ^5oi de eipan autō en bēthleem tēs ioudaias outōs gar gegraptai dia tou prophētou ^6kai su bēthleem gē iouda oudamōs elachistē ei en tois ēgemosin iouda ek sou gar exeleusetai ēgoumenos ostis poimanei ton laon mou ton israēl ^7tote ērōdēs lathra kalesas tous magous ēkribōsen par autōn ton chronon tou phainomenou asteros ^8kai pempsas autous eis bēthleem eipen poreuthentes exetasate akribōs peri tou paidiou epan de eurēte apangeilate moi opōs kagō elthōn proskunēsō autō ^9oi de akousantes tou basileōs eporeuthēsan kai idou o astēr on eidon en tē anatolē proēgen autous eōs elthōn estathē epanō ou ēn to paidion ^10idontes de ton astera echarēsan charan megalēn sphodra ^11kai elthontes eis tēn oikian eidon to paidion meta marias tēs mētros autou kai pesontes prosekunēsan autō kai anoixantes tous thēsaurous autōn prosēnenkan autō dōra chruson kai libanon kai smurnan ^12kai chrēmatisthentes kat onar mē anakampsai pros ērōdēn di allēs odou anechōrēsan eis tēn chōran autōn ^13anachōrēsantōn de autōn idou angelos kuriou phainetai kat onar tō iōsēph legōn egertheis paralabe to paidion kai tēn mētera autou kai pheuge eis aigupton kai isthi ekei eōs an eipō soi mellei gar ērōdēs zētein to paidion tou apolesai auto ^14o de egertheis parelaben to paidion kai tēn mētera autou nuktos kai anechōrēsen eis aigupton ^15kai ēn ekei eōs tēs teleutēs ērōdou ina plērōthē to rēthen upo kuriou dia tou prophētou legontos ex aiguptou ekalesa ton uion mou ^16tote ērōdēs idōn oti enepaichthē upo tōn magōn ethumōthē lian kai aposteilas aneilen pantas tous paidas tous en bēthleem kai en pasin tois oriois autēs apo dietous kai katōterō kata ton chronon on ēkribōsen para tōn magōn ^17tote eplērōthē to rēthen dia ieremiou tou prophētou legontos ^18phōnē en rama ēkousthē klauthmos kai odurmos polus rachēl klaiousa ta tekna autēs kai ouk ēthelen paraklēthēnai oti ouk eisin ^19teleutēsantos de tou ērōdou idou angelos kuriou phainetai kat onar tō iōsēph en aiguptō ^20legōn egertheis paralabe to paidion kai tēn mētera autou kai poreuou eis gēn israēl tethnēkasin gar oi zētountes tēn psuchēn tou paidiou ^21o de egertheis parelaben to paidion kai tēn mētera autou kai eisēlthen eis gēn israēl ^22akousas de oti archelaos basileuei tēs ioudaias anti tou patros autou ērōdou ephobēthē ekei apelthein chrēmatistheis de kat onar anechōrēsen eis ta merē tēs galilaias ^23kai elthōn katōkēsen eis polin legomenēn nazaret opōs plērōthē to rēthen dia tōn prophētōn oti nazōraios klēthēsetai _________________________________________________________________ Chapter 3 ^1en de tais ēmerais ekeinais paraginetai iōannēs o baptistēs kērussōn en tē erēmō tēs ioudaias ^2legōn metanoeite ēngiken gar ē basileia tōn ouranōn ^3outos gar estin o rētheis dia ēsaiou tou prophētou legontos phōnē boōntos en tē erēmō etoimasate tēn odon kuriou eutheias poieite tas tribous autou ^4autos de o iōannēs eichen to enduma autou apo trichōn kamēlou kai zōnēn dermatinēn peri tēn osphun autou ē de trophē ēn autou akrides kai meli agrion ^5tote exeporeueto pros auton ierosoluma kai pasa ē ioudaia kai pasa ē perichōros tou iordanou ^6kai ebaptizonto en tō iordanē potamō up autou exomologoumenoi tas amartias autōn ^7idōn de pollous tōn pharisaiōn kai saddoukaiōn erchomenous epi to baptisma eipen autois gennēmata echidnōn tis upedeixen umin phugein apo tēs mellousēs orgēs ^8poiēsate oun karpon axion tēs metanoias ^9kai mē doxēte legein en eautois patera echomen ton abraam legō gar umin oti dunatai o theos ek tōn lithōn toutōn egeirai tekna tō abraam ^10ēdē de ē axinē pros tēn rizan tōn dendrōn keitai pan oun dendron mē poioun karpon kalon ekkoptetai kai eis pur balletai ^11egō men umas baptizō en udati eis metanoian o de opisō mou erchomenos ischuroteros mou estin ou ouk eimi ikanos ta upodēmata bastasai autos umas baptisei en pneumati agiō kai puri ^12ou to ptuon en tē cheiri autou kai diakathariei tēn alōna autou kai sunaxei ton siton autou eis tēn apothēkēn to de achuron katakausei puri asbestō ^13tote paraginetai o iēsous apo tēs galilaias epi ton iordanēn pros ton iōannēn tou baptisthēnai up autou ^14o de diekōluen auton legōn egō chreian echō upo sou baptisthēnai kai su erchē pros me ^15apokritheis de o iēsous eipen autō aphes arti outōs gar prepon estin ēmin plērōsai pasan dikaiosunēn tote aphiēsin auton ^16baptistheis de o iēsous euthus anebē apo tou udatos kai idou ēneōchthēsan oi ouranoi kai eiden pneuma theou katabainon ōsei peristeran erchomenon ep auton ^17kai idou phōnē ek tōn ouranōn legousa outos estin o uios mou o agapētos en ō eudokēsa _________________________________________________________________ Chapter 4 ^1tote [o] iēsous anēchthē eis tēn erēmon upo tou pneumatos peirasthēnai upo tou diabolou ^2kai nēsteusas ēmeras tesserakonta kai nuktas tesserakonta usteron epeinasen ^3kai proselthōn o peirazōn eipen autō ei uios ei tou theou eipon ina oi lithoi outoi artoi genōntai ^4o de apokritheis eipen gegraptai ouk ep artō monō zēsetai o anthrōpos all epi panti rēmati ekporeuomenō dia stomatos theou ^5tote paralambanei auton o diabolos eis tēn agian polin kai estēsen auton epi to pterugion tou ierou ^6kai legei autō ei uios ei tou theou bale seauton katō gegraptai gar oti tois angelois autou enteleitai peri sou kai epi cheirōn arousin se mēpote proskopsēs pros lithon ton poda sou ^7ephē autō o iēsous palin gegraptai ouk ekpeiraseis kurion ton theon sou ^8palin paralambanei auton o diabolos eis oros upsēlon lian kai deiknusin autō pasas tas basileias tou kosmou kai tēn doxan autōn ^9kai eipen autō tauta soi panta dōsō ean pesōn proskunēsēs moi ^10tote legei autō o iēsous upage satana gegraptai gar kurion ton theon sou proskunēseis kai autō monō latreuseis ^11tote aphiēsin auton o diabolos kai idou angeloi prosēlthon kai diēkonoun autō ^12akousas de oti iōannēs paredothē anechōrēsen eis tēn galilaian ^13kai katalipōn tēn nazara elthōn katōkēsen eis kapharnaoum tēn parathalassian en oriois zaboulōn kai nephthalim ^14ina plērōthē to rēthen dia ēsaiou tou prophētou legontos ^15gē zaboulōn kai gē nephthalim odon thalassēs peran tou iordanou galilaia tōn ethnōn ^16o laos o kathēmenos en skotia phōs eiden mega kai tois kathēmenois en chōra kai skia thanatou phōs aneteilen autois ^17apo tote ērxato o iēsous kērussein kai legein metanoeite ēngiken gar ē basileia tōn ouranōn ^18peripatōn de para tēn thalassan tēs galilaias eiden duo adelphous simōna ton legomenon petron kai andrean ton adelphon autou ballontas amphiblēstron eis tēn thalassan ēsan gar alieis ^19kai legei autois deute opisō mou kai poiēsō umas alieis anthrōpōn ^20oi de eutheōs aphentes ta diktua ēkolouthēsan autō ^21kai probas ekeithen eiden allous duo adelphous iakōbon ton tou zebedaiou kai iōannēn ton adelphon autou en tō ploiō meta zebedaiou tou patros autōn katartizontas ta diktua autōn kai ekalesen autous ^22oi de eutheōs aphentes to ploion kai ton patera autōn ēkolouthēsan autō ^23kai periēgen en olē tē galilaia didaskōn en tais sunagōgais autōn kai kērussōn to euangelion tēs basileias kai therapeuōn pasan noson kai pasan malakian en tō laō ^24kai apēlthen ē akoē autou eis olēn tēn surian kai prosēnenkan autō pantas tous kakōs echontas poikilais nosois kai basanois sunechomenous daimonizomenous kai selēniazomenous kai paralutikous kai etherapeusen autous ^25kai ēkolouthēsan autō ochloi polloi apo tēs galilaias kai dekapoleōs kai ierosolumōn kai ioudaias kai peran tou iordanou _________________________________________________________________ Chapter 5 ^1idōn de tous ochlous anebē eis to oros kai kathisantos autou prosēlthan [autō] oi mathētai autou ^2kai anoixas to stoma autou edidasken autous legōn ^3makarioi oi ptōchoi tō pneumati oti autōn estin ē basileia tōn ouranōn ^4makarioi oi penthountes oti autoi paraklēthēsontai ^5makarioi oi praeis oti autoi klēronomēsousin tēn gēn ^6makarioi oi peinōntes kai dipsōntes tēn dikaiosunēn oti autoi chortasthēsontai ^7makarioi oi eleēmones oti autoi eleēthēsontai ^8makarioi oi katharoi tē kardia oti autoi ton theon opsontai ^9makarioi oi eirēnopoioi oti [autoi] uioi theou klēthēsontai ^10makarioi oi dediōgmenoi eneken dikaiosunēs oti autōn estin ē basileia tōn ouranōn ^11makarioi este otan oneidisōsin umas kai diōxōsin kai eipōsin pan ponēron kath umōn pseudomenoi eneken emou ^12chairete kai agalliasthe oti o misthos umōn polus en tois ouranois outōs gar ediōxan tous prophētas tous pro umōn ^13umeis este to alas tēs gēs ean de to alas mōranthē en tini alisthēsetai eis ouden ischuei eti ei mē blēthen exō katapateisthai upo tōn anthrōpōn ^14umeis este to phōs tou kosmou ou dunatai polis krubēnai epanō orous keimenē ^15oude kaiousin luchnon kai titheasin auton upo ton modion all epi tēn luchnian kai lampei pasin tois en tē oikia ^16outōs lampsatō to phōs umōn emprosthen tōn anthrōpōn opōs idōsin umōn ta kala erga kai doxasōsin ton patera umōn ton en tois ouranois ^17mē nomisēte oti ēlthon katalusai ton nomon ē tous prophētas ouk ēlthon katalusai alla plērōsai ^18amēn gar legō umin eōs an parelthē o ouranos kai ē gē iōta en ē mia keraia ou mē parelthē apo tou nomou eōs [an] panta genētai ^19os ean oun lusē mian tōn entolōn toutōn tōn elachistōn kai didaxē outōs tous anthrōpous elachistos klēthēsetai en tē basileia tōn ouranōn os d an poiēsē kai didaxē outos megas klēthēsetai en tē basileia tōn ouranōn ^20legō gar umin oti ean mē perisseusē umōn ē dikaiosunē pleion tōn grammateōn kai pharisaiōn ou mē eiselthēte eis tēn basileian tōn ouranōn ^21ēkousate oti errethē tois archaiois ou phoneuseis os d an phoneusē enochos estai tē krisei ^22egō de legō umin oti pas o orgizomenos tō adelphō autou enochos estai tē krisei os d an eipē tō adelphō autou raka enochos estai tō sunedriō os d an eipē mōre enochos estai eis tēn geennan tou puros ^23ean oun prospherēs to dōron sou epi to thusiastērion kakei mnēsthēs oti o adelphos sou echei ti kata sou ^24aphes ekei to dōron sou emprosthen tou thusiastēriou kai upage prōton diallagēthi tō adelphō sou kai tote elthōn prosphere to dōron sou ^25isthi eunoōn tō antidikō sou tachu eōs otou ei met autou en tē odō mēpote se paradō o antidikos tō kritē kai o kritēs tō upēretē kai eis phulakēn blēthēsē ^26amēn legō soi ou mē exelthēs ekeithen eōs an apodōs ton eschaton kodrantēn ^27ēkousate oti errethē ou moicheuseis ^28egō de legō umin oti pas o blepōn gunaika pros to epithumēsai [autēn] ēdē emoicheusen autēn en tē kardia autou ^29ei de o ophthalmos sou o dexios skandalizei se exele auton kai bale apo sou sumpherei gar soi ina apolētai en tōn melōn sou kai mē olon to sōma sou blēthē eis geennan ^30kai ei ē dexia sou cheir skandalizei se ekkopson autēn kai bale apo sou sumpherei gar soi ina apolētai en tōn melōn sou kai mē olon to sōma sou eis geennan apelthē ^31errethē de os an apolusē tēn gunaika autou dotō autē apostasion ^32egō de legō umin oti pas o apoluōn tēn gunaika autou parektos logou porneias poiei autēn moicheuthēnai [kai os ean apolelumenēn gamēsē moichatai] ^33palin ēkousate oti errethē tois archaiois ouk epiorkēseis apodōseis de tō kuriō tous orkous sou ^34egō de legō umin mē omosai olōs mēte en tō ouranō oti thronos estin tou theou ^35mēte en tē gē oti upopodion estin tōn podōn autou mēte eis ierosoluma oti polis estin tou megalou basileōs ^36mēte en tē kephalē sou omosēs oti ou dunasai mian tricha leukēn poiēsai ē melainan ^37estō de o logos umōn nai nai ou ou to de perisson toutōn ek tou ponērou estin ^38ēkousate oti errethē ophthalmon anti ophthalmou kai odonta anti odontos ^39egō de legō umin mē antistēnai tō ponērō all ostis se rapizei eis tēn dexian siagona [sou] strepson autō kai tēn allēn ^40kai tō thelonti soi krithēnai kai ton chitōna sou labein aphes autō kai to imation ^41kai ostis se angareusei milion en upage met autou duo ^42tō aitounti se dos kai ton thelonta apo sou danisasthai mē apostraphēs ^43ēkousate oti errethē agapēseis ton plēsion sou kai misēseis ton echthron sou ^44egō de legō umin agapate tous echthrous umōn kai proseuchesthe uper tōn diōkontōn umas ^45opōs genēsthe uioi tou patros umōn tou en ouranois oti ton ēlion autou anatellei epi ponērous kai agathous kai brechei epi dikaious kai adikous ^46ean gar agapēsēte tous agapōntas umas tina misthon echete ouchi kai oi telōnai to auto poiousin ^47kai ean aspasēsthe tous adelphous umōn monon ti perisson poieite ouchi kai oi ethnikoi to auto poiousin ^48esesthe oun umeis teleioi ōs o patēr umōn o ouranios teleios estin _________________________________________________________________ Chapter 6 ^1prosechete [de] tēn dikaiosunēn umōn mē poiein emprosthen tōn anthrōpōn pros to theathēnai autois ei de mē ge misthon ouk echete para tō patri umōn tō en tois ouranois ^2otan oun poiēs eleēmosunēn mē salpisēs emprosthen sou ōsper oi upokritai poiousin en tais sunagōgais kai en tais rumais opōs doxasthōsin upo tōn anthrōpōn amēn legō umin apechousin ton misthon autōn ^3sou de poiountos eleēmosunēn mē gnōtō ē aristera sou ti poiei ē dexia sou ^4opōs ē sou ē eleēmosunē en tō kruptō kai o patēr sou o blepōn en tō kruptō apodōsei soi ^5kai otan proseuchēsthe ouk esesthe ōs oi upokritai oti philousin en tais sunagōgais kai en tais gōniais tōn plateiōn estōtes proseuchesthai opōs phanōsin tois anthrōpois amēn legō umin apechousin ton misthon autōn ^6su de otan proseuchē eiselthe eis to tameion sou kai kleisas tēn thuran sou proseuxai tō patri sou tō en tō kruptō kai o patēr sou o blepōn en tō kruptō apodōsei soi ^7proseuchomenoi de mē battalogēsēte ōsper oi ethnikoi dokousin gar oti en tē polulogia autōn eisakousthēsontai ^8mē oun omoiōthēte autois oiden gar [o theos] o patēr umōn ōn chreian echete pro tou umas aitēsai auton ^9outōs oun proseuchesthe umeis pater ēmōn o en tois ouranois agiasthētō to onoma sou ^10elthetō ē basileia sou genēthētō to thelēma sou ōs en ouranō kai epi gēs ^11ton arton ēmōn ton epiousion dos ēmin sēmeron ^12kai aphes ēmin ta opheilēmata ēmōn ōs kai ēmeis aphēkamen tois opheiletais ēmōn ^13kai mē eisenenkēs ēmas eis peirasmon alla rusai ēmas apo tou ponērou ^14ean gar aphēte tois anthrōpois ta paraptōmata autōn aphēsei kai umin o patēr umōn o ouranios ^15ean de mē aphēte tois anthrōpois [ta paraptōmata autōn] oude o patēr umōn aphēsei ta paraptōmata umōn ^16otan de nēsteuēte mē ginesthe ōs oi upokritai skuthrōpoi aphanizousin gar ta prosōpa autōn opōs phanōsin tois anthrōpois nēsteuontes amēn legō umin apechousin ton misthon autōn ^17su de nēsteuōn aleipsai sou tēn kephalēn kai to prosōpon sou nipsai ^18opōs mē phanēs tois anthrōpois nēsteuōn alla tō patri sou tō en tō kruphaiō kai o patēr sou o blepōn en tō kruphaiō apodōsei soi ^19mē thēsaurizete umin thēsaurous epi tēs gēs opou sēs kai brōsis aphanizei kai opou kleptai diorussousin kai kleptousin ^20thēsaurizete de umin thēsaurous en ouranō opou oute sēs oute brōsis aphanizei kai opou kleptai ou diorussousin oude kleptousin ^21opou gar estin o thēsauros sou ekei estai [kai] ē kardia sou ^22o luchnos tou sōmatos estin o ophthalmos ean oun ē o ophthalmos sou aplous olon to sōma sou phōteinon estai ^23ean de o ophthalmos sou ponēros ē olon to sōma sou skoteinon estai ei oun to phōs to en soi skotos estin to skotos poson ^24oudeis dunatai dusi kuriois douleuein ē gar ton ena misēsei kai ton eteron agapēsei ē enos anthexetai kai tou eterou kataphronēsei ou dunasthe theō douleuein kai mamōna ^25dia touto legō umin mē merimnate tē psuchē umōn ti phagēte [ē ti piēte] mēde tō sōmati umōn ti endusēsthe ouchi ē psuchē pleion estin tēs trophēs kai to sōma tou endumatos ^26emblepsate eis ta peteina tou ouranou oti ou speirousin oude therizousin oude sunagousin eis apothēkas kai o patēr umōn o ouranios trephei auta ouch umeis mallon diapherete autōn ^27tis de ex umōn merimnōn dunatai prostheinai epi tēn ēlikian autou pēchun ena ^28kai peri endumatos ti merimnate katamathete ta krina tou agrou pōs auxanousin ou kopiōsin oude nēthousin ^29legō de umin oti oude solomōn en pasē tē doxē autou periebaleto ōs en toutōn ^30ei de ton chorton tou agrou sēmeron onta kai aurion eis klibanon ballomenon o theos outōs amphiennusin ou pollō mallon umas oligopistoi ^31mē oun merimnēsēte legontes ti phagōmen ē ti piōmen ē ti peribalōmetha ^32panta gar tauta ta ethnē epizētousin oiden gar o patēr umōn o ouranios oti chrēzete toutōn apantōn ^33zēteite de prōton tēn basileian kai tēn dikaiosunēn autou kai tauta panta prostethēsetai umin ^34mē oun merimnēsēte eis tēn aurion ē gar aurion merimnēsei eautēs arketon tē ēmera ē kakia autēs _________________________________________________________________ Chapter 7 ^1mē krinete ina mē krithēte ^2en ō gar krimati krinete krithēsesthe kai en ō metrō metreite metrēthēsetai umin ^3ti de blepeis to karphos to en tō ophthalmō tou adelphou sou tēn de en tō sō ophthalmō dokon ou katanoeis ^4ē pōs ereis tō adelphō sou aphes ekbalō to karphos ek tou ophthalmou sou kai idou ē dokos en tō ophthalmō sou ^5upokrita ekbale prōton ek tou ophthalmou sou tēn dokon kai tote diablepseis ekbalein to karphos ek tou ophthalmou tou adelphou sou ^6mē dōte to agion tois kusin mēde balēte tous margaritas umōn emprosthen tōn choirōn mēpote katapatēsousin autous en tois posin autōn kai straphentes rēxōsin umas ^7aiteite kai dothēsetai umin zēteite kai eurēsete krouete kai anoigēsetai umin ^8pas gar o aitōn lambanei kai o zētōn euriskei kai tō krouonti anoigēsetai ^9ē tis ex umōn anthrōpos on aitēsei o uios autou arton mē lithon epidōsei autō ^10ē kai ichthun aitēsei mē ophin epidōsei autō ^11ei oun umeis ponēroi ontes oidate domata agatha didonai tois teknois umōn posō mallon o patēr umōn o en tois ouranois dōsei agatha tois aitousin auton ^12panta oun osa ean thelēte ina poiōsin umin oi anthrōpoi outōs kai umeis poieite autois outos gar estin o nomos kai oi prophētai ^13eiselthate dia tēs stenēs pulēs oti plateia kai euruchōros ē odos ē apagousa eis tēn apōleian kai polloi eisin oi eiserchomenoi di autēs ^14oti stenē ē pulē kai tethlimmenē ē odos ē apagousa eis tēn zōēn kai oligoi eisin oi euriskontes autēn ^15prosechete apo tōn pseudoprophētōn oitines erchontai pros umas en endumasin probatōn esōthen de eisin lukoi arpages ^16apo tōn karpōn autōn epignōsesthe autous mēti sullegousin apo akanthōn staphulas ē apo tribolōn suka ^17outōs pan dendron agathon karpous kalous poiei to de sapron dendron karpous ponērous poiei ^18ou dunatai dendron agathon karpous ponērous enenkein oude dendron sapron karpous kalous poiein ^19pan dendron mē poioun karpon kalon ekkoptetai kai eis pur balletai ^20ara ge apo tōn karpōn autōn epignōsesthe autous ^21ou pas o legōn moi kurie kurie eiseleusetai eis tēn basileian tōn ouranōn all o poiōn to thelēma tou patros mou tou en tois ouranois ^22polloi erousin moi en ekeinē tē ēmera kurie kurie ou tō sō onomati eprophēteusamen kai tō sō onomati daimonia exebalomen kai tō sō onomati dunameis pollas epoiēsamen ^23kai tote omologēsō autois oti oudepote egnōn umas apochōreite ap emou oi ergazomenoi tēn anomian ^24pas oun ostis akouei mou tous logous [toutous] kai poiei autous omoiōthēsetai andri phronimō ostis ōkodomēsen autou tēn oikian epi tēn petran ^25kai katebē ē brochē kai ēlthon oi potamoi kai epneusan oi anemoi kai prosepesan tē oikia ekeinē kai ouk epesen tethemeliōto gar epi tēn petran ^26kai pas o akouōn mou tous logous toutous kai mē poiōn autous omoiōthēsetai andri mōrō ostis ōkodomēsen autou tēn oikian epi tēn ammon ^27kai katebē ē brochē kai ēlthon oi potamoi kai epneusan oi anemoi kai prosekopsan tē oikia ekeinē kai epesen kai ēn ē ptōsis autēs megalē ^28kai egeneto ote etelesen o iēsous tous logous toutous exeplēssonto oi ochloi epi tē didachē autou ^29ēn gar didaskōn autous ōs exousian echōn kai ouch ōs oi grammateis autōn _________________________________________________________________ Chapter 8 ^1katabantos de autou apo tou orous ēkolouthēsan autō ochloi polloi ^2kai idou lepros proselthōn prosekunei autō legōn kurie ean thelēs dunasai me katharisai ^3kai ekteinas tēn cheira ēpsato autou legōn thelō katharisthēti kai eutheōs ekatharisthē autou ē lepra ^4kai legei autō o iēsous ora mēdeni eipēs alla upage seauton deixon tō ierei kai prosenenkon to dōron o prosetaxen mōusēs eis marturion autois ^5eiselthontos de autou eis kapharnaoum prosēlthen autō ekatontarchos parakalōn auton ^6kai legōn kurie o pais mou beblētai en tē oikia paralutikos deinōs basanizomenos ^7legei autō egō elthōn therapeusō auton ^8apokritheis de o ekatontarchos ephē kurie ouk eimi ikanos ina mou upo tēn stegēn eiselthēs alla monon eipe logō kai iathēsetai o pais mou ^9kai gar egō anthrōpos eimi upo exousian [tassomenos] echōn up emauton stratiōtas kai legō toutō poreuthēti kai poreuetai kai allō erchou kai erchetai kai tō doulō mou poiēson touto kai poiei ^10akousas de o iēsous ethaumasen kai eipen tois akolouthousin amēn legō umin par oudeni tosautēn pistin en tō israēl euron ^11legō de umin oti polloi apo anatolōn kai dusmōn ēxousin kai anaklithēsontai meta abraam kai isaak kai iakōb en tē basileia tōn ouranōn ^12oi de uioi tēs basileias ekblēthēsontai eis to skotos to exōteron ekei estai o klauthmos kai o brugmos tōn odontōn ^13kai eipen o iēsous tō ekatontarchē upage ōs episteusas genēthētō soi kai iathē o pais en tē ōra ekeinē ^14kai elthōn o iēsous eis tēn oikian petrou eiden tēn pentheran autou beblēmenēn kai puressousan ^15kai ēpsato tēs cheiros autēs kai aphēken autēn o puretos kai ēgerthē kai diēkonei autō ^16opsias de genomenēs prosēnenkan autō daimonizomenous pollous kai exebalen ta pneumata logō kai pantas tous kakōs echontas etherapeusen ^17opōs plērōthē to rēthen dia ēsaiou tou prophētou legontos autos tas astheneias ēmōn elaben kai tas nosous ebastasen ^18idōn de o iēsous ochlon peri auton ekeleusen apelthein eis to peran ^19kai proselthōn eis grammateus eipen autō didaskale akolouthēsō soi opou ean aperchē ^20kai legei autō o iēsous ai alōpekes phōleous echousin kai ta peteina tou ouranou kataskēnōseis o de uios tou anthrōpou ouk echei pou tēn kephalēn klinē ^21eteros de tōn mathētōn eipen autō kurie epitrepson moi prōton apelthein kai thapsai ton patera mou ^22o de iēsous legei autō akolouthei moi kai aphes tous nekrous thapsai tous eautōn nekrous ^23kai embanti autō eis ploion ēkolouthēsan autō oi mathētai autou ^24kai idou seismos megas egeneto en tē thalassē ōste to ploion kaluptesthai upo tōn kumatōn autos de ekatheuden ^25kai proselthontes ēgeiran auton legontes kurie sōson apollumetha ^26kai legei autois ti deiloi este oligopistoi tote egertheis epetimēsen tois anemois kai tē thalassē kai egeneto galēnē megalē ^27oi de anthrōpoi ethaumasan legontes potapos estin outos oti kai oi anemoi kai ē thalassa autō upakouousin ^28kai elthontos autou eis to peran eis tēn chōran tōn gadarēnōn upēntēsan autō duo daimonizomenoi ek tōn mnēmeiōn exerchomenoi chalepoi lian ōste mē ischuein tina parelthein dia tēs odou ekeinēs ^29kai idou ekraxan legontes ti ēmin kai soi uie tou theou ēlthes ōde pro kairou basanisai ēmas ^30ēn de makran ap autōn agelē choirōn pollōn boskomenē ^31oi de daimones parekaloun auton legontes ei ekballeis ēmas aposteilon ēmas eis tēn agelēn tōn choirōn ^32kai eipen autois upagete oi de exelthontes apēlthon eis tous choirous kai idou ōrmēsen pasa ē agelē kata tou krēmnou eis tēn thalassan kai apethanon en tois udasin ^33oi de boskontes ephugon kai apelthontes eis tēn polin apēngeilan panta kai ta tōn daimonizomenōn ^34kai idou pasa ē polis exēlthen eis upantēsin tō iēsou kai idontes auton parekalesan opōs metabē apo tōn oriōn autōn _________________________________________________________________ Chapter 9 ^1kai embas eis ploion dieperasen kai ēlthen eis tēn idian polin ^2kai idou prosepheron autō paralutikon epi klinēs beblēmenon kai idōn o iēsous tēn pistin autōn eipen tō paralutikō tharsei teknon aphientai sou ai amartiai ^3kai idou tines tōn grammateōn eipan en eautois outos blasphēmei ^4kai eidōs o iēsous tas enthumēseis autōn eipen inati enthumeisthe ponēra en tais kardiais umōn ^5ti gar estin eukopōteron eipein aphientai sou ai amartiai ē eipein egeire kai peripatei ^6ina de eidēte oti exousian echei o uios tou anthrōpou epi tēs gēs aphienai amartias tote legei tō paralutikō egeire aron sou tēn klinēn kai upage eis ton oikon sou ^7kai egertheis apēlthen eis ton oikon autou ^8idontes de oi ochloi ephobēthēsan kai edoxasan ton theon ton donta exousian toiautēn tois anthrōpois ^9kai paragōn o iēsous ekeithen eiden anthrōpon kathēmenon epi to telōnion maththaion legomenon kai legei autō akolouthei moi kai anastas ēkolouthēsen autō ^10kai egeneto autou anakeimenou en tē oikia kai idou polloi telōnai kai amartōloi elthontes sunanekeinto tō iēsou kai tois mathētais autou ^11kai idontes oi pharisaioi elegon tois mathētais autou dia ti meta tōn telōnōn kai amartōlōn esthiei o didaskalos umōn ^12o de akousas eipen ou chreian echousin oi ischuontes iatrou all oi kakōs echontes ^13poreuthentes de mathete ti estin eleos thelō kai ou thusian ou gar ēlthon kalesai dikaious alla amartōlous ^14tote proserchontai autō oi mathētai iōannou legontes dia ti ēmeis kai oi pharisaioi nēsteuomen oi de mathētai sou ou nēsteuousin ^15kai eipen autois o iēsous mē dunantai oi uioi tou numphōnos penthein eph oson met autōn estin o numphios eleusontai de ēmerai otan aparthē ap autōn o numphios kai tote nēsteusousin ^16oudeis de epiballei epiblēma rakous agnaphou epi imatiō palaiō airei gar to plērōma autou apo tou imatiou kai cheiron schisma ginetai ^17oude ballousin oinon neon eis askous palaious ei de mē ge rēgnuntai oi askoi kai o oinos ekcheitai kai oi askoi apolluntai alla ballousin oinon neon eis askous kainous kai amphoteroi suntērountai ^18tauta autou lalountos autois idou archōn [eis] proselthōn prosekunei autō legōn oti ē thugatēr mou arti eteleutēsen alla elthōn epithes tēn cheira sou ep autēn kai zēsetai ^19kai egertheis o iēsous ēkolouthei autō kai oi mathētai autou ^20kai idou gunē aimorroousa dōdeka etē proselthousa opisthen ēpsato tou kraspedou tou imatiou autou ^21elegen gar en eautē ean monon apsōmai tou imatiou autou sōthēsomai ^22o de iēsous strapheis kai idōn autēn eipen tharsei thugater ē pistis sou sesōken se kai esōthē ē gunē apo tēs ōras ekeinēs ^23kai elthōn o iēsous eis tēn oikian tou archontos kai idōn tous aulētas kai ton ochlon thoruboumenon ^24elegen anachōreite ou gar apethanen to korasion alla katheudei kai kategelōn autou ^25ote de exeblēthē o ochlos eiselthōn ekratēsen tēs cheiros autēs kai ēgerthē to korasion ^26kai exēlthen ē phēmē autē eis olēn tēn gēn ekeinēn ^27kai paragonti ekeithen tō iēsou ēkolouthēsan duo tuphloi krazontes kai legontes eleēson ēmas uie dauid ^28elthonti de eis tēn oikian prosēlthon autō oi tuphloi kai legei autois o iēsous pisteuete oti dunamai touto poiēsai legousin autō nai kurie ^29tote ēpsato tōn ophthalmōn autōn legōn kata tēn pistin umōn genēthētō umin ^30kai ēneōchthēsan autōn oi ophthalmoi kai enebrimēthē autois o iēsous legōn orate mēdeis ginōsketō ^31oi de exelthontes diephēmisan auton en olē tē gē ekeinē ^32autōn de exerchomenōn idou prosēnenkan autō kōphon daimonizomenon ^33kai ekblēthentos tou daimoniou elalēsen o kōphos kai ethaumasan oi ochloi legontes oudepote ephanē outōs en tō israēl ^34[oi de pharisaioi elegon en tō archonti tōn daimoniōn ekballei ta daimonia] ^35kai periēgen o iēsous tas poleis pasas kai tas kōmas didaskōn en tais sunagōgais autōn kai kērussōn to euangelion tēs basileias kai therapeuōn pasan noson kai pasan malakian ^36idōn de tous ochlous esplanchnisthē peri autōn oti ēsan eskulmenoi kai errimmenoi ōsei probata mē echonta poimena ^37tote legei tois mathētais autou o men therismos polus oi de ergatai oligoi ^38deēthēte oun tou kuriou tou therismou opōs ekbalē ergatas eis ton therismon autou _________________________________________________________________ Chapter 10 ^1kai proskalesamenos tous dōdeka mathētas autou edōken autois exousian pneumatōn akathartōn ōste ekballein auta kai therapeuein pasan noson kai pasan malakian ^2tōn de dōdeka apostolōn ta onomata estin tauta prōtos simōn o legomenos petros kai andreas o adelphos autou kai iakōbos o tou zebedaiou kai iōannēs o adelphos autou ^3philippos kai bartholomaios thōmas kai maththaios o telōnēs iakōbos o tou alphaiou kai thaddaios ^4simōn o kananaios kai ioudas o iskariōtēs o kai paradous auton ^5toutous tous dōdeka apesteilen o iēsous parangeilas autois legōn eis odon ethnōn mē apelthēte kai eis polin samareitōn mē eiselthēte ^6poreuesthe de mallon pros ta probata ta apolōlota oikou israēl ^7poreuomenoi de kērussete legontes oti ēngiken ē basileia tōn ouranōn ^8asthenountas therapeuete nekrous egeirete leprous katharizete daimonia ekballete dōrean elabete dōrean dote ^9mē ktēsēsthe chruson mēde arguron mēde chalkon eis tas zōnas umōn ^10mē pēran eis odon mēde duo chitōnas mēde upodēmata mēde rabdon axios gar o ergatēs tēs trophēs autou ^11eis ēn d an polin ē kōmēn eiselthēte exetasate tis en autē axios estin kakei meinate eōs an exelthēte ^12eiserchomenoi de eis tēn oikian aspasasthe autēn ^13kai ean men ē ē oikia axia elthatō ē eirēnē umōn ep autēn ean de mē ē axia ē eirēnē umōn eph umas epistraphētō ^14kai os an mē dexētai umas mēde akousē tous logous umōn exerchomenoi exō tēs oikias ē tēs poleōs ekeinēs ektinaxate ton koniorton tōn podōn umōn ^15amēn legō umin anektoteron estai gē sodomōn kai gomorrōn en ēmera kriseōs ē tē polei ekeinē ^16idou egō apostellō umas ōs probata en mesō lukōn ginesthe oun phronimoi ōs oi opheis kai akeraioi ōs ai peristerai ^17prosechete de apo tōn anthrōpōn paradōsousin gar umas eis sunedria kai en tais sunagōgais autōn mastigōsousin umas ^18kai epi ēgemonas de kai basileis achthēsesthe eneken emou eis marturion autois kai tois ethnesin ^19otan de paradōsin umas mē merimnēsēte pōs ē ti lalēsēte dothēsetai gar umin en ekeinē tē ōra ti lalēsēte ^20ou gar umeis este oi lalountes alla to pneuma tou patros umōn to laloun en umin ^21paradōsei de adelphos adelphon eis thanaton kai patēr teknon kai epanastēsontai tekna epi goneis kai thanatōsousin autous ^22kai esesthe misoumenoi upo pantōn dia to onoma mou o de upomeinas eis telos outos sōthēsetai ^23otan de diōkōsin umas en tē polei tautē pheugete eis tēn eteran amēn gar legō umin ou mē telesēte tas poleis [tou] israēl eōs elthē o uios tou anthrōpou ^24ouk estin mathētēs uper ton didaskalon oude doulos uper ton kurion autou ^25arketon tō mathētē ina genētai ōs o didaskalos autou kai o doulos ōs o kurios autou ei ton oikodespotēn beelzeboul epekalesan posō mallon tous oikiakous autou ^26mē oun phobēthēte autous ouden gar estin kekalummenon o ouk apokaluphthēsetai kai krupton o ou gnōsthēsetai ^27o legō umin en tē skotia eipate en tō phōti kai o eis to ous akouete kēruxate epi tōn dōmatōn ^28kai mē phobēthēte apo tōn apokteinontōn to sōma tēn de psuchēn mē dunamenōn apokteinai phobeisthe de mallon ton dunamenon kai psuchēn kai sōma apolesai en geennē ^29ouchi duo strouthia assariou pōleitai kai en ex autōn ou peseitai epi tēn gēn aneu tou patros umōn ^30umōn de kai ai triches tēs kephalēs pasai ērithmēmenai eisin ^31mē oun phobeisthe pollōn strouthiōn diapherete umeis ^32pas oun ostis omologēsei en emoi emprosthen tōn anthrōpōn omologēsō kagō en autō emprosthen tou patros mou tou en tois ouranois ^33ostis de arnēsētai me emprosthen tōn anthrōpōn arnēsomai kagō auton emprosthen tou patros mou tou en tois ouranois ^34mē nomisēte oti ēlthon balein eirēnēn epi tēn gēn ouk ēlthon balein eirēnēn alla machairan ^35ēlthon gar dichasai anthrōpon kata tou patros autou kai thugatera kata tēs mētros autēs kai numphēn kata tēs pentheras autēs ^36kai echthroi tou anthrōpou oi oikiakoi autou ^37o philōn patera ē mētera uper eme ouk estin mou axios kai o philōn uion ē thugatera uper eme ouk estin mou axios ^38kai os ou lambanei ton stauron autou kai akolouthei opisō mou ouk estin mou axios ^39o eurōn tēn psuchēn autou apolesei autēn kai o apolesas tēn psuchēn autou eneken emou eurēsei autēn ^40o dechomenos umas eme dechetai kai o eme dechomenos dechetai ton aposteilanta me ^41o dechomenos prophētēn eis onoma prophētou misthon prophētou lēmpsetai kai o dechomenos dikaion eis onoma dikaiou misthon dikaiou lēmpsetai ^42kai os an potisē ena tōn mikrōn toutōn potērion psuchrou monon eis onoma mathētou amēn legō umin ou mē apolesē ton misthon autou _________________________________________________________________ Chapter 11 ^1kai egeneto ote etelesen o iēsous diatassōn tois dōdeka mathētais autou metebē ekeithen tou didaskein kai kērussein en tais polesin autōn ^2o de iōannēs akousas en tō desmōtēriō ta erga tou christou pempsas dia tōn mathētōn autou ^3eipen autō su ei o erchomenos ē eteron prosdokōmen ^4kai apokritheis o iēsous eipen autois poreuthentes apangeilate iōannē a akouete kai blepete ^5tuphloi anablepousin kai chōloi peripatousin leproi katharizontai kai kōphoi akouousin kai nekroi egeirontai kai ptōchoi euangelizontai ^6kai makarios estin os ean mē skandalisthē en emoi ^7toutōn de poreuomenōn ērxato o iēsous legein tois ochlois peri iōannou ti exēlthate eis tēn erēmon theasasthai kalamon upo anemou saleuomenon ^8alla ti exēlthate idein anthrōpon en malakois ēmphiesmenon idou oi ta malaka phorountes en tois oikois tōn basileōn ^9alla ti exēlthate prophētēn idein nai legō umin kai perissoteron prophētou ^10outos estin peri ou gegraptai idou egō apostellō ton angelon mou pro prosōpou sou os kataskeuasei tēn odon sou emprosthen sou ^11amēn legō umin ouk egēgertai en gennētois gunaikōn meizōn iōannou tou baptistou o de mikroteros en tē basileia tōn ouranōn meizōn autou estin ^12apo de tōn ēmerōn iōannou tou baptistou eōs arti ē basileia tōn ouranōn biazetai kai biastai arpazousin autēn ^13pantes gar oi prophētai kai o nomos eōs iōannou eprophēteusan ^14kai ei thelete dexasthai autos estin ēlias o mellōn erchesthai ^15o echōn ōta akouetō ^16tini de omoiōsō tēn genean tautēn omoia estin paidiois kathēmenois en tais agorais a prosphōnounta tois eterois ^17legousin ēulēsamen umin kai ouk ōrchēsasthe ethrēnēsamen kai ouk ekopsasthe ^18ēlthen gar iōannēs mēte esthiōn mēte pinōn kai legousin daimonion echei ^19ēlthen o uios tou anthrōpou esthiōn kai pinōn kai legousin idou anthrōpos phagos kai oinopotēs telōnōn philos kai amartōlōn kai edikaiōthē ē sophia apo tōn ergōn autēs ^20tote ērxato oneidizein tas poleis en ais egenonto ai pleistai dunameis autou oti ou metenoēsan ^21ouai soi chorazin ouai soi bēthsaida oti ei en turō kai sidōni egenonto ai dunameis ai genomenai en umin palai an en sakkō kai spodō metenoēsan ^22plēn legō umin turō kai sidōni anektoteron estai en ēmera kriseōs ē umin ^23kai su kapharnaoum mē eōs ouranou upsōthēsē eōs adou katabēsē oti ei en sodomois egenēthēsan ai dunameis ai genomenai en soi emeinen an mechri tēs sēmeron ^24plēn legō umin oti gē sodomōn anektoteron estai en ēmera kriseōs ē soi ^25en ekeinō tō kairō apokritheis o iēsous eipen exomologoumai soi pater kurie tou ouranou kai tēs gēs oti ekrupsas tauta apo sophōn kai sunetōn kai apekalupsas auta nēpiois ^26nai o patēr oti outōs eudokia egeneto emprosthen sou ^27panta moi paredothē upo tou patros mou kai oudeis epiginōskei ton uion ei mē o patēr oude ton patera tis epiginōskei ei mē o uios kai ō ean boulētai o uios apokalupsai ^28deute pros me pantes oi kopiōntes kai pephortismenoi kagō anapausō umas ^29arate ton zugon mou eph umas kai mathete ap emou oti praus eimi kai tapeinos tē kardia kai eurēsete anapausin tais psuchais umōn ^30o gar zugos mou chrēstos kai to phortion mou elaphron estin _________________________________________________________________ Chapter 12 ^1en ekeinō tō kairō eporeuthē o iēsous tois sabbasin dia tōn sporimōn oi de mathētai autou epeinasan kai ērxanto tillein stachuas kai esthiein ^2oi de pharisaioi idontes eipan autō idou oi mathētai sou poiousin o ouk exestin poiein en sabbatō ^3o de eipen autois ouk anegnōte ti epoiēsen dauid ote epeinasen kai oi met autou ^4pōs eisēlthen eis ton oikon tou theou kai tous artous tēs protheseōs ephagon o ouk exon ēn autō phagein oude tois met autou ei mē tois iereusin monois ^5ē ouk anegnōte en tō nomō oti tois sabbasin oi iereis en tō ierō to sabbaton bebēlousin kai anaitioi eisin ^6legō de umin oti tou ierou meizon estin ōde ^7ei de egnōkeite ti estin eleos thelō kai ou thusian ouk an katedikasate tous anaitious ^8kurios gar estin tou sabbatou o uios tou anthrōpou ^9kai metabas ekeithen ēlthen eis tēn sunagōgēn autōn ^10kai idou anthrōpos cheira echōn xēran kai epērōtēsan auton legontes ei exestin tois sabbasin therapeuein ina katēgorēsōsin autou ^11o de eipen autois tis [estai] ex umōn anthrōpos os exei probaton en kai ean empesē touto tois sabbasin eis bothunon ouchi kratēsei auto kai egerei ^12posō oun diapherei anthrōpos probatou ōste exestin tois sabbasin kalōs poiein ^13tote legei tō anthrōpō ekteinon sou tēn cheira kai exeteinen kai apekatestathē ugiēs ōs ē allē ^14exelthontes de oi pharisaioi sumboulion elabon kat autou opōs auton apolesōsin ^15o de iēsous gnous anechōrēsen ekeithen kai ēkolouthēsan autō polloi kai etherapeusen autous pantas ^16kai epetimēsen autois ina mē phaneron auton poiēsōsin ^17ina plērōthē to rēthen dia ēsaiou tou prophētou legontos ^18idou o pais mou on ēretisa o agapētos mou on eudokēsen ē psuchē mou thēsō to pneuma mou ep auton kai krisin tois ethnesin apangelei ^19ouk erisei oude kraugasei oude akousei tis en tais plateiais tēn phōnēn autou ^20kalamon suntetrimmenon ou kateaxei kai linon tuphomenon ou sbesei eōs an ekbalē eis nikos tēn krisin ^21kai tō onomati autou ethnē elpiousin ^22tote prosēnenkan autō daimonizomenon tuphlon kai kōphon kai etherapeusen auton ōste ton kōphon lalein kai blepein ^23kai existanto pantes oi ochloi kai elegon mēti outos estin o uios dauid ^24oi de pharisaioi akousantes eipon outos ouk ekballei ta daimonia ei mē en tō beelzeboul archonti tōn daimoniōn ^25eidōs de tas enthumēseis autōn eipen autois pasa basileia meristheisa kath eautēs erēmoutai kai pasa polis ē oikia meristheisa kath eautēs ou stathēsetai ^26kai ei o satanas ton satanan ekballei eph eauton emeristhē pōs oun stathēsetai ē basileia autou ^27kai ei egō en beelzeboul ekballō ta daimonia oi uioi umōn en tini ekballousin dia touto autoi kritai esontai umōn ^28ei de en pneumati theou egō ekballō ta daimonia ara ephthasen eph umas ē basileia tou theou ^29ē pōs dunatai tis eiselthein eis tēn oikian tou ischurou kai ta skeuē autou arpasai ean mē prōton dēsē ton ischuron kai tote tēn oikian autou diarpasei ^30o mē ōn met emou kat emou estin kai o mē sunagōn met emou skorpizei ^31dia touto legō umin pasa amartia kai blasphēmia aphethēsetai tois anthrōpois ē de tou pneumatos blasphēmia ouk aphethēsetai ^32kai os ean eipē logon kata tou uiou tou anthrōpou aphethēsetai autō os d an eipē kata tou pneumatos tou agiou ouk aphethēsetai autō oute en toutō tō aiōni oute en tō mellonti ^33ē poiēsate to dendron kalon kai ton karpon autou kalon ē poiēsate to dendron sapron kai ton karpon autou sapron ek gar tou karpou to dendron ginōsketai ^34gennēmata echidnōn pōs dunasthe agatha lalein ponēroi ontes ek gar tou perisseumatos tēs kardias to stoma lalei ^35o agathos anthrōpos ek tou agathou thēsaurou ekballei agatha kai o ponēros anthrōpos ek tou ponērou thēsaurou ekballei ponēra ^36legō de umin oti pan rēma argon o lalēsousin oi anthrōpoi apodōsousin peri autou logon en ēmera kriseōs ^37ek gar tōn logōn sou dikaiōthēsē kai ek tōn logōn sou katadikasthēsē ^38tote apekrithēsan autō tines tōn grammateōn kai pharisaiōn legontes didaskale thelomen apo sou sēmeion idein ^39o de apokritheis eipen autois genea ponēra kai moichalis sēmeion epizētei kai sēmeion ou dothēsetai autē ei mē to sēmeion iōna tou prophētou ^40ōsper gar ēn iōnas en tē koilia tou kētous treis ēmeras kai treis nuktas outōs estai o uios tou anthrōpou en tē kardia tēs gēs treis ēmeras kai treis nuktas ^41andres nineuitai anastēsontai en tē krisei meta tēs geneas tautēs kai katakrinousin autēn oti metenoēsan eis to kērugma iōna kai idou pleion iōna ōde ^42basilissa notou egerthēsetai en tē krisei meta tēs geneas tautēs kai katakrinei autēn oti ēlthen ek tōn peratōn tēs gēs akousai tēn sophian solomōnos kai idou pleion solomōnos ōde ^43otan de to akatharton pneuma exelthē apo tou anthrōpou dierchetai di anudrōn topōn zētoun anapausin kai ouch euriskei ^44tote legei eis ton oikon mou epistrepsō othen exēlthon kai elthon euriskei scholazonta [kai] sesarōmenon kai kekosmēmenon ^45tote poreuetai kai paralambanei meth eautou epta etera pneumata ponērotera eautou kai eiselthonta katoikei ekei kai ginetai ta eschata tou anthrōpou ekeinou cheirona tōn prōtōn outōs estai kai tē genea tautē tē ponēra ^46eti autou lalountos tois ochlois idou ē mētēr kai oi adelphoi autou eistēkeisan exō zētountes autō lalēsai ^47 ^48o de apokritheis eipen tō legonti autō tis estin ē mētēr mou kai tines eisin oi adelphoi mou ^49kai ekteinas tēn cheira [autou] epi tous mathētas autou eipen idou ē mētēr mou kai oi adelphoi mou ^50ostis gar an poiēsē to thelēma tou patros mou tou en ouranois autos mou adelphos kai adelphē kai mētēr estin _________________________________________________________________ Chapter 13 ^1en tē ēmera ekeinē exelthōn o iēsous tēs oikias ekathēto para tēn thalassan ^2kai sunēchthēsan pros auton ochloi polloi ōste auton eis ploion embanta kathēsthai kai pas o ochlos epi ton aigialon eistēkei ^3kai elalēsen autois polla en parabolais legōn idou exēlthen o speirōn tou speirein ^4kai en tō speirein auton a men epesen para tēn odon kai elthonta ta peteina katephagen auta ^5alla de epesen epi ta petrōdē opou ouk eichen gēn pollēn kai eutheōs exaneteilen dia to mē echein bathos gēs ^6ēliou de anateilantos ekaumatisthē kai dia to mē echein rizan exēranthē ^7alla de epesen epi tas akanthas kai anebēsan ai akanthai kai apepnixan auta ^8alla de epesen epi tēn gēn tēn kalēn kai edidou karpon o men ekaton o de exēkonta o de triakonta ^9o echōn ōta akouetō ^10kai proselthontes oi mathētai eipan autō dia ti en parabolais laleis autois ^11o de apokritheis eipen oti umin dedotai gnōnai ta mustēria tēs basileias tōn ouranōn ekeinois de ou dedotai ^12ostis gar echei dothēsetai autō kai perisseuthēsetai ostis de ouk echei kai o echei arthēsetai ap autou ^13dia touto en parabolais autois lalō oti blepontes ou blepousin kai akouontes ouk akouousin oude suniousin ^14kai anaplēroutai autois ē prophēteia ēsaiou ē legousa akoē akousete kai ou mē sunēte kai blepontes blepsete kai ou mē idēte ^15epachunthē gar ē kardia tou laou toutou kai tois ōsin bareōs ēkousan kai tous ophthalmous autōn ekammusan mēpote idōsin tois ophthalmois kai tois ōsin akousōsin kai tē kardia sunōsin kai epistrepsōsin kai iasomai autous ^16umōn de makarioi oi ophthalmoi oti blepousin kai ta ōta [umōn] oti akouousin ^17amēn gar legō umin oti polloi prophētai kai dikaioi epethumēsan idein a blepete kai ouk eidan kai akousai a akouete kai ouk ēkousan ^18umeis oun akousate tēn parabolēn tou speirantos ^19pantos akouontos ton logon tēs basileias kai mē sunientos erchetai o ponēros kai arpazei to esparmenon en tē kardia autou outos estin o para tēn odon spareis ^20o de epi ta petrōdē spareis outos estin o ton logon akouōn kai euthus meta charas lambanōn auton ^21ouk echei de rizan en eautō alla proskairos estin genomenēs de thlipseōs ē diōgmou dia ton logon euthus skandalizetai ^22o de eis tas akanthas spareis outos estin o ton logon akouōn kai ē merimna tou aiōnos kai ē apatē tou ploutou sumpnigei ton logon kai akarpos ginetai ^23o de epi tēn kalēn gēn spareis outos estin o ton logon akouōn kai sunieis os dē karpophorei kai poiei o men ekaton o de exēkonta o de triakonta ^24allēn parabolēn parethēken autois legōn ōmoiōthē ē basileia tōn ouranōn anthrōpō speiranti kalon sperma en tō agrō autou ^25en de tō katheudein tous anthrōpous ēlthen autou o echthros kai epespeiren zizania ana meson tou sitou kai apēlthen ^26ote de eblastēsen o chortos kai karpon epoiēsen tote ephanē kai ta zizania ^27proselthontes de oi douloi tou oikodespotou eipon autō kurie ouchi kalon sperma espeiras en tō sō agrō pothen oun echei zizania ^28o de ephē autois echthros anthrōpos touto epoiēsen oi de autō legousin theleis oun apelthontes sullexōmen auta ^29o de phēsin ou mēpote sullegontes ta zizania ekrizōsēte ama autois ton siton ^30aphete sunauxanesthai amphotera eōs tou therismou kai en kairō tou therismou erō tois theristais sullexate prōton ta zizania kai dēsate auta [eis] desmas pros to katakausai auta ton de siton sunagete eis tēn apothēkēn mou ^31allēn parabolēn parethēken autois legōn omoia estin ē basileia tōn ouranōn kokkō sinapeōs on labōn anthrōpos espeiren en tō agrō autou ^32o mikroteron men estin pantōn tōn spermatōn otan de auxēthē meizon tōn lachanōn estin kai ginetai dendron ōste elthein ta peteina tou ouranou kai kataskēnoun en tois kladois autou ^33allēn parabolēn [elalēsen autois] omoia estin ē basileia tōn ouranōn zumē ēn labousa gunē enekrupsen eis aleurou sata tria eōs ou ezumōthē olon ^34tauta panta elalēsen o iēsous en parabolais tois ochlois kai chōris parabolēs ouden elalei autois ^35opōs plērōthē to rēthen dia tou prophētou legontos anoixō en parabolais to stoma mou ereuxomai kekrummena apo katabolēs ^36tote apheis tous ochlous ēlthen eis tēn oikian kai prosēlthon autō oi mathētai autou legontes diasaphēson ēmin tēn parabolēn tōn zizaniōn tou agrou ^37o de apokritheis eipen o speirōn to kalon sperma estin o uios tou anthrōpou ^38o de agros estin o kosmos to de kalon sperma outoi eisin oi uioi tēs basileias ta de zizania eisin oi uioi tou ponērou ^39o de echthros o speiras auta estin o diabolos o de therismos sunteleia aiōnos estin oi de theristai angeloi eisin ^40ōsper oun sullegetai ta zizania kai puri katakaietai outōs estai en tē sunteleia tou aiōnos ^41apostelei o uios tou anthrōpou tous angelous autou kai sullexousin ek tēs basileias autou panta ta skandala kai tous poiountas tēn anomian ^42kai balousin autous eis tēn kaminon tou puros ekei estai o klauthmos kai o brugmos tōn odontōn ^43tote oi dikaioi eklampsousin ōs o ēlios en tē basileia tou patros autōn o echōn ōta akouetō ^44omoia estin ē basileia tōn ouranōn thēsaurō kekrummenō en tō agrō on eurōn anthrōpos ekrupsen kai apo tēs charas autou upagei kai pōlei osa echei kai agorazei ton agron ekeinon ^45palin omoia estin ē basileia tōn ouranōn emporō zētounti kalous margaritas ^46eurōn de ena polutimon margaritēn apelthōn pepraken panta osa eichen kai ēgorasen auton ^47palin omoia estin ē basileia tōn ouranōn sagēnē blētheisē eis tēn thalassan kai ek pantos genous sunagagousē ^48ēn ote eplērōthē anabibasantes epi ton aigialon kai kathisantes sunelexan ta kala eis angē ta de sapra exō ebalon ^49outōs estai en tē sunteleia tou aiōnos exeleusontai oi angeloi kai aphoriousin tous ponērous ek mesou tōn dikaiōn ^50kai balousin autous eis tēn kaminon tou puros ekei estai o klauthmos kai o brugmos tōn odontōn ^51sunēkate tauta panta legousin autō nai ^52o de eipen autois dia touto pas grammateus mathēteutheis tē basileia tōn ouranōn omoios estin anthrōpō oikodespotē ostis ekballei ek tou thēsaurou autou kaina kai palaia ^53kai egeneto ote etelesen o iēsous tas parabolas tautas metēren ekeithen ^54kai elthōn eis tēn patrida autou edidasken autous en tē sunagōgē autōn ōste ekplēssesthai autous kai legein pothen toutō ē sophia autē kai ai dunameis ^55ouch outos estin o tou tektonos uios ouch ē mētēr autou legetai mariam kai oi adelphoi autou iakōbos kai iōsēph kai simōn kai ioudas ^56kai ai adelphai autou ouchi pasai pros ēmas eisin pothen oun toutō tauta panta ^57kai eskandalizonto en autō o de iēsous eipen autois ouk estin prophētēs atimos ei mē en tē patridi kai en tē oikia autou ^58kai ouk epoiēsen ekei dunameis pollas dia tēn apistian autōn _________________________________________________________________ Chapter 14 ^1en ekeinō tō kairō ēkousen ērōdēs o tetraarchēs tēn akoēn iēsou ^2kai eipen tois paisin autou outos estin iōannēs o baptistēs autos ēgerthē apo tōn nekrōn kai dia touto ai dunameis energousin en autō ^3o gar ērōdēs kratēsas ton iōannēn edēsen kai en phulakē apetheto dia ērōdiada tēn gunaika philippou tou adelphou autou ^4elegen gar o iōannēs autō ouk exestin soi echein autēn ^5kai thelōn auton apokteinai ephobēthē ton ochlon oti ōs prophētēn auton eichon ^6genesiois de genomenois tou ērōdou ōrchēsato ē thugatēr tēs ērōdiados en tō mesō kai ēresen tō ērōdē ^7othen meth orkou ōmologēsen autē dounai o ean aitēsētai ^8ē de probibastheisa upo tēs mētros autēs dos moi phēsin ōde epi pinaki tēn kephalēn iōannou tou baptistou ^9kai lupētheis o basileus dia tous orkous kai tous sunanakeimenous ekeleusen dothēnai ^10kai pempsas apekephalisen iōannēn en tē phulakē ^11kai ēnechthē ē kephalē autou epi pinaki kai edothē tō korasiō kai ēnenken tē mētri autēs ^12kai proselthontes oi mathētai autou ēran to ptōma kai ethapsan auton kai elthontes apēngeilan tō iēsou ^13akousas de o iēsous anechōrēsen ekeithen en ploiō eis erēmon topon kat idian kai akousantes oi ochloi ēkolouthēsan autō pezē apo tōn poleōn ^14kai exelthōn eiden polun ochlon kai esplanchnisthē ep autois kai etherapeusen tous arrōstous autōn ^15opsias de genomenēs prosēlthon autō oi mathētai legontes erēmos estin o topos kai ē ōra ēdē parēlthen apoluson tous ochlous ina apelthontes eis tas kōmas agorasōsin eautois brōmata ^16o de iēsous eipen autois ou chreian echousin apelthein dote autois umeis phagein ^17oi de legousin autō ouk echomen ōde ei mē pente artous kai duo ichthuas ^18o de eipen pherete moi ōde autous ^19kai keleusas tous ochlous anaklithēnai epi tou chortou labōn tous pente artous kai tous duo ichthuas anablepsas eis ton ouranon eulogēsen kai klasas edōken tois mathētais tous artous oi de mathētai tois ochlois ^20kai ephagon pantes kai echortasthēsan kai ēran to perisseuon tōn klasmatōn dōdeka kophinous plēreis ^21oi de esthiontes ēsan andres ōsei pentakischilioi chōris gunaikōn kai paidiōn ^22kai [eutheōs] ēnankasen tous mathētas embēnai eis ploion kai proagein auton eis to peran eōs ou apolusē tous ochlous ^23kai apolusas tous ochlous anebē eis to oros kat idian proseuxasthai opsias de genomenēs monos ēn ekei ^24to de ploion ēdē stadious pollous apo tēs gēs apeichen basanizomenon upo tōn kumatōn ēn gar enantios o anemos ^25tetartē de phulakē tēs nuktos ēlthen pros autous peripatōn epi tēn thalassan ^26oi de mathētai idontes auton epi tēs thalassēs peripatounta etarachthēsan legontes oti phantasma estin kai apo tou phobou ekraxan ^27euthus de elalēsen [o iēsous] autois legōn tharseite egō eimi mē phobeisthe ^28apokritheis de o petros eipen autō kurie ei su ei keleuson me elthein pros se epi ta udata ^29o de eipen elthe kai katabas apo tou ploiou petros periepatēsen epi ta udata kai ēlthen pros ton iēsoun ^30blepōn de ton anemon ephobēthē kai arxamenos katapontizesthai ekraxen legōn kurie sōson me ^31eutheōs de o iēsous ekteinas tēn cheira epelabeto autou kai legei autō oligopiste eis ti edistasas ^32kai anabantōn autōn eis to ploion ekopasen o anemos ^33oi de en tō ploiō prosekunēsan autō legontes alēthōs theou uios ei ^34kai diaperasantes ēlthon epi tēn gēn eis gennēsaret ^35kai epignontes auton oi andres tou topou ekeinou apesteilan eis olēn tēn perichōron ekeinēn kai prosēnenkan autō pantas tous kakōs echontas ^36kai parekaloun [auton] ina monon apsōntai tou kraspedou tou imatiou autou kai osoi ēpsanto diesōthēsan _________________________________________________________________ Chapter 15 ^1tote proserchontai tō iēsou apo ierosolumōn pharisaioi kai grammateis legontes ^2dia ti oi mathētai sou parabainousin tēn paradosin tōn presbuterōn ou gar niptontai tas cheiras otan arton esthiōsin ^3o de apokritheis eipen autois dia ti kai umeis parabainete tēn entolēn tou theou dia tēn paradosin umōn ^4o gar theos eipen tima ton patera kai tēn mētera kai o kakologōn patera ē mētera thanatō teleutatō ^5umeis de legete os an eipē tō patri ē tē mētri dōron o ean ex emou ōphelēthēs ou mē timēsei ton patera autou ^6kai ēkurōsate ton logon tou theou dia tēn paradosin umōn ^7upokritai kalōs eprophēteusen peri umōn ēsaias legōn ^8o laos outos tois cheilesin me tima ē de kardia autōn porrō apechei ap emou ^9matēn de sebontai me didaskontes didaskalias entalmata anthrōpōn ^10kai proskalesamenos ton ochlon eipen autois akouete kai suniete ^11ou to eiserchomenon eis to stoma koinoi ton anthrōpon alla to ekporeuomenon ek tou stomatos touto koinoi ton anthrōpon ^12tote proselthontes oi mathētai legousin autō oidas oti oi pharisaioi akousantes ton logon eskandalisthēsan ^13o de apokritheis eipen pasa phuteia ēn ouk ephuteusen o patēr mou o ouranios ekrizōthēsetai ^14aphete autous tuphloi eisin odēgoi tuphlos de tuphlon ean odēgē amphoteroi eis bothunon pesountai ^15apokritheis de o petros eipen autō phrason ēmin tēn parabolēn ^16o de eipen akmēn kai umeis asunetoi este ^17ou noeite oti pan to eisporeuomenon eis to stoma eis tēn koilian chōrei kai eis aphedrōna ekballetai ^18ta de ekporeuomena ek tou stomatos ek tēs kardias exerchetai kakeina koinoi ton anthrōpon ^19ek gar tēs kardias exerchontai dialogismoi ponēroi phonoi moicheiai porneiai klopai pseudomarturiai blasphēmiai ^20tauta estin ta koinounta ton anthrōpon to de aniptois chersin phagein ou koinoi ton anthrōpon ^21kai exelthōn ekeithen o iēsous anechōrēsen eis ta merē turou kai sidōnos ^22kai idou gunē chananaia apo tōn oriōn ekeinōn exelthousa ekrazen legousa eleēson me kurie uios dauid ē thugatēr mou kakōs daimonizetai ^23o de ouk apekrithē autē logon kai proselthontes oi mathētai autou ērōtoun auton legontes apoluson autēn oti krazei opisthen ēmōn ^24o de apokritheis eipen ouk apestalēn ei mē eis ta probata ta apolōlota oikou israēl ^25ē de elthousa prosekunei autō legousa kurie boēthei moi ^26o de apokritheis eipen ouk estin kalon labein ton arton tōn teknōn kai balein tois kunariois ^27ē de eipen nai kurie kai [gar] ta kunaria esthiei apo tōn psichiōn tōn piptontōn apo tēs trapezēs tōn kuriōn autōn ^28tote apokritheis o iēsous eipen autē ō gunai megalē sou ē pistis genēthētō soi ōs theleis kai iathē ē thugatēr autēs apo tēs ōras ekeinēs ^29kai metabas ekeithen o iēsous ēlthen para tēn thalassan tēs galilaias kai anabas eis to oros ekathēto ekei ^30kai prosēlthon autō ochloi polloi echontes meth eautōn chōlous kullous tuphlous kōphous kai eterous pollous kai erripsan autous para tous podas autou kai etherapeusen autous ^31ōste ton ochlon thaumasai blepontas kōphous lalountas kai chōlous peripatountas kai tuphlous blepontas kai edoxasan ton theon israēl ^32o de iēsous proskalesamenos tous mathētas autou eipen splanchnizomai epi ton ochlon oti [ēdē] ēmerai treis prosmenousin moi kai ouk echousin ti phagōsin kai apolusai autous nēsteis ou thelō mēpote ekluthōsin en tē odō ^33kai legousin autō oi mathētai pothen ēmin en erēmia artoi tosoutoi ōste chortasai ochlon tosouton ^34kai legei autois o iēsous posous artous echete oi de eipan epta kai oliga ichthudia ^35kai parangeilas tō ochlō anapesein epi tēn gēn ^36elaben tous epta artous kai tous ichthuas kai eucharistēsas eklasen kai edidou tois mathētais oi de mathētai tois ochlois ^37kai ephagon pantes kai echortasthēsan kai to perisseuon tōn klasmatōn ēran epta spuridas plēreis ^38oi de esthiontes ēsan tetrakischilioi andres chōris gunaikōn kai paidiōn ^39kai apolusas tous ochlous enebē eis to ploion kai ēlthen eis ta oria magadan _________________________________________________________________ Chapter 16 ^1kai proselthontes [oi] pharisaioi kai saddoukaioi peirazontes epērōtēsan auton sēmeion ek tou ouranou epideixai autois ^2o de apokritheis eipen autois [[opsias genomenēs legete eudia purrazei gar o ouranos ^3kai prōi sēmeron cheimōn purrazei gar stugnazōn o ouranos to men prosōpon tou ouranou ginōskete diakrinein ta de sēmeia tōn kairōn ou dunasthe]] ^4genea ponēra kai moichalis sēmeion epizētei kai sēmeion ou dothēsetai autē ei mē to sēmeion iōna kai katalipōn autous apēlthen ^5kai elthontes oi mathētai eis to peran epelathonto artous labein ^6o de iēsous eipen autois orate kai prosechete apo tēs zumēs tōn pharisaiōn kai saddoukaiōn ^7oi de dielogizonto en eautois legontes oti artous ouk elabomen ^8gnous de o iēsous eipen ti dialogizesthe en eautois oligopistoi oti artous ouk echete ^9oupō noeite oude mnēmoneuete tous pente artous tōn pentakischiliōn kai posous kophinous elabete ^10oude tous epta artous tōn tetrakischiliōn kai posas spuridas elabete ^11pōs ou noeite oti ou peri artōn eipon umin prosechete de apo tēs zumēs tōn pharisaiōn kai saddoukaiōn ^12tote sunēkan oti ouk eipen prosechein apo tēs zumēs [tōn artōn] alla apo tēs didachēs tōn pharisaiōn kai saddoukaiōn ^13elthōn de o iēsous eis ta merē kaisareias tēs philippou ērōta tous mathētas autou legōn tina legousin oi anthrōpoi einai ton uion tou anthrōpou ^14oi de eipan oi men iōannēn ton baptistēn alloi de ēlian eteroi de ieremian ē ena tōn prophētōn ^15legei autois umeis de tina me legete einai ^16apokritheis de simōn petros eipen su ei o christos o uios tou theou tou zōntos ^17apokritheis de o iēsous eipen autō makarios ei simōn bariōna oti sarx kai aima ouk apekalupsen soi all o patēr mou o en [tois] ouranois ^18kagō de soi legō oti su ei petros kai epi tautē tē petra oikodomēsō mou tēn ekklēsian kai pulai adou ou katischusousin autēs ^19dōsō soi tas kleidas tēs basileias tōn ouranōn kai o ean dēsēs epi tēs gēs estai dedemenon en tois ouranois kai o ean lusēs epi tēs gēs estai lelumenon en tois ouranois ^20tote epetimēsen tois mathētais ina mēdeni eipōsin oti autos estin o christos ^21apo tote ērxato iēsous christos deiknuein tois mathētais autou oti dei auton eis ierosoluma apelthein kai polla pathein apo tōn presbuterōn kai archiereōn kai grammateōn kai apoktanthēnai kai tē tritē ēmera egerthēnai ^22kai proslabomenos auton o petros ērxato epitiman autō legōn ileōs soi kurie ou mē estai soi touto ^23o de strapheis eipen tō petrō upage opisō mou satana skandalon ei emou oti ou phroneis ta tou theou alla ta tōn anthrōpōn ^24tote [o] iēsous eipen tois mathētais autou ei tis thelei opisō mou elthein aparnēsasthō eauton kai aratō ton stauron autou kai akoloutheitō moi ^25os gar ean thelē tēn psuchēn autou sōsai apolesei autēn os d an apolesē tēn psuchēn autou eneken emou eurēsei autēn ^26ti gar ōphelēthēsetai anthrōpos ean ton kosmon olon kerdēsē tēn de psuchēn autou zēmiōthē ē ti dōsei anthrōpos antallagma tēs psuchēs autou ^27mellei gar o uios tou anthrōpou erchesthai en tē doxē tou patros autou meta tōn angelōn autou kai tote apodōsei ekastō kata tēn praxin autou ^28amēn legō umin oti eisin tines tōn ōde estōtōn oitines ou mē geusōntai thanatou eōs an idōsin ton uion tou anthrōpou erchomenon en tē basileia autou _________________________________________________________________ Chapter 17 ^1kai meth ēmeras ex paralambanei o iēsous ton petron kai iakōbon kai iōannēn ton adelphon autou kai anapherei autous eis oros upsēlon kat idian ^2kai metemorphōthē emprosthen autōn kai elampsen to prosōpon autou ōs o ēlios ta de imatia autou egeneto leuka ōs to phōs ^3kai idou ōphthē autois mōusēs kai ēlias sullalountes met autou ^4apokritheis de o petros eipen tō iēsou kurie kalon estin ēmas ōde einai ei theleis poiēsō ōde treis skēnas soi mian kai mōusei mian kai ēlia mian ^5eti autou lalountos idou nephelē phōteinē epeskiasen autous kai idou phōnē ek tēs nephelēs legousa outos estin o uios mou o agapētos en ō eudokēsa akouete autou ^6kai akousantes oi mathētai epesan epi prosōpon autōn kai ephobēthēsan sphodra ^7kai prosēlthen o iēsous kai apsamenos autōn eipen egerthēte kai mē phobeisthe ^8eparantes de tous ophthalmous autōn oudena eidon ei mē auton iēsoun monon ^9kai katabainontōn autōn ek tou orous eneteilato autois o iēsous legōn mēdeni eipēte to orama eōs ou o uios tou anthrōpou ek nekrōn egerthē ^10kai epērōtēsan auton oi mathētai legontes ti oun oi grammateis legousin oti ēlian dei elthein prōton ^11o de apokritheis eipen ēlias men erchetai kai apokatastēsei panta ^12legō de umin oti ēlias ēdē ēlthen kai ouk epegnōsan auton alla epoiēsan en autō osa ēthelēsan outōs kai o uios tou anthrōpou mellei paschein up autōn ^13tote sunēkan oi mathētai oti peri iōannou tou baptistou eipen autois ^14kai elthontōn pros ton ochlon prosēlthen autō anthrōpos gonupetōn auton ^15kai legōn kurie eleēson mou ton uion oti selēniazetai kai kakōs echei pollakis gar piptei eis to pur kai pollakis eis to udōr ^16kai prosēnenka auton tois mathētais sou kai ouk ēdunēthēsan auton therapeusai ^17apokritheis de o iēsous eipen ō genea apistos kai diestrammenē eōs pote meth umōn esomai eōs pote anexomai umōn pherete moi auton ōde ^18kai epetimēsen autō o iēsous kai exēlthen ap autou to daimonion kai etherapeuthē o pais apo tēs ōras ekeinēs ^19tote proselthontes oi mathētai tō iēsou kat idian eipon dia ti ēmeis ouk ēdunēthēmen ekbalein auto ^20o de legei autois dia tēn oligopistian umōn amēn gar legō umin ean echēte pistin ōs kokkon sinapeōs ereite tō orei toutō metaba enthen ekei kai metabēsetai kai ouden adunatēsei umin ^21 ^22sustrephomenōn de autōn en tē galilaia eipen autois o iēsous mellei o uios tou anthrōpou paradidosthai eis cheiras anthrōpōn ^23kai apoktenousin auton kai tē tritē ēmera egerthēsetai kai elupēthēsan sphodra ^24elthontōn de autōn eis kapharnaoum prosēlthon oi ta didrachma lambanontes tō petrō kai eipan o didaskalos umōn ou telei ta didrachma ^25legei nai kai elthonta eis tēn oikian proephthasen auton o iēsous legōn ti soi dokei simōn oi basileis tēs gēs apo tinōn lambanousin telē ē kēnson apo tōn uiōn autōn ē apo tōn allotriōn ^26eipontos de apo tōn allotriōn ephē autō o iēsous ara ge eleutheroi eisin oi uioi ^27ina de mē skandalisōmen autous poreutheis eis thalassan bale ankistron kai ton anabanta prōton ichthun aron kai anoixas to stoma autou eurēseis statēra ekeinon labōn dos autois anti emou kai sou _________________________________________________________________ Chapter 18 ^1en ekeinē tē ōra prosēlthon oi mathētai tō iēsou legontes tis ara meizōn estin en tē basileia tōn ouranōn ^2kai proskalesamenos paidion estēsen auto en mesō autōn ^3kai eipen amēn legō umin ean mē straphēte kai genēsthe ōs ta paidia ou mē eiselthēte eis tēn basileian tōn ouranōn ^4ostis oun tapeinōsei eauton ōs to paidion touto outos estin o meizōn en tē basileia tōn ouranōn ^5kai os ean dexētai en paidion toiouto epi tō onomati mou eme dechetai ^6os d an skandalisē ena tōn mikrōn toutōn tōn pisteuontōn eis eme sumpherei autō ina kremasthē mulos onikos peri ton trachēlon autou kai katapontisthē en tō pelagei tēs thalassēs ^7ouai tō kosmō apo tōn skandalōn anankē gar elthein ta skandala plēn ouai tō anthrōpō di ou to skandalon erchetai ^8ei de ē cheir sou ē o pous sou skandalizei se ekkopson auton kai bale apo sou kalon soi estin eiselthein eis tēn zōēn kullon ē chōlon ē duo cheiras ē duo podas echonta blēthēnai eis to pur to aiōnion ^9kai ei o ophthalmos sou skandalizei se exele auton kai bale apo sou kalon soi estin monophthalmon eis tēn zōēn eiselthein ē duo ophthalmous echonta blēthēnai eis tēn geennan tou puros ^10orate mē kataphronēsēte enos tōn mikrōn toutōn legō gar umin oti oi angeloi autōn en ouranois dia pantos blepousin to prosōpon tou patros mou tou en ouranois ^11 ^12ti umin dokei ean genētai tini anthrōpō ekaton probata kai planēthē en ex autōn ouchi aphēsei ta enenēkonta ennea epi ta orē kai poreutheis zētei to planōmenon ^13kai ean genētai eurein auto amēn legō umin oti chairei ep autō mallon ē epi tois enenēkonta ennea tois mē peplanēmenois ^14outōs ouk estin thelēma emprosthen tou patros mou tou en ouranois ina apolētai en tōn mikrōn toutōn ^15ean de amartēsē o adelphos sou upage elenxon auton metaxu sou kai autou monou ean sou akousē ekerdēsas ton adelphon sou ^16ean de mē akousē paralabe meta sou eti ena ē duo ina epi stomatos duo marturōn ē triōn stathē pan rēma ^17ean de parakousē autōn eipon tē ekklēsia ean de kai tēs ekklēsias parakousē estō soi ōsper o ethnikos kai o telōnēs ^18amēn legō umin osa ean dēsēte epi tēs gēs estai dedemena en ouranō kai osa ean lusēte epi tēs gēs estai lelumena en ouranō ^19palin [amēn] legō umin oti ean duo sumphōnēsōsin ex umōn epi tēs gēs peri pantos pragmatos ou ean aitēsōntai genēsetai autois para tou patros mou tou en ouranois ^20ou gar eisin duo ē treis sunēgmenoi eis to emon onoma ekei eimi en mesō autōn ^21tote proselthōn o petros eipen [autō] kurie posakis amartēsei eis eme o adelphos mou kai aphēsō autō eōs eptakis ^22legei autō o iēsous ou legō soi eōs eptakis alla eōs ebdomēkontakis epta ^23dia touto ōmoiōthē ē basileia tōn ouranōn anthrōpō basilei os ēthelēsen sunarai logon meta tōn doulōn autou ^24arxamenou de autou sunairein prosēchthē eis autō opheiletēs muriōn talantōn ^25mē echontos de autou apodounai ekeleusen auton o kurios prathēnai kai tēn gunaika kai ta tekna kai panta osa echei kai apodothēnai ^26pesōn oun o doulos prosekunei autō legōn makrothumēson ep emoi kai panta apodōsō soi ^27splanchnistheis de o kurios tou doulou [ekeinou] apelusen auton kai to daneion aphēken autō ^28exelthōn de o doulos ekeinos euren ena tōn sundoulōn autou os ōpheilen autō ekaton dēnaria kai kratēsas auton epnigen legōn apodos ei ti opheileis ^29pesōn oun o sundoulos autou parekalei auton legōn makrothumēson ep emoi kai apodōsō soi ^30o de ouk ēthelen alla apelthōn ebalen auton eis phulakēn eōs apodō to opheilomenon ^31idontes oun oi sundouloi autou ta genomena elupēthēsan sphodra kai elthontes diesaphēsan tō kuriō eautōn panta ta genomena ^32tote proskalesamenos auton o kurios autou legei autō doule ponēre pasan tēn opheilēn ekeinēn aphēka soi epei parekalesas me ^33ouk edei kai se eleēsai ton sundoulon sou ōs kagō se ēleēsa ^34kai orgistheis o kurios autou paredōken auton tois basanistais eōs [ou] apodō pan to opheilomenon ^35outōs kai o patēr mou o ouranios poiēsei umin ean mē aphēte ekastos tō adelphō autou apo tōn kardiōn umōn _________________________________________________________________ Chapter 19 ^1kai egeneto ote etelesen o iēsous tous logous toutous metēren apo tēs galilaias kai ēlthen eis ta oria tēs ioudaias peran tou iordanou ^2kai ēkolouthēsan autō ochloi polloi kai etherapeusen autous ekei ^3kai prosēlthon autō pharisaioi peirazontes auton kai legontes ei exestin apolusai tēn gunaika autou kata pasan aitian ^4o de apokritheis eipen ouk anegnōte oti o ktisas ap archēs arsen kai thēlu epoiēsen autous ^5kai eipen eneka toutou kataleipsei anthrōpos ton patera kai tēn mētera kai kollēthēsetai tē gunaiki autou kai esontai oi duo eis sarka mian ^6ōste ouketi eisin duo alla sarx mia o oun o theos sunezeuxen anthrōpos mē chōrizetō ^7legousin autō ti oun mōusēs eneteilato dounai biblion apostasiou kai apolusai ^8legei autois oti mōusēs pros tēn sklērokardian umōn epetrepsen umin apolusai tas gunaikas umōn ap archēs de ou gegonen outōs ^9legō de umin oti os an apolusē tēn gunaika autou mē epi porneia kai gamēsē allēn moichatai ^10legousin autō oi mathētai ei outōs estin ē aitia tou anthrōpou meta tēs gunaikos ou sumpherei gamēsai ^11o de eipen autois ou pantes chōrousin ton logon all ois dedotai ^12eisin gar eunouchoi oitines ek koilias mētros egennēthēsan outōs kai eisin eunouchoi oitines eunouchisthēsan upo tōn anthrōpōn kai eisin eunouchoi oitines eunouchisan eautous dia tēn basileian tōn ouranōn o dunamenos chōrein chōreitō ^13tote prosēnechthēsan autō paidia ina tas cheiras epithē autois kai proseuxētai oi de mathētai epetimēsan autois ^14o de iēsous eipen aphete ta paidia kai mē kōluete auta elthein pros me tōn gar toioutōn estin ē basileia tōn ouranōn ^15kai epitheis tas cheiras autois eporeuthē ekeithen ^16kai idou eis proselthōn autō eipen didaskale ti agathon poiēsō ina schō zōēn aiōnion ^17o de eipen autō ti me erōtas peri tou agathou eis estin o agathos ei de theleis eis tēn zōēn eiselthein tērei tas entolas ^18legei autō poias o de iēsous ephē to ou phoneuseis ou moicheuseis ou klepseis ou pseudomarturēseis ^19tima ton patera kai tēn mētera kai agapēseis ton plēsion sou ōs seauton ^20legei autō o neaniskos tauta panta ephulaxa ti eti usterō ^21ephē autō o iēsous ei theleis teleios einai upage pōlēson sou ta uparchonta kai dos [tois] ptōchois kai exeis thēsauron en ouranois kai deuro akolouthei moi ^22akousas de o neaniskos ton logon [touton] apēlthen lupoumenos ēn gar echōn ktēmata polla ^23o de iēsous eipen tois mathētais autou amēn legō umin oti plousios duskolōs eiseleusetai eis tēn basileian tōn ouranōn ^24palin de legō umin eukopōteron estin kamēlon dia trēmatos raphidos eiselthein ē plousion eis tēn basileian tou theou ^25akousantes de oi mathētai exeplēssonto sphodra legontes tis ara dunatai sōthēnai ^26emblepsas de o iēsous eipen autois para anthrōpois touto adunaton estin para de theō panta dunata ^27tote apokritheis o petros eipen autō idou ēmeis aphēkamen panta kai ēkolouthēsamen soi ti ara estai ēmin ^28o de iēsous eipen autois amēn legō umin oti umeis oi akolouthēsantes moi en tē palingenesia otan kathisē o uios tou anthrōpou epi thronou doxēs autou kathēsesthe kai umeis epi dōdeka thronous krinontes tas dōdeka phulas tou israēl ^29kai pas ostis aphēken oikias ē adelphous ē adelphas ē patera ē mētera ē tekna ē agrous eneken tou emou onomatos pollaplasiona lēmpsetai kai zōēn aiōnion klēronomēsei ^30polloi de esontai prōtoi eschatoi kai eschatoi prōtoi _________________________________________________________________ Chapter 20 ^1omoia gar estin ē basileia tōn ouranōn anthrōpō oikodespotē ostis exēlthen ama prōi misthōsasthai ergatas eis ton ampelōna autou ^2sumphōnēsas de meta tōn ergatōn ek dēnariou tēn ēmeran apesteilen autous eis ton ampelōna autou ^3kai exelthōn peri tritēn ōran eiden allous estōtas en tē agora argous ^4kai ekeinois eipen upagete kai umeis eis ton ampelōna kai o ean ē dikaion dōsō umin ^5oi de apēlthon palin [de] exelthōn peri ektēn kai enatēn ōran epoiēsen ōsautōs ^6peri de tēn endekatēn exelthōn euren allous estōtas kai legei autois ti ōde estēkate olēn tēn ēmeran argoi ^7legousin autō oti oudeis ēmas emisthōsato legei autois upagete kai umeis eis ton ampelōna ^8opsias de genomenēs legei o kurios tou ampelōnos tō epitropō autou kaleson tous ergatas kai apodos ton misthon arxamenos apo tōn eschatōn eōs tōn prōtōn ^9elthontes de oi peri tēn endekatēn ōran elabon ana dēnarion ^10kai elthontes oi prōtoi enomisan oti pleion lēmpsontai kai elabon [to] ana dēnarion kai autoi ^11labontes de egonguzon kata tou oikodespotou ^12legontes outoi oi eschatoi mian ōran epoiēsan kai isous autous ēmin epoiēsas tois bastasasin to baros tēs ēmeras kai ton kausōna ^13o de apokritheis eni autōn eipen etaire ouk adikō se ouchi dēnariou sunephōnēsas moi ^14aron to son kai upage thelō de toutō tō eschatō dounai ōs kai soi ^15ouk exestin moi o thelō poiēsai en tois emois ē o ophthalmos sou ponēros estin oti egō agathos eimi ^16outōs esontai oi eschatoi prōtoi kai oi prōtoi eschatoi ^17mellōn de anabainein iēsous eis ierosoluma parelaben tous dōdeka [mathētas] kat idian kai en tē odō eipen autois ^18idou anabainomen eis ierosoluma kai o uios tou anthrōpou paradothēsetai tois archiereusin kai grammateusin kai katakrinousin auton [thanatō] ^19kai paradōsousin auton tois ethnesin eis to empaixai kai mastigōsai kai staurōsai kai tē tritē ēmera egerthēsetai ^20tote prosēlthen autō ē mētēr tōn uiōn zebedaiou meta tōn uiōn autēs proskunousa kai aitousa ti ap autou ^21o de eipen autē ti theleis legei autō eipe ina kathisōsin outoi oi duo uioi mou eis ek dexiōn kai eis ex euōnumōn sou en tē basileia sou ^22apokritheis de o iēsous eipen ouk oidate ti aiteisthe dunasthe piein to potērion o egō mellō pinein legousin autō dunametha ^23legei autois to men potērion mou piesthe to de kathisai ek dexiōn mou kai ex euōnumōn ouk estin emon dounai all ois ētoimastai upo tou patros mou ^24kai akousantes oi deka ēganaktēsan peri tōn duo adelphōn ^25o de iēsous proskalesamenos autous eipen oidate oti oi archontes tōn ethnōn katakurieuousin autōn kai oi megaloi katexousiazousin autōn ^26ouch outōs estin en umin all os an thelē en umin megas genesthai estai umōn diakonos ^27kai os an thelē en umin einai prōtos estai umōn doulos ^28ōsper o uios tou anthrōpou ouk ēlthen diakonēthēnai alla diakonēsai kai dounai tēn psuchēn autou lutron anti pollōn ^29kai ekporeuomenōn autōn apo ierichō ēkolouthēsen autō ochlos polus ^30kai idou duo tuphloi kathēmenoi para tēn odon akousantes oti iēsous paragei ekraxan legontes kurie eleēson ēmas uios dauid ^31o de ochlos epetimēsen autois ina siōpēsōsin oi de meizon ekraxan legontes kurie eleēson ēmas uios dauid ^32kai stas [o] iēsous ephōnēsen autous kai eipen ti thelete poiēsō umin ^33legousin autō kurie ina anoigōsin oi ophthalmoi ēmōn ^34splanchnistheis de o iēsous ēpsato tōn ommatōn autōn kai eutheōs aneblepsan kai ēkolouthēsan autō _________________________________________________________________ Chapter 21 ^1kai ote ēngisan eis ierosoluma kai ēlthon eis bēthphagē eis to oros tōn elaiōn tote iēsous apesteilen duo mathētas ^2legōn autois poreuesthe eis tēn kōmēn tēn katenanti umōn kai eutheōs eurēsete onon dedemenēn kai pōlon met autēs lusantes agagete moi ^3kai ean tis umin eipē ti ereite oti o kurios autōn chreian echei euthus de apostelei autous ^4touto de gegonen ina plērōthē to rēthen dia tou prophētou legontos ^5eipate tē thugatri siōn idou o basileus sou erchetai soi praus kai epibebēkōs epi onon kai epi pōlon uion upozugiou ^6poreuthentes de oi mathētai kai poiēsantes kathōs sunetaxen autois o iēsous ^7ēgagon tēn onon kai ton pōlon kai epethēkan ep autōn ta imatia kai epekathisen epanō autōn ^8o de pleistos ochlos estrōsan eautōn ta imatia en tē odō alloi de ekopton kladous apo tōn dendrōn kai estrōnnuon en tē odō ^9oi de ochloi oi proagontes auton kai oi akolouthountes ekrazon legontes ōsanna tō uiō dauid eulogēmenos o erchomenos en onomati kuriou ōsanna en tois upsistois ^10kai eiselthontos autou eis ierosoluma eseisthē pasa ē polis legousa tis estin outos ^11oi de ochloi elegon outos estin o prophētēs iēsous o apo nazareth tēs galilaias ^12kai eisēlthen iēsous eis to ieron kai exebalen pantas tous pōlountas kai agorazontas en tō ierō kai tas trapezas tōn kollubistōn katestrepsen kai tas kathedras tōn pōlountōn tas peristeras ^13kai legei autois gegraptai o oikos mou oikos proseuchēs klēthēsetai umeis de auton poieite spēlaion lēstōn ^14kai prosēlthon autō tuphloi kai chōloi en tō ierō kai etherapeusen autous ^15idontes de oi archiereis kai oi grammateis ta thaumasia a epoiēsen kai tous paidas tous krazontas en tō ierō kai legontas ōsanna tō uiō dauid ēganaktēsan ^16kai eipan autō akoueis ti outoi legousin o de iēsous legei autois nai oudepote anegnōte oti ek stomatos nēpiōn kai thēlazontōn katērtisō ainon ^17kai katalipōn autous exēlthen exō tēs poleōs eis bēthanian kai ēulisthē ekei ^18prōi de epanagagōn eis tēn polin epeinasen ^19kai idōn sukēn mian epi tēs odou ēlthen ep autēn kai ouden euren en autē ei mē phulla monon kai legei autē ou mēketi ek sou karpos genētai eis ton aiōna kai exēranthē parachrēma ē sukē ^20kai idontes oi mathētai ethaumasan legontes pōs parachrēma exēranthē ē sukē ^21apokritheis de o iēsous eipen autois amēn legō umin ean echēte pistin kai mē diakrithēte ou monon to tēs sukēs poiēsete alla kan tō orei toutō eipēte arthēti kai blēthēti eis tēn thalassan genēsetai ^22kai panta osa an aitēsēte en tē proseuchē pisteuontes lēmpsesthe ^23kai elthontos autou eis to ieron prosēlthon autō didaskonti oi archiereis kai oi presbuteroi tou laou legontes en poia exousia tauta poieis kai tis soi edōken tēn exousian tautēn ^24apokritheis [de] o iēsous eipen autois erōtēsō umas kagō logon ena on ean eipēte moi kagō umin erō en poia exousia tauta poiō ^25to baptisma to iōannou pothen ēn ex ouranou ē ex anthrōpōn oi de dielogizonto en eautois legontes ean eipōmen ex ouranou erei ēmin dia ti oun ouk episteusate autō ^26ean de eipōmen ex anthrōpōn phoboumetha ton ochlon pantes gar ōs prophētēn echousin ton iōannēn ^27kai apokrithentes tō iēsou eipan ouk oidamen ephē autois kai autos oude egō legō umin en poia exousia tauta poiō ^28ti de umin dokei anthrōpos eichen tekna duo proselthōn tō prōtō eipen teknon upage sēmeron ergazou en tō ampelōni ^29o de apokritheis eipen egō kurie kai ouk apēlthen ^30proselthōn de tō deuterō eipen ōsautōs o de apokritheis eipen ou thelō usteron metamelētheis apēlthen ^31tis ek tōn duo epoiēsen to thelēma tou patros legousin o usteros legei autois o iēsous amēn legō umin oti oi telōnai kai ai pornai proagousin umas eis tēn basileian tou theou ^32ēlthen gar iōannēs pros umas en odō dikaiosunēs kai ouk episteusate autō oi de telōnai kai ai pornai episteusan autō umeis de idontes oude metemelēthēte usteron tou pisteusai autō ^33allēn parabolēn akousate anthrōpos ēn oikodespotēs ostis ephuteusen ampelōna kai phragmon autō periethēken kai ōruxen en autō lēnon kai ōkodomēsen purgon kai exedeto auton geōrgois kai apedēmēsen ^34ote de ēngisen o kairos tōn karpōn apesteilen tous doulous autou pros tous geōrgous labein tous karpous autou ^35kai labontes oi geōrgoi tous doulous autou on men edeiran on de apekteinan on de elithobolēsan ^36palin apesteilen allous doulous pleionas tōn prōtōn kai epoiēsan autois ōsautōs ^37usteron de apesteilen pros autous ton uion autou legōn entrapēsontai ton uion mou ^38oi de geōrgoi idontes ton uion eipon en eautois outos estin o klēronomos deute apokteinōmen auton kai schōmen tēn klēronomian autou ^39kai labontes auton exebalon exō tou ampelōnos kai apekteinan ^40otan oun elthē o kurios tou ampelōnos ti poiēsei tois geōrgois ekeinois ^41legousin autō kakous kakōs apolesei autous kai ton ampelōna ekdōsetai allois geōrgois oitines apodōsousin autō tous karpous en tois kairois autōn ^42legei autois o iēsous oudepote anegnōte en tais graphais lithon on apedokimasan oi oikodomountes outos egenēthē eis kephalēn gōnias para kuriou egeneto autē kai estin thaumastē en ophthalmois ēmōn ^43dia touto legō umin oti arthēsetai aph umōn ē basileia tou theou kai dothēsetai ethnei poiounti tous karpous autēs ^44[kai o pesōn epi ton lithon touton sunthlasthēsetai eph on d an pesē likmēsei auton] ^45kai akousantes oi archiereis kai oi pharisaioi tas parabolas autou egnōsan oti peri autōn legei ^46kai zētountes auton kratēsai ephobēthēsan tous ochlous epei eis prophētēn auton eichon _________________________________________________________________ Chapter 22 ^1kai apokritheis o iēsous palin eipen en parabolais autois legōn ^2ōmoiōthē ē basileia tōn ouranōn anthrōpō basilei ostis epoiēsen gamous tō uiō autou ^3kai apesteilen tous doulous autou kalesai tous keklēmenous eis tous gamous kai ouk ēthelon elthein ^4palin apesteilen allous doulous legōn eipate tois keklēmenois idou to ariston mou ētoimaka oi tauroi mou kai ta sitista tethumena kai panta etoima deute eis tous gamous ^5oi de amelēsantes apēlthon os men eis ton idion agron os de epi tēn emporian autou ^6oi de loipoi kratēsantes tous doulous autou ubrisan kai apekteinan ^7o de basileus ōrgisthē kai pempsas ta strateumata autou apōlesen tous phoneis ekeinous kai tēn polin autōn eneprēsen ^8tote legei tois doulois autou o men gamos etoimos estin oi de keklēmenoi ouk ēsan axioi ^9poreuesthe oun epi tas diexodous tōn odōn kai osous ean eurēte kalesate eis tous gamous ^10kai exelthontes oi douloi ekeinoi eis tas odous sunēgagon pantas ous euron ponērous te kai agathous kai eplēsthē o numphōn anakeimenōn ^11eiselthōn de o basileus theasasthai tous anakeimenous eiden ekei anthrōpon ouk endedumenon enduma gamou ^12kai legei autō etaire pōs eisēlthes ōde mē echōn enduma gamou o de ephimōthē ^13tote o basileus eipen tois diakonois dēsantes autou podas kai cheiras ekbalete auton eis to skotos to exōteron ekei estai o klauthmos kai o brugmos tōn odontōn ^14polloi gar eisin klētoi oligoi de eklektoi ^15tote poreuthentes oi pharisaioi sumboulion elabon opōs auton pagideusōsin en logō ^16kai apostellousin autō tous mathētas autōn meta tōn ērōdianōn legontas didaskale oidamen oti alēthēs ei kai tēn odon tou theou en alētheia didaskeis kai ou melei soi peri oudenos ou gar blepeis eis prosōpon anthrōpōn ^17eipon oun ēmin ti soi dokei exestin dounai kēnson kaisari ē ou ^18gnous de o iēsous tēn ponērian autōn eipen ti me peirazete upokritai ^19epideixate moi to nomisma tou kēnsou oi de prosēnenkan autō dēnarion ^20kai legei autois tinos ē eikōn autē kai ē epigraphē ^21legousin kaisaros tote legei autois apodote oun ta kaisaros kaisari kai ta tou theou tō theō ^22kai akousantes ethaumasan kai aphentes auton apēlthan ^23en ekeinē tē ēmera prosēlthon autō saddoukaioi legontes mē einai anastasin kai epērōtēsan auton ^24legontes didaskale mōusēs eipen ean tis apothanē mē echōn tekna epigambreusei o adelphos autou tēn gunaika autou kai anastēsei sperma tō adelphō autou ^25ēsan de par ēmin epta adelphoi kai o prōtos gēmas eteleutēsen kai mē echōn sperma aphēken tēn gunaika autou tō adelphō autou ^26omoiōs kai o deuteros kai o tritos eōs tōn epta ^27usteron de pantōn apethanen ē gunē ^28en tē anastasei oun tinos tōn epta estai gunē pantes gar eschon autēn ^29apokritheis de o iēsous eipen autois planasthe mē eidotes tas graphas mēde tēn dunamin tou theou ^30en gar tē anastasei oute gamousin oute gamizontai all ōs angeloi en tō ouranō eisin ^31peri de tēs anastaseōs tōn nekrōn ouk anegnōte to rēthen umin upo tou theou legontos ^32egō eimi o theos abraam kai o theos isaak kai o theos iakōb ouk estin [o] theos nekrōn alla zōntōn ^33kai akousantes oi ochloi exeplēssonto epi tē didachē autou ^34oi de pharisaioi akousantes oti ephimōsen tous saddoukaious sunēchthēsan epi to auto ^35kai epērōtēsen eis ex autōn nomikos peirazōn auton ^36didaskale poia entolē megalē en tō nomō ^37o de ephē autō agapēseis kurion ton theon sou en olē kardia sou kai en olē tē psuchē sou kai en olē tē dianoia sou ^38autē estin ē megalē kai prōtē entolē ^39deutera omoia autē agapēseis ton plēsion sou ōs seauton ^40en tautais tais dusin entolais olos o nomos krematai kai oi prophētai ^41sunēgmenōn de tōn pharisaiōn epērōtēsen autous o iēsous ^42legōn ti umin dokei peri tou christou tinos uios estin legousin autō tou dauid ^43legei autois pōs oun dauid en pneumati kalei auton kurion legōn ^44eipen kurios tō kuriō mou kathou ek dexiōn mou eōs an thō tous echthrous sou upokatō tōn podōn sou ^45ei oun dauid kalei auton kurion pōs uios autou estin ^46kai oudeis edunato apokrithēnai autō logon oude etolmēsen tis ap ekeinēs tēs ēmeras eperōtēsai auton ouketi _________________________________________________________________ Chapter 23 ^1tote [o] iēsous elalēsen tois ochlois kai tois mathētais autou ^2legōn epi tēs mōuseōs kathedras ekathisan oi grammateis kai oi pharisaioi ^3panta oun osa ean eipōsin umin poiēsate kai tēreite kata de ta erga autōn mē poieite legousin gar kai ou poiousin ^4desmeuousin de phortia barea kai epititheasin epi tous ōmous tōn anthrōpōn autoi de tō daktulō autōn ou thelousin kinēsai auta ^5panta de ta erga autōn poiousin pros to theathēnai tois anthrōpois platunousin gar ta phulaktēria autōn kai megalunousin ta kraspeda ^6philousin de tēn prōtoklisian en tois deipnois kai tas prōtokathedrias en tais sunagōgais ^7kai tous aspasmous en tais agorais kai kaleisthai upo tōn anthrōpōn rabbi ^8umeis de mē klēthēte rabbi eis gar estin umōn o didaskalos pantes de umeis adelphoi este ^9kai patera mē kalesēte umōn epi tēs gēs eis gar estin umōn o patēr o ouranios ^10mēde klēthēte kathēgētai oti kathēgētēs umōn estin eis o christos ^11o de meizōn umōn estai umōn diakonos ^12ostis de upsōsei eauton tapeinōthēsetai kai ostis tapeinōsei eauton upsōthēsetai ^13ouai de umin grammateis kai pharisaioi upokritai oti kleiete tēn basileian tōn ouranōn emprosthen tōn anthrōpōn umeis gar ouk eiserchesthe oude tous eiserchomenous aphiete eiselthein ^14 ^15ouai umin grammateis kai pharisaioi upokritai oti periagete tēn thalassan kai tēn xēran poiēsai ena prosēluton kai otan genētai poieite auton uion geennēs diploteron umōn ^16ouai umin odēgoi tuphloi oi legontes os an omosē en tō naō ouden estin os d an omosē en tō chrusō tou naou opheilei ^17mōroi kai tuphloi tis gar meizōn estin o chrusos ē o naos o agiasas ton chruson ^18kai os an omosē en tō thusiastēriō ouden estin os d an omosē en tō dōrō tō epanō autou opheilei ^19tuphloi ti gar meizon to dōron ē to thusiastērion to agiazon to dōron ^20o oun omosas en tō thusiastēriō omnuei en autō kai en pasin tois epanō autou ^21kai o omosas en tō naō omnuei en autō kai en tō katoikounti auton ^22kai o omosas en tō ouranō omnuei en tō thronō tou theou kai en tō kathēmenō epanō autou ^23ouai umin grammateis kai pharisaioi upokritai oti apodekatoute to ēduosmon kai to anēthon kai to kuminon kai aphēkate ta barutera tou nomou tēn krisin kai to eleos kai tēn pistin tauta de edei poiēsai kakeina mē apheinai ^24odēgoi tuphloi diulizontes ton kōnōpa tēn de kamēlon katapinontes ^25ouai umin grammateis kai pharisaioi upokritai oti katharizete to exōthen tou potēriou kai tēs paropsidos esōthen de gemousin ex arpagēs kai akrasias ^26pharisaie tuphle katharison prōton to entos tou potēriou [kai tēs paropsidos] ina genētai kai to ektos autou katharon ^27ouai umin grammateis kai pharisaioi upokritai oti paromoiazete taphois kekoniamenois oitines exōthen men phainontai ōraioi esōthen de gemousin osteōn nekrōn kai pasēs akatharsias ^28outōs kai umeis exōthen men phainesthe tois anthrōpois dikaioi esōthen de este mestoi upokriseōs kai anomias ^29ouai umin grammateis kai pharisaioi upokritai oti oikodomeite tous taphous tōn prophētōn kai kosmeite ta mnēmeia tōn dikaiōn ^30kai legete ei ēmetha en tais ēmerais tōn paterōn ēmōn ouk an ēmetha autōn koinōnoi en tō aimati tōn prophētōn ^31ōste martureite eautois oti uioi este tōn phoneusantōn tous prophētas ^32kai umeis plērōsate to metron tōn paterōn umōn ^33opheis gennēmata echidnōn pōs phugēte apo tēs kriseōs tēs geennēs ^34dia touto idou egō apostellō pros umas prophētas kai sophous kai grammateis ex autōn apokteneite kai staurōsete kai ex autōn mastigōsete en tais sunagōgais umōn kai diōxete apo poleōs eis polin ^35opōs elthē eph umas pan aima dikaion ekchunnomenon epi tēs gēs apo tou aimatos abel tou dikaiou eōs tou aimatos zachariou uiou barachiou on ephoneusate metaxu tou naou kai tou thusiastēriou ^36amēn legō umin ēxei tauta panta epi tēn genean tautēn ^37ierousalēm ierousalēm ē apokteinousa tous prophētas kai lithobolousa tous apestalmenous pros autēn posakis ēthelēsa episunagagein ta tekna sou on tropon ornis episunagei ta nossia [autēs] upo tas pterugas kai ouk ēthelēsate ^38idou aphietai umin o oikos umōn ^39legō gar umin ou mē me idēte ap arti eōs an eipēte eulogēmenos o erchomenos en onomati kuriou _________________________________________________________________ Chapter 24 ^1kai exelthōn o iēsous apo tou ierou eporeueto kai prosēlthon oi mathētai autou epideixai autō tas oikodomas tou ierou ^2o de apokritheis eipen autois ou blepete tauta panta amēn legō umin ou mē aphethē ōde lithos epi lithon os ou kataluthēsetai ^3kathēmenou de autou epi tou orous tōn elaiōn prosēlthon autō oi mathētai kat idian legontes eipon ēmin pote tauta estai kai ti to sēmeion tēs sēs parousias kai sunteleias tou aiōnos ^4kai apokritheis o iēsous eipen autois blepete mē tis umas planēsē ^5polloi gar eleusontai epi tō onomati mou legontes egō eimi o christos kai pollous planēsousin ^6mellēsete de akouein polemous kai akoas polemōn orate mē throeisthe dei gar genesthai all oupō estin to telos ^7egerthēsetai gar ethnos epi ethnos kai basileia epi basileian kai esontai limoi kai seismoi kata topous ^8panta de tauta archē ōdinōn ^9tote paradōsousin umas eis thlipsin kai apoktenousin umas kai esesthe misoumenoi upo pantōn tōn ethnōn dia to onoma mou ^10kai tote skandalisthēsontai polloi kai allēlous paradōsousin kai misēsousin allēlous ^11kai polloi pseudoprophētai egerthēsontai kai planēsousin pollous ^12kai dia to plēthunthēnai tēn anomian psugēsetai ē agapē tōn pollōn ^13o de upomeinas eis telos outos sōthēsetai ^14kai kēruchthēsetai touto to euangelion tēs basileias en olē tē oikoumenē eis marturion pasin tois ethnesin kai tote ēxei to telos ^15otan oun idēte to bdelugma tēs erēmōseōs to rēthen dia daniēl tou prophētou estos en topō agiō o anaginōskōn noeitō ^16tote oi en tē ioudaia pheugetōsan eis ta orē ^17o epi tou dōmatos mē katabatō arai ta ek tēs oikias autou ^18kai o en tō agrō mē epistrepsatō opisō arai to imation autou ^19ouai de tais en gastri echousais kai tais thēlazousais en ekeinais tais ēmerais ^20proseuchesthe de ina mē genētai ē phugē umōn cheimōnos mēde sabbatō ^21estai gar tote thlipsis megalē oia ou gegonen ap archēs kosmou eōs tou nun oud ou mē genētai ^22kai ei mē ekolobōthēsan ai ēmerai ekeinai ouk an esōthē pasa sarx dia de tous eklektous kolobōthēsontai ai ēmerai ekeinai ^23tote ean tis umin eipē idou ōde o christos ē ōde mē pisteusēte ^24egerthēsontai gar pseudochristoi kai pseudoprophētai kai dōsousin sēmeia megala kai terata ōste planasthai ei dunaton kai tous eklektous ^25idou proeirēka umin ^26ean oun eipōsin umin idou en tē erēmō estin mē exelthēte idou en tois tameiois mē pisteusēte ^27ōsper gar ē astrapē exerchetai apo anatolōn kai phainetai eōs dusmōn outōs estai ē parousia tou uiou tou anthrōpou ^28opou ean ē to ptōma ekei sunachthēsontai oi aetoi ^29eutheōs de meta tēn thlipsin tōn ēmerōn ekeinōn o ēlios skotisthēsetai kai ē selēnē ou dōsei to phengos autēs kai oi asteres pesountai apo tou ouranou kai ai dunameis tōn ouranōn saleuthēsontai ^30kai tote phanēsetai to sēmeion tou uiou tou anthrōpou en ouranō kai tote kopsontai pasai ai phulai tēs gēs kai opsontai ton uion tou anthrōpou erchomenon epi tōn nephelōn tou ouranou meta dunameōs kai doxēs pollēs ^31kai apostelei tous angelous autou meta salpingos megalēs kai episunaxousin tous eklektous autou ek tōn tessarōn anemōn ap akrōn ouranōn eōs [tōn] akrōn autōn ^32apo de tēs sukēs mathete tēn parabolēn otan ēdē o klados autēs genētai apalos kai ta phulla ekphuē ginōskete oti engus to theros ^33outōs kai umeis otan idēte panta tauta ginōskete oti engus estin epi thurais ^34amēn legō umin oti ou mē parelthē ē genea autē eōs [an] panta tauta genētai ^35o ouranos kai ē gē pareleusetai oi de logoi mou ou mē parelthōsin ^36peri de tēs ēmeras ekeinēs kai ōras oudeis oiden oude oi angeloi tōn ouranōn oude o uios ei mē o patēr monos ^37ōsper gar ai ēmerai tou nōe outōs estai ē parousia tou uiou tou anthrōpou ^38ōs gar ēsan en tais ēmerais [ekeinais] tais pro tou kataklusmou trōgontes kai pinontes gamountes kai gamizontes achri ēs ēmeras eisēlthen nōe eis tēn kibōton ^39kai ouk egnōsan eōs ēlthen o kataklusmos kai ēren apantas outōs estai ē parousia tou uiou tou anthrōpou ^40tote esontai duo en tō agrō eis paralambanetai kai eis aphietai ^41duo alēthousai en tō mulō mia paralambanetai kai mia aphietai ^42grēgoreite oun oti ouk oidate poia ēmera o kurios umōn erchetai ^43ekeino de ginōskete oti ei ēdei o oikodespotēs poia phulakē o kleptēs erchetai egrēgorēsen an kai ouk an eiasen dioruchthēnai tēn oikian autou ^44dia touto kai umeis ginesthe etoimoi oti ē ou dokeite ōra o uios tou anthrōpou erchetai ^45tis ara estin o pistos doulos kai phronimos on katestēsen o kurios epi tēs oiketeias autou tou dounai autois tēn trophēn en kairō ^46makarios o doulos ekeinos on elthōn o kurios autou eurēsei outōs poiounta ^47amēn legō umin oti epi pasin tois uparchousin autou katastēsei auton ^48ean de eipē o kakos doulos ekeinos en tē kardia autou chronizei mou o kurios ^49kai arxētai tuptein tous sundoulous autou esthiē de kai pinē meta tōn methuontōn ^50ēxei o kurios tou doulou ekeinou en ēmera ē ou prosdoka kai en ōra ē ou ginōskei ^51kai dichotomēsei auton kai to meros autou meta tōn upokritōn thēsei ekei estai o klauthmos kai o brugmos tōn odontōn _________________________________________________________________ Chapter 25 ^1tote omoiōthēsetai ē basileia tōn ouranōn deka parthenois aitines labousai tas lampadas eautōn exēlthon eis upantēsin tou numphiou ^2pente de ex autōn ēsan mōrai kai pente phronimoi ^3ai gar mōrai labousai tas lampadas [autōn] ouk elabon meth eautōn elaion ^4ai de phronimoi elabon elaion en tois angeiois meta tōn lampadōn eautōn ^5chronizontos de tou numphiou enustaxan pasai kai ekatheudon ^6mesēs de nuktos kraugē gegonen idou o numphios exerchesthe eis apantēsin ^7tote ēgerthēsan pasai ai parthenoi ekeinai kai ekosmēsan tas lampadas eautōn ^8ai de mōrai tais phronimois eipan dote ēmin ek tou elaiou umōn oti ai lampades ēmōn sbennuntai ^9apekrithēsan de ai phronimoi legousai mēpote ou mē arkesē ēmin kai umin poreuesthe mallon pros tous pōlountas kai agorasate eautais ^10aperchomenōn de autōn agorasai ēlthen o numphios kai ai etoimoi eisēlthon met autou eis tous gamous kai ekleisthē ē thura ^11usteron de erchontai kai ai loipai parthenoi legousai kurie kurie anoixon ēmin ^12o de apokritheis eipen amēn legō umin ouk oida umas ^13grēgoreite oun oti ouk oidate tēn ēmeran oude tēn ōran ^14ōsper gar anthrōpos apodēmōn ekalesen tous idious doulous kai paredōken autois ta uparchonta autou ^15kai ō men edōken pente talanta ō de duo ō de en ekastō kata tēn idian dunamin kai apedēmēsen eutheōs ^16poreutheis o ta pente talanta labōn ērgasato en autois kai ekerdēsen alla pente ^17ōsautōs o ta duo ekerdēsen alla duo ^18o de to en labōn apelthōn ōruxen gēn kai ekrupsen to argurion tou kuriou autou ^19meta de polun chronon erchetai o kurios tōn doulōn ekeinōn kai sunairei logon met autōn ^20kai proselthōn o ta pente talanta labōn prosēnenken alla pente talanta legōn kurie pente talanta moi paredōkas ide alla pente talanta ekerdēsa ^21ephē autō o kurios autou eu doule agathe kai piste epi oliga ēs pistos epi pollōn se katastēsō eiselthe eis tēn charan tou kuriou sou ^22proselthōn kai o ta duo talanta eipen kurie duo talanta moi paredōkas ide alla duo talanta ekerdēsa ^23ephē autō o kurios autou eu doule agathe kai piste epi oliga ēs pistos epi pollōn se katastēsō eiselthe eis tēn charan tou kuriou sou ^24proselthōn de kai o to en talanton eilēphōs eipen kurie egnōn se oti sklēros ei anthrōpos therizōn opou ouk espeiras kai sunagōn othen ou dieskorpisas ^25kai phobētheis apelthōn ekrupsa to talanton sou en tē gē ide echeis to son ^26apokritheis de o kurios autou eipen autō ponēre doule kai oknēre ēdeis oti therizō opou ouk espeira kai sunagō othen ou dieskorpisa ^27edei se oun balein ta arguria mou tois trapezitais kai elthōn egō ekomisamēn an to emon sun tokō ^28arate oun ap autou to talanton kai dote tō echonti ta deka talanta ^29tō gar echonti panti dothēsetai kai perisseuthēsetai tou de mē echontos kai o echei arthēsetai ap autou ^30kai ton achreion doulon ekbalete eis to skotos to exōteron ekei estai o klauthmos kai o brugmos tōn odontōn ^31otan de elthē o uios tou anthrōpou en tē doxē autou kai pantes oi angeloi met autou tote kathisei epi thronou doxēs autou ^32kai sunachthēsontai emprosthen autou panta ta ethnē kai aphorisei autous ap allēlōn ōsper o poimēn aphorizei ta probata apo tōn eriphōn ^33kai stēsei ta men probata ek dexiōn autou ta de eriphia ex euōnumōn ^34tote erei o basileus tois ek dexiōn autou deute oi eulogēmenoi tou patros mou klēronomēsate tēn ētoimasmenēn umin basileian apo katabolēs kosmou ^35epeinasa gar kai edōkate moi phagein edipsēsa kai epotisate me xenos ēmēn kai sunēgagete me ^36gumnos kai periebalete me ēsthenēsa kai epeskepsasthe me en phulakē ēmēn kai ēlthate pros me ^37tote apokrithēsontai autō oi dikaioi legontes kurie pote se eidomen peinōnta kai ethrepsamen ē dipsōnta kai epotisamen ^38pote de se eidomen xenon kai sunēgagomen ē gumnon kai periebalomen ^39pote de se eidomen asthenounta ē en phulakē kai ēlthomen pros se ^40kai apokritheis o basileus erei autois amēn legō umin eph oson epoiēsate eni toutōn tōn adelphōn mou tōn elachistōn emoi epoiēsate ^41tote erei kai tois ex euōnumōn poreuesthe ap emou katēramenoi eis to pur to aiōnion to ētoimasmenon tō diabolō kai tois angelois autou ^42epeinasa gar kai ouk edōkate moi phagein [kai] edipsēsa kai ouk epotisate me ^43xenos ēmēn kai ou sunēgagete me gumnos kai ou periebalete me asthenēs kai en phulakē kai ouk epeskepsasthe me ^44tote apokrithēsontai kai autoi legontes kurie pote se eidomen peinōnta ē dipsōnta ē xenon ē gumnon ē asthenē ē en phulakē kai ou diēkonēsamen soi ^45tote apokrithēsetai autois legōn amēn legō umin eph oson ouk epoiēsate eni toutōn tōn elachistōn oude emoi epoiēsate ^46kai apeleusontai outoi eis kolasin aiōnion oi de dikaioi eis zōēn aiōnion _________________________________________________________________ Chapter 26 ^1kai egeneto ote etelesen o iēsous pantas tous logous toutous eipen tois mathētais autou ^2oidate oti meta duo ēmeras to pascha ginetai kai o uios tou anthrōpou paradidotai eis to staurōthēnai ^3tote sunēchthēsan oi archiereis kai oi presbuteroi tou laou eis tēn aulēn tou archiereōs tou legomenou kaiapha ^4kai sunebouleusanto ina ton iēsoun dolō kratēsōsin kai apokteinōsin ^5elegon de mē en tē eortē ina mē thorubos genētai en tō laō ^6tou de iēsou genomenou en bēthania en oikia simōnos tou leprou ^7prosēlthen autō gunē echousa alabastron murou barutimou kai katecheen epi tēs kephalēs autou anakeimenou ^8idontes de oi mathētai ēganaktēsan legontes eis ti ē apōleia autē ^9edunato gar touto prathēnai pollou kai dothēnai ptōchois ^10gnous de o iēsous eipen autois ti kopous parechete tē gunaiki ergon gar kalon ērgasato eis eme ^11pantote gar tous ptōchous echete meth eautōn eme de ou pantote echete ^12balousa gar autē to muron touto epi tou sōmatos mou pros to entaphiasai me epoiēsen ^13amēn legō umin opou ean kēruchthē to euangelion touto en olō tō kosmō lalēthēsetai kai o epoiēsen autē eis mnēmosunon autēs ^14tote poreutheis eis tōn dōdeka o legomenos ioudas iskariōtēs pros tous archiereis ^15eipen ti thelete moi dounai kagō umin paradōsō auton oi de estēsan autō triakonta arguria ^16kai apo tote ezētei eukairian ina auton paradō ^17tē de prōtē tōn azumōn prosēlthon oi mathētai tō iēsou legontes pou theleis etoimasōmen soi phagein to pascha ^18o de eipen upagete eis tēn polin pros ton deina kai eipate autō o didaskalos legei o kairos mou engus estin pros se poiō to pascha meta tōn mathētōn mou ^19kai epoiēsan oi mathētai ōs sunetaxen autois o iēsous kai ētoimasan to pascha ^20opsias de genomenēs anekeito meta tōn dōdeka [mathētōn] ^21kai esthiontōn autōn eipen amēn legō umin oti eis ex umōn paradōsei me ^22kai lupoumenoi sphodra ērxanto legein autō eis ekastos mēti egō eimi kurie ^23o de apokritheis eipen o embapsas met emou tēn cheira en tō trubliō outos me paradōsei ^24o men uios tou anthrōpou upagei kathōs gegraptai peri autou ouai de tō anthrōpō ekeinō di ou o uios tou anthrōpou paradidotai kalon ēn autō ei ouk egennēthē o anthrōpos ekeinos ^25apokritheis de ioudas o paradidous auton eipen mēti egō eimi rabbi legei autō su eipas ^26esthiontōn de autōn labōn o iēsous arton kai eulogēsas eklasen kai dous tois mathētais eipen labete phagete touto estin to sōma mou ^27kai labōn potērion [kai] eucharistēsas edōken autois legōn piete ex autou pantes ^28touto gar estin to aima mou tēs diathēkēs to peri pollōn ekchunnomenon eis aphesin amartiōn ^29legō de umin ou mē piō ap arti ek toutou tou genēmatos tēs ampelou eōs tēs ēmeras ekeinēs otan auto pinō meth umōn kainon en tē basileia tou patros mou ^30kai umnēsantes exēlthon eis to oros tōn elaiōn ^31tote legei autois o iēsous pantes umeis skandalisthēsesthe en emoi en tē nukti tautē gegraptai gar pataxō ton poimena kai diaskorpisthēsontai ta probata tēs poimnēs ^32meta de to egerthēnai me proaxō umas eis tēn galilaian ^33apokritheis de o petros eipen autō ei pantes skandalisthēsontai en soi egō oudepote skandalisthēsomai ^34ephē autō o iēsous amēn legō soi oti en tautē tē nukti prin alektora phōnēsai tris aparnēsē me ^35legei autō o petros kan deē me sun soi apothanein ou mē se aparnēsomai omoiōs kai pantes oi mathētai eipan ^36tote erchetai met autōn o iēsous eis chōrion legomenon gethsēmani kai legei tois mathētais kathisate autou eōs [ou] apelthōn ekei proseuxōmai ^37kai paralabōn ton petron kai tous duo uious zebedaiou ērxato lupeisthai kai adēmonein ^38tote legei autois perilupos estin ē psuchē mou eōs thanatou meinate ōde kai grēgoreite met emou ^39kai proelthōn mikron epesen epi prosōpon autou proseuchomenos kai legōn pater mou ei dunaton estin parelthatō ap emou to potērion touto plēn ouch ōs egō thelō all ōs su ^40kai erchetai pros tous mathētas kai euriskei autous katheudontas kai legei tō petrō outōs ouk ischusate mian ōran grēgorēsai met emou ^41grēgoreite kai proseuchesthe ina mē eiselthēte eis peirasmon to men pneuma prothumon ē de sarx asthenēs ^42palin ek deuterou apelthōn prosēuxato [legōn] pater mou ei ou dunatai touto parelthein ean mē auto piō genēthētō to thelēma sou ^43kai elthōn palin euren autous katheudontas ēsan gar autōn oi ophthalmoi bebarēmenoi ^44kai apheis autous palin apelthōn prosēuxato ek tritou ton auton logon eipōn palin ^45tote erchetai pros tous mathētas kai legei autois katheudete loipon kai anapauesthe idou ēngiken ē ōra kai o uios tou anthrōpou paradidotai eis cheiras amartōlōn ^46egeiresthe agōmen idou ēngiken o paradidous me ^47kai eti autou lalountos idou ioudas eis tōn dōdeka ēlthen kai met autou ochlos polus meta machairōn kai xulōn apo tōn archiereōn kai presbuterōn tou laou ^48o de paradidous auton edōken autois sēmeion legōn on an philēsō autos estin kratēsate auton ^49kai eutheōs proselthōn tō iēsou eipen chaire rabbi kai katephilēsen auton ^50o de iēsous eipen autō etaire eph o parei tote proselthontes epebalon tas cheiras epi ton iēsoun kai ekratēsan auton ^51kai idou eis tōn meta iēsou ekteinas tēn cheira apespasen tēn machairan autou kai pataxas ton doulon tou archiereōs apheilen autou to ōtion ^52tote legei autō o iēsous apostrepson tēn machairan sou eis ton topon autēs pantes gar oi labontes machairan en machairē apolountai ^53ē dokeis oti ou dunamai parakalesai ton patera mou kai parastēsei moi arti pleiō dōdeka legiōnas angelōn ^54pōs oun plērōthōsin ai graphai oti outōs dei genesthai ^55en ekeinē tē ōra eipen o iēsous tois ochlois ōs epi lēstēn exēlthate meta machairōn kai xulōn sullabein me kath ēmeran en tō ierō ekathezomēn didaskōn kai ouk ekratēsate me ^56touto de olon gegonen ina plērōthōsin ai graphai tōn prophētōn tote oi mathētai pantes aphentes auton ephugon ^57oi de kratēsantes ton iēsoun apēgagon pros kaiaphan ton archierea opou oi grammateis kai oi presbuteroi sunēchthēsan ^58o de petros ēkolouthei autō [apo] makrothen eōs tēs aulēs tou archiereōs kai eiselthōn esō ekathēto meta tōn upēretōn idein to telos ^59oi de archiereis kai to sunedrion olon ezētoun pseudomarturian kata tou iēsou opōs auton thanatōsōsin ^60kai ouch euron pollōn proselthontōn pseudomarturōn ^61usteron de proselthontes duo [26 61] eipan outos ephē dunamai katalusai ton naon tou theou kai dia triōn ēmerōn oikodomēsai ^62kai anastas o archiereus eipen autō ouden apokrinē ti outoi sou katamarturousin ^63o de iēsous esiōpa kai o archiereus eipen autō exorkizō se kata tou theou tou zōntos ina ēmin eipēs ei su ei o christos o uios tou theou ^64legei autō o iēsous su eipas plēn legō umin ap arti opsesthe ton uion tou anthrōpou kathēmenon ek dexiōn tēs dunameōs kai erchomenon epi tōn nephelōn tou ouranou ^65tote o archiereus dierrēxen ta imatia autou legōn eblasphēmēsen ti eti chreian echomen marturōn ide nun ēkousate tēn blasphēmian ^66ti umin dokei oi de apokrithentes eipan enochos thanatou estin ^67tote eneptusan eis to prosōpon autou kai ekolaphisan auton oi de erapisan ^68legontes prophēteuson ēmin christe tis estin o paisas se ^69o de petros ekathēto exō en tē aulē kai prosēlthen autō mia paidiskē legousa kai su ēstha meta iēsou tou galilaiou ^70o de ērnēsato emprosthen pantōn legōn ouk oida ti legeis ^71exelthonta de eis ton pulōna eiden auton allē kai legei tois ekei outos ēn meta iēsou tou nazōraiou ^72kai palin ērnēsato meta orkou oti ouk oida ton anthrōpon ^73meta mikron de proselthontes oi estōtes eipon tō petrō alēthōs kai su ex autōn ei kai gar ē lalia sou dēlon se poiei ^74tote ērxato katathematizein kai omnuein oti ouk oida ton anthrōpon kai eutheōs alektōr ephōnēsen ^75kai emnēsthē o petros tou rēmatos iēsou eirēkotos oti prin alektora phōnēsai tris aparnēsē me kai exelthōn exō eklausen pikrōs _________________________________________________________________ Chapter 27 ^1prōias de genomenēs sumboulion elabon pantes oi archiereis kai oi presbuteroi tou laou kata tou iēsou ōste thanatōsai auton ^2kai dēsantes auton apēgagon kai paredōkan pilatō tō ēgemoni ^3tote idōn ioudas o paradous auton oti katekrithē metamelētheis estrepsen ta triakonta arguria tois archiereusin kai presbuterois ^4legōn ēmarton paradous aima dikaion oi de eipan ti pros ēmas su opsē ^5kai ripsas ta arguria eis ton naon anechōrēsen kai apelthōn apēnxato ^6oi de archiereis labontes ta arguria eipan ouk exestin balein auta eis ton korbanan epei timē aimatos estin ^7sumboulion de labontes ēgorasan ex autōn ton agron tou kerameōs eis taphēn tois xenois ^8dio eklēthē o agros ekeinos agros aimatos eōs tēs sēmeron ^9tote eplērōthē to rēthen dia ieremiou tou prophētou legontos kai elabon ta triakonta arguria tēn timēn tou tetimēmenou on etimēsanto apo uiōn israēl ^10kai edōkan auta eis ton agron tou kerameōs katha sunetaxen moi kurios ^11o de iēsous estathē emprosthen tou ēgemonos kai epērōtēsen auton o ēgemōn legōn su ei o basileus tōn ioudaiōn o de iēsous ephē su legeis ^12kai en tō katēgoreisthai auton upo tōn archiereōn kai presbuterōn ouden apekrinato ^13tote legei autō o pilatos ouk akoueis posa sou katamarturousin ^14kai ouk apekrithē autō pros oude en rēma ōste thaumazein ton ēgemona lian ^15kata de eortēn eiōthei o ēgemōn apoluein ena tō ochlō desmion on ēthelon ^16eichon de tote desmion episēmon legomenon barabban ^17sunēgmenōn oun autōn eipen autois o pilatos tina thelete apolusō umin [ton] barabban ē iēsoun ton legomenon christon ^18ēdei gar oti dia phthonon paredōkan auton ^19kathēmenou de autou epi tou bēmatos apesteilen pros auton ē gunē autou legousa mēden soi kai tō dikaiō ekeinō polla gar epathon sēmeron kat onar di auton ^20oi de archiereis kai oi presbuteroi epeisan tous ochlous ina aitēsōntai ton barabban ton de iēsoun apolesōsin ^21apokritheis de o ēgemōn eipen autois tina thelete apo tōn duo apolusō umin oi de eipan ton barabban ^22legei autois o pilatos ti oun poiēsō iēsoun ton legomenon christon legousin pantes staurōthētō ^23o de ephē ti gar kakon epoiēsen oi de perissōs ekrazon legontes staurōthētō ^24idōn de o pilatos oti ouden ōphelei alla mallon thorubos ginetai labōn udōr apenipsato tas cheiras katenanti tou ochlou legōn athōos eimi apo tou aimatos toutou umeis opsesthe ^25kai apokritheis pas o laos eipen to aima autou eph ēmas kai epi ta tekna ēmōn ^26tote apelusen autois ton barabban ton de iēsoun phragellōsas paredōken ina staurōthē ^27tote oi stratiōtai tou ēgemonos paralabontes ton iēsoun eis to praitōrion sunēgagon ep auton olēn tēn speiran ^28kai ekdusantes auton chlamuda kokkinēn periethēkan autō ^29kai plexantes stephanon ex akanthōn epethēkan epi tēs kephalēs autou kai kalamon en tē dexia autou kai gonupetēsantes emprosthen autou enepaixan autō legontes chaire basileu tōn ioudaiōn ^30kai emptusantes eis auton elabon ton kalamon kai etupton eis tēn kephalēn autou ^31kai ote enepaixan autō exedusan auton tēn chlamuda kai enedusan auton ta imatia autou kai apēgagon auton eis to staurōsai ^32exerchomenoi de euron anthrōpon kurēnaion onomati simōna touton ēngareusan ina arē ton stauron autou ^33kai elthontes eis topon legomenon golgotha o estin kraniou topos legomenos ^34edōkan autō piein oinon meta cholēs memigmenon kai geusamenos ouk ēthelēsen piein ^35staurōsantes de auton diemerisanto ta imatia autou ballontes klēron ^36kai kathēmenoi etēroun auton ekei ^37kai epethēkan epanō tēs kephalēs autou tēn aitian autou gegrammenēn outos estin iēsous o basileus tōn ioudaiōn ^38tote staurountai sun autō duo lēstai eis ek dexiōn kai eis ex euōnumōn ^39oi de paraporeuomenoi eblasphēmoun auton kinountes tas kephalas autōn ^40kai legontes o kataluōn ton naon kai en trisin ēmerais oikodomōn sōson seauton ei uios ei tou theou katabēthi apo tou staurou ^41omoiōs [kai] oi archiereis empaizontes meta tōn grammateōn kai presbuterōn elegon ^42allous esōsen eauton ou dunatai sōsai basileus israēl estin katabatō nun apo tou staurou kai pisteusomen ep auton ^43pepoithen epi ton theon rusasthō nun ei thelei auton eipen gar oti theou eimi uios ^44to d auto kai oi lēstai oi sustaurōthentes sun autō ōneidizon auton ^45apo de ektēs ōras skotos egeneto epi pasan tēn gēn eōs ōras enatēs ^46peri de tēn enatēn ōran eboēsen o iēsous phōnē megalē legōn elōi elōi lema sabachthani tout estin thee mou thee mou inati me enkatelipes ^47tines de tōn ekei estēkotōn akousantes elegon oti ēlian phōnei outos ^48kai eutheōs dramōn eis ex autōn kai labōn spongon plēsas te oxous kai peritheis kalamō epotizen auton ^49oi de loipoi eipan aphes idōmen ei erchetai ēlias sōsōn auton [[allos de labōn lonchēn enuxen autou tēn pleuran kai exēlthen udōr kai aima]] ^50o de iēsous palin kraxas phōnē megalē aphēken to pneuma ^51kai idou to katapetasma tou naou eschisthē [ap] anōthen eōs katō eis duo kai ē gē eseisthē kai ai petrai eschisthēsan ^52kai ta mnēmeia aneōchthēsan kai polla sōmata tōn kekoimēmenōn agiōn ēgerthēsan ^53kai exelthontes ek tōn mnēmeiōn meta tēn egersin autou eisēlthon eis tēn agian polin kai enephanisthēsan pollois ^54o de ekatontarchos kai oi met autou tērountes ton iēsoun idontes ton seismon kai ta ginomena ephobēthēsan sphodra legontes alēthōs theou uios ēn outos ^55ēsan de ekei gunaikes pollai apo makrothen theōrousai aitines ēkolouthēsan tō iēsou apo tēs galilaias diakonousai autō ^56en ais ēn maria ē magdalēnē kai maria ē tou iakōbou kai iōsēph mētēr kai ē mētēr tōn uiōn zebedaiou ^57opsias de genomenēs ēlthen anthrōpos plousios apo arimathaias tounoma iōsēph os kai autos emathēteuthē tō iēsou ^58outos proselthōn tō pilatō ētēsato to sōma tou iēsou tote o pilatos ekeleusen apodothēnai ^59kai labōn to sōma o iōsēph enetulixen auto [en] sindoni kathara ^60kai ethēken auto en tō kainō autou mnēmeiō o elatomēsen en tē petra kai proskulisas lithon megan tē thura tou mnēmeiou apēlthen ^61ēn de ekei mariam ē magdalēnē kai ē allē maria kathēmenai apenanti tou taphou ^62tē de epaurion ētis estin meta tēn paraskeuēn sunēchthēsan oi archiereis kai oi pharisaioi pros pilaton ^63legontes kurie emnēsthēmen oti ekeinos o planos eipen eti zōn meta treis ēmeras egeiromai ^64keleuson oun asphalisthēnai ton taphon eōs tēs tritēs ēmeras mēpote elthontes oi mathētai klepsōsin auton kai eipōsin tō laō ēgerthē apo tōn nekrōn kai estai ē eschatē planē cheirōn tēs prōtēs ^65ephē autois o pilatos echete koustōdian upagete asphalisasthe ōs oidate ^66oi de poreuthentes ēsphalisanto ton taphon sphragisantes ton lithon meta tēs koustōdias _________________________________________________________________ Chapter 28 ^1opse de sabbatōn tē epiphōskousē eis mian sabbatōn ēlthen maria ē magdalēnē kai ē allē maria theōrēsai ton taphon ^2kai idou seismos egeneto megas angelos gar kuriou katabas ex ouranou kai proselthōn apekulisen ton lithon kai ekathēto epanō autou ^3ēn de ē eidea autou ōs astrapē kai to enduma autou leukon ōs chiōn ^4apo de tou phobou autou eseisthēsan oi tērountes kai egenēthēsan ōs nekroi ^5apokritheis de o angelos eipen tais gunaixin mē phobeisthe umeis oida gar oti iēsoun ton estaurōmenon zēteite ^6ouk estin ōde ēgerthē gar kathōs eipen deute idete ton topon opou ekeito ^7kai tachu poreutheisai eipate tois mathētais autou oti ēgerthē apo tōn nekrōn kai idou proagei umas eis tēn galilaian ekei auton opsesthe idou eipon umin ^8kai apelthousai tachu apo tou mnēmeiou meta phobou kai charas megalēs edramon apangeilai tois mathētais autou ^9kai idou iēsous upēntēsen autais legōn chairete ai de proselthousai ekratēsan autou tous podas kai prosekunēsan autō ^10tote legei autais o iēsous mē phobeisthe upagete apangeilate tois adelphois mou ina apelthōsin eis tēn galilaian kakei me opsontai ^11poreuomenōn de autōn idou tines tēs koustōdias elthontes eis tēn polin apēngeilan tois archiereusin apanta ta genomena ^12kai sunachthentes meta tōn presbuterōn sumboulion te labontes arguria ikana edōkan tois stratiōtais ^13legontes eipate oti oi mathētai autou nuktos elthontes eklepsan auton ēmōn koimōmenōn ^14kai ean akousthē touto epi tou ēgemonos ēmeis peisomen kai umas amerimnous poiēsomen ^15oi de labontes arguria epoiēsan ōs edidachthēsan kai diephēmisthē o logos outos para ioudaiois mechri tēs sēmeron [ēmeras] ^16oi de endeka mathētai eporeuthēsan eis tēn galilaian eis to oros ou etaxato autois o iēsous ^17kai idontes auton prosekunēsan oi de edistasan ^18kai proselthōn o iēsous elalēsen autois legōn edothē moi pasa exousia en ouranō kai epi [tēs] gēs ^19poreuthentes oun mathēteusate panta ta ethnē baptizontes autous eis to onoma tou patros kai tou uiou kai tou agiou pneumatos ^20didaskontes autous tērein panta osa eneteilamēn umin kai idou egō meth umōn eimi pasas tas ēmeras eōs tēs sunteleias tou aiōnos _________________________________________________________________ Mark _________________________________________________________________ Chapter 1 ^1archē tou euangeliou iēsou christou ^2kathōs gegraptai en tō ēsaia tō prophētē idou apostellō ton angelon mou pro prosōpou sou os kataskeuasei tēn odon sou ^3phōnē boōntos en tē erēmō etoimasate tēn odon kuriou eutheias poieite tas tribous autou ^4egeneto iōannēs o baptizōn en tē erēmō kērussōn baptisma metanoias eis aphesin amartiōn ^5kai exeporeueto pros auton pasa ē ioudaia chōra kai oi ierosolumitai pantes kai ebaptizonto up autou en tō iordanē potamō exomologoumenoi tas amartias autōn ^6kai ēn o iōannēs endedumenos trichas kamēlou kai zōnēn dermatinēn peri tēn osphun autou kai esthiōn akridas kai meli agrion ^7kai ekērussen legōn erchetai o ischuroteros mou opisō [mou] ou ouk eimi ikanos kupsas lusai ton imanta tōn upodēmatōn autou ^8egō ebaptisa umas udati autos de baptisei umas pneumati agiō ^9kai egeneto en ekeinais tais ēmerais ēlthen iēsous apo nazaret tēs galilaias kai ebaptisthē eis ton iordanēn upo iōannou ^10kai euthus anabainōn ek tou udatos eiden schizomenous tous ouranous kai to pneuma ōs peristeran katabainon eis auton ^11kai phōnē [egeneto] ek tōn ouranōn su ei o uios mou o agapētos en soi eudokēsa ^12kai euthus to pneuma auton ekballei eis tēn erēmon ^13kai ēn en tē erēmō tesserakonta ēmeras peirazomenos upo tou satana kai ēn meta tōn thēriōn kai oi angeloi diēkonoun autō ^14kai meta to paradothēnai ton iōannēn ēlthen o iēsous eis tēn galilaian kērussōn to euangelion tou theou ^15[kai legōn] oti peplērōtai o kairos kai ēngiken ē basileia tou theou metanoeite kai pisteuete en tō euangeliō ^16kai paragōn para tēn thalassan tēs galilaias eiden simōna kai andrean ton adelphon simōnos amphiballontas en tē thalassē ēsan gar alieis ^17kai eipen autois o iēsous deute opisō mou kai poiēsō umas genesthai alieis anthrōpōn ^18kai euthus aphentes ta diktua ēkolouthēsan autō ^19kai probas oligon eiden iakōbon ton tou zebedaiou kai iōannēn ton adelphon autou kai autous en tō ploiō katartizontas ta diktua ^20kai euthus ekalesen autous kai aphentes ton patera autōn zebedaion en tō ploiō meta tōn misthōtōn apēlthon opisō autou ^21kai eisporeuontai eis kapharnaoum kai euthus tois sabbasin eiselthōn eis tēn sunagōgēn edidasken ^22kai exeplēssonto epi tē didachē autou ēn gar didaskōn autous ōs exousian echōn kai ouch ōs oi grammateis ^23kai euthus ēn en tē sunagōgē autōn anthrōpos en pneumati akathartō kai anekraxen ^24legōn ti ēmin kai soi iēsou nazarēne ēlthes apolesai ēmas oida se tis ei o agios tou theou ^25kai epetimēsen autō o iēsous [legōn] phimōthēti kai exelthe ex autou ^26kai sparaxan auton to pneuma to akatharton kai phōnēsan phōnē megalē exēlthen ex autou ^27kai ethambēthēsan apantes ōste suzētein autous legontas ti estin touto didachē kainē kat exousian kai tois pneumasin tois akathartois epitassei kai upakouousin autō ^28kai exēlthen ē akoē autou euthus pantachou eis olēn tēn perichōron tēs galilaias ^29kai euthus ek tēs sunagōgēs exelthontes ēlthon eis tēn oikian simōnos kai andreou meta iakōbou kai iōannou ^30ē de penthera simōnos katekeito puressousa kai euthus legousin autō peri autēs ^31kai proselthōn ēgeiren autēn kratēsas tēs cheiros kai aphēken autēn o puretos kai diēkonei autois ^32opsias de genomenēs ote edusen o ēlios epheron pros auton pantas tous kakōs echontas kai tous daimonizomenous ^33kai ēn olē ē polis episunēgmenē pros tēn thuran ^34kai etherapeusen pollous kakōs echontas poikilais nosois kai daimonia polla exebalen kai ouk ēphien lalein ta daimonia oti ēdeisan auton [christon einai] ^35kai prōi ennucha lian anastas exēlthen [kai apēlthen] eis erēmon topon kakei prosēucheto ^36kai katediōxen auton simōn kai oi met autou ^37kai euron auton kai legousin autō oti pantes zētousin se ^38kai legei autois agōmen allachou eis tas echomenas kōmopoleis ina kai ekei kēruxō eis touto gar exēlthon ^39kai ēlthen kērussōn eis tas sunagōgas autōn eis olēn tēn galilaian kai ta daimonia ekballōn ^40kai erchetai pros auton lepros parakalōn auton [kai gonupetōn] legōn autō oti ean thelēs dunasai me katharisai ^41kai splanchnistheis ekteinas tēn cheira autou ēpsato kai legei autō thelō katharisthēti ^42kai euthus apēlthen ap autou ē lepra kai ekatharisthē ^43kai embrimēsamenos autō euthus exebalen auton ^44kai legei autō ora mēdeni mēden eipēs alla upage seauton deixon tō ierei kai prosenenke peri tou katharismou sou a prosetaxen mōusēs eis marturion autois ^45o de exelthōn ērxato kērussein polla kai diaphēmizein ton logon ōste mēketi auton dunasthai phanerōs eis polin eiselthein all exō ep erēmois topois [ēn] kai ērchonto pros auton pantothen _________________________________________________________________ Chapter 2 ^1kai eiselthōn palin eis kapharnaoum di ēmerōn ēkousthē oti en oikō estin ^2kai sunēchthēsan polloi ōste mēketi chōrein mēde ta pros tēn thuran kai elalei autois ton logon ^3kai erchontai pherontes pros auton paralutikon airomenon upo tessarōn ^4kai mē dunamenoi prosenenkai autō dia ton ochlon apestegasan tēn stegēn opou ēn kai exoruxantes chalōsin ton krabatton opou o paralutikos katekeito ^5kai idōn o iēsous tēn pistin autōn legei tō paralutikō teknon aphientai sou ai amartiai ^6ēsan de tines tōn grammateōn ekei kathēmenoi kai dialogizomenoi en tais kardiais autōn ^7ti outos outōs lalei blasphēmei tis dunatai aphienai amartias ei mē eis o theos ^8kai euthus epignous o iēsous tō pneumati autou oti [outōs] dialogizontai en eautois legei [autois] ti tauta dialogizesthe en tais kardiais umōn ^9ti estin eukopōteron eipein tō paralutikō aphientai sou ai amartiai ē eipein egeirou [kai] aron ton krabatton sou kai peripatei ^10ina de eidēte oti exousian echei o uios tou anthrōpou aphienai amartias epi tēs gēs legei tō paralutikō ^11soi legō egeire aron ton krabatton sou kai upage eis ton oikon sou ^12kai ēgerthē kai euthus aras ton krabatton exēlthen emprosthen pantōn ōste existasthai pantas kai doxazein ton theon [legontas] oti outōs oudepote eidomen ^13kai exēlthen palin para tēn thalassan kai pas o ochlos ērcheto pros auton kai edidasken autous ^14kai paragōn eiden leuin ton tou alphaiou kathēmenon epi to telōnion kai legei autō akolouthei moi kai anastas ēkolouthēsen autō ^15kai ginetai katakeisthai auton en tē oikia autou kai polloi telōnai kai amartōloi sunanekeinto tō iēsou kai tois mathētais autou ēsan gar polloi kai ēkolouthoun autō ^16kai oi grammateis tōn pharisaiōn idontes oti esthiei meta tōn amartōlōn kai telōnōn elegon tois mathētais autou oti meta tōn telōnōn kai amartōlōn esthiei ^17kai akousas o iēsous legei autois [oti] ou chreian echousin oi ischuontes iatrou all oi kakōs echontes ouk ēlthon kalesai dikaious alla amartōlous ^18kai ēsan oi mathētai iōannou kai oi pharisaioi nēsteuontes kai erchontai kai legousin autō dia ti oi mathētai iōannou kai oi mathētai tōn pharisaiōn nēsteuousin oi de soi [mathētai] ou nēsteuousin ^19kai eipen autois o iēsous mē dunantai oi uioi tou numphōnos en ō o numphios met autōn estin nēsteuein oson chronon echousin ton numphion met autōn ou dunantai nēsteuein ^20eleusontai de ēmerai otan aparthē ap autōn o numphios kai tote nēsteusousin en ekeinē tē ēmera ^21oudeis epiblēma rakous agnaphou epiraptei epi imation palaion ei de mē airei to plērōma ap autou to kainon tou palaiou kai cheiron schisma ginetai ^22kai oudeis ballei oinon neon eis askous palaious ei de mē rēxei o oinos tous askous kai o oinos apollutai kai oi askoi [alla oinon neon eis askous kainous] ^23kai egeneto auton en tois sabbasin diaporeuesthai dia tōn sporimōn kai oi mathētai autou ērxanto odon poiein tillontes tous stachuas ^24kai oi pharisaioi elegon autō ide ti poiousin tois sabbasin o ouk exestin ^25kai legei autois oudepote anegnōte ti epoiēsen dauid ote chreian eschen kai epeinasen autos kai oi met autou ^26[pōs] eisēlthen eis ton oikon tou theou epi abiathar archiereōs kai tous artous tēs protheseōs ephagen ous ouk exestin phagein ei mē tous iereis kai edōken kai tois sun autō ousin ^27kai elegen autois to sabbaton dia ton anthrōpon egeneto kai ouch o anthrōpos dia to sabbaton ^28ōste kurios estin o uios tou anthrōpou kai tou sabbatou _________________________________________________________________ Chapter 3 ^1kai eisēlthen palin eis sunagōgēn kai ēn ekei anthrōpos exērammenēn echōn tēn cheira ^2kai paretēroun auton ei tois sabbasin therapeusei auton ina katēgorēsōsin autou ^3kai legei tō anthrōpō tō tēn cheira echonti xēran egeire eis to meson ^4kai legei autois exestin tois sabbasin agathopoiēsai ē kakopoiēsai psuchēn sōsai ē apokteinai oi de esiōpōn ^5kai periblepsamenos autous met orgēs sullupoumenos epi tē pōrōsei tēs kardias autōn legei tō anthrōpō ekteinon tēn cheira sou kai exeteinen kai apekatestathē ē cheir autou ^6kai exelthontes oi pharisaioi euthus meta tōn ērōdianōn sumboulion edidoun kat autou opōs auton apolesōsin ^7kai o iēsous meta tōn mathētōn autou anechōrēsen pros tēn thalassan kai polu plēthos apo tēs galilaias ēkolouthēsen kai apo tēs ioudaias ^8kai apo ierosolumōn kai apo tēs idoumaias kai peran tou iordanou kai peri turon kai sidōna plēthos polu akouontes osa poiei ēlthon pros auton ^9kai eipen tois mathētais autou ina ploiarion proskarterē autō dia ton ochlon ina mē thlibōsin auton ^10pollous gar etherapeusen ōste epipiptein autō ina autou apsōntai osoi eichon mastigas ^11kai ta pneumata ta akatharta otan auton etheōroun prosepipton autō kai ekrazon legonta oti su ei o uios tou theou ^12kai polla epetima autois ina mē auton phaneron poiēsōsin ^13kai anabainei eis to oros kai proskaleitai ous ēthelen autos kai apēlthon pros auton ^14kai epoiēsen dōdeka ous kai apostolous ōnomasen ina ōsin met autou kai ina apostellē autous kērussein ^15kai echein exousian ekballein ta daimonia [3 16] kai epoiēsen tous dōdeka ^16kai epethēken onoma tō simōni petron ^17kai iakōbon ton tou zebedaiou kai iōannēn ton adelphon tou iakōbou kai epethēken autois onoma boanērges o estin uioi brontēs ^18kai andrean kai philippon kai bartholomaion kai maththaion kai thōman kai iakōbon ton tou alphaiou kai thaddaion kai simōna ton kananaion ^19kai ioudan iskariōth os kai paredōken auton [3 20] kai erchetai eis oikon ^20kai sunerchetai palin [o] ochlos ōste mē dunasthai autous mēde arton phagein ^21kai akousantes oi par autou exēlthon kratēsai auton elegon gar oti exestē ^22kai oi grammateis oi apo ierosolumōn katabantes elegon oti beelzeboul echei kai oti en tō archonti tōn daimoniōn ekballei ta daimonia ^23kai proskalesamenos autous en parabolais elegen autois pōs dunatai satanas satanan ekballein ^24kai ean basileia eph eautēn meristhē ou dunatai stathēnai ē basileia ekeinē ^25kai ean oikia eph eautēn meristhē ou dunēsetai ē oikia ekeinē stēnai ^26kai ei o satanas anestē eph eauton kai emeristhē ou dunatai stēnai alla telos echei ^27all ou dunatai oudeis eis tēn oikian tou ischurou eiselthōn ta skeuē autou diarpasai ean mē prōton ton ischuron dēsē kai tote tēn oikian autou diarpasei ^28amēn legō umin oti panta aphethēsetai tois uiois tōn anthrōpōn ta amartēmata kai ai blasphēmiai osa ean blasphēmēsōsin ^29os d an blasphēmēsē eis to pneuma to agion ouk echei aphesin eis ton aiōna alla enochos estin aiōniou amartēmatos ^30oti elegon pneuma akatharton echei ^31kai erchontai ē mētēr autou kai oi adelphoi autou kai exō stēkontes apesteilan pros auton kalountes auton ^32kai ekathēto peri auton ochlos kai legousin autō idou ē mētēr sou kai oi adelphoi sou exō zētousin se ^33kai apokritheis autois legei tis estin ē mētēr mou kai oi adelphoi ^34kai periblepsamenos tous peri auton kuklō kathēmenous legei ide ē mētēr mou kai oi adelphoi mou ^35os an poiēsē to thelēma tou theou outos adelphos mou kai adelphē kai mētēr estin _________________________________________________________________ Chapter 4 ^1kai palin ērxato didaskein para tēn thalassan kai sunagetai pros auton ochlos pleistos ōste auton eis ploion embanta kathēsthai en tē thalassē kai pas o ochlos pros tēn thalassan epi tēs gēs ēsan ^2kai edidasken autous en parabolais polla kai elegen autois en tē didachē autou ^3akouete idou exēlthen o speirōn speirai ^4kai egeneto en tō speirein o men epesen para tēn odon kai ēlthen ta peteina kai katephagen auto ^5kai allo epesen epi to petrōdes [kai] opou ouk eichen gēn pollēn kai euthus exaneteilen dia to mē echein bathos gēs ^6kai ote aneteilen o ēlios ekaumatisthē kai dia to mē echein rizan exēranthē ^7kai allo epesen eis tas akanthas kai anebēsan ai akanthai kai sunepnixan auto kai karpon ouk edōken ^8kai alla epesen eis tēn gēn tēn kalēn kai edidou karpon anabainonta kai auxanomena kai epheren eis triakonta kai en exēkonta kai en ekaton ^9kai elegen os echei ōta akouein akouetō ^10kai ote egeneto kata monas ērōtōn auton oi peri auton sun tois dōdeka tas parabolas ^11kai elegen autois umin to mustērion dedotai tēs basileias tou theou ekeinois de tois exō en parabolais ta panta ginetai ^12ina blepontes blepōsin kai mē idōsin kai akouontes akouōsin kai mē suniōsin mēpote epistrepsōsin kai aphethē autois ^13kai legei autois ouk oidate tēn parabolēn tautēn kai pōs pasas tas parabolas gnōsesthe ^14o speirōn ton logon speirei ^15outoi de eisin oi para tēn odon opou speiretai o logos kai otan akousōsin euthus erchetai o satanas kai airei ton logon ton esparmenon eis autous ^16kai outoi eisin omoiōs oi epi ta petrōdē speiromenoi oi otan akousōsin ton logon euthus meta charas lambanousin auton ^17kai ouk echousin rizan en eautois alla proskairoi eisin eita genomenēs thlipseōs ē diōgmou dia ton logon euthus skandalizontai ^18kai alloi eisin oi eis tas akanthas speiromenoi outoi eisin oi ton logon akousantes ^19kai ai merimnai tou aiōnos kai ē apatē tou ploutou kai ai peri ta loipa epithumiai eisporeuomenai sumpnigousin ton logon kai akarpos ginetai ^20kai ekeinoi eisin oi epi tēn gēn tēn kalēn sparentes oitines akouousin ton logon kai paradechontai kai karpophorousin en triakonta kai [en] exēkonta kai [en] ekaton ^21kai elegen autois oti mēti erchetai o luchnos ina upo ton modion tethē ē upo tēn klinēn ouch ina epi tēn luchnian tethē ^22ou gar estin krupton ean mē ina phanerōthē oude egeneto apokruphon all ina elthē eis phaneron ^23ei tis echei ōta akouein akouetō ^24kai elegen autois blepete ti akouete en ō metrō metreite metrēthēsetai umin kai prostethēsetai umin ^25os gar echei dothēsetai autō kai os ouk echei kai o echei arthēsetai ap autou ^26kai elegen outōs estin ē basileia tou theou ōs anthrōpos balē ton sporon epi tēs gēs ^27kai katheudē kai egeirētai nukta kai ēmeran kai o sporos blasta kai mēkunētai ōs ouk oiden autos ^28automatē ē gē karpophorei prōton chorton eiten stachun eiten plērē siton en tō stachui ^29otan de paradoi o karpos euthus apostellei to drepanon oti parestēken o therismos ^30kai elegen pōs omoiōsōmen tēn basileian tou theou ē en tini autēn parabolē thōmen ^31ōs kokkō sinapeōs os otan sparē epi tēs gēs mikroteron on pantōn tōn spermatōn tōn epi tēs gēs ^32kai otan sparē anabainei kai ginetai meizon pantōn tōn lachanōn kai poiei kladous megalous ōste dunasthai upo tēn skian autou ta peteina tou ouranou kataskēnoun ^33kai toiautais parabolais pollais elalei autois ton logon kathōs ēdunanto akouein ^34chōris de parabolēs ouk elalei autois kat idian de tois idiois mathētais epeluen panta ^35kai legei autois en ekeinē tē ēmera opsias genomenēs dielthōmen eis to peran ^36kai aphentes ton ochlon paralambanousin auton ōs ēn en tō ploiō kai alla ploia ēn met autou ^37kai ginetai lailaps megalē anemou kai ta kumata epeballen eis to ploion ōste ēdē gemizesthai to ploion ^38kai autos ēn en tē prumnē epi to proskephalaion katheudōn kai egeirousin auton kai legousin autō didaskale ou melei soi oti apollumetha ^39kai diegertheis epetimēsen tō anemō kai eipen tē thalassē siōpa pephimōso kai ekopasen o anemos kai egeneto galēnē megalē ^40kai eipen autois ti deiloi este oupō echete pistin ^41kai ephobēthēsan phobon megan kai elegon pros allēlous tis ara outos estin oti kai o anemos kai ē thalassa upakouei autō _________________________________________________________________ Chapter 5 ^1kai ēlthon eis to peran tēs thalassēs eis tēn chōran tōn gerasēnōn ^2kai exelthontos autou ek tou ploiou [euthus] upēntēsen autō ek tōn mnēmeiōn anthrōpos en pneumati akathartō ^3os tēn katoikēsin eichen en tois mnēmasin kai oude alusei ouketi oudeis edunato auton dēsai ^4dia to auton pollakis pedais kai alusesin dedesthai kai diespasthai up autou tas aluseis kai tas pedas suntetriphthai kai oudeis ischuen auton damasai ^5kai dia pantos nuktos kai ēmeras en tois mnēmasin kai en tois oresin ēn krazōn kai katakoptōn eauton lithois ^6kai idōn ton iēsoun apo makrothen edramen kai prosekunēsen auton ^7kai kraxas phōnē megalē legei ti emoi kai soi iēsou uie tou theou tou upsistou orkizō se ton theon mē me basanisēs ^8elegen gar autō exelthe to pneuma to akatharton ek tou anthrōpou ^9kai epērōta auton ti onoma soi kai legei autō legiōn onoma moi oti polloi esmen ^10kai parekalei auton polla ina mē auta aposteilē exō tēs chōras ^11ēn de ekei pros tō orei agelē choirōn megalē boskomenē ^12kai parekalesan auton legontes pempson ēmas eis tous choirous ina eis autous eiselthōmen ^13kai epetrepsen autois kai exelthonta ta pneumata ta akatharta eisēlthon eis tous choirous kai ōrmēsen ē agelē kata tou krēmnou eis tēn thalassan ōs dischilioi kai epnigonto en tē thalassē ^14kai oi boskontes autous ephugon kai apēngeilan eis tēn polin kai eis tous agrous kai ēlthon idein ti estin to gegonos ^15kai erchontai pros ton iēsoun kai theōrousin ton daimonizomenon kathēmenon imatismenon kai sōphronounta ton eschēkota ton legiōna kai ephobēthēsan ^16kai diēgēsanto autois oi idontes pōs egeneto tō daimonizomenō kai peri tōn choirōn ^17kai ērxanto parakalein auton apelthein apo tōn oriōn autōn ^18kai embainontos autou eis to ploion parekalei auton o daimonistheis ina met autou ē ^19kai ouk aphēken auton alla legei autō upage eis ton oikon sou pros tous sous kai apangeilon autois osa o kurios soi pepoiēken kai ēleēsen se ^20kai apēlthen kai ērxato kērussein en tē dekapolei osa epoiēsen autō o iēsous kai pantes ethaumazon ^21kai diaperasantos tou iēsou en tō ploiō palin eis to peran sunēchthē ochlos polus ep auton kai ēn para tēn thalassan ^22kai erchetai eis tōn archisunagōgōn onomati iairos kai idōn auton piptei pros tous podas autou ^23kai parakalei auton polla legōn oti to thugatrion mou eschatōs echei ina elthōn epithēs tas cheiras autē ina sōthē kai zēsē ^24kai apēlthen met autou kai ēkolouthei autō ochlos polus kai sunethlibon auton ^25kai gunē ousa en rusei aimatos dōdeka etē ^26kai polla pathousa upo pollōn iatrōn kai dapanēsasa ta par autēs panta kai mēden ōphelētheisa alla mallon eis to cheiron elthousa ^27akousasa ta peri tou iēsou elthousa en tō ochlō opisthen ēpsato tou imatiou autou ^28elegen gar oti ean apsōmai kan tōn imatiōn autou sōthēsomai ^29kai euthus exēranthē ē pēgē tou aimatos autēs kai egnō tō sōmati oti iatai apo tēs mastigos ^30kai euthus o iēsous epignous en eautō tēn ex autou dunamin exelthousan epistrapheis en tō ochlō elegen tis mou ēpsato tōn imatiōn ^31kai elegon autō oi mathētai autou blepeis ton ochlon sunthlibonta se kai legeis tis mou ēpsato ^32kai perieblepeto idein tēn touto poiēsasan ^33ē de gunē phobētheisa kai tremousa eiduia o gegonen autē ēlthen kai prosepesen autō kai eipen autō pasan tēn alētheian ^34o de eipen autē thugatēr ē pistis sou sesōken se upage eis eirēnēn kai isthi ugiēs apo tēs mastigos sou ^35eti autou lalountos erchontai apo tou archisunagōgou legontes oti ē thugatēr sou apethanen ti eti skulleis ton didaskalon ^36o de iēsous parakousas ton logon laloumenon legei tō archisunagōgō mē phobou monon pisteue ^37kai ouk aphēken oudena met autou sunakolouthēsai ei mē ton petron kai iakōbon kai iōannēn ton adelphon iakōbou ^38kai erchontai eis ton oikon tou archisunagōgou kai theōrei thorubon kai klaiontas kai alalazontas polla ^39kai eiselthōn legei autois ti thorubeisthe kai klaiete to paidion ouk apethanen alla katheudei ^40kai kategelōn autou autos de ekbalōn pantas paralambanei ton patera tou paidiou kai tēn mētera kai tous met autou kai eisporeuetai opou ēn to paidion ^41kai kratēsas tēs cheiros tou paidiou legei autē talitha koum o estin methermēneuomenon to korasion soi legō egeire ^42kai euthus anestē to korasion kai periepatei ēn gar etōn dōdeka kai exestēsan euthus ekstasei megalē ^43kai diesteilato autois polla ina mēdeis gnoi touto kai eipen dothēnai autē phagein _________________________________________________________________ Chapter 6 ^1kai exēlthen ekeithen kai erchetai eis tēn patrida autou kai akolouthousin autō oi mathētai autou ^2kai genomenou sabbatou ērxato didaskein en tē sunagōgē kai oi polloi akouontes exeplēssonto legontes pothen toutō tauta kai tis ē sophia ē dotheisa toutō kai ai dunameis toiautai dia tōn cheirōn autou ginomenai ^3ouk outos estin o tektōn o uios tēs marias kai adelphos iakōbou kai iōsētos kai iouda kai simōnos kai ouk eisin ai adelphai autou ōde pros ēmas kai eskandalizonto en autō ^4kai elegen autois o iēsous oti ouk estin prophētēs atimos ei mē en tē patridi autou kai en tois sungeneusin autou kai en tē oikia autou ^5kai ouk edunato ekei poiēsai oudemian dunamin ei mē oligois arrōstois epitheis tas cheiras etherapeusen ^6kai ethaumasen dia tēn apistian autōn kai periēgen tas kōmas kuklō didaskōn ^7kai proskaleitai tous dōdeka kai ērxato autous apostellein duo duo kai edidou autois exousian tōn pneumatōn tōn akathartōn ^8kai parēngeilen autois ina mēden airōsin eis odon ei mē rabdon monon mē arton mē pēran mē eis tēn zōnēn chalkon ^9alla upodedemenous sandalia kai mē endusasthai duo chitōnas ^10kai elegen autois opou ean eiselthēte eis oikian ekei menete eōs an exelthēte ekeithen ^11kai os an topos mē dexētai umas mēde akousōsin umōn ekporeuomenoi ekeithen ektinaxate ton choun ton upokatō tōn podōn umōn eis marturion autois ^12kai exelthontes ekēruxan ina metanoōsin ^13kai daimonia polla exeballon kai ēleiphon elaiō pollous arrōstous kai etherapeuon ^14kai ēkousen o basileus ērōdēs phaneron gar egeneto to onoma autou kai elegon oti iōannēs o baptizōn egēgertai ek nekrōn kai dia touto energousin ai dunameis en autō ^15alloi de elegon oti ēlias estin alloi de elegon oti prophētēs ōs eis tōn prophētōn ^16akousas de o ērōdēs elegen on egō apekephalisa iōannēn outos ēgerthē ^17autos gar o ērōdēs aposteilas ekratēsen ton iōannēn kai edēsen auton en phulakē dia ērōdiada tēn gunaika philippou tou adelphou autou oti autēn egamēsen ^18elegen gar o iōannēs tō ērōdē oti ouk exestin soi echein tēn gunaika tou adelphou sou ^19ē de ērōdias eneichen autō kai ēthelen auton apokteinai kai ouk ēdunato ^20o gar ērōdēs ephobeito ton iōannēn eidōs auton andra dikaion kai agion kai sunetērei auton kai akousas autou polla ēporei kai ēdeōs autou ēkouen ^21kai genomenēs ēmeras eukairou ote ērōdēs tois genesiois autou deipnon epoiēsen tois megistasin autou kai tois chiliarchois kai tois prōtois tēs galilaias ^22kai eiselthousēs tēs thugatros autou ērōdiados kai orchēsamenēs ēresen tō ērōdē kai tois sunanakeimenois o de basileus eipen tō korasiō aitēson me o ean thelēs kai dōsō soi ^23kai ōmosen autē o ti ean me aitēsēs dōsō soi eōs ēmisous tēs basileias mou ^24kai exelthousa eipen tē mētri autēs ti aitēsōmai ē de eipen tēn kephalēn iōannou tou baptizontos ^25kai eiselthousa euthus meta spoudēs pros ton basilea ētēsato legousa thelō ina exautēs dōs moi epi pinaki tēn kephalēn iōannou tou baptistou ^26kai perilupos genomenos o basileus dia tous orkous kai tous anakeimenous ouk ēthelēsen athetēsai autēn ^27kai euthus aposteilas o basileus spekoulatora epetaxen enenkai tēn kephalēn autou ^28kai apelthōn apekephalisen auton en tē phulakē [6 28] kai ēnenken tēn kephalēn autou epi pinaki kai edōken autēn tō korasiō kai to korasion edōken autēn tē mētri autēs ^29kai akousantes oi mathētai autou ēlthon kai ēran to ptōma autou kai ethēkan auto en mnēmeiō ^30kai sunagontai oi apostoloi pros ton iēsoun kai apēngeilan autō panta osa epoiēsan kai osa edidaxan ^31kai legei autois deute umeis autoi kat idian eis erēmon topon kai anapausasthe oligon ēsan gar oi erchomenoi kai oi upagontes polloi kai oude phagein eukairoun ^32kai apēlthon en tō ploiō eis erēmon topon kat idian ^33kai eidon autous upagontas kai egnōsan polloi kai pezē apo pasōn tōn poleōn sunedramon ekei kai proēlthon autous ^34kai exelthōn eiden polun ochlon kai esplanchnisthē ep autous oti ēsan ōs probata mē echonta poimena kai ērxato didaskein autous polla ^35kai ēdē ōras pollēs genomenēs proselthontes autō oi mathētai autou elegon oti erēmos estin o topos kai ēdē ōra pollē ^36apoluson autous ina apelthontes eis tous kuklō agrous kai kōmas agorasōsin eautois ti phagōsin ^37o de apokritheis eipen autois dote autois umeis phagein kai legousin autō apelthontes agorasōmen dēnariōn diakosiōn artous kai dōsomen autois phagein ^38o de legei autois posous echete artous upagete idete kai gnontes legousin pente kai duo ichthuas ^39kai epetaxen autois anaklithēnai pantas sumposia sumposia epi tō chlōrō chortō ^40kai anepesan prasiai prasiai kata ekaton kai kata pentēkonta ^41kai labōn tous pente artous kai tous duo ichthuas anablepsas eis ton ouranon eulogēsen kai kateklasen tous artous kai edidou tois mathētais ina paratithōsin autois kai tous duo ichthuas emerisen pasin ^42kai ephagon pantes kai echortasthēsan ^43kai ēran klasmata dōdeka kophinōn plērōmata kai apo tōn ichthuōn ^44kai ēsan oi phagontes tous artous pentakischilioi andres ^45kai euthus ēnankasen tous mathētas autou embēnai eis to ploion kai proagein eis to peran pros bēthsaidan eōs autos apoluei ton ochlon ^46kai apotaxamenos autois apēlthen eis to oros proseuxasthai ^47kai opsias genomenēs ēn to ploion en mesō tēs thalassēs kai autos monos epi tēs gēs ^48kai idōn autous basanizomenous en tō elaunein ēn gar o anemos enantios autois peri tetartēn phulakēn tēs nuktos erchetai pros autous peripatōn epi tēs thalassēs kai ēthelen parelthein autous ^49oi de idontes auton epi tēs thalassēs peripatounta edoxan oti phantasma estin kai anekraxan ^50pantes gar auton eidon kai etarachthēsan o de euthus elalēsen met autōn kai legei autois tharseite egō eimi mē phobeisthe ^51kai anebē pros autous eis to ploion kai ekopasen o anemos kai lian en eautois existanto ^52ou gar sunēkan epi tois artois all ēn autōn ē kardia pepōrōmenē ^53kai diaperasantes epi tēn gēn ēlthon eis gennēsaret kai prosōrmisthēsan ^54kai exelthontōn autōn ek tou ploiou euthus epignontes auton ^55periedramon olēn tēn chōran ekeinēn kai ērxanto epi tois krabattois tous kakōs echontas peripherein opou ēkouon oti estin ^56kai opou an eiseporeueto eis kōmas ē eis poleis ē eis agrous en tais agorais etithesan tous asthenountas kai parekaloun auton ina kan tou kraspedou tou imatiou autou apsōntai kai osoi an ēpsanto autou esōzonto _________________________________________________________________ Chapter 7 ^1kai sunagontai pros auton oi pharisaioi kai tines tōn grammateōn elthontes apo ierosolumōn ^2kai idontes tinas tōn mathētōn autou oti koinais chersin tout estin aniptois esthiousin tous artous ^3oi gar pharisaioi kai pantes oi ioudaioi ean mē pugmē nipsōntai tas cheiras ouk esthiousin kratountes tēn paradosin tōn presbuterōn ^4kai ap agoras ean mē rantisōntai ouk esthiousin kai alla polla estin a parelabon kratein baptismous potēriōn kai xestōn kai chalkiōn ^5kai eperōtōsin auton oi pharisaioi kai oi grammateis dia ti ou peripatousin oi mathētai sou kata tēn paradosin tōn presbuterōn alla koinais chersin esthiousin ton arton ^6o de eipen autois kalōs eprophēteusen ēsaias peri umōn tōn upokritōn ōs gegraptai oti outos o laos tois cheilesin me tima ē de kardia autōn porrō apechei ap emou ^7matēn de sebontai me didaskontes didaskalias entalmata anthrōpōn ^8aphentes tēn entolēn tou theou krateite tēn paradosin tōn anthrōpōn ^9kai elegen autois kalōs atheteite tēn entolēn tou theou ina tēn paradosin umōn tērēsēte ^10mōusēs gar eipen tima ton patera sou kai tēn mētera sou kai o kakologōn patera ē mētera thanatō teleutatō ^11umeis de legete ean eipē anthrōpos tō patri ē tē mētri korban o estin dōron o ean ex emou ōphelēthēs ^12ouketi aphiete auton ouden poiēsai tō patri ē tē mētri ^13akurountes ton logon tou theou tē paradosei umōn ē paredōkate kai paromoia toiauta polla poieite ^14kai proskalesamenos palin ton ochlon elegen autois akousate mou pantes kai sunete ^15ouden estin exōthen tou anthrōpou eisporeuomenon eis auton o dunatai koinōsai auton alla ta ek tou anthrōpou ekporeuomena estin ta koinounta ton anthrōpon ^16 ^17kai ote eisēlthen eis oikon apo tou ochlou epērōtōn auton oi mathētai autou tēn parabolēn ^18kai legei autois outōs kai umeis asunetoi este ou noeite oti pan to exōthen eisporeuomenon eis ton anthrōpon ou dunatai auton koinōsai ^19oti ouk eisporeuetai autou eis tēn kardian all eis tēn koilian kai eis ton aphedrōna ekporeuetai katharizōn panta ta brōmata ^20elegen de oti to ek tou anthrōpou ekporeuomenon ekeino koinoi ton anthrōpon ^21esōthen gar ek tēs kardias tōn anthrōpōn oi dialogismoi oi kakoi ekporeuontai porneiai klopai phonoi ^22moicheiai pleonexiai ponēriai dolos aselgeia ophthalmos ponēros blasphēmia uperēphania aphrosunē ^23panta tauta ta ponēra esōthen ekporeuetai kai koinoi ton anthrōpon ^24ekeithen de anastas apēlthen eis ta oria turou [kai sidōnos] kai eiselthōn eis oikian oudena ēthelen gnōnai kai ouk ēdunasthē lathein ^25all euthus akousasa gunē peri autou ēs eichen to thugatrion autēs pneuma akatharton elthousa prosepesen pros tous podas autou ^26ē de gunē ēn ellēnis surophoinikissa tō genei kai ērōta auton ina to daimonion ekbalē ek tēs thugatros autēs ^27kai elegen autē aphes prōton chortasthēnai ta tekna ou gar estin kalon labein ton arton tōn teknōn kai tois kunariois balein ^28ē de apekrithē kai legei autō nai kurie kai ta kunaria upokatō tēs trapezēs esthiousin apo tōn psichiōn tōn paidiōn ^29kai eipen autē dia touton ton logon upage exelēluthen ek tēs thugatros sou to daimonion ^30kai apelthousa eis ton oikon autēs euren to paidion beblēmenon epi tēn klinēn kai to daimonion exelēluthos ^31kai palin exelthōn ek tōn oriōn turou ēlthen dia sidōnos eis tēn thalassan tēs galilaias ana meson tōn oriōn dekapoleōs ^32kai pherousin autō kōphon kai mogilalon kai parakalousin auton ina epithē autō tēn cheira ^33kai apolabomenos auton apo tou ochlou kat idian ebalen tous daktulous autou eis ta ōta autou kai ptusas ēpsato tēs glōssēs autou ^34kai anablepsas eis ton ouranon estenaxen kai legei autō ephphatha o estin dianoichthēti ^35kai ēnoigēsan autou ai akoai kai eluthē o desmos tēs glōssēs autou kai elalei orthōs ^36kai diesteilato autois ina mēdeni legōsin oson de autois diestelleto autoi mallon perissoteron ekērusson ^37kai uperperissōs exeplēssonto legontes kalōs panta pepoiēken kai tous kōphous poiei akouein kai alalous lalein _________________________________________________________________ Chapter 8 ^1en ekeinais tais ēmerais palin pollou ochlou ontos kai mē echontōn ti phagōsin proskalesamenos tous mathētas legei autois ^2splanchnizomai epi ton ochlon oti ēdē ēmerai treis prosmenousin moi kai ouk echousin ti phagōsin ^3kai ean apolusō autous nēsteis eis oikon autōn ekluthēsontai en tē odō kai tines autōn apo makrothen eisin ^4kai apekrithēsan autō oi mathētai autou oti pothen toutous dunēsetai tis ōde chortasai artōn ep erēmias ^5kai ērōta autous posous echete artous oi de eipan epta ^6kai parangellei tō ochlō anapesein epi tēs gēs kai labōn tous epta artous eucharistēsas eklasen kai edidou tois mathētais autou ina paratithōsin kai parethēkan tō ochlō ^7kai eichon ichthudia oliga kai eulogēsas auta eipen kai tauta paratithenai ^8kai ephagon kai echortasthēsan kai ēran perisseumata klasmatōn epta spuridas ^9ēsan de ōs tetrakischilioi kai apelusen autous ^10kai euthus embas eis to ploion meta tōn mathētōn autou ēlthen eis ta merē dalmanoutha ^11kai exēlthon oi pharisaioi kai ērxanto suzētein autō zētountes par autou sēmeion apo tou ouranou peirazontes auton ^12kai anastenaxas tō pneumati autou legei ti ē genea autē zētei sēmeion amēn legō ei dothēsetai tē genea tautē sēmeion ^13kai apheis autous palin embas apēlthen eis to peran ^14kai epelathonto labein artous kai ei mē ena arton ouk eichon meth eautōn en tō ploiō ^15kai diestelleto autois legōn orate blepete apo tēs zumēs tōn pharisaiōn kai tēs zumēs ērōdou ^16kai dielogizonto pros allēlous oti artous ouk echousin ^17kai gnous legei autois ti dialogizesthe oti artous ouk echete oupō noeite oude suniete pepōrōmenēn echete tēn kardian umōn ^18ophthalmous echontes ou blepete kai ōta echontes ouk akouete kai ou mnēmoneuete ^19ote tous pente artous eklasa eis tous pentakischilious posous kophinous klasmatōn plēreis ērate legousin autō dōdeka ^20ote tous epta eis tous tetrakischilious posōn spuridōn plērōmata klasmatōn ērate kai legousin autō epta ^21kai elegen autois oupō suniete ^22kai erchontai eis bēthsaidan kai pherousin autō tuphlon kai parakalousin auton ina autou apsētai ^23kai epilabomenos tēs cheiros tou tuphlou exēnenken auton exō tēs kōmēs kai ptusas eis ta ommata autou epitheis tas cheiras autō epērōta auton ei ti blepeis ^24kai anablepsas elegen blepō tous anthrōpous oti ōs dendra orō peripatountas ^25eita palin ethēken tas cheiras epi tous ophthalmous autou kai dieblepsen kai apekatestē kai eneblepen tēlaugōs apanta ^26kai apesteilen auton eis oikon autou legōn mēde eis tēn kōmēn eiselthēs ^27kai exēlthen o iēsous kai oi mathētai autou eis tas kōmas kaisareias tēs philippou kai en tē odō epērōta tous mathētas autou legōn autois tina me legousin oi anthrōpoi einai ^28oi de eipan autō legontes oti iōannēn ton baptistēn kai alloi ēlian alloi de oti eis tōn prophētōn ^29kai autos epērōta autous umeis de tina me legete einai apokritheis o petros legei autō su ei o christos ^30kai epetimēsen autois ina mēdeni legōsin peri autou ^31kai ērxato didaskein autous oti dei ton uion tou anthrōpou polla pathein kai apodokimasthēnai upo tōn presbuterōn kai tōn archiereōn kai tōn grammateōn kai apoktanthēnai kai meta treis ēmeras anastēnai ^32kai parrēsia ton logon elalei kai proslabomenos o petros auton ērxato epitiman autō ^33o de epistrapheis kai idōn tous mathētas autou epetimēsen petrō kai legei upage opisō mou satana oti ou phroneis ta tou theou alla ta tōn anthrōpōn ^34kai proskalesamenos ton ochlon sun tois mathētais autou eipen autois ei tis thelei opisō mou elthein aparnēsasthō eauton kai aratō ton stauron autou kai akoloutheitō moi ^35os gar ean thelē tēn eautou psuchēn sōsai apolesei autēn os d an apolesei tēn psuchēn autou eneken [emou kai] tou euangeliou sōsei autēn ^36ti gar ōphelei anthrōpon kerdēsai ton kosmon olon kai zēmiōthēnai tēn psuchēn autou ^37ti gar doi anthrōpos antallagma tēs psuchēs autou ^38os gar ean epaischunthē me kai tous emous logous en tē genea tautē tē moichalidi kai amartōlō kai o uios tou anthrōpou epaischunthēsetai auton otan elthē en tē doxē tou patros autou meta tōn angelōn tōn agiōn _________________________________________________________________ Chapter 9 ^1kai elegen autois amēn legō umin oti eisin tines ōde tōn estēkotōn oitines ou mē geusōntai thanatou eōs an idōsin tēn basileian tou theou elēluthuian en dunamei ^2kai meta ēmeras ex paralambanei o iēsous ton petron kai ton iakōbon kai iōannēn kai anapherei autous eis oros upsēlon kat idian monous kai metemorphōthē emprosthen autōn ^3kai ta imatia autou egeneto stilbonta leuka lian oia gnapheus epi tēs gēs ou dunatai outōs leukanai ^4kai ōphthē autois ēlias sun mōusei kai ēsan sullalountes tō iēsou ^5kai apokritheis o petros legei tō iēsou rabbi kalon estin ēmas ōde einai kai poiēsōmen treis skēnas soi mian kai mōusei mian kai ēlia mian ^6ou gar ēdei ti apokrithē ekphoboi gar egenonto ^7kai egeneto nephelē episkiazousa autois kai egeneto phōnē ek tēs nephelēs outos estin o uios mou o agapētos akouete autou ^8kai exapina periblepsamenoi ouketi oudena eidon meth eautōn ei mē ton iēsoun monon ^9kai katabainontōn autōn ek tou orous diesteilato autois ina mēdeni a eidon diēgēsōntai ei mē otan o uios tou anthrōpou ek nekrōn anastē ^10kai ton logon ekratēsan pros eautous suzētountes ti estin to ek nekrōn anastēnai ^11kai epērōtōn auton legontes oti legousin oi grammateis oti ēlian dei elthein prōton ^12o de ephē autois ēlias men elthōn prōton apokathistanei panta kai pōs gegraptai epi ton uion tou anthrōpou ina polla pathē kai exoudenēthē ^13alla legō umin oti kai ēlias elēluthen kai epoiēsan autō osa ēthelon kathōs gegraptai ep auton ^14kai elthontes pros tous mathētas eidon ochlon polun peri autous kai grammateis suzētountas pros autous ^15kai euthus pas o ochlos idontes auton exethambēthēsan kai prostrechontes ēspazonto auton ^16kai epērōtēsen autous ti suzēteite pros autous ^17kai apekrithē autō eis ek tou ochlou didaskale ēnenka ton uion mou pros se echonta pneuma alalon ^18kai opou ean auton katalabē rēssei auton kai aphrizei kai trizei tous odontas kai xērainetai kai eipa tois mathētais sou ina auto ekbalōsin kai ouk ischusan ^19o de apokritheis autois legei ō genea apistos eōs pote pros umas esomai eōs pote anexomai umōn pherete auton pros me ^20kai ēnenkan auton pros auton kai idōn auton to pneuma euthus sunesparaxen auton kai pesōn epi tēs gēs ekulieto aphrizōn ^21kai epērōtēsen ton patera autou posos chronos estin ōs touto gegonen autō o de eipen ek paidiothen ^22kai pollakis kai eis pur auton ebalen kai eis udata ina apolesē auton all ei ti dunē boēthēson ēmin splanchnistheis eph ēmas ^23o de iēsous eipen autō to ei dunē panta dunata tō pisteuonti ^24euthus kraxas o patēr tou paidiou elegen pisteuō boēthei mou tē apistia ^25idōn de o iēsous oti episuntrechei ochlos epetimēsen tō pneumati tō akathartō legōn autō to alalon kai kōphon pneuma egō epitassō soi exelthe ex autou kai mēketi eiselthēs eis auton ^26kai kraxas kai polla sparaxas exēlthen kai egeneto ōsei nekros ōste tous pollous legein oti apethanen ^27o de iēsous kratēsas tēs cheiros autou ēgeiren auton kai anestē ^28kai eiselthontos autou eis oikon oi mathētai autou kat idian epērōtōn auton oti ēmeis ouk ēdunēthēmen ekbalein auto ^29kai eipen autois touto to genos en oudeni dunatai exelthein ei mē en proseuchē ^30kakeithen exelthontes eporeuonto dia tēs galilaias kai ouk ēthelen ina tis gnoi ^31edidasken gar tous mathētas autou kai elegen [autois] oti o uios tou anthrōpou paradidotai eis cheiras anthrōpōn kai apoktenousin auton kai apoktantheis meta treis ēmeras anastēsetai ^32oi de ēgnooun to rēma kai ephobounto auton eperōtēsai ^33kai ēlthon eis kapharnaoum kai en tē oikia genomenos epērōta autous ti en tē odō dielogizesthe ^34oi de esiōpōn pros allēlous gar dielechthēsan en tē odō tis meizōn ^35kai kathisas ephōnēsen tous dōdeka kai legei autois ei tis thelei prōtos einai estai pantōn eschatos kai pantōn diakonos ^36kai labōn paidion estēsen auto en mesō autōn kai enankalisamenos auto eipen autois ^37os an [en] tōn toioutōn paidiōn dexētai epi tō onomati mou eme dechetai kai os an eme dechētai ouk eme dechetai alla ton aposteilanta me ^38ephē autō o iōannēs didaskale eidomen tina en tō onomati sou ekballonta daimonia kai ekōluomen auton oti ouk ēkolouthei ēmin ^39o de iēsous eipen mē kōluete auton oudeis gar estin os poiēsei dunamin epi tō onomati mou kai dunēsetai tachu kakologēsai me ^40os gar ouk estin kath ēmōn uper ēmōn estin ^41os gar an potisē umas potērion udatos en onomati oti christou este amēn legō umin oti ou mē apolesē ton misthon autou ^42kai os an skandalisē ena tōn mikrōn toutōn tōn pisteuontōn kalon estin autō mallon ei perikeitai mulos onikos peri ton trachēlon autou kai beblētai eis tēn thalassan ^43kai ean skandalisē se ē cheir sou apokopson autēn kalon estin se kullon eiselthein eis tēn zōēn ē tas duo cheiras echonta apelthein eis tēn geennan eis to pur to asbeston ^44 ^45kai ean o pous sou skandalizē se apokopson auton kalon estin se eiselthein eis tēn zōēn chōlon ē tous duo podas echonta blēthēnai eis tēn geennan ^46 ^47kai ean o ophthalmos sou skandalizē se ekbale auton kalon se estin monophthalmon eiselthein eis tēn basileian tou theou ē duo ophthalmous echonta blēthēnai eis geennan ^48opou o skōlēx autōn ou teleuta kai to pur ou sbennutai ^49pas gar puri alisthēsetai ^50kalon to alas ean de to alas analon genētai en tini auto artusete echete en eautois ala kai eirēneuete en allēlois _________________________________________________________________ Chapter 10 ^1kai ekeithen anastas erchetai eis ta oria tēs ioudaias kai peran tou iordanou kai sumporeuontai palin ochloi pros auton kai ōs eiōthei palin edidasken autous ^2kai [proselthontes pharisaioi] epērōtōn auton ei exestin andri gunaika apolusai peirazontes auton ^3o de apokritheis eipen autois ti umin eneteilato mōusēs ^4oi de eipan epetrepsen mōusēs biblion apostasiou grapsai kai apolusai ^5o de iēsous eipen autois pros tēn sklērokardian umōn egrapsen umin tēn entolēn tautēn ^6apo de archēs ktiseōs arsen kai thēlu epoiēsen [autous] ^7eneken toutou kataleipsei anthrōpos ton patera autou kai tēn mētera ^8kai esontai oi duo eis sarka mian ōste ouketi eisin duo alla mia sarx ^9o oun o theos sunezeuxen anthrōpos mē chōrizetō ^10kai eis tēn oikian palin oi mathētai peri toutou epērōtōn auton ^11kai legei autois os an apolusē tēn gunaika autou kai gamēsē allēn moichatai ep autēn ^12kai ean autē apolusasa ton andra autēs gamēsē allon moichatai ^13kai prosepheron autō paidia ina autōn apsētai oi de mathētai epetimēsan autois ^14idōn de o iēsous ēganaktēsen kai eipen autois aphete ta paidia erchesthai pros me mē kōluete auta tōn gar toioutōn estin ē basileia tou theou ^15amēn legō umin os an mē dexētai tēn basileian tou theou ōs paidion ou mē eiselthē eis autēn ^16kai enankalisamenos auta kateulogei titheis tas cheiras ep auta ^17kai ekporeuomenou autou eis odon prosdramōn eis kai gonupetēsas auton epērōta auton didaskale agathe ti poiēsō ina zōēn aiōnion klēronomēsō ^18o de iēsous eipen autō ti me legeis agathon oudeis agathos ei mē eis o theos ^19tas entolas oidas mē phoneusēs mē moicheusēs mē klepsēs mē pseudomarturēsēs mē aposterēsēs tima ton patera sou kai tēn mētera ^20o de ephē autō didaskale tauta panta ephulaxamēn ek neotētos mou ^21o de iēsous emblepsas autō ēgapēsen auton kai eipen autō en se usterei upage osa echeis pōlēson kai dos [tois] ptōchois kai exeis thēsauron en ouranō kai deuro akolouthei moi ^22o de stugnasas epi tō logō apēlthen lupoumenos ēn gar echōn ktēmata polla ^23kai periblepsamenos o iēsous legei tois mathētais autou pōs duskolōs oi ta chrēmata echontes eis tēn basileian tou theou eiseleusontai ^24oi de mathētai ethambounto epi tois logois autou o de iēsous palin apokritheis legei autois tekna pōs duskolon estin eis tēn basileian tou theou eiselthein ^25eukopōteron estin kamēlon dia trumalias raphidos dielthein ē plousion eis tēn basileian tou theou eiselthein ^26oi de perissōs exeplēssonto legontes pros auton kai tis dunatai sōthēnai ^27emblepsas autois o iēsous legei para anthrōpois adunaton all ou para theō panta gar dunata para [tō] theō ^28ērxato legein o petros autō idou ēmeis aphēkamen panta kai ēkolouthēkamen soi ^29ephē o iēsous amēn legō umin oudeis estin os aphēken oikian ē adelphous ē adelphas ē mētera ē patera ē tekna ē agrous eneken emou kai [eneken] tou euangeliou ^30ean mē labē ekatontaplasiona nun en tō kairō toutō oikias kai adelphous kai adelphas kai mēteras kai tekna kai agrous meta diōgmōn kai en tō aiōni tō erchomenō zōēn aiōnion ^31polloi de esontai prōtoi eschatoi kai [oi] eschatoi prōtoi ^32ēsan de en tē odō anabainontes eis ierosoluma kai ēn proagōn autous o iēsous kai ethambounto oi de akolouthountes ephobounto kai paralabōn palin tous dōdeka ērxato autois legein ta mellonta autō sumbainein ^33oti idou anabainomen eis ierosoluma kai o uios tou anthrōpou paradothēsetai tois archiereusin kai tois grammateusin kai katakrinousin auton thanatō kai paradōsousin auton tois ethnesin ^34kai empaixousin autō kai emptusousin autō kai mastigōsousin auton kai apoktenousin kai meta treis ēmeras anastēsetai ^35kai prosporeuontai autō iakōbos kai iōannēs oi [duo] uioi zebedaiou legontes autō didaskale thelomen ina o ean aitēsōmen se poiēsēs ēmin ^36o de eipen autois ti thelete poiēsō umin ^37oi de eipan autō dos ēmin ina eis sou ek dexiōn kai eis ex aristerōn kathisōmen en tē doxē sou ^38o de iēsous eipen autois ouk oidate ti aiteisthe dunasthe piein to potērion o egō pinō ē to baptisma o egō baptizomai baptisthēnai ^39oi de eipan autō dunametha o de iēsous eipen autois to potērion o egō pinō piesthe kai to baptisma o egō baptizomai baptisthēsesthe ^40to de kathisai ek dexiōn mou ē ex euōnumōn ouk estin emon dounai all ois ētoimastai ^41kai akousantes oi deka ērxanto aganaktein peri iakōbou kai iōannou ^42kai proskalesamenos autous o iēsous legei autois oidate oti oi dokountes archein tōn ethnōn katakurieuousin autōn kai oi megaloi autōn katexousiazousin autōn ^43ouch outōs de estin en umin all os an thelē megas genesthai en umin estai umōn diakonos ^44kai os an thelē en umin einai prōtos estai pantōn doulos ^45kai gar o uios tou anthrōpou ouk ēlthen diakonēthēnai alla diakonēsai kai dounai tēn psuchēn autou lutron anti pollōn ^46kai erchontai eis ierichō kai ekporeuomenou autou apo ierichō kai tōn mathētōn autou kai ochlou ikanou o uios timaiou bartimaios tuphlos prosaitēs ekathēto para tēn odon ^47kai akousas oti iēsous o nazarēnos estin ērxato krazein kai legein uie dauid iēsou eleēson me ^48kai epetimōn autō polloi ina siōpēsē o de pollō mallon ekrazen uie dauid eleēson me ^49kai stas o iēsous eipen phōnēsate auton kai phōnousin ton tuphlon legontes autō tharsei egeire phōnei se ^50o de apobalōn to imation autou anapēdēsas ēlthen pros ton iēsoun ^51kai apokritheis autō o iēsous eipen ti soi theleis poiēsō o de tuphlos eipen autō rabbouni ina anablepsō ^52kai o iēsous eipen autō upage ē pistis sou sesōken se kai euthus aneblepsen kai ēkolouthei autō en tē odō _________________________________________________________________ Chapter 11 ^1kai ote engizousin eis ierosoluma eis bēthphagē kai bēthanian pros to oros tōn elaiōn apostellei duo tōn mathētōn autou ^2kai legei autois upagete eis tēn kōmēn tēn katenanti umōn kai euthus eisporeuomenoi eis autēn eurēsete pōlon dedemenon eph on oudeis oupō anthrōpōn ekathisen lusate auton kai pherete ^3kai ean tis umin eipē ti poieite touto eipate o kurios autou chreian echei kai euthus auton apostellei palin ōde ^4kai apēlthon kai euron pōlon dedemenon pros thuran exō epi tou amphodou kai luousin auton ^5kai tines tōn ekei estēkotōn elegon autois ti poieite luontes ton pōlon ^6oi de eipan autois kathōs eipen o iēsous kai aphēkan autous ^7kai pherousin ton pōlon pros ton iēsoun kai epiballousin autō ta imatia autōn kai ekathisen ep auton ^8kai polloi ta imatia autōn estrōsan eis tēn odon alloi de stibadas kopsantes ek tōn agrōn ^9kai oi proagontes kai oi akolouthountes ekrazon ōsanna eulogēmenos o erchomenos en onomati kuriou ^10eulogēmenē ē erchomenē basileia tou patros ēmōn dauid ōsanna en tois upsistois ^11kai eisēlthen eis ierosoluma eis to ieron kai periblepsamenos panta opse ēdē ousēs tēs ōras exēlthen eis bēthanian meta tōn dōdeka ^12kai tē epaurion exelthontōn autōn apo bēthanias epeinasen ^13kai idōn sukēn apo makrothen echousan phulla ēlthen ei ara ti eurēsei en autē kai elthōn ep autēn ouden euren ei mē phulla o gar kairos ouk ēn sukōn ^14kai apokritheis eipen autē mēketi eis ton aiōna ek sou mēdeis karpon phagoi kai ēkouon oi mathētai autou ^15kai erchontai eis ierosoluma kai eiselthōn eis to ieron ērxato ekballein tous pōlountas kai tous agorazontas en tō ierō kai tas trapezas tōn kollubistōn kai tas kathedras tōn pōlountōn tas peristeras katestrepsen ^16kai ouk ēphien ina tis dienenkē skeuos dia tou ierou ^17kai edidasken kai elegen ou gegraptai oti o oikos mou oikos proseuchēs klēthēsetai pasin tois ethnesin umeis de pepoiēkate auton spēlaion lēstōn ^18kai ēkousan oi archiereis kai oi grammateis kai ezētoun pōs auton apolesōsin ephobounto gar auton pas gar o ochlos exeplēsseto epi tē didachē autou ^19kai otan opse egeneto exeporeuonto exō tēs poleōs ^20kai paraporeuomenoi prōi eidon tēn sukēn exērammenēn ek rizōn ^21kai anamnēstheis o petros legei autō rabbi ide ē sukē ēn katērasō exērantai ^22kai apokritheis o iēsous legei autois echete pistin theou ^23amēn legō umin oti os an eipē tō orei toutō arthēti kai blēthēti eis tēn thalassan kai mē diakrithē en tē kardia autou alla pisteuē oti o lalei ginetai estai autō ^24dia touto legō umin panta osa proseuchesthe kai aiteisthe pisteuete oti elabete kai estai umin ^25kai otan stēkete proseuchomenoi aphiete ei ti echete kata tinos ina kai o patēr umōn o en tois ouranois aphē umin ta paraptōmata umōn ^26 ^27kai erchontai palin eis ierosoluma kai en tō ierō peripatountos autou erchontai pros auton oi archiereis kai oi grammateis kai oi presbuteroi ^28kai elegon autō en poia exousia tauta poieis ē tis soi edōken tēn exousian tautēn ina tauta poiēs ^29o de iēsous eipen autois eperōtēsō umas ena logon kai apokrithēte moi kai erō umin en poia exousia tauta poiō ^30to baptisma to iōannou ex ouranou ēn ē ex anthrōpōn apokrithēte moi ^31kai dielogizonto pros eautous legontes ean eipōmen ex ouranou erei dia ti [oun] ouk episteusate autō ^32alla eipōmen ex anthrōpōn ephobounto ton ochlon apantes gar eichon ton iōannēn ontōs oti prophētēs ēn ^33kai apokrithentes tō iēsou legousin ouk oidamen kai o iēsous legei autois oude egō legō umin en poia exousia tauta poiō _________________________________________________________________ Chapter 12 ^1kai ērxato autois en parabolais lalein ampelōna anthrōpos ephuteusen kai periethēken phragmon kai ōruxen upolēnion kai ōkodomēsen purgon kai exedeto auton geōrgois kai apedēmēsen ^2kai apesteilen pros tous geōrgous tō kairō doulon ina para tōn geōrgōn labē apo tōn karpōn tou ampelōnos ^3kai labontes auton edeiran kai apesteilan kenon ^4kai palin apesteilen pros autous allon doulon kakeinon ekephaliōsan kai ētimasan ^5kai allon apesteilen kakeinon apekteinan kai pollous allous ous men derontes ous de apoktennontes ^6eti ena eichen uion agapēton apesteilen auton eschaton pros autous legōn oti entrapēsontai ton uion mou ^7ekeinoi de oi geōrgoi pros eautous eipan oti outos estin o klēronomos deute apokteinōmen auton kai ēmōn estai ē klēronomia ^8kai labontes apekteinan auton kai exebalon auton exō tou ampelōnos ^9ti poiēsei o kurios tou ampelōnos eleusetai kai apolesei tous geōrgous kai dōsei ton ampelōna allois ^10oude tēn graphēn tautēn anegnōte lithon on apedokimasan oi oikodomountes outos egenēthē eis kephalēn gōnias ^11para kuriou egeneto autē kai estin thaumastē en ophthalmois ēmōn ^12kai ezētoun auton kratēsai kai ephobēthēsan ton ochlon egnōsan gar oti pros autous tēn parabolēn eipen kai aphentes auton apēlthon ^13kai apostellousin pros auton tinas tōn pharisaiōn kai tōn ērōdianōn ina auton agreusōsin logō ^14kai elthontes legousin autō didaskale oidamen oti alēthēs ei kai ou melei soi peri oudenos ou gar blepeis eis prosōpon anthrōpōn all ep alētheias tēn odon tou theou didaskeis exestin dounai kēnson kaisari ē ou ^15dōmen ē mē dōmen [12 15] o de eidōs autōn tēn upokrisin eipen autois ti me peirazete pherete moi dēnarion ina idō ^16oi de ēnenkan kai legei autois tinos ē eikōn autē kai ē epigraphē oi de eipan autō kaisaros ^17o de iēsous eipen ta kaisaros apodote kaisari kai ta tou theou tō theō kai exethaumazon ep autō ^18kai erchontai saddoukaioi pros auton oitines legousin anastasin mē einai kai epērōtōn auton legontes ^19didaskale mōusēs egrapsen ēmin oti ean tinos adelphos apothanē kai katalipē gunaika kai mē aphē teknon ina labē o adelphos autou tēn gunaika kai exanastēsē sperma tō adelphō autou ^20epta adelphoi ēsan kai o prōtos elaben gunaika kai apothnēskōn ouk aphēken sperma ^21kai o deuteros elaben autēn kai apethanen mē katalipōn sperma kai o tritos ōsautōs ^22kai oi epta ouk aphēkan sperma eschaton pantōn kai ē gunē apethanen ^23en tē anastasei tinos autōn estai gunē oi gar epta eschon autēn gunaika ^24ephē autois o iēsous ou dia touto planasthe mē eidotes tas graphas mēde tēn dunamin tou theou ^25otan gar ek nekrōn anastōsin oute gamousin oute gamizontai all eisin ōs angeloi en tois ouranois ^26peri de tōn nekrōn oti egeirontai ouk anegnōte en tē biblō mōuseōs epi tou batou pōs eipen autō o theos legōn egō o theos abraam kai theos isaak kai theos iakōb ^27ouk estin theos nekrōn alla zōntōn polu planasthe ^28kai proselthōn eis tōn grammateōn akousas autōn suzētountōn eidōs oti kalōs apekrithē autois epērōtēsen auton poia estin entolē prōtē pantōn ^29apekrithē o iēsous oti prōtē estin akoue israēl kurios o theos ēmōn kurios eis estin ^30kai agapēseis kurion ton theon sou ex olēs kardias sou kai ex olēs tēs psuchēs sou kai ex olēs tēs dianoias sou kai ex olēs tēs ischuos sou ^31deutera autē agapēseis ton plēsion sou ōs seauton meizōn toutōn allē entolē ouk estin ^32eipen autō o grammateus kalōs didaskale ep alētheias eipes oti eis estin kai ouk estin allos plēn autou ^33kai to agapan auton ex olēs kardias kai ex olēs tēs suneseōs kai ex olēs tēs ischuos kai to agapan ton plēsion ōs eauton perissoteron estin pantōn tōn olokautōmatōn kai thusiōn ^34kai o iēsous idōn auton oti nounechōs apekrithē eipen autō ou makran [ei] apo tēs basileias tou theou kai oudeis ouketi etolma auton eperōtēsai ^35kai apokritheis o iēsous elegen didaskōn en tō ierō pōs legousin oi grammateis oti o christos uios dauid estin ^36autos dauid eipen en tō pneumati tō agiō eipen kurios tō kuriō mou kathou ek dexiōn mou eōs an thō tous echthrous sou upokatō tōn podōn sou ^37autos dauid legei auton kurion kai pothen autou estin uios kai o polus ochlos ēkouen autou ēdeōs ^38kai en tē didachē autou elegen blepete apo tōn grammateōn tōn thelontōn en stolais peripatein kai aspasmous en tais agorais ^39kai prōtokathedrias en tais sunagōgais kai prōtoklisias en tois deipnois ^40oi katesthiontes tas oikias tōn chērōn kai prophasei makra proseuchomenoi outoi lēmpsontai perissoteron krima ^41kai kathisas katenanti tou gazophulakiou etheōrei pōs o ochlos ballei chalkon eis to gazophulakion kai polloi plousioi eballon polla ^42kai elthousa mia chēra ptōchē ebalen lepta duo o estin kodrantēs ^43kai proskalesamenos tous mathētas autou eipen autois amēn legō umin oti ē chēra autē ē ptōchē pleion pantōn ebalen tōn ballontōn eis to gazophulakion ^44pantes gar ek tou perisseuontos autois ebalon autē de ek tēs usterēseōs autēs panta osa eichen ebalen olon ton bion autēs _________________________________________________________________ Chapter 13 ^1kai ekporeuomenou autou ek tou ierou legei autō eis tōn mathētōn autou didaskale ide potapoi lithoi kai potapai oikodomai ^2kai o iēsous eipen autō blepeis tautas tas megalas oikodomas ou mē aphethē ōde lithos epi lithon os ou mē kataluthē ^3kai kathēmenou autou eis to oros tōn elaiōn katenanti tou ierou epērōta auton kat idian petros kai iakōbos kai iōannēs kai andreas ^4eipon ēmin pote tauta estai kai ti to sēmeion otan mellē tauta sunteleisthai panta ^5o de iēsous ērxato legein autois blepete mē tis umas planēsē ^6polloi eleusontai epi tō onomati mou legontes oti egō eimi kai pollous planēsousin ^7otan de akousēte polemous kai akoas polemōn mē throeisthe dei genesthai all oupō to telos ^8egerthēsetai gar ethnos ep ethnos kai basileia epi basileian esontai seismoi kata topous esontai limoi archē ōdinōn tauta ^9blepete de umeis eautous paradōsousin umas eis sunedria kai eis sunagōgas darēsesthe kai epi ēgemonōn kai basileōn stathēsesthe eneken emou eis marturion autois ^10kai eis panta ta ethnē prōton dei kēruchthēnai to euangelion ^11kai otan agōsin umas paradidontes mē promerimnate ti lalēsēte all o ean dothē umin en ekeinē tē ōra touto laleite ou gar este umeis oi lalountes alla to pneuma to agion ^12kai paradōsei adelphos adelphon eis thanaton kai patēr teknon kai epanastēsontai tekna epi goneis kai thanatōsousin autous ^13kai esesthe misoumenoi upo pantōn dia to onoma mou o de upomeinas eis telos outos sōthēsetai ^14otan de idēte to bdelugma tēs erēmōseōs estēkota opou ou dei o anaginōskōn noeitō tote oi en tē ioudaia pheugetōsan eis ta orē ^15o epi tou dōmatos mē katabatō mēde eiselthatō ti arai ek tēs oikias autou ^16kai o eis ton agron mē epistrepsatō eis ta opisō arai to imation autou ^17ouai de tais en gastri echousais kai tais thēlazousais en ekeinais tais ēmerais ^18proseuchesthe de ina mē genētai cheimōnos ^19esontai gar ai ēmerai ekeinai thlipsis oia ou gegonen toiautē ap archēs ktiseōs ēn ektisen o theos eōs tou nun kai ou mē genētai ^20kai ei mē ekolobōsen kurios tas ēmeras ouk an esōthē pasa sarx alla dia tous eklektous ous exelexato ekolobōsen tas ēmeras ^21kai tote ean tis umin eipē ide ōde o christos ide ekei mē pisteuete ^22egerthēsontai gar pseudochristoi kai pseudoprophētai kai dōsousin sēmeia kai terata pros to apoplanan ei dunaton tous eklektous ^23umeis de blepete proeirēka umin panta ^24alla en ekeinais tais ēmerais meta tēn thlipsin ekeinēn o ēlios skotisthēsetai kai ē selēnē ou dōsei to phengos autēs ^25kai oi asteres esontai ek tou ouranou piptontes kai ai dunameis ai en tois ouranois saleuthēsontai ^26kai tote opsontai ton uion tou anthrōpou erchomenon en nephelais meta dunameōs pollēs kai doxēs ^27kai tote apostelei tous angelous kai episunaxei tous eklektous [autou] ek tōn tessarōn anemōn ap akrou gēs eōs akrou ouranou ^28apo de tēs sukēs mathete tēn parabolēn otan ēdē o klados autēs apalos genētai kai ekphuē ta phulla ginōskete oti engus to theros estin ^29outōs kai umeis otan idēte tauta ginomena ginōskete oti engus estin epi thurais ^30amēn legō umin oti ou mē parelthē ē genea autē mechris ou tauta panta genētai ^31o ouranos kai ē gē pareleusontai oi de logoi mou ou pareleusontai ^32peri de tēs ēmeras ekeinēs ē tēs ōras oudeis oiden oude oi angeloi en ouranō oude o uios ei mē o patēr ^33blepete agrupneite ouk oidate gar pote o kairos [estin] ^34ōs anthrōpos apodēmos apheis tēn oikian autou kai dous tois doulois autou tēn exousian ekastō to ergon autou kai tō thurōrō eneteilato ina grēgorē ^35grēgoreite oun ouk oidate gar pote o kurios tēs oikias erchetai ē opse ē mesonuktion ē alektorophōnias ē prōi ^36mē elthōn exaiphnēs eurē umas katheudontas ^37o de umin legō pasin legō grēgoreite _________________________________________________________________ Chapter 14 ^1ēn de to pascha kai ta azuma meta duo ēmeras kai ezētoun oi archiereis kai oi grammateis pōs auton en dolō kratēsantes apokteinōsin ^2elegon gar mē en tē eortē mēpote estai thorubos tou laou ^3kai ontos autou en bēthania en tē oikia simōnos tou leprou katakeimenou autou ēlthen gunē echousa alabastron murou nardou pistikēs polutelous suntripsasa tēn alabastron katecheen autou tēs kephalēs ^4ēsan de tines aganaktountes pros eautous eis ti ē apōleia autē tou murou gegonen ^5ēdunato gar touto to muron prathēnai epanō dēnariōn triakosiōn kai dothēnai tois ptōchois kai enebrimōnto autē ^6o de iēsous eipen aphete autēn ti autē kopous parechete kalon ergon ērgasato en emoi ^7pantote gar tous ptōchous echete meth eautōn kai otan thelēte dunasthe autois [pantote] eu poiēsai eme de ou pantote echete ^8o eschen epoiēsen proelaben murisai to sōma mou eis ton entaphiasmon ^9amēn de legō umin opou ean kēruchthē to euangelion eis olon ton kosmon kai o epoiēsen autē lalēthēsetai eis mnēmosunon autēs ^10kai ioudas iskariōth o eis tōn dōdeka apēlthen pros tous archiereis ina auton paradoi autois ^11oi de akousantes echarēsan kai epēngeilanto autō argurion dounai kai ezētei pōs auton eukairōs paradoi ^12kai tē prōtē ēmera tōn azumōn ote to pascha ethuon legousin autō oi mathētai autou pou theleis apelthontes etoimasōmen ina phagēs to pascha ^13kai apostellei duo tōn mathētōn autou kai legei autois upagete eis tēn polin kai apantēsei umin anthrōpos keramion udatos bastazōn akolouthēsate autō ^14kai opou ean eiselthē eipate tō oikodespotē oti o didaskalos legei pou estin to kataluma mou opou to pascha meta tōn mathētōn mou phagō ^15kai autos umin deixei anagaion mega estrōmenon etoimon kai ekei etoimasate ēmin ^16kai exēlthon oi mathētai kai ēlthon eis tēn polin kai euron kathōs eipen autois kai ētoimasan to pascha ^17kai opsias genomenēs erchetai meta tōn dōdeka ^18kai anakeimenōn autōn kai esthiontōn o iēsous eipen amēn legō umin oti eis ex umōn paradōsei me o esthiōn met emou ^19ērxanto lupeisthai kai legein autō eis kata eis mēti egō ^20o de eipen autois eis tōn dōdeka o embaptomenos met emou eis to [en] trublion ^21oti o men uios tou anthrōpou upagei kathōs gegraptai peri autou ouai de tō anthrōpō ekeinō di ou o uios tou anthrōpou paradidotai kalon autō ei ouk egennēthē o anthrōpos ekeinos ^22kai esthiontōn autōn labōn arton eulogēsas eklasen kai edōken autois kai eipen labete touto estin to sōma mou ^23kai labōn potērion eucharistēsas edōken autois kai epion ex autou pantes ^24kai eipen autois touto estin to aima mou tēs diathēkēs to ekchunnomenon uper pollōn ^25amēn legō umin oti ouketi ou mē piō ek tou genēmatos tēs ampelou eōs tēs ēmeras ekeinēs otan auto pinō kainon en tē basileia tou theou ^26kai umnēsantes exēlthon eis to oros tōn elaiōn ^27kai legei autois o iēsous oti pantes skandalisthēsesthe oti gegraptai pataxō ton poimena kai ta probata diaskorpisthēsontai ^28alla meta to egerthēnai me proaxō umas eis tēn galilaian ^29o de petros ephē autō ei kai pantes skandalisthēsontai all ouk egō ^30kai legei autō o iēsous amēn legō soi oti su sēmeron tautē tē nukti prin ē dis alektora phōnēsai tris me aparnēsē ^31o de ekperissōs elalei ean deē me sunapothanein soi ou mē se aparnēsomai ōsautōs [de] kai pantes elegon ^32kai erchontai eis chōrion ou to onoma gethsēmani kai legei tois mathētais autou kathisate ōde eōs proseuxōmai ^33kai paralambanei ton petron kai ton iakōbon kai ton iōannēn met autou kai ērxato ekthambeisthai kai adēmonein ^34kai legei autois perilupos estin ē psuchē mou eōs thanatou meinate ōde kai grēgoreite ^35kai proelthōn mikron epipten epi tēs gēs kai prosēucheto ina ei dunaton estin parelthē ap autou ē ōra ^36kai elegen abba o patēr panta dunata soi parenenke to potērion touto ap emou all ou ti egō thelō alla ti su ^37kai erchetai kai euriskei autous katheudontas kai legei tō petrō simōn katheudeis ouk ischusas mian ōran grēgorēsai ^38grēgoreite kai proseuchesthe ina mē elthēte eis peirasmon to men pneuma prothumon ē de sarx asthenēs ^39kai palin apelthōn prosēuxato [ton auton logon eipōn] ^40kai palin elthōn euren autous katheudontas ēsan gar autōn oi ophthalmoi katabarunomenoi kai ouk ēdeisan ti apokrithōsin autō ^41kai erchetai to triton kai legei autois katheudete [to] loipon kai anapauesthe apechei ēlthen ē ōra idou paradidotai o uios tou anthrōpou eis tas cheiras tōn amartōlōn ^42egeiresthe agōmen idou o paradidous me ēngiken ^43kai euthus eti autou lalountos paraginetai [o] ioudas eis tōn dōdeka kai met autou ochlos meta machairōn kai xulōn para tōn archiereōn kai tōn grammateōn kai tōn presbuterōn ^44dedōkei de o paradidous auton sussēmon autois legōn on an philēsō autos estin kratēsate auton kai apagete asphalōs ^45kai elthōn euthus proselthōn autō legei rabbi kai katephilēsen auton ^46oi de epebalon tas cheiras autō kai ekratēsan auton ^47eis de [tis] tōn parestēkotōn spasamenos tēn machairan epaisen ton doulon tou archiereōs kai apheilen autou to ōtarion ^48kai apokritheis o iēsous eipen autois ōs epi lēstēn exēlthate meta machairōn kai xulōn sullabein me ^49kath ēmeran ēmēn pros umas en tō ierō didaskōn kai ouk ekratēsate me all ina plērōthōsin ai graphai ^50kai aphentes auton ephugon pantes ^51kai neaniskos tis sunēkolouthei autō peribeblēmenos sindona epi gumnou kai kratousin auton ^52o de katalipōn tēn sindona gumnos ephugen ^53kai apēgagon ton iēsoun pros ton archierea kai sunerchontai pantes oi archiereis kai oi presbuteroi kai oi grammateis ^54kai o petros apo makrothen ēkolouthēsen autō eōs esō eis tēn aulēn tou archiereōs kai ēn sunkathēmenos meta tōn upēretōn kai thermainomenos pros to phōs ^55oi de archiereis kai olon to sunedrion ezētoun kata tou iēsou marturian eis to thanatōsai auton kai ouch ēuriskon ^56polloi gar epseudomarturoun kat autou kai isai ai marturiai ouk ēsan ^57kai tines anastantes epseudomarturoun kat autou legontes ^58oti ēmeis ēkousamen autou legontos oti egō katalusō ton naon touton ton cheiropoiēton kai dia triōn ēmerōn allon acheiropoiēton oikodomēsō ^59kai oude outōs isē ēn ē marturia autōn ^60kai anastas o archiereus eis meson epērōtēsen ton iēsoun legōn ouk apokrinē ouden ti outoi sou katamarturousin ^61o de esiōpa kai ouk apekrinato ouden palin o archiereus epērōta auton kai legei autō su ei o christos o uios tou eulogētou ^62o de iēsous eipen egō eimi kai opsesthe ton uion tou anthrōpou ek dexiōn kathēmenon tēs dunameōs kai erchomenon meta tōn nephelōn tou ouranou ^63o de archiereus diarrēxas tous chitōnas autou legei ti eti chreian echomen marturōn ^64ēkousate tēs blasphēmias ti umin phainetai oi de pantes katekrinan auton enochon einai thanatou ^65kai ērxanto tines emptuein autō kai perikaluptein autou to prosōpon kai kolaphizein auton kai legein autō prophēteuson kai oi upēretai rapismasin auton elabon ^66kai ontos tou petrou katō en tē aulē erchetai mia tōn paidiskōn tou archiereōs ^67kai idousa ton petron thermainomenon emblepsasa autō legei kai su meta tou nazarēnou ēstha tou iēsou ^68o de ērnēsato legōn oute oida oute epistamai su ti legeis kai exēlthen exō eis to proaulion ^69kai ē paidiskē idousa auton ērxato palin legein tois parestōsin oti outos ex autōn estin ^70o de palin ērneito kai meta mikron palin oi parestōtes elegon tō petrō alēthōs ex autōn ei kai gar galilaios ei ^71o de ērxato anathematizein kai omnunai oti ouk oida ton anthrōpon touton on legete ^72kai euthus ek deuterou alektōr ephōnēsen kai anemnēsthē o petros to rēma ōs eipen autō o iēsous oti prin alektora dis phōnēsai tris me aparnēsē kai epibalōn eklaien _________________________________________________________________ Chapter 15 ^1kai euthus prōi sumboulion poiēsantes oi archiereis meta tōn presbuterōn kai grammateōn kai olon to sunedrion dēsantes ton iēsoun apēnenkan kai paredōkan pilatō ^2kai epērōtēsen auton o pilatos su ei o basileus tōn ioudaiōn o de apokritheis autō legei su legeis ^3kai katēgoroun autou oi archiereis polla ^4o de pilatos palin epērōta auton [legōn] ouk apokrinē ouden ide posa sou katēgorousin ^5o de iēsous ouketi ouden apekrithē ōste thaumazein ton pilaton ^6kata de eortēn apeluen autois ena desmion on parētounto ^7ēn de o legomenos barabbas meta tōn stasiastōn dedemenos oitines en tē stasei phonon pepoiēkeisan ^8kai anabas o ochlos ērxato aiteisthai kathōs epoiei autois ^9o de pilatos apekrithē autois legōn thelete apolusō umin ton basilea tōn ioudaiōn ^10eginōsken gar oti dia phthonon paradedōkeisan auton [oi archiereis] ^11oi de archiereis aneseisan ton ochlon ina mallon ton barabban apolusē autois ^12o de pilatos palin apokritheis elegen autois ti oun poiēsō [on] legete ton basilea tōn ioudaiōn ^13oi de palin ekraxan staurōson auton ^14o de pilatos elegen autois ti gar epoiēsen kakon oi de perissōs ekraxan staurōson auton ^15o de pilatos boulomenos tō ochlō to ikanon poiēsai apelusen autois ton barabban kai paredōken ton iēsoun phragellōsas ina staurōthē ^16oi de stratiōtai apēgagon auton esō tēs aulēs o estin praitōrion kai sunkalousin olēn tēn speiran ^17kai endiduskousin auton porphuran kai perititheasin autō plexantes akanthinon stephanon ^18kai ērxanto aspazesthai auton chaire basileu tōn ioudaiōn ^19kai etupton autou tēn kephalēn kalamō kai eneptuon autō kai tithentes ta gonata prosekunoun autō ^20kai ote enepaixan autō exedusan auton tēn porphuran kai enedusan auton ta imatia autou kai exagousin auton ina staurōsōsin auton ^21kai angareuousin paragonta tina simōna kurēnaion erchomenon ap agrou ton patera alexandrou kai rouphou ina arē ton stauron autou ^22kai pherousin auton epi ton golgothan topon o estin methermēneuomenos kraniou topos ^23kai edidoun autō esmurnismenon oinon os de ouk elaben ^24kai staurousin auton kai diamerizontai ta imatia autou ballontes klēron ep auta tis ti arē ^25ēn de ōra tritē kai estaurōsan auton ^26kai ēn ē epigraphē tēs aitias autou epigegrammenē o basileus tōn ioudaiōn ^27kai sun autō staurousin duo lēstas ena ek dexiōn kai ena ex euōnumōn autou ^28 ^29kai oi paraporeuomenoi eblasphēmoun auton kinountes tas kephalas autōn kai legontes oua o kataluōn ton naon kai oikodomōn [en] trisin ēmerais ^30sōson seauton katabas apo tou staurou ^31omoiōs kai oi archiereis empaizontes pros allēlous meta tōn grammateōn elegon allous esōsen eauton ou dunatai sōsai ^32o christos o basileus israēl katabatō nun apo tou staurou ina idōmen kai pisteusōmen kai oi sunestaurōmenoi sun autō ōneidizon auton ^33kai genomenēs ōras ektēs skotos egeneto eph olēn tēn gēn eōs ōras enatēs ^34kai tē enatē ōra eboēsen o iēsous phōnē megalē elōi elōi lama sabachthani o estin methermēneuomenon o theos mou [o theos mou] eis ti enkatelipes me ^35kai tines tōn parestēkotōn akousantes elegon ide ēlian phōnei ^36dramōn de tis gemisas spongon oxous peritheis kalamō epotizen auton legōn aphete idōmen ei erchetai ēlias kathelein auton ^37o de iēsous apheis phōnēn megalēn exepneusen ^38kai to katapetasma tou naou eschisthē eis duo ap anōthen eōs katō ^39idōn de o kenturiōn o parestēkōs ex enantias autou oti outōs exepneusen eipen alēthōs outos o anthrōpos uios theou ēn ^40ēsan de kai gunaikes apo makrothen theōrousai en ais kai mariam ē magdalēnē kai maria ē iakōbou tou mikrou kai iōsētos mētēr kai salōmē ^41ai ote ēn en tē galilaia ēkolouthoun autō kai diēkonoun autō kai allai pollai ai sunanabasai autō eis ierosoluma ^42kai ēdē opsias genomenēs epei ēn paraskeuē o estin prosabbaton ^43elthōn iōsēph apo arimathaias euschēmōn bouleutēs os kai autos ēn prosdechomenos tēn basileian tou theou tolmēsas eisēlthen pros ton pilaton kai ētēsato to sōma tou iēsou ^44o de pilatos ethaumasen ei ēdē tethnēken kai proskalesamenos ton kenturiōna epērōtēsen auton ei ēdē apethanen ^45kai gnous apo tou kenturiōnos edōrēsato to ptōma tō iōsēph ^46kai agorasas sindona kathelōn auton eneilēsen tē sindoni kai ethēken auton en mnēmati o ēn lelatomēmenon ek petras kai prosekulisen lithon epi tēn thuran tou mnēmeiou ^47ē de maria ē magdalēnē kai maria ē iōsētos etheōroun pou tetheitai _________________________________________________________________ Chapter 16 ^1kai diagenomenou tou sabbatou [ē] maria ē magdalēnē kai maria ē [tou] iakōbou kai salōmē ēgorasan arōmata ina elthousai aleipsōsin auton ^2kai lian prōi [tē] mia tōn sabbatōn erchontai epi to mnēmeion anateilantos tou ēliou ^3kai elegon pros eautas tis apokulisei ēmin ton lithon ek tēs thuras tou mnēmeiou ^4kai anablepsasai theōrousin oti anakekulistai o lithos ēn gar megas sphodra ^5kai eiselthousai eis to mnēmeion eidon neaniskon kathēmenon en tois dexiois peribeblēmenon stolēn leukēn kai exethambēthēsan ^6o de legei autais mē ekthambeisthe iēsoun zēteite ton nazarēnon ton estaurōmenon ēgerthē ouk estin ōde ide o topos opou ethēkan auton ^7alla upagete eipate tois mathētais autou kai tō petrō oti proagei umas eis tēn galilaian ekei auton opsesthe kathōs eipen umin ^8kai exelthousai ephugon apo tou mnēmeiou eichen gar autas tromos kai ekstasis kai oudeni ouden eipan ephobounto gar ^9[[anastas de prōi prōtē sabbatou ephanē prōton maria tē magdalēnē par ēs ekbeblēkei epta daimonia ^10ekeinē poreutheisa apēngeilen tois met autou genomenois penthousin kai klaiousin ^11kakeinoi akousantes oti zē kai etheathē up autēs ēpistēsan ^12meta de tauta dusin ex autōn peripatousin ephanerōthē en etera morphē poreuomenois eis agron ^13kakeinoi apelthontes apēngeilan tois loipois oude ekeinois episteusan ^14usteron [de] anakeimenois autois tois endeka ephanerōthē kai ōneidisen tēn apistian autōn kai sklērokardian oti tois theasamenois auton egēgermenon [ek nekrōn] ouk episteusan ^15kai eipen autois poreuthentes eis ton kosmon apanta kēruxate to euangelion pasē tē ktisei ^16o pisteusas kai baptistheis sōthēsetai o de apistēsas katakrithēsetai ^17sēmeia de tois pisteusasin akolouthēsei tauta en tō onomati mou daimonia ekbalousin glōssais lalēsousin ^18[kai en tais chersin] opheis arousin kan thanasimon ti piōsin ou mē autous blapsē epi arrōstous cheiras epithēsousin kai kalōs exousin ^19o men oun kurios [iēsous] meta to lalēsai autois anelēmphthē eis ton ouranon kai ekathisen ek dexiōn tou theou ^20ekeinoi de exelthontes ekēruxan pantachou tou kuriou sunergountos kai ton logon bebaiountos dia tōn epakolouthountōn sēmeiōn ]] [[panta de ta parēngelmena tois peri ton petron suntomōs exēngeilan meta de tauta kai autos o iēsous apo anatolēs kai achri duseōs exapesteilen di autōn to ieron kai aphtharton kērugma tēs aiōniou sōtērias]] _________________________________________________________________ Luke _________________________________________________________________ Chapter 1 ^1epeidēper polloi epecheirēsan anataxasthai diēgēsin peri tōn peplērophorēmenōn en ēmin pragmatōn ^2kathōs paredosan ēmin oi ap archēs autoptai kai upēretai genomenoi tou logou ^3edoxen kamoi parēkolouthēkoti anōthen pasin akribōs kathexēs soi grapsai kratiste theophile ^4ina epignōs peri ōn katēchēthēs logōn tēn asphaleian ^5egeneto en tais ēmerais ērōdou basileōs tēs ioudaias iereus tis onomati zacharias ex ephēmerias abia kai gunē autō ek tōn thugaterōn aarōn kai to onoma autēs elisabet ^6ēsan de dikaioi amphoteroi enantion tou theou poreuomenoi en pasais tais entolais kai dikaiōmasin tou kuriou amemptoi ^7kai ouk ēn autois teknon kathoti ēn [ē] elisabet steira kai amphoteroi probebēkotes en tais ēmerais autōn ēsan ^8egeneto de en tō ierateuein auton en tē taxei tēs ephēmerias autou enanti tou theou ^9kata to ethos tēs ierateias elachen tou thumiasai eiselthōn eis ton naon tou kuriou ^10kai pan to plēthos ēn tou laou proseuchomenon exō tē ōra tou thumiamatos ^11ōphthē de autō angelos kuriou estōs ek dexiōn tou thusiastēriou tou thumiamatos ^12kai etarachthē zacharias idōn kai phobos epepesen ep auton ^13eipen de pros auton o angelos mē phobou zacharia dioti eisēkousthē ē deēsis sou kai ē gunē sou elisabet gennēsei uion soi kai kaleseis to onoma autou iōannēn ^14kai estai chara soi kai agalliasis kai polloi epi tē genesei autou charēsontai ^15estai gar megas enōpion kuriou kai oinon kai sikera ou mē piē kai pneumatos agiou plēsthēsetai eti ek koilias mētros autou ^16kai pollous tōn uiōn israēl epistrepsei epi kurion ton theon autōn ^17kai autos proeleusetai enōpion autou en pneumati kai dunamei ēliou epistrepsai kardias paterōn epi tekna kai apeitheis en phronēsei dikaiōn etoimasai kuriō laon kateskeuasmenon ^18kai eipen zacharias pros ton angelon kata ti gnōsomai touto egō gar eimi presbutēs kai ē gunē mou probebēkuia en tais ēmerais autēs ^19kai apokritheis o angelos eipen autō egō eimi gabriēl o parestēkōs enōpion tou theou kai apestalēn lalēsai pros se kai euangelisasthai soi tauta ^20kai idou esē siōpōn kai mē dunamenos lalēsai achri ēs ēmeras genētai tauta anth ōn ouk episteusas tois logois mou oitines plērōthēsontai eis ton kairon autōn ^21kai ēn o laos prosdokōn ton zacharian kai ethaumazon en tō chronizein en tō naō auton ^22exelthōn de ouk edunato lalēsai autois kai epegnōsan oti optasian eōraken en tō naō kai autos ēn dianeuōn autois kai diemenen kōphos ^23kai egeneto ōs eplēsthēsan ai ēmerai tēs leitourgias autou apēlthen eis ton oikon autou ^24meta de tautas tas ēmeras sunelaben elisabet ē gunē autou kai periekruben eautēn mēnas pente legousa ^25oti outōs moi pepoiēken kurios en ēmerais ais epeiden aphelein oneidos mou en anthrōpois ^26en de tō mēni tō ektō apestalē o angelos gabriēl apo tou theou eis polin tēs galilaias ē onoma nazareth ^27pros parthenon emnēsteumenēn andri ō onoma iōsēph ex oikou dauid kai to onoma tēs parthenou mariam ^28kai eiselthōn pros autēn eipen chaire kecharitōmenē o kurios meta sou ^29ē de epi tō logō dietarachthē kai dielogizeto potapos eiē o aspasmos outos ^30kai eipen o angelos autē mē phobou mariam eures gar charin para tō theō ^31kai idou sullēmpsē en gastri kai texē uion kai kaleseis to onoma autou iēsoun ^32outos estai megas kai uios upsistou klēthēsetai kai dōsei autō kurios o theos ton thronon dauid tou patros autou ^33kai basileusei epi ton oikon iakōb eis tous aiōnas kai tēs basileias autou ouk estai telos ^34eipen de mariam pros ton angelon pōs estai touto epei andra ou ginōskō ^35kai apokritheis o angelos eipen autē pneuma agion epeleusetai epi se kai dunamis upsistou episkiasei soi dio kai to gennōmenon agion klēthēsetai uios theou ^36kai idou elisabet ē sungenis sou kai autē suneilēphen uion en gērei autēs kai outos mēn ektos estin autē tē kaloumenē steira ^37oti ouk adunatēsei para tou theou pan rēma ^38eipen de mariam idou ē doulē kuriou genoito moi kata to rēma sou kai apēlthen ap autēs o angelos ^39anastasa de mariam en tais ēmerais tautais eporeuthē eis tēn oreinēn meta spoudēs eis polin iouda ^40kai eisēlthen eis ton oikon zachariou kai ēspasato tēn elisabet ^41kai egeneto ōs ēkousen ton aspasmon tēs marias ē elisabet eskirtēsen to brephos en tē koilia autēs kai eplēsthē pneumatos agiou ē elisabet ^42kai anephōnēsen kraugē megalē kai eipen eulogēmenē su en gunaixin kai eulogēmenos o karpos tēs koilias sou ^43kai pothen moi touto ina elthē ē mētēr tou kuriou mou pros eme ^44idou gar ōs egeneto ē phōnē tou aspasmou sou eis ta ōta mou eskirtēsen en agalliasei to brephos en tē koilia mou ^45kai makaria ē pisteusasa oti estai teleiōsis tois lelalēmenois autē para kuriou ^46kai eipen mariam megalunei ē psuchē mou ton kurion ^47kai ēgalliasen to pneuma mou epi tō theō tō sōtēri mou ^48oti epeblepsen epi tēn tapeinōsin tēs doulēs autou idou gar apo tou nun makariousin me pasai ai geneai ^49oti epoiēsen moi megala o dunatos kai agion to onoma autou ^50kai to eleos autou eis geneas kai geneas tois phoboumenois auton ^51epoiēsen kratos en brachioni autou dieskorpisen uperēphanous dianoia kardias autōn ^52katheilen dunastas apo thronōn kai upsōsen tapeinous ^53peinōntas eneplēsen agathōn kai ploutountas exapesteilen kenous ^54antelabeto israēl paidos autou mnēsthēnai eleous ^55kathōs elalēsen pros tous pateras ēmōn tō abraam kai tō spermati autou eis ton aiōna ^56emeinen de mariam sun autē ōs mēnas treis kai upestrepsen eis ton oikon autēs ^57tē de elisabet eplēsthē o chronos tou tekein autēn kai egennēsen uion ^58kai ēkousan oi perioikoi kai oi sungeneis autēs oti emegalunen kurios to eleos autou met autēs kai sunechairon autē ^59kai egeneto en tē ēmera tē ogdoē ēlthon peritemein to paidion kai ekaloun auto epi tō onomati tou patros autou zacharian ^60kai apokritheisa ē mētēr autou eipen ouchi alla klēthēsetai iōannēs ^61kai eipan pros autēn oti oudeis estin ek tēs sungeneias sou os kaleitai tō onomati toutō ^62eneneuon de tō patri autou to ti an theloi kaleisthai auto ^63kai aitēsas pinakidion egrapsen legōn iōannēs estin onoma autou kai ethaumasan pantes ^64aneōchthē de to stoma autou parachrēma kai ē glōssa autou kai elalei eulogōn ton theon ^65kai egeneto epi pantas phobos tous perioikountas autous kai en olē tē oreinē tēs ioudaias dielaleito panta ta rēmata tauta ^66kai ethento pantes oi akousantes en tē kardia autōn legontes ti ara to paidion touto estai kai gar cheir kuriou ēn met autou ^67kai zacharias o patēr autou eplēsthē pneumatos agiou kai eprophēteusen legōn ^68eulogētos kurios o theos tou israēl oti epeskepsato kai epoiēsen lutrōsin tō laō autou ^69kai ēgeiren keras sōtērias ēmin en oikō dauid paidos autou ^70kathōs elalēsen dia stomatos tōn agiōn ap aiōnos prophētōn autou ^71sōtērian ex echthrōn ēmōn kai ek cheiros pantōn tōn misountōn ēmas ^72poiēsai eleos meta tōn paterōn ēmōn kai mnēsthēnai diathēkēs agias autou ^73orkon on ōmosen pros abraam ton patera ēmōn tou dounai ēmin ^74aphobōs ek cheiros echthrōn rusthentas latreuein autō ^75en osiotēti kai dikaiosunē enōpion autou pasais tais ēmerais ēmōn ^76kai su de paidion prophētēs upsistou klēthēsē proporeusē gar enōpion kuriou etoimasai odous autou ^77tou dounai gnōsin sōtērias tō laō autou en aphesei amartiōn autōn ^78dia splanchna eleous theou ēmōn en ois episkepsetai ēmas anatolē ex upsous ^79epiphanai tois en skotei kai skia thanatou kathēmenois tou kateuthunai tous podas ēmōn eis odon eirēnēs ^80to de paidion ēuxanen kai ekrataiouto pneumati kai ēn en tais erēmois eōs ēmeras anadeixeōs autou pros ton israēl _________________________________________________________________ Chapter 2 ^1egeneto de en tais ēmerais ekeinais exēlthen dogma para kaisaros augoustou apographesthai pasan tēn oikoumenēn ^2autē apographē prōtē egeneto ēgemoneuontos tēs surias kurēniou ^3kai eporeuonto pantes apographesthai ekastos eis tēn eautou polin ^4anebē de kai iōsēph apo tēs galilaias ek poleōs nazareth eis tēn ioudaian eis polin dauid ētis kaleitai bēthleem dia to einai auton ex oikou kai patrias dauid ^5apograpsasthai sun mariam tē emnēsteumenē autō ousē enkuō ^6egeneto de en tō einai autous ekei eplēsthēsan ai ēmerai tou tekein autēn ^7kai eteken ton uion autēs ton prōtotokon kai esparganōsen auton kai aneklinen auton en phatnē dioti ouk ēn autois topos en tō katalumati ^8kai poimenes ēsan en tē chōra tē autē agraulountes kai phulassontes phulakas tēs nuktos epi tēn poimnēn autōn ^9kai angelos kuriou epestē autois kai doxa kuriou perielampsen autous kai ephobēthēsan phobon megan ^10kai eipen autois o angelos mē phobeisthe idou gar euangelizomai umin charan megalēn ētis estai panti tō laō ^11oti etechthē umin sēmeron sōtēr os estin christos kurios en polei dauid ^12kai touto umin sēmeion eurēsete brephos esparganōmenon kai keimenon en phatnē ^13kai exaiphnēs egeneto sun tō angelō plēthos stratias ouraniou ainountōn ton theon kai legontōn ^14doxa en upsistois theō kai epi gēs eirēnē en anthrōpois eudokias ^15kai egeneto ōs apēlthon ap autōn eis ton ouranon oi angeloi oi poimenes elaloun pros allēlous dielthōmen dē eōs bēthleem kai idōmen to rēma touto to gegonos o o kurios egnōrisen ēmin ^16kai ēlthan speusantes kai aneuran tēn te mariam kai ton iōsēph kai to brephos keimenon en tē phatnē ^17idontes de egnōrisan peri tou rēmatos tou lalēthentos autois peri tou paidiou toutou ^18kai pantes oi akousantes ethaumasan peri tōn lalēthentōn upo tōn poimenōn pros autous ^19ē de maria panta sunetērei ta rēmata tauta sumballousa en tē kardia autēs ^20kai upestrepsan oi poimenes doxazontes kai ainountes ton theon epi pasin ois ēkousan kai eidon kathōs elalēthē pros autous ^21kai ote eplēsthēsan ēmerai oktō tou peritemein auton kai eklēthē to onoma autou iēsous to klēthen upo tou angelou pro tou sullēmphthēnai auton en tē koilia ^22kai ote eplēsthēsan ai ēmerai tou katharismou autōn kata ton nomon mōuseōs anēgagon auton eis ierosoluma parastēsai tō kuriō ^23kathōs gegraptai en nomō kuriou oti pan arsen dianoigon mētran agion tō kuriō klēthēsetai ^24kai tou dounai thusian kata to eirēmenon en tō nomō kuriou zeugos trugonōn ē duo nossous peristerōn ^25kai idou anthrōpos ēn en ierousalēm ō onoma sumeōn kai o anthrōpos outos dikaios kai eulabēs prosdechomenos paraklēsin tou israēl kai pneuma ēn agion ep auton ^26kai ēn autō kechrēmatismenon upo tou pneumatos tou agiou mē idein thanaton prin [ē] an idē ton christon kuriou ^27kai ēlthen en tō pneumati eis to ieron kai en tō eisagagein tous goneis to paidion iēsoun tou poiēsai autous kata to eithismenon tou nomou peri autou ^28kai autos edexato auto eis tas ankalas kai eulogēsen ton theon kai eipen ^29nun apolueis ton doulon sou despota kata to rēma sou en eirēnē ^30oti eidon oi ophthalmoi mou to sōtērion sou ^31o ētoimasas kata prosōpon pantōn tōn laōn ^32phōs eis apokalupsin ethnōn kai doxan laou sou israēl ^33kai ēn o patēr autou kai ē mētēr thaumazontes epi tois laloumenois peri autou ^34kai eulogēsen autous sumeōn kai eipen pros mariam tēn mētera autou idou outos keitai eis ptōsin kai anastasin pollōn en tō israēl kai eis sēmeion antilegomenon ^35kai sou autēs tēn psuchēn dieleusetai romphaia opōs an apokaluphthōsin ek pollōn kardiōn dialogismoi ^36kai ēn anna prophētis thugatēr phanouēl ek phulēs asēr autē probebēkuia en ēmerais pollais zēsasa meta andros etē epta apo tēs parthenias autēs ^37kai autē chēra eōs etōn ogdoēkonta tessarōn ē ouk aphistato tou ierou nēsteiais kai deēsesin latreuousa nukta kai ēmeran ^38kai autē tē ōra epistasa anthōmologeito tō theō kai elalei peri autou pasin tois prosdechomenois lutrōsin ierousalēm ^39kai ōs etelesan panta ta kata ton nomon kuriou epestrepsan eis tēn galilaian eis polin eautōn nazareth ^40to de paidion ēuxanen kai ekrataiouto plēroumenon sophia kai charis theou ēn ep auto ^41kai eporeuonto oi goneis autou kat etos eis ierousalēm tē eortē tou pascha ^42kai ote egeneto etōn dōdeka anabainontōn autōn kata to ethos tēs eortēs ^43kai teleiōsantōn tas ēmeras en tō upostrephein autous upemeinen iēsous o pais en ierousalēm kai ouk egnōsan oi goneis autou ^44nomisantes de auton einai en tē sunodia ēlthon ēmeras odon kai anezētoun auton en tois sungeneusin kai tois gnōstois ^45kai mē eurontes upestrepsan eis ierousalēm anazētountes auton ^46kai egeneto meta ēmeras treis euron auton en tō ierō kathezomenon en mesō tōn didaskalōn kai akouonta autōn kai eperōtōnta autous ^47existanto de pantes oi akouontes autou epi tē sunesei kai tais apokrisesin autou ^48kai idontes auton exeplagēsan kai eipen pros auton ē mētēr autou teknon ti epoiēsas ēmin outōs idou o patēr sou kai egō odunōmenoi zētoumen se ^49kai eipen pros autous ti oti ezēteite me ouk ēdeite oti en tois tou patros mou dei einai me ^50kai autoi ou sunēkan to rēma o elalēsen autois ^51kai katebē met autōn kai ēlthen eis nazareth kai ēn upotassomenos autois kai ē mētēr autou dietērei panta ta rēmata en tē kardia autēs ^52kai iēsous proekopten tē sophia kai ēlikia kai chariti para theō kai anthrōpois _________________________________________________________________ Chapter 3 ^1en etei de pentekaidekatō tēs ēgemonias tiberiou kaisaros ēgemoneuontos pontiou pilatou tēs ioudaias kai tetraarchountos tēs galilaias ērōdou philippou de tou adelphou autou tetraarchountos tēs itouraias kai trachōnitidos chōras kai lusaniou tēs abilēnēs tetraarchountos ^2epi archiereōs anna kai kaiapha egeneto rēma theou epi iōannēn ton zachariou uion en tē erēmō ^3kai ēlthen eis pasan perichōron tou iordanou kērussōn baptisma metanoias eis aphesin amartiōn ^4ōs gegraptai en biblō logōn ēsaiou tou prophētou phōnē boōntos en tē erēmō etoimasate tēn odon kuriou eutheias poieite tas tribous autou ^5pasa pharanx plērōthēsetai kai pan oros kai bounos tapeinōthēsetai kai estai ta skolia eis eutheias kai ai tracheiai eis odous leias ^6kai opsetai pasa sarx to sōtērion tou theou ^7elegen oun tois ekporeuomenois ochlois baptisthēnai up autou gennēmata echidnōn tis upedeixen umin phugein apo tēs mellousēs orgēs ^8poiēsate oun karpous axious tēs metanoias kai mē arxēsthe legein en eautois patera echomen ton abraam legō gar umin oti dunatai o theos ek tōn lithōn toutōn egeirai tekna tō abraam ^9ēdē de kai ē axinē pros tēn rizan tōn dendrōn keitai pan oun dendron mē poioun karpon [kalon] ekkoptetai kai eis pur balletai ^10kai epērōtōn auton oi ochloi legontes ti oun poiēsōmen ^11apokritheis de elegen autois o echōn duo chitōnas metadotō tō mē echonti kai o echōn brōmata omoiōs poieitō ^12ēlthon de kai telōnai baptisthēnai kai eipan pros auton didaskale ti poiēsōmen ^13o de eipen pros autous mēden pleon para to diatetagmenon umin prassete ^14epērōtōn de auton kai strateuomenoi legontes ti poiēsōmen kai ēmeis kai eipen autois mēdena diaseisēte mēde sukophantēsēte kai arkeisthe tois opsōniois umōn ^15prosdokōntos de tou laou kai dialogizomenōn pantōn en tais kardiais autōn peri tou iōannou mēpote autos eiē o christos ^16apekrinato legōn pasin o iōannēs egō men udati baptizō umas erchetai de o ischuroteros mou ou ouk eimi ikanos lusai ton imanta tōn upodēmatōn autou autos umas baptisei en pneumati agiō kai puri ^17ou to ptuon en tē cheiri autou diakatharai tēn alōna autou kai sunagagein ton siton eis tēn apothēkēn autou to de achuron katakausei puri asbestō ^18polla men oun kai etera parakalōn euēngelizeto ton laon ^19o de ērōdēs o tetraarchēs elenchomenos up autou peri ērōdiados tēs gunaikos tou adelphou autou kai peri pantōn ōn epoiēsen ponērōn o ērōdēs ^20prosethēken kai touto epi pasin katekleisen ton iōannēn en phulakē ^21egeneto de en tō baptisthēnai apanta ton laon kai iēsou baptisthentos kai proseuchomenou aneōchthēnai ton ouranon ^22kai katabēnai to pneuma to agion sōmatikō eidei ōs peristeran ep auton kai phōnēn ex ouranou genesthai su ei o uios mou o agapētos en soi eudokēsa ^23kai autos ēn iēsous archomenos ōsei etōn triakonta ōn uios ōs enomizeto iōsēph tou ēli ^24tou maththat tou leui tou melchi tou iannai tou iōsēph ^25tou mattathiou tou amōs tou naoum tou esli tou nangai ^26tou maath tou mattathiou tou semein tou iōsēch tou iōda ^27tou iōanan tou rēsa tou zorobabel tou salathiēl tou nēri ^28tou melchi tou addi tou kōsam tou elmadam tou ēr ^29tou iēsou tou eliezer tou iōrim tou maththat tou leui ^30tou sumeōn tou iouda tou iōsēph tou iōnam tou eliakim ^31tou melea tou menna tou mattatha tou natham tou dauid ^32tou iessai tou iōbēd tou boos tou sala tou naassōn ^33tou admin tou arni tou esrōm tou phares tou iouda ^34tou iakōb tou isaak tou abraam tou thara tou nachōr ^35tou serouch tou ragau tou phalek tou eber tou sala ^36tou kainam tou arphaxad tou sēm tou nōe tou lamech ^37tou mathousala tou enōch tou iaret tou maleleēl tou kainam ^38tou enōs tou sēth tou adam tou theou _________________________________________________________________ Chapter 4 ^1iēsous de plērēs pneumatos agiou upestrepsen apo tou iordanou kai ēgeto en tō pneumati en tē erēmō ^2ēmeras tesserakonta peirazomenos upo tou diabolou kai ouk ephagen ouden en tais ēmerais ekeinais kai suntelestheisōn autōn epeinasen ^3eipen de autō o diabolos ei uios ei tou theou eipe tō lithō toutō ina genētai artos ^4kai apekrithē pros auton o iēsous gegraptai oti ouk ep artō monō zēsetai o anthrōpos ^5kai anagagōn auton edeixen autō pasas tas basileias tēs oikoumenēs en stigmē chronou ^6kai eipen autō o diabolos soi dōsō tēn exousian tautēn apasan kai tēn doxan autōn oti emoi paradedotai kai ō ean thelō didōmi autēn ^7su oun ean proskunēsēs enōpion emou estai sou pasa ^8kai apokritheis o iēsous eipen autō gegraptai kurion ton theon sou proskunēseis kai autō monō latreuseis ^9ēgagen de auton eis ierousalēm kai estēsen epi to pterugion tou ierou kai eipen [autō] ei uios ei tou theou bale seauton enteuthen katō ^10gegraptai gar oti tois angelois autou enteleitai peri sou tou diaphulaxai se ^11kai oti epi cheirōn arousin se mēpote proskopsēs pros lithon ton poda sou ^12kai apokritheis eipen autō o iēsous oti eirētai ouk ekpeiraseis kurion ton theon sou ^13kai suntelesas panta peirasmon o diabolos apestē ap autou achri kairou ^14kai upestrepsen o iēsous en tē dunamei tou pneumatos eis tēn galilaian kai phēmē exēlthen kath olēs tēs perichōrou peri autou ^15kai autos edidasken en tais sunagōgais autōn doxazomenos upo pantōn ^16kai ēlthen eis nazara ou ēn tethrammenos kai eisēlthen kata to eiōthos autō en tē ēmera tōn sabbatōn eis tēn sunagōgēn kai anestē anagnōnai ^17kai epedothē autō biblion tou prophētou ēsaiou kai anoixas to biblion euren [ton] topon ou ēn gegrammenon ^18pneuma kuriou ep eme ou eineken echrisen me euangelisasthai ptōchois apestalken me kēruxai aichmalōtois aphesin kai tuphlois anablepsin aposteilai tethrausmenous en aphesei ^19kēruxai eniauton kuriou dekton ^20kai ptuxas to biblion apodous tō upēretē ekathisen kai pantōn oi ophthalmoi en tē sunagōgē ēsan atenizontes autō ^21ērxato de legein pros autous oti sēmeron peplērōtai ē graphē autē en tois ōsin umōn ^22kai pantes emarturoun autō kai ethaumazon epi tois logois tēs charitos tois ekporeuomenois ek tou stomatos autou kai elegon ouchi uios estin iōsēph outos ^23kai eipen pros autous pantōs ereite moi tēn parabolēn tautēn iatre therapeuson seauton osa ēkousamen genomena eis tēn kapharnaoum poiēson kai ōde en tē patridi sou ^24eipen de amēn legō umin oti oudeis prophētēs dektos estin en tē patridi autou ^25ep alētheias de legō umin pollai chērai ēsan en tais ēmerais ēliou en tō israēl ote ekleisthē o ouranos etē tria kai mēnas ex ōs egeneto limos megas epi pasan tēn gēn ^26kai pros oudemian autōn epemphthē ēlias ei mē eis sarepta tēs sidōnias pros gunaika chēran ^27kai polloi leproi ēsan en tō israēl epi elisaiou tou prophētou kai oudeis autōn ekatharisthē ei mē naiman o suros ^28kai eplēsthēsan pantes thumou en tē sunagōgē akouontes tauta ^29kai anastantes exebalon auton exō tēs poleōs kai ēgagon auton eōs ophruos tou orous eph ou ē polis ōkodomēto autōn ōste katakrēmnisai auton ^30autos de dielthōn dia mesou autōn eporeueto ^31kai katēlthen eis kapharnaoum polin tēs galilaias kai ēn didaskōn autous en tois sabbasin ^32kai exeplēssonto epi tē didachē autou oti en exousia ēn o logos autou ^33kai en tē sunagōgē ēn anthrōpos echōn pneuma daimoniou akathartou kai anekraxen phōnē megalē ^34ea ti ēmin kai soi iēsou nazarēne ēlthes apolesai ēmas oida se tis ei o agios tou theou ^35kai epetimēsen autō o iēsous legōn phimōthēti kai exelthe ap autou kai ripsan auton to daimonion eis to meson exēlthen ap autou mēden blapsan auton ^36kai egeneto thambos epi pantas kai sunelaloun pros allēlous legontes tis o logos outos oti en exousia kai dunamei epitassei tois akathartois pneumasin kai exerchontai ^37kai exeporeueto ēchos peri autou eis panta topon tēs perichōrou ^38anastas de apo tēs sunagōgēs eisēlthen eis tēn oikian simōnos penthera de tou simōnos ēn sunechomenē puretō megalō kai ērōtēsan auton peri autēs ^39kai epistas epanō autēs epetimēsen tō puretō kai aphēken autēn parachrēma de anastasa diēkonei autois ^40dunontos de tou ēliou apantes osoi eichon asthenountas nosois poikilais ēgagon autous pros auton o de eni ekastō autōn tas cheiras epititheis etherapeuen autous ^41exērcheto de kai daimonia apo pollōn krazonta kai legonta oti su ei o uios tou theou kai epitimōn ouk eia auta lalein oti ēdeisan ton christon auton einai ^42genomenēs de ēmeras exelthōn eporeuthē eis erēmon topon kai oi ochloi epezētoun auton kai ēlthon eōs autou kai kateichon auton tou mē poreuesthai ap autōn ^43o de eipen pros autous oti kai tais eterais polesin euangelisasthai me dei tēn basileian tou theou oti epi touto apestalēn ^44kai ēn kērussōn eis tas sunagōgas tēs ioudaias _________________________________________________________________ Chapter 5 ^1egeneto de en tō ton ochlon epikeisthai autō kai akouein ton logon tou theou kai autos ēn estōs para tēn limnēn gennēsaret ^2kai eiden ploia duo estōta para tēn limnēn oi de alieis ap autōn apobantes eplunon ta diktua ^3embas de eis en tōn ploiōn o ēn simōnos ērōtēsen auton apo tēs gēs epanagagein oligon kathisas de ek tou ploiou edidasken tous ochlous ^4ōs de epausato lalōn eipen pros ton simōna epanagage eis to bathos kai chalasate ta diktua umōn eis agran ^5kai apokritheis simōn eipen epistata di olēs nuktos kopiasantes ouden elabomen epi de tō rēmati sou chalasō ta diktua ^6kai touto poiēsantes sunekleisan plēthos ichthuōn polu dierrēsseto de ta diktua autōn ^7kai kateneusan tois metochois en tō eterō ploiō tou elthontas sullabesthai autois kai ēlthon kai eplēsan amphotera ta ploia ōste buthizesthai auta ^8idōn de simōn petros prosepesen tois gonasin iēsou legōn exelthe ap emou oti anēr amartōlos eimi kurie ^9thambos gar perieschen auton kai pantas tous sun autō epi tē agra tōn ichthuōn ōn sunelabon ^10omoiōs de kai iakōbon kai iōannēn uious zebedaiou oi ēsan koinōnoi tō simōni kai eipen pros ton simōna iēsous mē phobou apo tou nun anthrōpous esē zōgrōn ^11kai katagagontes ta ploia epi tēn gēn aphentes panta ēkolouthēsan autō ^12kai egeneto en tō einai auton en mia tōn poleōn kai idou anēr plērēs lepras idōn de ton iēsoun pesōn epi prosōpon edeēthē autou legōn kurie ean thelēs dunasai me katharisai ^13kai ekteinas tēn cheira ēpsato autou legōn thelō katharisthēti kai eutheōs ē lepra apēlthen ap autou ^14kai autos parēngeilen autō mēdeni eipein alla apelthōn deixon seauton tō ierei kai prosenenke peri tou katharismou sou kathōs prosetaxen mōusēs eis marturion autois ^15diērcheto de mallon o logos peri autou kai sunērchonto ochloi polloi akouein kai therapeuesthai apo tōn astheneiōn autōn ^16autos de ēn upochōrōn en tais erēmois kai proseuchomenos ^17kai egeneto en mia tōn ēmerōn kai autos ēn didaskōn kai ēsan kathēmenoi pharisaioi kai nomodidaskaloi oi ēsan elēluthotes ek pasēs kōmēs tēs galilaias kai ioudaias kai ierousalēm kai dunamis kuriou ēn eis to iasthai auton ^18kai idou andres pherontes epi klinēs anthrōpon os ēn paralelumenos kai ezētoun auton eisenenkein kai theinai [auton] enōpion autou ^19kai mē eurontes poias eisenenkōsin auton dia ton ochlon anabantes epi to dōma dia tōn keramōn kathēkan auton sun tō klinidiō eis to meson emprosthen tou iēsou ^20kai idōn tēn pistin autōn eipen anthrōpe apheōntai soi ai amartiai sou ^21kai ērxanto dialogizesthai oi grammateis kai oi pharisaioi legontes tis estin outos os lalei blasphēmias tis dunatai amartias apheinai ei mē monos o theos ^22epignous de o iēsous tous dialogismous autōn apokritheis eipen pros autous ti dialogizesthe en tais kardiais umōn ^23ti estin eukopōteron eipein apheōntai soi ai amartiai sou ē eipein egeire kai peripatei ^24ina de eidēte oti o uios tou anthrōpou exousian echei epi tēs gēs aphienai amartias eipen tō paralelumenō soi legō egeire kai aras to klinidion sou poreuou eis ton oikon sou ^25kai parachrēma anastas enōpion autōn aras eph o katekeito apēlthen eis ton oikon autou doxazōn ton theon ^26kai ekstasis elaben apantas kai edoxazon ton theon kai eplēsthēsan phobou legontes oti eidomen paradoxa sēmeron ^27kai meta tauta exēlthen kai etheasato telōnēn onomati leuin kathēmenon epi to telōnion kai eipen autō akolouthei moi ^28kai katalipōn panta anastas ēkolouthei autō ^29kai epoiēsen dochēn megalēn leuis autō en tē oikia autou kai ēn ochlos polus telōnōn kai allōn oi ēsan met autōn katakeimenoi ^30kai egonguzon oi pharisaioi kai oi grammateis autōn pros tous mathētas autou legontes dia ti meta tōn telōnōn kai amartōlōn esthiete kai pinete ^31kai apokritheis [o] iēsous eipen pros autous ou chreian echousin oi ugiainontes iatrou alla oi kakōs echontes ^32ouk elēlutha kalesai dikaious alla amartōlous eis metanoian ^33oi de eipan pros auton oi mathētai iōannou nēsteuousin pukna kai deēseis poiountai omoiōs kai oi tōn pharisaiōn oi de soi esthiousin kai pinousin ^34o de iēsous eipen pros autous mē dunasthe tous uious tou numphōnos en ō o numphios met autōn estin poiēsai nēsteusai ^35eleusontai de ēmerai kai otan aparthē ap autōn o numphios tote nēsteusousin en ekeinais tais ēmerais ^36elegen de kai parabolēn pros autous oti oudeis epiblēma apo imatiou kainou schisas epiballei epi imation palaion ei de mē ge kai to kainon schisei kai tō palaiō ou sumphōnēsei to epiblēma to apo tou kainou ^37kai oudeis ballei oinon neon eis askous palaious ei de mē ge rēxei o oinos o neos tous askous kai autos ekchuthēsetai kai oi askoi apolountai ^38alla oinon neon eis askous kainous blēteon ^39[oudeis piōn palaion thelei neon legei gar o palaios chrēstos estin] _________________________________________________________________ Chapter 6 ^1egeneto de en sabbatō diaporeuesthai auton dia sporimōn kai etillon oi mathētai autou kai ēsthion tous stachuas psōchontes tais chersin ^2tines de tōn pharisaiōn eipan ti poieite o ouk exestin tois sabbasin ^3kai apokritheis pros autous eipen [o] iēsous oude touto anegnōte o epoiēsen dauid ote epeinasen autos kai oi met autou ^4[ōs] eisēlthen eis ton oikon tou theou kai tous artous tēs protheseōs labōn ephagen kai edōken tois met autou ous ouk exestin phagein ei mē monous tous iereis ^5kai elegen autois kurios estin tou sabbatou o uios tou anthrōpou ^6egeneto de en eterō sabbatō eiselthein auton eis tēn sunagōgēn kai didaskein kai ēn anthrōpos ekei kai ē cheir autou ē dexia ēn xēra ^7paretērounto de auton oi grammateis kai oi pharisaioi ei en tō sabbatō therapeuei ina eurōsin katēgorein autou ^8autos de ēdei tous dialogismous autōn eipen de tō andri tō xēran echonti tēn cheira egeire kai stēthi eis to meson kai anastas estē ^9eipen de [o] iēsous pros autous eperōtō umas ei exestin tō sabbatō agathopoiēsai ē kakopoiēsai psuchēn sōsai ē apolesai ^10kai periblepsamenos pantas autous eipen autō ekteinon tēn cheira sou o de epoiēsen kai apekatestathē ē cheir autou ^11autoi de eplēsthēsan anoias kai dielaloun pros allēlous ti an poiēsaien tō iēsou ^12egeneto de en tais ēmerais tautais exelthein auton eis to oros proseuxasthai kai ēn dianuktereuōn en tē proseuchē tou theou ^13kai ote egeneto ēmera prosephōnēsen tous mathētas autou kai eklexamenos ap autōn dōdeka ous kai apostolous ōnomasen ^14simōna on kai ōnomasen petron kai andrean ton adelphon autou kai iakōbon kai iōannēn kai philippon kai bartholomaion ^15kai maththaion kai thōman [kai] iakōbon alphaiou kai simōna ton kaloumenon zēlōtēn ^16kai ioudan iakōbou kai ioudan iskariōth os egeneto prodotēs ^17kai katabas met autōn estē epi topou pedinou kai ochlos polus mathētōn autou kai plēthos polu tou laou apo pasēs tēs ioudaias kai ierousalēm kai tēs paraliou turou kai sidōnos [6 18] oi ēlthon akousai autou kai iathēnai apo tōn nosōn autōn ^18kai oi enochloumenoi apo pneumatōn akathartōn etherapeuonto ^19kai pas o ochlos ezētoun aptesthai autou oti dunamis par autou exērcheto kai iato pantas ^20kai autos eparas tous ophthalmous autou eis tous mathētas autou elegen makarioi oi ptōchoi oti umetera estin ē basileia tou theou ^21makarioi oi peinōntes nun oti chortasthēsesthe makarioi oi klaiontes nun oti gelasete ^22makarioi este otan misēsōsin umas oi anthrōpoi kai otan aphorisōsin umas kai oneidisōsin kai ekbalōsin to onoma umōn ōs ponēron eneka tou uiou tou anthrōpou ^23charēte en ekeinē tē ēmera kai skirtēsate idou gar o misthos umōn polus en tō ouranō kata ta auta gar epoioun tois prophētais oi pateres autōn ^24plēn ouai umin tois plousiois oti apechete tēn paraklēsin umōn ^25ouai umin oi empeplēsmenoi nun oti peinasete ouai oi gelōntes nun oti penthēsete kai klausete ^26ouai otan kalōs umas eipōsin pantes oi anthrōpoi kata ta auta gar epoioun tois pseudoprophētais oi pateres autōn ^27alla umin legō tois akouousin agapate tous echthrous umōn kalōs poieite tois misousin umas ^28eulogeite tous katarōmenous umas proseuchesthe peri tōn epēreazontōn umas ^29tō tuptonti se epi tēn siagona pareche kai tēn allēn kai apo tou airontos sou to imation kai ton chitōna mē kōlusēs ^30panti aitounti se didou kai apo tou airontos ta sa mē apaitei ^31kai kathōs thelete ina poiōsin umin oi anthrōpoi poieite autois omoiōs ^32kai ei agapate tous agapōntas umas poia umin charis estin kai gar oi amartōloi tous agapōntas autous agapōsin ^33kai [gar] ean agathopoiēte tous agathopoiountas umas poia umin charis estin kai oi amartōloi to auto poiousin ^34kai ean danisēte par ōn elpizete labein poia umin charis [estin] kai amartōloi amartōlois danizousin ina apolabōsin ta isa ^35plēn agapate tous echthrous umōn kai agathopoieite kai danizete mēden apelpizontes kai estai o misthos umōn polus kai esesthe uioi upsistou oti autos chrēstos estin epi tous acharistous kai ponērous ^36ginesthe oiktirmones kathōs o patēr umōn oiktirmōn estin ^37kai mē krinete kai ou mē krithēte kai mē katadikazete kai ou mē katadikasthēte apoluete kai apoluthēsesthe ^38didote kai dothēsetai umin metron kalon pepiesmenon sesaleumenon uperekchunnomenon dōsousin eis ton kolpon umōn ō gar metrō metreite antimetrēthēsetai umin ^39eipen de kai parabolēn autois mēti dunatai tuphlos tuphlon odēgein ouchi amphoteroi eis bothunon empesountai ^40ouk estin mathētēs uper ton didaskalon katērtismenos de pas estai ōs o didaskalos autou ^41ti de blepeis to karphos to en tō ophthalmō tou adelphou sou tēn de dokon tēn en tō idiō ophthalmō ou katanoeis ^42pōs dunasai legein tō adelphō sou adelphe aphes ekbalō to karphos to en tō ophthalmō sou autos tēn en tō ophthalmō sou dokon ou blepōn upokrita ekbale prōton tēn dokon ek tou ophthalmou sou kai tote diablepseis to karphos to en tō ophthalmō tou adelphou sou ekbalein ^43ou gar estin dendron kalon poioun karpon sapron oude palin dendron sapron poioun karpon kalon ^44ekaston gar dendron ek tou idiou karpou ginōsketai ou gar ex akanthōn sullegousin suka oude ek batou staphulēn trugōsin ^45o agathos anthrōpos ek tou agathou thēsaurou tēs kardias propherei to agathon kai o ponēros ek tou ponērou propherei to ponēron ek gar perisseumatos kardias lalei to stoma autou ^46ti de me kaleite kurie kurie kai ou poieite a legō ^47pas o erchomenos pros me kai akouōn mou tōn logōn kai poiōn autous upodeixō umin tini estin omoios ^48omoios estin anthrōpō oikodomounti oikian os eskapsen kai ebathunen kai ethēken themelion epi tēn petran plēmmurēs de genomenēs proserēxen o potamos tē oikia ekeinē kai ouk ischusen saleusai autēn dia to kalōs oikodomēsthai autēn ^49o de akousas kai mē poiēsas omoios estin anthrōpō oikodomēsanti oikian epi tēn gēn chōris themeliou ē proserēxen o potamos kai euthus sunepesen kai egeneto to rēgma tēs oikias ekeinēs mega _________________________________________________________________ Chapter 7 ^1epeidē eplērōsen panta ta rēmata autou eis tas akoas tou laou eisēlthen eis kapharnaoum ^2ekatontarchou de tinos doulos kakōs echōn ēmellen teleutan os ēn autō entimos ^3akousas de peri tou iēsou apesteilen pros auton presbuterous tōn ioudaiōn erōtōn auton opōs elthōn diasōsē ton doulon autou ^4oi de paragenomenoi pros ton iēsoun parekaloun auton spoudaiōs legontes oti axios estin ō parexē touto ^5agapa gar to ethnos ēmōn kai tēn sunagōgēn autos ōkodomēsen ēmin ^6o de iēsous eporeueto sun autois ēdē de autou ou makran apechontos apo tēs oikias epempsen philous o ekatontarchēs legōn autō kurie mē skullou ou gar ikanos eimi ina upo tēn stegēn mou eiselthēs ^7dio oude emauton ēxiōsa pros se elthein alla eipe logō kai iathētō o pais mou ^8kai gar egō anthrōpos eimi upo exousian tassomenos echōn up emauton stratiōtas kai legō toutō poreuthēti kai poreuetai kai allō erchou kai erchetai kai tō doulō mou poiēson touto kai poiei ^9akousas de tauta o iēsous ethaumasen auton kai strapheis tō akolouthounti autō ochlō eipen legō umin oude en tō israēl tosautēn pistin euron ^10kai upostrepsantes eis ton oikon oi pemphthentes euron ton doulon ugiainonta ^11kai egeneto en tō exēs eporeuthē eis polin kaloumenēn nain kai suneporeuonto autō oi mathētai autou kai ochlos polus ^12ōs de ēngisen tē pulē tēs poleōs kai idou exekomizeto tethnēkōs monogenēs uios tē mētri autou kai autē ēn chēra kai ochlos tēs poleōs ikanos ēn sun autē ^13kai idōn autēn o kurios esplanchnisthē ep autē kai eipen autē mē klaie ^14kai proselthōn ēpsato tēs sorou oi de bastazontes estēsan kai eipen neaniske soi legō egerthēti ^15kai anekathisen o nekros kai ērxato lalein kai edōken auton tē mētri autou ^16elaben de phobos pantas kai edoxazon ton theon legontes oti prophētēs megas ēgerthē en ēmin kai oti epeskepsato o theos ton laon autou ^17kai exēlthen o logos outos en olē tē ioudaia peri autou kai pasē tē perichōrō ^18kai apēngeilan iōannē oi mathētai autou peri pantōn toutōn ^19kai proskalesamenos duo tinas tōn mathētōn autou o iōannēs epempsen pros ton kurion legōn su ei o erchomenos ē eteron prosdokōmen ^20paragenomenoi de pros auton oi andres eipan iōannēs o baptistēs apesteilen ēmas pros se legōn su ei o erchomenos ē allon prosdokōmen ^21en ekeinē tē ōra etherapeusen pollous apo nosōn kai mastigōn kai pneumatōn ponērōn kai tuphlois pollois echarisato blepein ^22kai apokritheis eipen autois poreuthentes apangeilate iōannē a eidete kai ēkousate tuphloi anablepousin chōloi peripatousin leproi katharizontai kai kōphoi akouousin nekroi egeirontai ptōchoi euangelizontai ^23kai makarios estin os ean mē skandalisthē en emoi ^24apelthontōn de tōn angelōn iōannou ērxato legein pros tous ochlous peri iōannou ti exēlthate eis tēn erēmon theasasthai kalamon upo anemou saleuomenon ^25alla ti exēlthate idein anthrōpon en malakois imatiois ēmphiesmenon idou oi en imatismō endoxō kai truphē uparchontes en tois basileiois eisin ^26alla ti exēlthate idein prophētēn nai legō umin kai perissoteron prophētou ^27outos estin peri ou gegraptai idou apostellō ton angelon mou pro prosōpou sou os kataskeuasei tēn odon sou emprosthen sou ^28legō umin meizōn en gennētois gunaikōn iōannou oudeis estin o de mikroteros en tē basileia tou theou meizōn autou estin ^29kai pas o laos akousas kai oi telōnai edikaiōsan ton theon baptisthentes to baptisma iōannou ^30oi de pharisaioi kai oi nomikoi tēn boulēn tou theou ēthetēsan eis eautous mē baptisthentes up autou ^31tini oun omoiōsō tous anthrōpous tēs geneas tautēs kai tini eisin omoioi ^32omoioi eisin paidiois tois en agora kathēmenois kai prosphōnousin allēlois a legei ēulēsamen umin kai ouk ōrchēsasthe ethrēnēsamen kai ouk eklausate ^33elēluthen gar iōannēs o baptistēs mē esthiōn arton mēte pinōn oinon kai legete daimonion echei ^34elēluthen o uios tou anthrōpou esthiōn kai pinōn kai legete idou anthrōpos phagos kai oinopotēs philos telōnōn kai amartōlōn ^35kai edikaiōthē ē sophia apo pantōn tōn teknōn autēs ^36ērōta de tis auton tōn pharisaiōn ina phagē met autou kai eiselthōn eis ton oikon tou pharisaiou kateklithē ^37kai idou gunē ētis ēn en tē polei amartōlos kai epignousa oti katakeitai en tē oikia tou pharisaiou komisasa alabastron murou ^38kai stasa opisō para tous podas autou klaiousa tois dakrusin ērxato brechein tous podas autou kai tais thrixin tēs kephalēs autēs exemassen kai katephilei tous podas autou kai ēleiphen tō murō ^39idōn de o pharisaios o kalesas auton eipen en eautō legōn outos ei ēn [o] prophētēs eginōsken an tis kai potapē ē gunē ētis aptetai autou oti amartōlos estin ^40kai apokritheis o iēsous eipen pros auton simōn echō soi ti eipein o de didaskale eipe phēsin ^41duo chreopheiletai ēsan danistē tini o eis ōpheilen dēnaria pentakosia o de eteros pentēkonta ^42mē echontōn autōn apodounai amphoterois echarisato tis oun autōn pleion agapēsei auton ^43apokritheis simōn eipen upolambanō oti ō to pleion echarisato o de eipen autō orthōs ekrinas ^44kai strapheis pros tēn gunaika tō simōni ephē blepeis tautēn tēn gunaika eisēlthon sou eis tēn oikian udōr moi epi podas ouk edōkas autē de tois dakrusin ebrexen mou tous podas kai tais thrixin autēs exemaxen ^45philēma moi ouk edōkas autē de aph ēs eisēlthon ou dielipen kataphilousa mou tous podas ^46elaiō tēn kephalēn mou ouk ēleipsas autē de murō ēleipsen tous podas mou ^47ou charin legō soi apheōntai ai amartiai autēs ai pollai oti ēgapēsen polu ō de oligon aphietai oligon agapa ^48eipen de autē apheōntai sou ai amartiai ^49kai ērxanto oi sunanakeimenoi legein en eautois tis outos estin os kai amartias aphiēsin ^50eipen de pros tēn gunaika ē pistis sou sesōken se poreuou eis eirēnēn _________________________________________________________________ Chapter 8 ^1kai egeneto en tō kathexēs kai autos diōdeuen kata polin kai kōmēn kērussōn kai euangelizomenos tēn basileian tou theou kai oi dōdeka sun autō ^2kai gunaikes tines ai ēsan tetherapeumenai apo pneumatōn ponērōn kai astheneiōn maria ē kaloumenē magdalēnē aph ēs daimonia epta exelēluthei ^3kai iōanna gunē chouza epitropou ērōdou kai sousanna kai eterai pollai aitines diēkonoun autois ek tōn uparchontōn autais ^4suniontos de ochlou pollou kai tōn kata polin epiporeuomenōn pros auton eipen dia parabolēs ^5exēlthen o speirōn tou speirai ton sporon autou kai en tō speirein auton o men epesen para tēn odon kai katepatēthē kai ta peteina tou ouranou katephagen auto ^6kai eteron katepesen epi tēn petran kai phuen exēranthē dia to mē echein ikmada ^7kai eteron epesen en mesō tōn akanthōn kai sumphueisai ai akanthai apepnixan auto ^8kai eteron epesen eis tēn gēn tēn agathēn kai phuen epoiēsen karpon ekatontaplasiona tauta legōn ephōnei o echōn ōta akouein akouetō ^9epērōtōn de auton oi mathētai autou tis autē eiē ē parabolē ^10o de eipen umin dedotai gnōnai ta mustēria tēs basileias tou theou tois de loipois en parabolais ina blepontes mē blepōsin kai akouontes mē suniōsin ^11estin de autē ē parabolē o sporos estin o logos tou theou ^12oi de para tēn odon eisin oi akousantes eita erchetai o diabolos kai airei ton logon apo tēs kardias autōn ina mē pisteusantes sōthōsin ^13oi de epi tēs petras oi otan akousōsin meta charas dechontai ton logon kai outoi rizan ouk echousin oi pros kairon pisteuousin kai en kairō peirasmou aphistantai ^14to de eis tas akanthas peson outoi eisin oi akousantes kai upo merimnōn kai ploutou kai ēdonōn tou biou poreuomenoi sumpnigontai kai ou telesphorousin ^15to de en tē kalē gē outoi eisin oitines en kardia kalē kai agathē akousantes ton logon katechousin kai karpophorousin en upomonē ^16oudeis de luchnon apsas kaluptei auton skeuei ē upokatō klinēs tithēsin all epi luchnias tithēsin ina oi eisporeuomenoi blepōsin to phōs ^17ou gar estin krupton o ou phaneron genēsetai oude apokruphon o ou mē gnōsthē kai eis phaneron elthē ^18blepete oun pōs akouete os an gar echē dothēsetai autō kai os an mē echē kai o dokei echein arthēsetai ap autou ^19paregeneto de pros auton ē mētēr kai oi adelphoi autou kai ouk ēdunanto suntuchein autō dia ton ochlon ^20apēngelē de autō ē mētēr sou kai oi adelphoi sou estēkasin exō idein thelontes se ^21o de apokritheis eipen pros autous mētēr mou kai adelphoi mou outoi eisin oi ton logon tou theou akouontes kai poiountes ^22egeneto de en mia tōn ēmerōn kai autos enebē eis ploion kai oi mathētai autou kai eipen pros autous dielthōmen eis to peran tēs limnēs kai anēchthēsan ^23pleontōn de autōn aphupnōsen kai katebē lailaps anemou eis tēn limnēn kai suneplērounto kai ekinduneuon ^24proselthontes de diēgeiran auton legontes epistata epistata apollumetha o de diegertheis epetimēsen tō anemō kai tō kludōni tou udatos kai epausanto kai egeneto galēnē ^25eipen de autois pou ē pistis umōn phobēthentes de ethaumasan legontes pros allēlous tis ara outos estin oti kai tois anemois epitassei kai tō udati kai upakouousin autō ^26kai katepleusan eis tēn chōran tōn gerasēnōn ētis estin antipera tēs galilaias ^27exelthonti de autō epi tēn gēn upēntēsen anēr tis ek tēs poleōs echōn daimonia kai chronō ikanō ouk enedusato imation kai en oikia ouk emenen all en tois mnēmasin ^28idōn de ton iēsoun anakraxas prosepesen autō kai phōnē megalē eipen ti emoi kai soi iēsou uie [tou theou] tou upsistou deomai sou mē me basanisēs ^29parēngellen gar tō pneumati tō akathartō exelthein apo tou anthrōpou pollois gar chronois sunērpakei auton kai edesmeueto alusesin kai pedais phulassomenos kai diarrēssōn ta desma ēlauneto apo tou daimoniou eis tas erēmous ^30epērōtēsen de auton o iēsous ti soi onoma estin o de eipen legiōn oti eisēlthen daimonia polla eis auton ^31kai parekaloun auton ina mē epitaxē autois eis tēn abusson apelthein ^32ēn de ekei agelē choirōn ikanōn boskomenē en tō orei kai parekalesan auton ina epitrepsē autois eis ekeinous eiselthein kai epetrepsen autois ^33exelthonta de ta daimonia apo tou anthrōpou eisēlthon eis tous choirous kai ōrmēsen ē agelē kata tou krēmnou eis tēn limnēn kai apepnigē ^34idontes de oi boskontes to gegonos ephugon kai apēngeilan eis tēn polin kai eis tous agrous ^35exēlthon de idein to gegonos kai ēlthon pros ton iēsoun kai euron kathēmenon ton anthrōpon aph ou ta daimonia exēlthen imatismenon kai sōphronounta para tous podas [tou] iēsou kai ephobēthēsan ^36apēngeilan de autois oi idontes pōs esōthē o daimonistheis ^37kai ērōtēsen auton apan to plēthos tēs perichōrou tōn gerasēnōn apelthein ap autōn oti phobō megalō suneichonto autos de embas eis ploion upestrepsen ^38edeito de autou o anēr aph ou exelēluthei ta daimonia einai sun autō apelusen de auton legōn ^39upostrephe eis ton oikon sou kai diēgou osa soi epoiēsen o theos kai apēlthen kath olēn tēn polin kērussōn osa epoiēsen autō o iēsous ^40en de tō upostrephein ton iēsoun apedexato auton o ochlos ēsan gar pantes prosdokōntes auton ^41kai idou ēlthen anēr ō onoma iairos kai outos archōn tēs sunagōgēs upērchen kai pesōn para tous podas iēsou parekalei auton eiselthein eis ton oikon autou ^42oti thugatēr monogenēs ēn autō ōs etōn dōdeka kai autē apethnēsken en de tō upagein auton oi ochloi sunepnigon auton ^43kai gunē ousa en rusei aimatos apo etōn dōdeka ētis ouk ischusen ap oudenos therapeuthēnai ^44proselthousa opisthen ēpsato tou kraspedou tou imatiou autou kai parachrēma estē ē rusis tou aimatos autēs ^45kai eipen o iēsous tis o apsamenos mou arnoumenōn de pantōn eipen o petros epistata oi ochloi sunechousin se kai apothlibousin ^46o de iēsous eipen ēpsato mou tis egō gar egnōn dunamin exelēluthuian ap emou ^47idousa de ē gunē oti ouk elathen tremousa ēlthen kai prospesousa autō di ēn aitian ēpsato autou apēngeilen enōpion pantos tou laou kai ōs iathē parachrēma ^48o de eipen autē thugatēr ē pistis sou sesōken se poreuou eis eirēnēn ^49eti autou lalountos erchetai tis para tou archisunagōgou legōn oti tethnēken ē thugatēr sou mēketi skulle ton didaskalon ^50o de iēsous akousas apekrithē autō mē phobou monon pisteuson kai sōthēsetai ^51elthōn de eis tēn oikian ouk aphēken eiselthein tina sun autō ei mē petron kai iōannēn kai iakōbon kai ton patera tēs paidos kai tēn mētera ^52eklaion de pantes kai ekoptonto autēn o de eipen mē klaiete ou gar apethanen alla katheudei ^53kai kategelōn autou eidotes oti apethanen ^54autos de kratēsas tēs cheiros autēs ephōnēsen legōn ē pais egeire ^55kai epestrepsen to pneuma autēs kai anestē parachrēma kai dietaxen autē dothēnai phagein ^56kai exestēsan oi goneis autēs o de parēngeilen autois mēdeni eipein to gegonos _________________________________________________________________ Chapter 9 ^1sunkalesamenos de tous dōdeka edōken autois dunamin kai exousian epi panta ta daimonia kai nosous therapeuein ^2kai apesteilen autous kērussein tēn basileian tou theou kai iasthai ^3kai eipen pros autous mēden airete eis tēn odon mēte rabdon mēte pēran mēte arton mēte argurion mēte duo chitōnas echein ^4kai eis ēn an oikian eiselthēte ekei menete kai ekeithen exerchesthe ^5kai osoi an mē dechōntai umas exerchomenoi apo tēs poleōs ekeinēs ton koniorton apo tōn podōn umōn apotinassete eis marturion ep autous ^6exerchomenoi de diērchonto kata tas kōmas euangelizomenoi kai therapeuontes pantachou ^7ēkousen de ērōdēs o tetraarchēs ta ginomena panta kai diēporei dia to legesthai upo tinōn oti iōannēs ēgerthē ek nekrōn ^8upo tinōn de oti ēlias ephanē allōn de oti prophētēs tis tōn archaiōn anestē ^9eipen de [o] ērōdēs iōannēn egō apekephalisa tis de estin outos peri ou akouō toiauta kai ezētei idein auton ^10kai upostrepsantes oi apostoloi diēgēsanto autō osa epoiēsan kai paralabōn autous upechōrēsen kat idian eis polin kaloumenēn bēthsaida ^11oi de ochloi gnontes ēkolouthēsan autō kai apodexamenos autous elalei autois peri tēs basileias tou theou kai tous chreian echontas therapeias iato ^12ē de ēmera ērxato klinein proselthontes de oi dōdeka eipan autō apoluson ton ochlon ina poreuthentes eis tas kuklō kōmas kai agrous katalusōsin kai eurōsin episitismon oti ōde en erēmō topō esmen ^13eipen de pros autous dote autois phagein umeis oi de eipan ouk eisin ēmin pleion ē artoi pente kai ichthues duo ei mēti poreuthentes ēmeis agorasōmen eis panta ton laon touton brōmata ^14ēsan gar ōsei andres pentakischilioi eipen de pros tous mathētas autou kataklinate autous klisias ōsei ana pentēkonta ^15kai epoiēsan outōs kai kateklinan apantas ^16labōn de tous pente artous kai tous duo ichthuas anablepsas eis ton ouranon eulogēsen autous kai kateklasen kai edidou tois mathētais paratheinai tō ochlō ^17kai ephagon kai echortasthēsan pantes kai ērthē to perisseusan autois klasmatōn kophinoi dōdeka ^18kai egeneto en tō einai auton proseuchomenon kata monas sunēsan autō oi mathētai kai epērōtēsen autous legōn tina me oi ochloi legousin einai ^19oi de apokrithentes eipan iōannēn ton baptistēn alloi de ēlian alloi de oti prophētēs tis tōn archaiōn anestē ^20eipen de autois umeis de tina me legete einai petros de apokritheis eipen ton christon tou theou ^21o de epitimēsas autois parēngeilen mēdeni legein touto ^22eipōn oti dei ton uion tou anthrōpou polla pathein kai apodokimasthēnai apo tōn presbuterōn kai archiereōn kai grammateōn kai apoktanthēnai kai tē tritē ēmera egerthēnai ^23elegen de pros pantas ei tis thelei opisō mou erchesthai arnēsasthō eauton kai aratō ton stauron autou kath ēmeran kai akoloutheitō moi ^24os gar an thelē tēn psuchēn autou sōsai apolesei autēn os d an apolesē tēn psuchēn autou eneken emou outos sōsei autēn ^25ti gar ōpheleitai anthrōpos kerdēsas ton kosmon olon eauton de apolesas ē zēmiōtheis ^26os gar an epaischunthē me kai tous emous logous touton o uios tou anthrōpou epaischunthēsetai otan elthē en tē doxē autou kai tou patros kai tōn agiōn angelōn ^27legō de umin alēthōs eisin tines tōn autou estēkotōn oi ou mē geusōntai thanatou eōs an idōsin tēn basileian tou theou ^28egeneto de meta tous logous toutous ōsei ēmerai oktō paralabōn petron kai iōannēn kai iakōbon anebē eis to oros proseuxasthai ^29kai egeneto en tō proseuchesthai auton to eidos tou prosōpou autou eteron kai o imatismos autou leukos exastraptōn ^30kai idou andres duo sunelaloun autō oitines ēsan mōusēs kai ēlias ^31oi ophthentes en doxē elegon tēn exodon autou ēn ēmellen plēroun en ierousalēm ^32o de petros kai oi sun autō ēsan bebarēmenoi upnō diagrēgorēsantes de eidon tēn doxan autou kai tous duo andras tous sunestōtas autō ^33kai egeneto en tō diachōrizesthai autous ap autou eipen o petros pros ton iēsoun epistata kalon estin ēmas ōde einai kai poiēsōmen skēnas treis mian soi kai mian mōusei kai mian ēlia mē eidōs o legei ^34tauta de autou legontos egeneto nephelē kai epeskiazen autous ephobēthēsan de en tō eiselthein autous eis tēn nephelēn ^35kai phōnē egeneto ek tēs nephelēs legousa outos estin o uios mou o eklelegmenos autou akouete ^36kai en tō genesthai tēn phōnēn eurethē iēsous monos kai autoi esigēsan kai oudeni apēngeilan en ekeinais tais ēmerais ouden ōn eōrakan ^37egeneto de tē exēs ēmera katelthontōn autōn apo tou orous sunēntēsen autō ochlos polus ^38kai idou anēr apo tou ochlou eboēsen legōn didaskale deomai sou epiblepsai epi ton uion mou oti monogenēs moi estin ^39kai idou pneuma lambanei auton kai exaiphnēs krazei kai sparassei auton meta aphrou kai molis apochōrei ap autou suntribon auton ^40kai edeēthēn tōn mathētōn sou ina ekbalōsin auto kai ouk ēdunēthēsan ^41apokritheis de o iēsous eipen ō genea apistos kai diestrammenē eōs pote esomai pros umas kai anexomai umōn prosagage ōde ton uion sou ^42eti de proserchomenou autou errēxen auton to daimonion kai sunesparaxen epetimēsen de o iēsous tō pneumati tō akathartō kai iasato ton paida kai apedōken auton tō patri autou ^43exeplēssonto de pantes epi tē megaleiotēti tou theou pantōn de thaumazontōn epi pasin ois epoiei eipen pros tous mathētas autou ^44thesthe umeis eis ta ōta umōn tous logous toutous o gar uios tou anthrōpou mellei paradidosthai eis cheiras anthrōpōn ^45oi de ēgnooun to rēma touto kai ēn parakekalummenon ap autōn ina mē aisthōntai auto kai ephobounto erōtēsai auton peri tou rēmatos toutou ^46eisēlthen de dialogismos en autois to tis an eiē meizōn autōn ^47o de iēsous eidōs ton dialogismon tēs kardias autōn epilabomenos paidion estēsen auto par eautō ^48kai eipen autois os ean dexētai touto to paidion epi tō onomati mou eme dechetai kai os an eme dexētai dechetai ton aposteilanta me o gar mikroteros en pasin umin uparchōn outos estin megas ^49apokritheis de iōannēs eipen epistata eidomen tina en tō onomati sou ekballonta daimonia kai ekōluomen auton oti ouk akolouthei meth ēmōn ^50eipen de pros auton iēsous mē kōluete os gar ouk estin kath umōn uper umōn estin ^51egeneto de en tō sumplērousthai tas ēmeras tēs analēmpseōs autou kai autos to prosōpon estērisen tou poreuesthai eis ierousalēm ^52kai apesteilen angelous pro prosōpou autou kai poreuthentes eisēlthon eis kōmēn samaritōn ōs etoimasai autō ^53kai ouk edexanto auton oti to prosōpon autou ēn poreuomenon eis ierousalēm ^54idontes de oi mathētai iakōbos kai iōannēs eipan kurie theleis eipōmen pur katabēnai apo tou ouranou kai analōsai autous ^55strapheis de epetimēsen autois ^56kai eporeuthēsan eis eteran kōmēn ^57kai poreuomenōn autōn en tē odō eipen tis pros auton akolouthēsō soi opou ean aperchē ^58kai eipen autō [o] iēsous ai alōpekes phōleous echousin kai ta peteina tou ouranou kataskēnōseis o de uios tou anthrōpou ouk echei pou tēn kephalēn klinē ^59eipen de pros eteron akolouthei moi o de eipen epitrepson moi prōton apelthonti thapsai ton patera mou ^60eipen de autō aphes tous nekrous thapsai tous eautōn nekrous su de apelthōn diangelle tēn basileian tou theou ^61eipen de kai eteros akolouthēsō soi kurie prōton de epitrepson moi apotaxasthai tois eis ton oikon mou ^62eipen de [pros auton] o iēsous oudeis epibalōn tēn cheira ep arotron kai blepōn eis ta opisō euthetos estin tē basileia tou theou _________________________________________________________________ Chapter 10 ^1meta de tauta anedeixen o kurios eterous ebdomēkonta [duo] kai apesteilen autous ana duo [duo] pro prosōpou autou eis pasan polin kai topon ou ēmellen autos erchesthai ^2elegen de pros autous o men therismos polus oi de ergatai oligoi deēthēte oun tou kuriou tou therismou opōs ergatas ekbalē eis ton therismon autou ^3upagete idou apostellō umas ōs arnas en mesō lukōn ^4mē bastazete ballantion mē pēran mē upodēmata kai mēdena kata tēn odon aspasēsthe ^5eis ēn d an eiselthēte oikian prōton legete eirēnē tō oikō toutō ^6kai ean ekei ē uios eirēnēs epanapaēsetai ep auton ē eirēnē umōn ei de mē ge eph umas anakampsei ^7en autē de tē oikia menete esthiontes kai pinontes ta par autōn axios gar o ergatēs tou misthou autou mē metabainete ex oikias eis oikian ^8kai eis ēn an polin eiserchēsthe kai dechōntai umas esthiete ta paratithemena umin ^9kai therapeuete tous en autē astheneis kai legete autois ēngiken eph umas ē basileia tou theou ^10eis ēn d an polin eiselthēte kai mē dechōntai umas exelthontes eis tas plateias autēs eipate ^11kai ton koniorton ton kollēthenta ēmin ek tēs poleōs umōn eis tous podas apomassometha umin plēn touto ginōskete oti ēngiken ē basileia tou theou ^12legō umin oti sodomois en tē ēmera ekeinē anektoteron estai ē tē polei ekeinē ^13ouai soi chorazin ouai soi bēthsaida oti ei en turō kai sidōni egenēthēsan ai dunameis ai genomenai en umin palai an en sakkō kai spodō kathēmenoi metenoēsan ^14plēn turō kai sidōni anektoteron estai en tē krisei ē umin ^15kai su kapharnaoum mē eōs ouranou upsōthēsē eōs tou adou katabēsē ^16o akouōn umōn emou akouei kai o athetōn umas eme athetei o de eme athetōn athetei ton aposteilanta me ^17upestrepsan de oi ebdomēkonta [duo] meta charas legontes kurie kai ta daimonia upotassetai ēmin en tō onomati sou ^18eipen de autois etheōroun ton satanan ōs astrapēn ek tou ouranou pesonta ^19idou dedōka umin tēn exousian tou patein epanō opheōn kai skorpiōn kai epi pasan tēn dunamin tou echthrou kai ouden umas ou mē adikēsei ^20plēn en toutō mē chairete oti ta pneumata umin upotassetai chairete de oti ta onomata umōn engegraptai en tois ouranois ^21en autē tē ōra ēgalliasato tō pneumati tō agiō kai eipen exomologoumai soi pater kurie tou ouranou kai tēs gēs oti apekrupsas tauta apo sophōn kai sunetōn kai apekalupsas auta nēpiois nai o patēr oti outōs eudokia egeneto emprosthen sou ^22panta moi paredothē upo tou patros mou kai oudeis ginōskei tis estin o uios ei mē o patēr kai tis estin o patēr ei mē o uios kai ō ean boulētai o uios apokalupsai ^23kai strapheis pros tous mathētas kat idian eipen makarioi oi ophthalmoi oi blepontes a blepete ^24legō gar umin oti polloi prophētai kai basileis ēthelēsan idein a umeis blepete kai ouk eidan kai akousai a akouete kai ouk ēkousan ^25kai idou nomikos tis anestē ekpeirazōn auton legōn didaskale ti poiēsas zōēn aiōnion klēronomēsō ^26o de eipen pros auton en tō nomō ti gegraptai pōs anaginōskeis ^27o de apokritheis eipen agapēseis kurion ton theon sou ex olēs kardias sou kai en olē tē psuchē sou kai en olē tē ischui sou kai en olē tē dianoia sou kai ton plēsion sou ōs seauton ^28eipen de autō orthōs apekrithēs touto poiei kai zēsē ^29o de thelōn dikaiōsai eauton eipen pros ton iēsoun kai tis estin mou plēsion ^30upolabōn o iēsous eipen anthrōpos tis katebainen apo ierousalēm eis ierichō kai lēstais periepesen oi kai ekdusantes auton kai plēgas epithentes apēlthon aphentes ēmithanē ^31kata sunkurian de iereus tis katebainen [en] tē odō ekeinē kai idōn auton antiparēlthen ^32omoiōs de kai leuitēs kata ton topon elthōn kai idōn antiparēlthen ^33samaritēs de tis odeuōn ēlthen kat auton kai idōn esplanchnisthē ^34kai proselthōn katedēsen ta traumata autou epicheōn elaion kai oinon epibibasas de auton epi to idion ktēnos ēgagen auton eis pandocheion kai epemelēthē autou ^35kai epi tēn aurion ekbalōn duo dēnaria edōken tō pandochei kai eipen epimelēthēti autou kai o ti an prosdapanēsēs egō en tō epanerchesthai me apodōsō soi ^36tis toutōn tōn triōn plēsion dokei soi gegonenai tou empesontos eis tous lēstas ^37o de eipen o poiēsas to eleos met autou eipen de autō [o] iēsous poreuou kai su poiei omoiōs ^38en de tō poreuesthai autous autos eisēlthen eis kōmēn tina gunē de tis onomati martha upedexato auton eis tēn oikian ^39kai tēde ēn adelphē kaloumenē mariam [ē] kai parakathestheisa pros tous podas tou kuriou ēkouen ton logon autou ^40ē de martha periespato peri pollēn diakonian epistasa de eipen kurie ou melei soi oti ē adelphē mou monēn me kateleipen diakonein eipon oun autē ina moi sunantilabētai ^41apokritheis de eipen autē o kurios martha martha merimnas kai thorubazē peri polla ^42oligōn de estin chreia ē enos mariam gar tēn agathēn merida exelexato ētis ouk aphairethēsetai autēs _________________________________________________________________ Chapter 11 ^1kai egeneto en tō einai auton en topō tini proseuchomenon ōs epausato eipen tis tōn mathētōn autou pros auton kurie didaxon ēmas proseuchesthai kathōs kai iōannēs edidaxen tous mathētas autou ^2eipen de autois otan proseuchēsthe legete pater agiasthētō to onoma sou elthetō ē basileia sou ^3ton arton ēmōn ton epiousion didou ēmin to kath ēmeran ^4kai aphes ēmin tas amartias ēmōn kai gar autoi aphiomen panti opheilonti ēmin kai mē eisenenkēs ēmas eis peirasmon ^5kai eipen pros autous tis ex umōn exei philon kai poreusetai pros auton mesonuktiou kai eipē autō phile chrēson moi treis artous ^6epeidē philos mou paregeneto ex odou pros me kai ouk echō o parathēsō autō ^7kakeinos esōthen apokritheis eipē mē moi kopous pareche ēdē ē thura kekleistai kai ta paidia mou met emou eis tēn koitēn eisin ou dunamai anastas dounai soi ^8legō umin ei kai ou dōsei autō anastas dia to einai philon autou dia ge tēn anaideian autou egertheis dōsei autō osōn chrēzei ^9kagō umin legō aiteite kai dothēsetai umin zēteite kai eurēsete krouete kai anoigēsetai umin ^10pas gar o aitōn lambanei kai o zētōn euriskei kai tō krouonti anoigēsetai ^11tina de ex umōn ton patera aitēsei o uios ichthun mē anti ichthuos ophin autō epidōsei ^12ē kai aitēsei ōon epidōsei autō skorpion ^13ei oun umeis ponēroi uparchontes oidate domata agatha didonai tois teknois umōn posō mallon o patēr [o] ex ouranou dōsei pneuma agion tois aitousin auton ^14kai ēn ekballōn daimonion kōphon egeneto de tou daimoniou exelthontos elalēsen o kōphos kai ethaumasan oi ochloi ^15tines de ex autōn eipon en beelzeboul tō archonti tōn daimoniōn ekballei ta daimonia ^16eteroi de peirazontes sēmeion ex ouranou ezētoun par autou ^17autos de eidōs autōn ta dianoēmata eipen autois pasa basileia eph eautēn diameristheisa erēmoutai kai oikos epi oikon piptei ^18ei de kai o satanas eph eauton diemeristhē pōs stathēsetai ē basileia autou oti legete en beelzeboul ekballein me ta daimonia ^19ei de egō en beelzeboul ekballō ta daimonia oi uioi umōn en tini ekballousin dia touto autoi umōn kritai esontai ^20ei de en daktulō theou [egō] ekballō ta daimonia ara ephthasen eph umas ē basileia tou theou ^21otan o ischuros kathōplismenos phulassē tēn eautou aulēn en eirēnē estin ta uparchonta autou ^22epan de ischuroteros autou epelthōn nikēsē auton tēn panoplian autou airei eph ē epepoithei kai ta skula autou diadidōsin ^23o mē ōn met emou kat emou estin kai o mē sunagōn met emou skorpizei ^24otan to akatharton pneuma exelthē apo tou anthrōpou dierchetai di anudrōn topōn zētoun anapausin kai mē euriskon [tote] legei upostrepsō eis ton oikon mou othen exēlthon ^25kai elthon euriskei [scholazonta] sesarōmenon kai kekosmēmenon ^26tote poreuetai kai paralambanei etera pneumata ponērotera eautou epta kai eiselthonta katoikei ekei kai ginetai ta eschata tou anthrōpou ekeinou cheirona tōn prōtōn ^27egeneto de en tō legein auton tauta eparasa tis phōnēn gunē ek tou ochlou eipen autō makaria ē koilia ē bastasasa se kai mastoi ous ethēlasas ^28autos de eipen menoun makarioi oi akouontes ton logon tou theou kai phulassontes ^29tōn de ochlōn epathroizomenōn ērxato legein ē genea autē genea ponēra estin sēmeion zētei kai sēmeion ou dothēsetai autē ei mē to sēmeion iōna ^30kathōs gar egeneto [o] iōnas tois nineuitais sēmeion outōs estai kai o uios tou anthrōpou tē genea tautē ^31basilissa notou egerthēsetai en tē krisei meta tōn andrōn tēs geneas tautēs kai katakrinei autous oti ēlthen ek tōn peratōn tēs gēs akousai tēn sophian solomōnos kai idou pleion solomōnos ōde ^32andres nineuitai anastēsontai en tē krisei meta tēs geneas tautēs kai katakrinousin autēn oti metenoēsan eis to kērugma iōna kai idou pleion iōna ōde ^33oudeis luchnon apsas eis kruptēn tithēsin oude upo ton modion all epi tēn luchnian ina oi eisporeuomenoi to phōs blepōsin ^34o luchnos tou sōmatos estin o ophthalmos sou otan o ophthalmos sou aplous ē kai olon to sōma sou phōteinon estin epan de ponēros ē kai to sōma sou skoteinon ^35skopei oun mē to phōs to en soi skotos estin ^36ei oun to sōma sou olon phōteinon mē echon meros ti skoteinon estai phōteinon olon ōs otan o luchnos tē astrapē phōtizē se ^37en de tō lalēsai erōta auton pharisaios opōs aristēsē par autō eiselthōn de anepesen ^38o de pharisaios idōn ethaumasen oti ou prōton ebaptisthē pro tou aristou ^39eipen de o kurios pros auton nun umeis oi pharisaioi to exōthen tou potēriou kai tou pinakos katharizete to de esōthen umōn gemei arpagēs kai ponērias ^40aphrones ouch o poiēsas to exōthen kai to esōthen epoiēsen ^41plēn ta enonta dote eleēmosunēn kai idou panta kathara umin estin ^42alla ouai umin tois pharisaiois oti apodekatoute to ēduosmon kai to pēganon kai pan lachanon kai parerchesthe tēn krisin kai tēn agapēn tou theou tauta de edei poiēsai kakeina mē pareinai ^43ouai umin tois pharisaiois oti agapate tēn prōtokathedrian en tais sunagōgais kai tous aspasmous en tais agorais ^44ouai umin oti este ōs ta mnēmeia ta adēla kai oi anthrōpoi oi peripatountes epanō ouk oidasin ^45apokritheis de tis tōn nomikōn legei autō didaskale tauta legōn kai ēmas ubrizeis ^46o de eipen kai umin tois nomikois ouai oti phortizete tous anthrōpous phortia dusbastakta kai autoi eni tōn daktulōn umōn ou prospsauete tois phortiois ^47ouai umin oti oikodomeite ta mnēmeia tōn prophētōn oi de pateres umōn apekteinan autous ^48ara martures este kai suneudokeite tois ergois tōn paterōn umōn oti autoi men apekteinan autous umeis de oikodomeite ^49dia touto kai ē sophia tou theou eipen apostelō eis autous prophētas kai apostolous kai ex autōn apoktenousin kai diōxousin ^50ina ekzētēthē to aima pantōn tōn prophētōn to ekkechumenon apo katabolēs kosmou apo tēs geneas tautēs ^51apo aimatos abel eōs aimatos zachariou tou apolomenou metaxu tou thusiastēriou kai tou oikou nai legō umin ekzētēthēsetai apo tēs geneas tautēs ^52ouai umin tois nomikois oti ērate tēn kleida tēs gnōseōs autoi ouk eisēlthate kai tous eiserchomenous ekōlusate ^53kakeithen exelthontos autou ērxanto oi grammateis kai oi pharisaioi deinōs enechein kai apostomatizein auton peri pleionōn ^54enedreuontes auton thēreusai ti ek tou stomatos autou _________________________________________________________________ Chapter 12 ^1en ois episunachtheisōn tōn muriadōn tou ochlou ōste katapatein allēlous ērxato legein pros tous mathētas autou prōton prosechete eautois apo tēs zumēs ētis estin upokrisis tōn pharisaiōn ^2ouden de sunkekalummenon estin o ouk apokaluphthēsetai kai krupton o ou gnōsthēsetai ^3anth ōn osa en tē skotia eipate en tō phōti akousthēsetai kai o pros to ous elalēsate en tois tameiois kēruchthēsetai epi tōn dōmatōn ^4legō de umin tois philois mou mē phobēthēte apo tōn apokteinontōn to sōma kai meta tauta mē echontōn perissoteron ti poiēsai ^5upodeixō de umin tina phobēthēte phobēthēte ton meta to apokteinai echonta exousian embalein eis tēn geennan nai legō umin touton phobēthēte ^6ouchi pente strouthia pōlountai assariōn duo kai en ex autōn ouk estin epilelēsmenon enōpion tou theou ^7alla kai ai triches tēs kephalēs umōn pasai ērithmēntai mē phobeisthe pollōn strouthiōn diapherete ^8legō de umin pas os an omologēsei en emoi emprosthen tōn anthrōpōn kai o uios tou anthrōpou omologēsei en autō emprosthen tōn angelōn tou theou ^9o de arnēsamenos me enōpion tōn anthrōpōn aparnēthēsetai enōpion tōn angelōn tou theou ^10kai pas os erei logon eis ton uion tou anthrōpou aphethēsetai autō tō de eis to agion pneuma blasphēmēsanti ouk aphethēsetai ^11otan de eispherōsin umas epi tas sunagōgas kai tas archas kai tas exousias mē merimnēsēte pōs [ē ti] apologēsēsthe ē ti eipēte ^12to gar agion pneuma didaxei umas en autē tē ōra a dei eipein ^13eipen de tis ek tou ochlou autō didaskale eipe tō adelphō mou merisasthai met emou tēn klēronomian ^14o de eipen autō anthrōpe tis me katestēsen kritēn ē meristēn eph umas ^15eipen de pros autous orate kai phulassesthe apo pasēs pleonexias oti ouk en tō perisseuein tini ē zōē autou estin ek tōn uparchontōn autō ^16eipen de parabolēn pros autous legōn anthrōpou tinos plousiou euphorēsen ē chōra ^17kai dielogizeto en eautō legōn ti poiēsō oti ouk echō pou sunaxō tous karpous mou ^18kai eipen touto poiēsō kathelō mou tas apothēkas kai meizonas oikodomēsō kai sunaxō ekei panta ton siton kai ta agatha mou ^19kai erō tē psuchē mou psuchē echeis polla agatha [keimena eis etē polla anapauou phage pie] euphrainou ^20eipen de autō o theos aphrōn tautē tē nukti tēn psuchēn sou aitousin apo sou a de ētoimasas tini estai ^21[outōs o thēsaurizōn eautō kai mē eis theon ploutōn] ^22eipen de pros tous mathētas [autou] dia touto legō umin mē merimnate tē psuchē ti phagēte mēde tō sōmati [umōn] ti endusēsthe ^23ē gar psuchē pleion estin tēs trophēs kai to sōma tou endumatos ^24katanoēsate tous korakas oti ou speirousin oude therizousin ois ouk estin tameion oude apothēkē kai o theos trephei autous posō mallon umeis diapherete tōn peteinōn ^25tis de ex umōn merimnōn dunatai epi tēn ēlikian autou prostheinai pēchun ^26ei oun oude elachiston dunasthe ti peri tōn loipōn merimnate ^27katanoēsate ta krina pōs auxanei ou kopia oude nēthei legō de umin oude solomōn en pasē tē doxē autou periebaleto ōs en toutōn ^28ei de en agrō ton chorton onta sēmeron kai aurion eis klibanon ballomenon o theos outōs amphiezei posō mallon umas oligopistoi ^29kai umeis mē zēteite ti phagēte kai ti piēte kai mē meteōrizesthe ^30tauta gar panta ta ethnē tou kosmou epizētousin umōn de o patēr oiden oti chrēzete toutōn ^31plēn zēteite tēn basileian autou kai tauta prostethēsetai umin ^32mē phobou to mikron poimnion oti eudokēsen o patēr umōn dounai umin tēn basileian ^33pōlēsate ta uparchonta umōn kai dote eleēmosunēn poiēsate eautois ballantia mē palaioumena thēsauron anekleipton en tois ouranois opou kleptēs ouk engizei oude sēs diaphtheirei ^34opou gar estin o thēsauros umōn ekei kai ē kardia umōn estai ^35estōsan umōn ai osphues periezōsmenai kai oi luchnoi kaiomenoi ^36kai umeis omoioi anthrōpois prosdechomenois ton kurion eautōn pote analusē ek tōn gamōn ina elthontos kai krousantos eutheōs anoixōsin autō ^37makarioi oi douloi ekeinoi ous elthōn o kurios eurēsei grēgorountas amēn legō umin oti perizōsetai kai anaklinei autous kai parelthōn diakonēsei autois ^38kan en tē deutera kan en tē tritē phulakē elthē kai eurē outōs makarioi eisin ekeinoi ^39touto de ginōskete oti ei ēdei o oikodespotēs poia ōra o kleptēs erchetai egrēgorēsen an kai ouk aphēken dioruchthēnai ton oikon autou ^40kai umeis ginesthe etoimoi oti ē ōra ou dokeite o uios tou anthrōpou erchetai ^41eipen de o petros kurie pros ēmas tēn parabolēn tautēn legeis ē kai pros pantas ^42kai eipen o kurios tis ara estin o pistos oikonomos o phronimos on katastēsei o kurios epi tēs therapeias autou tou didonai en kairō [to] sitometrion ^43makarios o doulos ekeinos on elthōn o kurios autou eurēsei poiounta outōs ^44alēthōs legō umin oti epi pasin tois uparchousin autou katastēsei auton ^45ean de eipē o doulos ekeinos en tē kardia autou chronizei o kurios mou erchesthai kai arxētai tuptein tous paidas kai tas paidiskas esthiein te kai pinein kai methuskesthai ^46ēxei o kurios tou doulou ekeinou en ēmera ē ou prosdoka kai en ōra ē ou ginōskei kai dichotomēsei auton kai to meros autou meta tōn apistōn thēsei ^47ekeinos de o doulos o gnous to thelēma tou kuriou autou kai mē etoimasas ē poiēsas pros to thelēma autou darēsetai pollas ^48o de mē gnous poiēsas de axia plēgōn darēsetai oligas panti de ō edothē polu polu zētēthēsetai par autou kai ō parethento polu perissoteron aitēsousin auton ^49pur ēlthon balein epi tēn gēn kai ti thelō ei ēdē anēphthē ^50baptisma de echō baptisthēnai kai pōs sunechomai eōs otou telesthē ^51dokeite oti eirēnēn paregenomēn dounai en tē gē ouchi legō umin all ē diamerismon ^52esontai gar apo tou nun pente en eni oikō diamemerismenoi treis epi dusin kai duo epi trisin ^53diameristhēsontai patēr epi uiō kai uios epi patri mētēr epi thugatera kai thugatēr epi tēn mētera penthera epi tēn numphēn autēs kai numphē epi tēn pentheran ^54elegen de kai tois ochlois otan idēte nephelēn anatellousan epi dusmōn eutheōs legete oti ombros erchetai kai ginetai outōs ^55kai otan noton pneonta legete oti kausōn estai kai ginetai ^56upokritai to prosōpon tēs gēs kai tou ouranou oidate dokimazein ton kairon de touton pōs ouk oidate dokimazein ^57ti de kai aph eautōn ou krinete to dikaion ^58ōs gar upageis meta tou antidikou sou ep archonta en tē odō dos ergasian apēllachthai [ap] autou mēpote katasurē se pros ton kritēn kai o kritēs se paradōsei tō praktori kai o praktōr se balei eis phulakēn ^59legō soi ou mē exelthēs ekeithen eōs kai to eschaton lepton apodōs _________________________________________________________________ Chapter 13 ^1parēsan de tines en autō tō kairō apangellontes autō peri tōn galilaiōn ōn to aima pilatos emixen meta tōn thusiōn autōn ^2kai apokritheis eipen autois dokeite oti oi galilaioi outoi amartōloi para pantas tous galilaious egenonto oti tauta peponthasin ^3ouchi legō umin all ean mē metanoēte pantes omoiōs apoleisthe ^4ē ekeinoi oi dekaoktō eph ous epesen o purgos en tō silōam kai apekteinen autous dokeite oti autoi opheiletai egenonto para pantas tous anthrōpous tous katoikountas ierousalēm ^5ouchi legō umin all ean mē metanoēsēte pantes ōsautōs apoleisthe ^6elegen de tautēn tēn parabolēn sukēn eichen tis pephuteumenēn en tō ampelōni autou kai ēlthen zētōn karpon en autē kai ouch euren ^7eipen de pros ton ampelourgon idou tria etē aph ou erchomai zētōn karpon en tē sukē tautē kai ouch euriskō ekkopson autēn inati kai tēn gēn katargei ^8o de apokritheis legei autō kurie aphes autēn kai touto to etos eōs otou skapsō peri autēn kai balō kopria ^9kan men poiēsē karpon eis to mellon ei de mē ge ekkopseis autēn ^10ēn de didaskōn en mia tōn sunagōgōn en tois sabbasin ^11kai idou gunē pneuma echousa astheneias etē dekaoktō kai ēn sunkuptousa kai mē dunamenē anakupsai eis to panteles ^12idōn de autēn o iēsous prosephōnēsen kai eipen autē gunai apolelusai tēs astheneias sou ^13kai epethēken autē tas cheiras kai parachrēma anōrthōthē kai edoxazen ton theon ^14apokritheis de o archisunagōgos aganaktōn oti tō sabbatō etherapeusen o iēsous elegen tō ochlō oti ex ēmerai eisin en ais dei ergazesthai en autais oun erchomenoi therapeuesthe kai mē tē ēmera tou sabbatou ^15apekrithē de autō o kurios kai eipen upokritai ekastos umōn tō sabbatō ou luei ton boun autou ē ton onon apo tēs phatnēs kai apagōn potizei ^16tautēn de thugatera abraam ousan ēn edēsen o satanas idou deka kai oktō etē ouk edei luthēnai apo tou desmou toutou tē ēmera tou sabbatou ^17kai tauta legontos autou katēschunonto pantes oi antikeimenoi autō kai pas o ochlos echairen epi pasin tois endoxois tois ginomenois up autou ^18elegen oun tini omoia estin ē basileia tou theou kai tini omoiōsō autēn ^19omoia estin kokkō sinapeōs on labōn anthrōpos ebalen eis kēpon eautou kai ēuxēsen kai egeneto eis dendron kai ta peteina tou ouranou kateskēnōsen en tois kladois autou ^20kai palin eipen tini omoiōsō tēn basileian tou theou ^21omoia estin zumē ēn labousa gunē ekrupsen eis aleurou sata tria eōs ou ezumōthē olon ^22kai dieporeueto kata poleis kai kōmas didaskōn kai poreian poioumenos eis ierosoluma ^23eipen de tis autō kurie ei oligoi oi sōzomenoi o de eipen pros autous ^24agōnizesthe eiselthein dia tēs stenēs thuras oti polloi legō umin zētēsousin eiselthein kai ouk ischusousin ^25aph ou an egerthē o oikodespotēs kai apokleisē tēn thuran kai arxēsthe exō estanai kai krouein tēn thuran legontes kurie anoixon ēmin kai apokritheis erei umin ouk oida umas pothen este ^26tote arxesthe legein ephagomen enōpion sou kai epiomen kai en tais plateiais ēmōn edidaxas ^27kai erei legōn umin ouk oida pothen este apostēte ap emou pantes ergatai adikias ^28ekei estai o klauthmos kai o brugmos tōn odontōn otan opsēsthe abraam kai isaak kai iakōb kai pantas tous prophētas en tē basileia tou theou umas de ekballomenous exō ^29kai ēxousin apo anatolōn kai dusmōn kai apo borra kai notou kai anaklithēsontai en tē basileia tou theou ^30kai idou eisin eschatoi oi esontai prōtoi kai eisin prōtoi oi esontai eschatoi ^31en autē tē ōra prosēlthan tines pharisaioi legontes autō exelthe kai poreuou enteuthen oti ērōdēs thelei se apokteinai ^32kai eipen autois poreuthentes eipate tē alōpeki tautē idou ekballō daimonia kai iaseis apotelō sēmeron kai aurion kai tē tritē teleioumai ^33plēn dei me sēmeron kai aurion kai tē echomenē poreuesthai oti ouk endechetai prophētēn apolesthai exō ierousalēm ^34ierousalēm ierousalēm ē apokteinousa tous prophētas kai lithobolousa tous apestalmenous pros autēn posakis ēthelēsa episunaxai ta tekna sou on tropon ornis tēn eautēs nossian upo tas pterugas kai ouk ēthelēsate ^35idou aphietai umin o oikos umōn legō [de] umin ou mē idēte me eōs eipēte eulogēmenos o erchomenos en onomati kuriou _________________________________________________________________ Chapter 14 ^1kai egeneto en tō elthein auton eis oikon tinos tōn archontōn [tōn] pharisaiōn sabbatō phagein arton kai autoi ēsan paratēroumenoi auton ^2kai idou anthrōpos tis ēn udrōpikos emprosthen autou ^3kai apokritheis o iēsous eipen pros tous nomikous kai pharisaious legōn exestin tō sabbatō therapeusai ē ou ^4oi de ēsuchasan kai epilabomenos iasato auton kai apelusen ^5kai pros autous eipen tinos umōn uios ē bous eis phrear peseitai kai ouk eutheōs anaspasei auton en ēmera tou sabbatou ^6kai ouk ischusan antapokrithēnai pros tauta ^7elegen de pros tous keklēmenous parabolēn epechōn pōs tas prōtoklisias exelegonto legōn pros autous ^8otan klēthēs upo tinos eis gamous mē kataklithēs eis tēn prōtoklisian mēpote entimoteros sou ē keklēmenos up autou ^9kai elthōn o se kai auton kalesas erei soi dos toutō topon kai tote arxē meta aischunēs ton eschaton topon katechein ^10all otan klēthēs poreutheis anapese eis ton eschaton topon ina otan elthē o keklēkōs se erei soi phile prosanabēthi anōteron tote estai soi doxa enōpion pantōn tōn sunanakeimenōn soi ^11oti pas o upsōn eauton tapeinōthēsetai kai o tapeinōn eauton upsōthēsetai ^12elegen de kai tō keklēkoti auton otan poiēs ariston ē deipnon mē phōnei tous philous sou mēde tous adelphous sou mēde tous sungeneis sou mēde geitonas plousious mēpote kai autoi antikalesōsin se kai genētai antapodoma soi ^13all otan dochēn poiēs kalei ptōchous anapeirous chōlous tuphlous ^14kai makarios esē oti ouk echousin antapodounai soi antapodothēsetai gar soi en tē anastasei tōn dikaiōn ^15akousas de tis tōn sunanakeimenōn tauta eipen autō makarios ostis phagetai arton en tē basileia tou theou ^16o de eipen autō anthrōpos tis epoiei deipnon mega kai ekalesen pollous ^17kai apesteilen ton doulon autou tē ōra tou deipnou eipein tois keklēmenois erchesthe oti ēdē etoima estin ^18kai ērxanto apo mias pantes paraiteisthai o prōtos eipen autō agron ēgorasa kai echō anankēn exelthōn idein auton erōtō se eche me parētēmenon ^19kai eteros eipen zeugē boōn ēgorasa pente kai poreuomai dokimasai auta erōtō se eche me parētēmenon ^20kai eteros eipen gunaika egēma kai dia touto ou dunamai elthein ^21kai paragenomenos o doulos apēngeilen tō kuriō autou tauta tote orgistheis o oikodespotēs eipen tō doulō autou exelthe tacheōs eis tas plateias kai rumas tēs poleōs kai tous ptōchous kai anapeirous kai tuphlous kai chōlous eisagage ōde ^22kai eipen o doulos kurie gegonen o epetaxas kai eti topos estin ^23kai eipen o kurios pros ton doulon exelthe eis tas odous kai phragmous kai anankason eiselthein ina gemisthē mou o oikos ^24legō gar umin oti oudeis tōn andrōn ekeinōn tōn keklēmenōn geusetai mou tou deipnou ^25suneporeuonto de autō ochloi polloi kai strapheis eipen pros autous ^26ei tis erchetai pros me kai ou misei ton patera eautou kai tēn mētera kai tēn gunaika kai ta tekna kai tous adelphous kai tas adelphas eti te kai tēn psuchēn eautou ou dunatai einai mou mathētēs ^27ostis ou bastazei ton stauron eautou kai erchetai opisō mou ou dunatai einai mou mathētēs ^28tis gar ex umōn thelōn purgon oikodomēsai ouchi prōton kathisas psēphizei tēn dapanēn ei echei eis apartismon ^29ina mēpote thentos autou themelion kai mē ischuontos ektelesai pantes oi theōrountes arxōntai autō empaizein ^30legontes oti outos o anthrōpos ērxato oikodomein kai ouk ischusen ektelesai ^31ē tis basileus poreuomenos eterō basilei sumbalein eis polemon ouchi kathisas prōton bouleusetai ei dunatos estin en deka chiliasin upantēsai tō meta eikosi chiliadōn erchomenō ep auton ^32ei de mē ge eti autou porrō ontos presbeian aposteilas erōta pros eirēnēn ^33outōs oun pas ex umōn os ouk apotassetai pasin tois eautou uparchousin ou dunatai einai mou mathētēs ^34kalon oun to alas ean de kai to alas mōranthē en tini artuthēsetai ^35oute eis gēn oute eis koprian eutheton estin exō ballousin auto o echōn ōta akouein akouetō _________________________________________________________________ Chapter 15 ^1ēsan de autō engizontes pantes oi telōnai kai oi amartōloi akouein autou ^2kai diegonguzon oi te pharisaioi kai oi grammateis legontes oti outos amartōlous prosdechetai kai sunesthiei autois ^3eipen de pros autous tēn parabolēn tautēn legōn ^4tis anthrōpos ex umōn echōn ekaton probata kai apolesas ex autōn en ou kataleipei ta enenēkonta ennea en tē erēmō kai poreuetai epi to apolōlos eōs eurē auto ^5kai eurōn epitithēsin epi tous ōmous autou chairōn ^6kai elthōn eis ton oikon sunkalei tous philous kai tous geitonas legōn autois suncharēte moi oti euron to probaton mou to apolōlos ^7legō umin oti outōs chara en tō ouranō estai epi eni amartōlō metanoounti ē epi enenēkonta ennea dikaiois oitines ou chreian echousin metanoias ^8ē tis gunē drachmas echousa deka ean apolesē drachmēn mian ouchi aptei luchnon kai saroi tēn oikian kai zētei epimelōs eōs ou eurē ^9kai eurousa sunkalei tas philas kai geitonas legousa suncharēte moi oti euron tēn drachmēn ēn apōlesa ^10outōs legō umin ginetai chara enōpion tōn angelōn tou theou epi eni amartōlō metanoounti ^11eipen de anthrōpos tis eichen duo uious ^12kai eipen o neōteros autōn tō patri pater dos moi to epiballon meros tēs ousias o de dieilen autois ton bion ^13kai met ou pollas ēmeras sunagagōn panta o neōteros uios apedēmēsen eis chōran makran kai ekei dieskorpisen tēn ousian autou zōn asōtōs ^14dapanēsantos de autou panta egeneto limos ischura kata tēn chōran ekeinēn kai autos ērxato ustereisthai ^15kai poreutheis ekollēthē eni tōn politōn tēs chōras ekeinēs kai epempsen auton eis tous agrous autou boskein choirous ^16kai epethumei chortasthēnai ek tōn keratiōn ōn ēsthion oi choiroi kai oudeis edidou autō ^17eis eauton de elthōn ephē posoi misthioi tou patros mou perisseuontai artōn egō de limō ōde apollumai ^18anastas poreusomai pros ton patera mou kai erō autō pater ēmarton eis ton ouranon kai enōpion sou ^19ouketi eimi axios klēthēnai uios sou poiēson me ōs ena tōn misthiōn sou ^20kai anastas ēlthen pros ton patera eautou eti de autou makran apechontos eiden auton o patēr autou kai esplanchnisthē kai dramōn epepesen epi ton trachēlon autou kai katephilēsen auton ^21eipen de o uios autō pater ēmarton eis ton ouranon kai enōpion sou ouketi eimi axios klēthēnai uios sou [poiēson me ōs ena tōn misthiōn sou] ^22eipen de o patēr pros tous doulous autou tachu exenenkate stolēn tēn prōtēn kai endusate auton kai dote daktulion eis tēn cheira autou kai upodēmata eis tous podas ^23kai pherete ton moschon ton siteuton thusate kai phagontes euphranthōmen ^24oti outos o uios mou nekros ēn kai anezēsen ēn apolōlōs kai eurethē kai ērxanto euphrainesthai ^25ēn de o uios autou o presbuteros en agrō kai ōs erchomenos ēngisen tē oikia ēkousen sumphōnias kai chorōn ^26kai proskalesamenos ena tōn paidōn epunthaneto ti an eiē tauta ^27o de eipen autō oti o adelphos sou ēkei kai ethusen o patēr sou ton moschon ton siteuton oti ugiainonta auton apelaben ^28ōrgisthē de kai ouk ēthelen eiselthein o de patēr autou exelthōn parekalei auton ^29o de apokritheis eipen tō patri autou idou tosauta etē douleuō soi kai oudepote entolēn sou parēlthon kai emoi oudepote edōkas eriphon ina meta tōn philōn mou euphranthō ^30ote de o uios sou outos o kataphagōn sou ton bion meta pornōn ēlthen ethusas autō ton siteuton moschon ^31o de eipen autō teknon su pantote met emou ei kai panta ta ema sa estin ^32euphranthēnai de kai charēnai edei oti o adelphos sou outos nekros ēn kai ezēsen kai apolōlōs kai eurethē _________________________________________________________________ Chapter 16 ^1elegen de kai pros tous mathētas anthrōpos tis ēn plousios os eichen oikonomon kai outos dieblēthē autō ōs diaskorpizōn ta uparchonta autou ^2kai phōnēsas auton eipen autō ti touto akouō peri sou apodos ton logon tēs oikonomias sou ou gar dunē eti oikonomein ^3eipen de en eautō o oikonomos ti poiēsō oti o kurios mou aphaireitai tēn oikonomian ap emou skaptein ouk ischuō epaitein aischunomai ^4egnōn ti poiēsō ina otan metastathō ek tēs oikonomias dexōntai me eis tous oikous eautōn ^5kai proskalesamenos ena ekaston tōn chreopheiletōn tou kuriou eautou elegen tō prōtō poson opheileis tō kuriō mou ^6o de eipen ekaton batous elaiou o de eipen autō dexai sou ta grammata kai kathisas tacheōs grapson pentēkonta ^7epeita eterō eipen su de poson opheileis o de eipen ekaton korous sitou legei autō dexai sou ta grammata kai grapson ogdoēkonta ^8kai epēnesen o kurios ton oikonomon tēs adikias oti phronimōs epoiēsen oti oi uioi tou aiōnos toutou phronimōteroi uper tous uious tou phōtos eis tēn genean tēn eautōn eisin ^9kai egō umin legō eautois poiēsate philous ek tou mamōna tēs adikias ina otan eklipē dexōntai umas eis tas aiōnious skēnas ^10o pistos en elachistō kai en pollō pistos estin kai o en elachistō adikos kai en pollō adikos estin ^11ei oun en tō adikō mamōna pistoi ouk egenesthe to alēthinon tis umin pisteusei ^12kai ei en tō allotriō pistoi ouk egenesthe to ēmeteron tis dōsei umin ^13oudeis oiketēs dunatai dusi kuriois douleuein ē gar ton ena misēsei kai ton eteron agapēsei ē enos anthexetai kai tou eterou kataphronēsei ou dunasthe theō douleuein kai mamōna ^14ēkouon de tauta panta oi pharisaioi philarguroi uparchontes kai exemuktērizon auton ^15kai eipen autois umeis este oi dikaiountes eautous enōpion tōn anthrōpōn o de theos ginōskei tas kardias umōn oti to en anthrōpois upsēlon bdelugma enōpion tou theou ^16o nomos kai oi prophētai mechri iōannou apo tote ē basileia tou theou euangelizetai kai pas eis autēn biazetai ^17eukopōteron de estin ton ouranon kai tēn gēn parelthein ē tou nomou mian keraian pesein ^18pas o apoluōn tēn gunaika autou kai gamōn eteran moicheuei kai o apolelumenēn apo andros gamōn moicheuei ^19anthrōpos de tis ēn plousios kai enedidusketo porphuran kai busson euphrainomenos kath ēmeran lamprōs ^20ptōchos de tis onomati lazaros ebeblēto pros ton pulōna autou eilkōmenos ^21kai epithumōn chortasthēnai apo tōn piptontōn apo tēs trapezēs tou plousiou alla kai oi kunes erchomenoi epeleichon ta elkē autou ^22egeneto de apothanein ton ptōchon kai apenechthēnai auton upo tōn angelōn eis ton kolpon abraam apethanen de kai o plousios kai etaphē ^23kai en tō adē eparas tous ophthalmous autou uparchōn en basanois ora abraam apo makrothen kai lazaron en tois kolpois autou ^24kai autos phōnēsas eipen pater abraam eleēson me kai pempson lazaron ina bapsē to akron tou daktulou autou udatos kai katapsuxē tēn glōssan mou oti odunōmai en tē phlogi tautē ^25eipen de abraam teknon mnēsthēti oti apelabes ta agatha sou en tē zōē sou kai lazaros omoiōs ta kaka nun de ōde parakaleitai su de odunasai ^26kai en pasin toutois metaxu ēmōn kai umōn chasma mega estēriktai opōs oi thelontes diabēnai enthen pros umas mē dunōntai mēde ekeithen pros ēmas diaperōsin ^27eipen de erōtō se oun pater ina pempsēs auton eis ton oikon tou patros mou ^28echō gar pente adelphous opōs diamarturētai autois ina mē kai autoi elthōsin eis ton topon touton tēs basanou ^29legei de abraam echousin mōusea kai tous prophētas akousatōsan autōn ^30o de eipen ouchi pater abraam all ean tis apo nekrōn poreuthē pros autous metanoēsousin ^31eipen de autō ei mōuseōs kai tōn prophētōn ouk akouousin oud ean tis ek nekrōn anastē peisthēsontai _________________________________________________________________ Chapter 17 ^1eipen de pros tous mathētas autou anendekton estin tou ta skandala mē elthein plēn ouai di ou erchetai ^2lusitelei autō ei lithos mulikos perikeitai peri ton trachēlon autou kai erriptai eis tēn thalassan ē ina skandalisē tōn mikrōn toutōn ena ^3prosechete eautois ean amartē o adelphos sou epitimēson autō kai ean metanoēsē aphes autō ^4kai ean eptakis tēs ēmeras amartēsē eis se kai eptakis epistrepsē pros se legōn metanoō aphēseis autō ^5kai eipan oi apostoloi tō kuriō prosthes ēmin pistin ^6eipen de o kurios ei echete pistin ōs kokkon sinapeōs elegete an tē sukaminō [tautē] ekrizōthēti kai phuteuthēti en tē thalassē kai upēkousen an umin ^7tis de ex umōn doulon echōn arotriōnta ē poimainonta os eiselthonti ek tou agrou erei autō eutheōs parelthōn anapese ^8all ouchi erei autō etoimason ti deipnēsō kai perizōsamenos diakonei moi eōs phagō kai piō kai meta tauta phagesai kai piesai su ^9mē echei charin tō doulō oti epoiēsen ta diatachthenta ^10outōs kai umeis otan poiēsēte panta ta diatachthenta umin legete oti douloi achreioi esmen o ōpheilomen poiēsai pepoiēkamen ^11kai egeneto en tō poreuesthai eis ierousalēm kai autos diērcheto dia meson samareias kai galilaias ^12kai eiserchomenou autou eis tina kōmēn apēntēsan deka leproi andres oi anestēsan porrōthen ^13kai autoi ēran phōnēn legontes iēsou epistata eleēson ēmas ^14kai idōn eipen autois poreuthentes epideixate eautous tois iereusin kai egeneto en tō upagein autous ekatharisthēsan ^15eis de ex autōn idōn oti iathē upestrepsen meta phōnēs megalēs doxazōn ton theon ^16kai epesen epi prosōpon para tous podas autou eucharistōn autō kai autos ēn samaritēs ^17apokritheis de o iēsous eipen ouch oi deka ekatharisthēsan oi [de] ennea pou ^18ouch eurethēsan upostrepsantes dounai doxan tō theō ei mē o allogenēs outos ^19kai eipen autō anastas poreuou ē pistis sou sesōken se ^20eperōtētheis de upo tōn pharisaiōn pote erchetai ē basileia tou theou apekrithē autois kai eipen ouk erchetai ē basileia tou theou meta paratērēseōs ^21oude erousin idou ōde ē ekei idou gar ē basileia tou theou entos umōn estin ^22eipen de pros tous mathētas eleusontai ēmerai ote epithumēsete mian tōn ēmerōn tou uiou tou anthrōpou idein kai ouk opsesthe ^23kai erousin umin idou ekei ē idou ōde mē [apelthēte mēde] diōxēte ^24ōsper gar ē astrapē astraptousa ek tēs upo ton ouranon eis tēn up ouranon lampei outōs estai o uios tou anthrōpou ^25prōton de dei auton polla pathein kai apodokimasthēnai apo tēs geneas tautēs ^26kai kathōs egeneto en tais ēmerais nōe outōs estai kai en tais ēmerais tou uiou tou anthrōpou ^27ēsthion epinon egamoun egamizonto achri ēs ēmeras eisēlthen nōe eis tēn kibōton kai ēlthen o kataklusmos kai apōlesen pantas ^28omoiōs kathōs egeneto en tais ēmerais lōt ēsthion epinon ēgorazon epōloun ephuteuon ōkodomoun ^29ē de ēmera exēlthen lōt apo sodomōn ebrexen pur kai theion ap ouranou kai apōlesen pantas ^30kata ta auta estai ē ēmera o uios tou anthrōpou apokaluptetai ^31en ekeinē tē ēmera os estai epi tou dōmatos kai ta skeuē autou en tē oikia mē katabatō arai auta kai o en agrō omoiōs mē epistrepsatō eis ta opisō ^32mnēmoneuete tēs gunaikos lōt ^33os ean zētēsē tēn psuchēn autou peripoiēsasthai apolesei autēn os d an apolesei zōogonēsei autēn ^34legō umin tautē tē nukti esontai duo epi klinēs [mias] o eis paralēmphthēsetai kai o eteros aphethēsetai ^35esontai duo alēthousai epi to auto ē mia paralēmphthēsetai ē de etera aphethēsetai ^36 ^37kai apokrithentes legousin autō pou kurie o de eipen autois opou to sōma ekei kai oi aetoi episunachthēsontai _________________________________________________________________ Chapter 18 ^1elegen de parabolēn autois pros to dein pantote proseuchesthai autous kai mē enkakein ^2legōn kritēs tis ēn en tini polei ton theon mē phoboumenos kai anthrōpon mē entrepomenos ^3chēra de ēn en tē polei ekeinē kai ērcheto pros auton legousa ekdikēson me apo tou antidikou mou ^4kai ouk ēthelen epi chronon meta tauta de eipen en eautō ei kai ton theon ou phoboumai oude anthrōpon entrepomai ^5dia ge to parechein moi kopon tēn chēran tautēn ekdikēsō autēn ina mē eis telos erchomenē upōpiazē me ^6eipen de o kurios akousate ti o kritēs tēs adikias legei ^7o de theos ou mē poiēsē tēn ekdikēsin tōn eklektōn autou tōn boōntōn autō ēmeras kai nuktos kai makrothumei ep autois ^8legō umin oti poiēsei tēn ekdikēsin autōn en tachei plēn o uios tou anthrōpou elthōn ara eurēsei tēn pistin epi tēs gēs ^9eipen de kai pros tinas tous pepoithotas eph eautois oti eisin dikaioi kai exouthenountas tous loipous tēn parabolēn tautēn ^10anthrōpoi duo anebēsan eis to ieron proseuxasthai eis pharisaios kai o eteros telōnēs ^11o pharisaios statheis tauta pros eauton prosēucheto o theos eucharistō soi oti ouk eimi ōsper oi loipoi tōn anthrōpōn arpages adikoi moichoi ē kai ōs outos o telōnēs ^12nēsteuō dis tou sabbatou apodekateuō panta osa ktōmai ^13o de telōnēs makrothen estōs ouk ēthelen oude tous ophthalmous eparai eis ton ouranon all etupten to stēthos eautou legōn o theos ilasthēti moi tō amartōlō ^14legō umin katebē outos dedikaiōmenos eis ton oikon autou par ekeinon oti pas o upsōn eauton tapeinōthēsetai o de tapeinōn eauton upsōthēsetai ^15prosepheron de autō kai ta brephē ina autōn aptētai idontes de oi mathētai epetimōn autois ^16o de iēsous prosekalesato [auta] legōn aphete ta paidia erchesthai pros me kai mē kōluete auta tōn gar toioutōn estin ē basileia tou theou ^17amēn legō umin os an mē dexētai tēn basileian tou theou ōs paidion ou mē eiselthē eis autēn ^18kai epērōtēsen tis auton archōn legōn didaskale agathe ti poiēsas zōēn aiōnion klēronomēsō ^19eipen de autō o iēsous ti me legeis agathon oudeis agathos ei mē eis [o] theos ^20tas entolas oidas mē moicheusēs mē phoneusēs mē klepsēs mē pseudomarturēsēs tima ton patera sou kai tēn mētera ^21o de eipen tauta panta ephulaxa ek neotētos ^22akousas de o iēsous eipen autō eti en soi leipei panta osa echeis pōlēson kai diados ptōchois kai exeis thēsauron en [tois] ouranois kai deuro akolouthei moi ^23o de akousas tauta perilupos egenēthē ēn gar plousios sphodra ^24idōn de auton [o] iēsous eipen pōs duskolōs oi ta chrēmata echontes eis tēn basileian tou theou eisporeuontai ^25eukopōteron gar estin kamēlon dia trēmatos belonēs eiselthein ē plousion eis tēn basileian tou theou eiselthein ^26eipan de oi akousantes kai tis dunatai sōthēnai ^27o de eipen ta adunata para anthrōpois dunata para tō theō estin ^28eipen de o petros idou ēmeis aphentes ta idia ēkolouthēsamen soi ^29o de eipen autois amēn legō umin oti oudeis estin os aphēken oikian ē gunaika ē adelphous ē goneis ē tekna eneken tēs basileias tou theou ^30os ouchi mē labē pollaplasiona en tō kairō toutō kai en tō aiōni tō erchomenō zōēn aiōnion ^31paralabōn de tous dōdeka eipen pros autous idou anabainomen eis ierousalēm kai telesthēsetai panta ta gegrammena dia tōn prophētōn tō uiō tou anthrōpou ^32paradothēsetai gar tois ethnesin kai empaichthēsetai kai ubristhēsetai kai emptusthēsetai ^33kai mastigōsantes apoktenousin auton kai tē ēmera tē tritē anastēsetai ^34kai autoi ouden toutōn sunēkan kai ēn to rēma touto kekrummenon ap autōn kai ouk eginōskon ta legomena ^35egeneto de en tō engizein auton eis ierichō tuphlos tis ekathēto para tēn odon epaitōn ^36akousas de ochlou diaporeuomenou epunthaneto ti eiē touto ^37apēngeilan de autō oti iēsous o nazōraios parerchetai ^38kai eboēsen legōn iēsou uie dauid eleēson me ^39kai oi proagontes epetimōn autō ina sigēsē autos de pollō mallon ekrazen uie dauid eleēson me ^40statheis de iēsous ekeleusen auton achthēnai pros auton engisantos de autou epērōtēsen auton ^41ti soi theleis poiēsō o de eipen kurie ina anablepsō ^42kai o iēsous eipen autō anablepson ē pistis sou sesōken se ^43kai parachrēma aneblepsen kai ēkolouthei autō doxazōn ton theon kai pas o laos idōn edōken ainon tō theō _________________________________________________________________ Chapter 19 ^1kai eiselthōn diērcheto tēn ierichō ^2kai idou anēr onomati kaloumenos zakchaios kai autos ēn architelōnēs kai autos plousios ^3kai ezētei idein ton iēsoun tis estin kai ouk ēdunato apo tou ochlou oti tē ēlikia mikros ēn ^4kai prodramōn eis to emprosthen anebē epi sukomorean ina idē auton oti ekeinēs ēmellen dierchesthai ^5kai ōs ēlthen epi ton topon anablepsas [o] iēsous eipen pros auton zakchaie speusas katabēthi sēmeron gar en tō oikō sou dei me meinai ^6kai speusas katebē kai upedexato auton chairōn ^7kai idontes pantes diegonguzon legontes oti para amartōlō andri eisēlthen katalusai ^8statheis de zakchaios eipen pros ton kurion idou ta ēmisia mou tōn uparchontōn kurie [tois] ptōchois didōmi kai ei tinos ti esukophantēsa apodidōmi tetraploun ^9eipen de pros auton [o] iēsous oti sēmeron sōtēria tō oikō toutō egeneto kathoti kai autos uios abraam [estin] ^10ēlthen gar o uios tou anthrōpou zētēsai kai sōsai to apolōlos ^11akouontōn de autōn tauta prostheis eipen parabolēn dia to engus einai ierousalēm auton kai dokein autous oti parachrēma mellei ē basileia tou theou anaphainesthai ^12eipen oun anthrōpos tis eugenēs eporeuthē eis chōran makran labein eautō basileian kai upostrepsai ^13kalesas de deka doulous eautou edōken autois deka mnas kai eipen pros autous pragmateusasthai en ō erchomai ^14oi de politai autou emisoun auton kai apesteilan presbeian opisō autou legontes ou thelomen touton basileusai eph ēmas ^15kai egeneto en tō epanelthein auton labonta tēn basileian kai eipen phōnēthēnai autō tous doulous toutous ois dedōkei to argurion ina gnoi ti diepragmateusanto ^16paregeneto de o prōtos legōn kurie ē mna sou deka prosērgasato mnas ^17kai eipen autō euge agathe doule oti en elachistō pistos egenou isthi exousian echōn epanō deka poleōn ^18kai ēlthen o deuteros legōn ē mna sou kurie epoiēsen pente mnas ^19eipen de kai toutō kai su epanō ginou pente poleōn ^20kai o eteros ēlthen legōn kurie idou ē mna sou ēn eichon apokeimenēn en soudariō ^21ephoboumēn gar se oti anthrōpos austēros ei aireis o ouk ethēkas kai therizeis o ouk espeiras ^22legei autō ek tou stomatos sou krinō se ponēre doule ēdeis oti egō anthrōpos austēros eimi airōn o ouk ethēka kai therizōn o ouk espeira ^23kai dia ti ouk edōkas mou to argurion epi trapezan kagō elthōn sun tokō an auto epraxa ^24kai tois parestōsin eipen arate ap autou tēn mnan kai dote tō tas deka mnas echonti ^25kai eipan autō kurie echei deka mnas ^26legō umin oti panti tō echonti dothēsetai apo de tou mē echontos kai o echei arthēsetai ^27plēn tous echthrous mou toutous tous mē thelēsantas me basileusai ep autous agagete ōde kai katasphaxate autous emprosthen mou ^28kai eipōn tauta eporeueto emprosthen anabainōn eis ierosoluma ^29kai egeneto ōs ēngisen eis bēthphagē kai bēthania pros to oros to kaloumenon elaiōn apesteilen duo tōn mathētōn ^30legōn upagete eis tēn katenanti kōmēn en ē eisporeuomenoi eurēsete pōlon dedemenon eph on oudeis pōpote anthrōpōn ekathisen kai lusantes auton agagete ^31kai ean tis umas erōta dia ti luete outōs ereite oti o kurios autou chreian echei ^32apelthontes de oi apestalmenoi euron kathōs eipen autois ^33luontōn de autōn ton pōlon eipan oi kurioi autou pros autous ti luete ton pōlon ^34oi de eipan oti o kurios autou chreian echei ^35kai ēgagon auton pros ton iēsoun kai epiripsantes autōn ta imatia epi ton pōlon epebibasan ton iēsoun ^36poreuomenou de autou upestrōnnuon ta imatia eautōn en tē odō ^37engizontos de autou ēdē pros tē katabasei tou orous tōn elaiōn ērxanto apan to plēthos tōn mathētōn chairontes ainein ton theon phōnē megalē peri pasōn ōn eidon dunameōn ^38legontes eulogēmenos o erchomenos o basileus en onomati kuriou en ouranō eirēnē kai doxa en upsistois ^39kai tines tōn pharisaiōn apo tou ochlou eipan pros auton didaskale epitimēson tois mathētais sou ^40kai apokritheis eipen legō umin ean outoi siōpēsousin oi lithoi kraxousin ^41kai ōs ēngisen idōn tēn polin eklausen ep autēn ^42legōn oti ei egnōs en tē ēmera tautē kai su ta pros eirēnēn nun de ekrubē apo ophthalmōn sou ^43oti ēxousin ēmerai epi se kai parembalousin oi echthroi sou charaka soi kai perikuklōsousin se kai sunexousin se pantothen ^44kai edaphiousin se kai ta tekna sou en soi kai ouk aphēsousin lithon epi lithon en soi anth ōn ouk egnōs ton kairon tēs episkopēs sou ^45kai eiselthōn eis to ieron ērxato ekballein tous pōlountas ^46legōn autois gegraptai kai estai o oikos mou oikos proseuchēs umeis de auton epoiēsate spēlaion lēstōn ^47kai ēn didaskōn to kath ēmeran en tō ierō oi de archiereis kai oi grammateis ezētoun auton apolesai kai oi prōtoi tou laou ^48kai ouch euriskon to ti poiēsōsin o laos gar apas exekremato autou akouōn _________________________________________________________________ Chapter 20 ^1kai egeneto en mia tōn ēmerōn didaskontos autou ton laon en tō ierō kai euangelizomenou epestēsan oi archiereis kai oi grammateis sun tois presbuterois ^2kai eipan legontes pros auton eipon ēmin en poia exousia tauta poieis ē tis estin o dous soi tēn exousian tautēn ^3apokritheis de eipen pros autous erōtēsō umas kagō logon kai eipate moi ^4to baptisma iōannou ex ouranou ēn ē ex anthrōpōn ^5oi de sunelogisanto pros eautous legontes oti ean eipōmen ex ouranou erei dia ti ouk episteusate autō ^6ean de eipōmen ex anthrōpōn o laos apas katalithasei ēmas pepeismenos gar estin iōannēn prophētēn einai ^7kai apekrithēsan mē eidenai pothen ^8kai o iēsous eipen autois oude egō legō umin en poia exousia tauta poiō ^9ērxato de pros ton laon legein tēn parabolēn tautēn anthrōpos ephuteusen ampelōna kai exedeto auton geōrgois kai apedēmēsen chronous ikanous ^10kai kairō apesteilen pros tous geōrgous doulon ina apo tou karpou tou ampelōnos dōsousin autō oi de geōrgoi exapesteilan auton deirantes kenon ^11kai prosetheto eteron pempsai doulon oi de kakeinon deirantes kai atimasantes exapesteilan kenon ^12kai prosetheto triton pempsai oi de kai touton traumatisantes exebalon ^13eipen de o kurios tou ampelōnos ti poiēsō pempsō ton uion mou ton agapēton isōs touton entrapēsontai ^14idontes de auton oi geōrgoi dielogizonto pros allēlous legontes outos estin o klēronomos apokteinōmen auton ina ēmōn genētai ē klēronomia ^15kai ekbalontes auton exō tou ampelōnos apekteinan ti oun poiēsei autois o kurios tou ampelōnos ^16eleusetai kai apolesei tous geōrgous toutous kai dōsei ton ampelōna allois akousantes de eipan mē genoito ^17o de emblepsas autois eipen ti oun estin to gegrammenon touto lithon on apedokimasan oi oikodomountes outos egenēthē eis kephalēn gōnias ^18pas o pesōn ep ekeinon ton lithon sunthlasthēsetai eph on d an pesē likmēsei auton ^19kai ezētēsan oi grammateis kai oi archiereis epibalein ep auton tas cheiras en autē tē ōra kai ephobēthēsan ton laon egnōsan gar oti pros autous eipen tēn parabolēn tautēn ^20kai paratērēsantes apesteilan enkathetous upokrinomenous eautous dikaious einai ina epilabōntai autou logou ōste paradounai auton tē archē kai tē exousia tou ēgemonos ^21kai epērōtēsan auton legontes didaskale oidamen oti orthōs legeis kai didaskeis kai ou lambaneis prosōpon all ep alētheias tēn odon tou theou didaskeis ^22exestin ēmas kaisari phoron dounai ē ou ^23katanoēsas de autōn tēn panourgian eipen pros autous ^24deixate moi dēnarion tinos echei eikona kai epigraphēn oi de eipan kaisaros ^25o de eipen pros autous toinun apodote ta kaisaros kaisari kai ta tou theou tō theō ^26kai ouk ischusan epilabesthai tou rēmatos enantion tou laou kai thaumasantes epi tē apokrisei autou esigēsan ^27proselthontes de tines tōn saddoukaiōn oi legontes anastasin mē einai epērōtēsan auton ^28legontes didaskale mōusēs egrapsen ēmin ean tinos adelphos apothanē echōn gunaika kai outos ateknos ē ina labē o adelphos autou tēn gunaika kai exanastēsē sperma tō adelphō autou ^29epta oun adelphoi ēsan kai o prōtos labōn gunaika apethanen ateknos ^30kai o deuteros ^31kai o tritos elaben autēn ōsautōs de kai oi epta ou katelipon tekna kai apethanon ^32usteron kai ē gunē apethanen ^33ē gunē oun en tē anastasei tinos autōn ginetai gunē oi gar epta eschon autēn gunaika ^34kai eipen autois o iēsous oi uioi tou aiōnos toutou gamousin kai gamiskontai ^35oi de kataxiōthentes tou aiōnos ekeinou tuchein kai tēs anastaseōs tēs ek nekrōn oute gamousin oute gamizontai ^36oude gar apothanein eti dunantai isangeloi gar eisin kai uioi eisin theou tēs anastaseōs uioi ontes ^37oti de egeirontai oi nekroi kai mōusēs emēnusen epi tēs batou ōs legei kurion ton theon abraam kai theon isaak kai theon iakōb ^38theos de ouk estin nekrōn alla zōntōn pantes gar autō zōsin ^39apokrithentes de tines tōn grammateōn eipan didaskale kalōs eipas ^40ouketi gar etolmōn eperōtan auton ouden ^41eipen de pros autous pōs legousin ton christon einai dauid uion ^42autos gar dauid legei en biblō psalmōn eipen kurios tō kuriō mou kathou ek dexiōn mou ^43eōs an thō tous echthrous sou upopodion tōn podōn sou ^44dauid oun auton kurion kalei kai pōs autou uios estin ^45akouontos de pantos tou laou eipen tois mathētais ^46prosechete apo tōn grammateōn tōn thelontōn peripatein en stolais kai philountōn aspasmous en tais agorais kai prōtokathedrias en tais sunagōgais kai prōtoklisias en tois deipnois ^47oi katesthiousin tas oikias tōn chērōn kai prophasei makra proseuchontai outoi lēmpsontai perissoteron krima _________________________________________________________________ Chapter 21 ^1anablepsas de eiden tous ballontas eis to gazophulakion ta dōra autōn plousious ^2eiden de tina chēran penichran ballousan ekei lepta duo ^3kai eipen alēthōs legō umin oti ē chēra autē ē ptōchē pleion pantōn ebalen ^4pantes gar outoi ek tou perisseuontos autois ebalon eis ta dōra autē de ek tou usterēmatos autēs panta ton bion on eichen ebalen ^5kai tinōn legontōn peri tou ierou oti lithois kalois kai anathēmasin kekosmētai eipen ^6tauta a theōreite eleusontai ēmerai en ais ouk aphethēsetai lithos epi lithō ōde os ou kataluthēsetai ^7epērōtēsan de auton legontes didaskale pote oun tauta estai kai ti to sēmeion otan mellē tauta ginesthai ^8o de eipen blepete mē planēthēte polloi gar eleusontai epi tō onomati mou legontes egō eimi kai o kairos ēngiken mē poreuthēte opisō autōn ^9otan de akousēte polemous kai akatastasias mē ptoēthēte dei gar tauta genesthai prōton all ouk eutheōs to telos ^10tote elegen autois egerthēsetai ethnos ep ethnos kai basileia epi basileian ^11seismoi te megaloi kai kata topous loimoi kai limoi esontai phobētra te kai ap ouranou sēmeia megala estai ^12pro de toutōn pantōn epibalousin eph umas tas cheiras autōn kai diōxousin paradidontes eis tas sunagōgas kai phulakas apagomenous epi basileis kai ēgemonas eneken tou onomatos mou ^13apobēsetai umin eis marturion ^14thete oun en tais kardiais umōn mē promeletan apologēthēnai ^15egō gar dōsō umin stoma kai sophian ē ou dunēsontai antistēnai ē anteipein apantes oi antikeimenoi umin ^16paradothēsesthe de kai upo goneōn kai adelphōn kai sungenōn kai philōn kai thanatōsousin ex umōn ^17kai esesthe misoumenoi upo pantōn dia to onoma mou ^18kai thrix ek tēs kephalēs umōn ou mē apolētai ^19en tē upomonē umōn ktēsesthe tas psuchas umōn ^20otan de idēte kukloumenēn upo stratopedōn ierousalēm tote gnōte oti ēngiken ē erēmōsis autēs ^21tote oi en tē ioudaia pheugetōsan eis ta orē kai oi en mesō autēs ekchōreitōsan kai oi en tais chōrais mē eiserchesthōsan eis autēn ^22oti ēmerai ekdikēseōs autai eisin tou plēsthēnai panta ta gegrammena ^23ouai tais en gastri echousais kai tais thēlazousais en ekeinais tais ēmerais estai gar anankē megalē epi tēs gēs kai orgē tō laō toutō ^24kai pesountai stomati machairēs kai aichmalōtisthēsontai eis ta ethnē panta kai ierousalēm estai patoumenē upo ethnōn achris ou plērōthōsin [kai esontai] kairoi ethnōn ^25kai esontai sēmeia en ēliō kai selēnē kai astrois kai epi tēs gēs sunochē ethnōn en aporia ēchous thalassēs kai salou ^26apopsuchontōn anthrōpōn apo phobou kai prosdokias tōn eperchomenōn tē oikoumenē ai gar dunameis tōn ouranōn saleuthēsontai ^27kai tote opsontai ton uion tou anthrōpou erchomenon en nephelē meta dunameōs kai doxēs pollēs ^28archomenōn de toutōn ginesthai anakupsate kai eparate tas kephalas umōn dioti engizei ē apolutrōsis umōn ^29kai eipen parabolēn autois idete tēn sukēn kai panta ta dendra ^30otan probalōsin ēdē blepontes aph eautōn ginōskete oti ēdē engus to theros estin ^31outōs kai umeis otan idēte tauta ginomena ginōskete oti engus estin ē basileia tou theou ^32amēn legō umin oti ou mē parelthē ē genea autē eōs [an] panta genētai ^33o ouranos kai ē gē pareleusontai oi de logoi mou ou mē pareleusontai ^34prosechete de eautois mēpote barēthōsin ai kardiai umōn en kraipalē kai methē kai merimnais biōtikais kai epistē eph umas aiphnidios ē ēmera ekeinē ^35ōs pagis epeiseleusetai gar epi pantas tous kathēmenous epi prosōpon pasēs tēs gēs ^36agrupneite de en panti kairō deomenoi ina katischusēte ekphugein tauta panta ta mellonta ginesthai kai stathēnai emprosthen tou uiou tou anthrōpou ^37ēn de tas ēmeras en tō ierō didaskōn tas de nuktas exerchomenos ēulizeto eis to oros to kaloumenon elaiōn ^38kai pas o laos ōrthrizen pros auton en tō ierō akouein autou _________________________________________________________________ Chapter 22 ^1ēngizen de ē eortē tōn azumōn ē legomenē pascha ^2kai ezētoun oi archiereis kai oi grammateis to pōs anelōsin auton ephobounto gar ton laon ^3eisēlthen de satanas eis ioudan ton kaloumenon iskariōtēn onta ek tou arithmou tōn dōdeka ^4kai apelthōn sunelalēsen tois archiereusin kai stratēgois to pōs autois paradō auton ^5kai echarēsan kai sunethento autō argurion dounai ^6kai exōmologēsen kai ezētei eukairian tou paradounai auton ater ochlou autois ^7ēlthen de ē ēmera tōn azumōn ē edei thuesthai to pascha ^8kai apesteilen petron kai iōannēn eipōn poreuthentes etoimasate ēmin to pascha ina phagōmen ^9oi de eipan autō pou theleis etoimasōmen ^10o de eipen autois idou eiselthontōn umōn eis tēn polin sunantēsei umin anthrōpos keramion udatos bastazōn akolouthēsate autō eis tēn oikian eis ēn eisporeuetai ^11kai ereite tō oikodespotē tēs oikias legei soi o didaskalos pou estin to kataluma opou to pascha meta tōn mathētōn mou phagō ^12kakeinos umin deixei anagaion mega estrōmenon ekei etoimasate ^13apelthontes de euron kathōs eirēkei autois kai ētoimasan to pascha ^14kai ote egeneto ē ōra anepesen kai oi apostoloi sun autō ^15kai eipen pros autous epithumia epethumēsa touto to pascha phagein meth umōn pro tou me pathein ^16legō gar umin oti ou mē phagō auto eōs otou plērōthē en tē basileia tou theou ^17kai dexamenos potērion eucharistēsas eipen labete touto kai diamerisate eis eautous ^18legō gar umin ou mē piō apo tou nun apo tou genēmatos tēs ampelou eōs ou ē basileia tou theou elthē ^19kai labōn arton eucharistēsas eklasen kai edōken autois legōn touto estin to sōma mou [[to uper umōn didomenon touto poieite eis tēn emēn anamnēsin ^20kai to potērion ōsautōs meta to deipnēsai legōn touto to potērion ē kainē diathēkē en tō aimati mou to uper umōn ekchunnomenon]] ^21plēn idou ē cheir tou paradidontos me met emou epi tēs trapezēs ^22oti o uios men tou anthrōpou kata to ōrismenon poreuetai plēn ouai tō anthrōpō ekeinō di ou paradidotai ^23kai autoi ērxanto suzētein pros eautous to tis ara eiē ex autōn o touto mellōn prassein ^24egeneto de kai philoneikia en autois to tis autōn dokei einai meizōn ^25o de eipen autois oi basileis tōn ethnōn kurieuousin autōn kai oi exousiazontes autōn euergetai kalountai ^26umeis de ouch outōs all o meizōn en umin ginesthō ōs o neōteros kai o ēgoumenos ōs o diakonōn ^27tis gar meizōn o anakeimenos ē o diakonōn ouchi o anakeimenos egō de en mesō umōn eimi ōs o diakonōn ^28umeis de este oi diamemenēkotes met emou en tois peirasmois mou ^29kagō diatithemai umin kathōs dietheto moi o patēr mou basileian ^30ina esthēte kai pinēte epi tēs trapezēs mou en tē basileia mou kai kathēsthe epi thronōn tas dōdeka phulas krinontes tou israēl ^31simōn simōn idou o satanas exētēsato umas tou siniasai ōs ton siton ^32egō de edeēthēn peri sou ina mē eklipē ē pistis sou kai su pote epistrepsas stērison tous adelphous sou ^33o de eipen autō kurie meta sou etoimos eimi kai eis phulakēn kai eis thanaton poreuesthai ^34o de eipen legō soi petre ou phōnēsei sēmeron alektōr eōs tris me aparnēsē eidenai ^35kai eipen autois ote apesteila umas ater ballantiou kai pēras kai upodēmatōn mē tinos usterēsate oi de eipan outhenos ^36eipen de autois alla nun o echōn ballantion aratō omoiōs kai pēran kai o mē echōn pōlēsatō to imation autou kai agorasatō machairan ^37legō gar umin oti touto to gegrammenon dei telesthēnai en emoi to kai meta anomōn elogisthē kai gar to peri emou telos echei ^38oi de eipan kurie idou machairai ōde duo o de eipen autois ikanon estin ^39kai exelthōn eporeuthē kata to ethos eis to oros tōn elaiōn ēkolouthēsan de autō [kai] oi mathētai ^40genomenos de epi tou topou eipen autois proseuchesthe mē eiselthein eis peirasmon ^41kai autos apespasthē ap autōn ōsei lithou bolēn kai theis ta gonata prosēucheto ^42legōn pater ei boulei parenenke touto to potērion ap emou plēn mē to thelēma mou alla to son ginesthō ^43[[ōphthē de autō angelos apo tou ouranou enischuōn auton ^44kai genomenos en agōnia ektenesteron prosēucheto kai egeneto o idrōs autou ōsei thromboi aimatos katabainontes epi tēn gēn]] ^45kai anastas apo tēs proseuchēs elthōn pros tous mathētas euren koimōmenous autous apo tēs lupēs ^46kai eipen autois ti katheudete anastantes proseuchesthe ina mē eiselthēte eis peirasmon ^47eti autou lalountos idou ochlos kai o legomenos ioudas eis tōn dōdeka proērcheto autous kai ēngisen tō iēsou philēsai auton ^48iēsous de eipen autō iouda philēmati ton uion tou anthrōpou paradidōs ^49idontes de oi peri auton to esomenon eipan kurie ei pataxomen en machairē ^50kai epataxen eis tis ex autōn tou archiereōs ton doulon kai apheilen to ous autou to dexion ^51apokritheis de [o] iēsous eipen eate eōs toutou kai apsamenos tou ōtiou iasato auton ^52eipen de iēsous pros tous paragenomenous ep auton archiereis kai stratēgous tou ierou kai presbuterous ōs epi lēstēn exēlthate meta machairōn kai xulōn ^53kath ēmeran ontos mou meth umōn en tō ierō ouk exeteinate tas cheiras ep eme all autē estin umōn ē ōra kai ē exousia tou skotous ^54sullabontes de auton ēgagon kai eisēgagon eis tēn oikian tou archiereōs o de petros ēkolouthei makrothen ^55periapsantōn de pur en mesō tēs aulēs kai sunkathisantōn ekathēto o petros mesos autōn ^56idousa de auton paidiskē tis kathēmenon pros to phōs kai atenisasa autō eipen kai outos sun autō ēn ^57o de ērnēsato legōn ouk oida auton gunai ^58kai meta brachu eteros idōn auton ephē kai su ex autōn ei o de petros ephē anthrōpe ouk eimi ^59kai diastasēs ōsei ōras mias allos tis diischurizeto legōn ep alētheias kai outos met autou ēn kai gar galilaios estin ^60eipen de o petros anthrōpe ouk oida o legeis kai parachrēma eti lalountos autou ephōnēsen alektōr ^61kai strapheis o kurios eneblepsen tō petrō kai upemnēsthē o petros tou rēmatos tou kuriou ōs eipen autō oti prin alektora phōnēsai sēmeron aparnēsē me tris ^62[kai exelthōn exō eklausen pikrōs] ^63kai oi andres oi sunechontes auton enepaizon autō derontes ^64kai perikalupsantes auton epērōtōn legontes prophēteuson tis estin o paisas se ^65kai etera polla blasphēmountes elegon eis auton ^66kai ōs egeneto ēmera sunēchthē to presbuterion tou laou archiereis te kai grammateis kai apēgagon auton eis to sunedrion autōn legontes ^67ei su ei o christos eipon ēmin eipen de autois ean umin eipō ou mē pisteusēte ^68ean de erōtēsō ou mē apokrithēte ^69apo tou nun de estai o uios tou anthrōpou kathēmenos ek dexiōn tēs dunameōs tou theou ^70eipan de pantes su oun ei o uios tou theou o de pros autous ephē umeis legete oti egō eimi ^71oi de eipan ti eti echomen marturias chreian autoi gar ēkousamen apo tou stomatos autou _________________________________________________________________ Chapter 23 ^1kai anastan apan to plēthos autōn ēgagon auton epi ton pilaton ^2ērxanto de katēgorein autou legontes touton euramen diastrephonta to ethnos ēmōn kai kōluonta phorous kaisari didonai kai legonta eauton christon basilea einai ^3o de pilatos ērōtēsen auton legōn su ei o basileus tōn ioudaiōn o de apokritheis autō ephē su legeis ^4o de pilatos eipen pros tous archiereis kai tous ochlous ouden euriskō aition en tō anthrōpō toutō ^5oi de epischuon legontes oti anaseiei ton laon didaskōn kath olēs tēs ioudaias kai arxamenos apo tēs galilaias eōs ōde ^6pilatos de akousas epērōtēsen ei [o] anthrōpos galilaios estin ^7kai epignous oti ek tēs exousias ērōdou estin anepempsen auton pros ērōdēn onta kai auton en ierosolumois en tautais tais ēmerais ^8o de ērōdēs idōn ton iēsoun echarē lian ēn gar ex ikanōn chronōn thelōn idein auton dia to akouein peri autou kai ēlpizen ti sēmeion idein up autou ginomenon ^9epērōta de auton en logois ikanois autos de ouden apekrinato autō ^10eistēkeisan de oi archiereis kai oi grammateis eutonōs katēgorountes autou ^11exouthenēsas de auton o ērōdēs sun tois strateumasin autou kai empaixas peribalōn esthēta lampran anepempsen auton tō pilatō ^12egenonto de philoi o te ērōdēs kai o pilatos en autē tē ēmera met allēlōn proupērchon gar en echthra ontes pros autous ^13pilatos de sunkalesamenos tous archiereis kai tous archontas kai ton laon ^14eipen pros autous prosēnenkate moi ton anthrōpon touton ōs apostrephonta ton laon kai idou egō enōpion umōn anakrinas outhen euron en tō anthrōpō toutō aition ōn katēgoreite kat autou ^15all oude ērōdēs anepempsen gar auton pros ēmas kai idou ouden axion thanatou estin pepragmenon autō ^16paideusas oun auton apolusō ^17 ^18anekragon de pamplēthei legontes aire touton apoluson de ēmin ton barabban ^19ostis ēn dia stasin tina genomenēn en tē polei kai phonon blētheis en tē phulakē ^20palin de o pilatos prosephōnēsen autois thelōn apolusai ton iēsoun ^21oi de epephōnoun legontes staurou staurou auton ^22o de triton eipen pros autous ti gar kakon epoiēsen outos ouden aition thanatou euron en autō paideusas oun auton apolusō ^23oi de epekeinto phōnais megalais aitoumenoi auton staurōthēnai kai katischuon ai phōnai autōn ^24kai pilatos epekrinen genesthai to aitēma autōn ^25apelusen de ton dia stasin kai phonon beblēmenon eis phulakēn on ētounto ton de iēsoun paredōken tō thelēmati autōn ^26kai ōs apēgagon auton epilabomenoi simōna tina kurēnaion erchomenon ap agrou epethēkan autō ton stauron pherein opisthen tou iēsou ^27ēkolouthei de autō polu plēthos tou laou kai gunaikōn ai ekoptonto kai ethrēnoun auton ^28strapheis de pros autas iēsous eipen thugateres ierousalēm mē klaiete ep eme plēn eph eautas klaiete kai epi ta tekna umōn ^29oti idou erchontai ēmerai en ais erousin makariai ai steirai kai ai koiliai ai ouk egennēsan kai mastoi oi ouk ethrepsan ^30tote arxontai legein tois oresin pesete eph ēmas kai tois bounois kalupsate ēmas ^31oti ei en ugrō xulō tauta poiousin en tō xērō ti genētai ^32ēgonto de kai eteroi kakourgoi duo sun autō anairethēnai ^33kai ote ēlthon epi ton topon ton kaloumenon kranion ekei estaurōsan auton kai tous kakourgous on men ek dexiōn on de ex aristerōn ^34[[o de iēsous elegen pater aphes autois ou gar oidasin ti poiousin]] diamerizomenoi de ta imatia autou ebalon klēron ^35kai eistēkei o laos theōrōn exemuktērizon de kai oi archontes legontes allous esōsen sōsatō eauton ei outos estin o christos tou theou o eklektos ^36enepaixan de autō kai oi stratiōtai proserchomenoi oxos prospherontes autō ^37kai legontes ei su ei o basileus tōn ioudaiōn sōson seauton ^38ēn de kai epigraphē ep autō o basileus tōn ioudaiōn outos ^39eis de tōn kremasthentōn kakourgōn eblasphēmei auton ouchi su ei o christos sōson seauton kai ēmas ^40apokritheis de o eteros epitimōn autō ephē oude phobē su ton theon oti en tō autō krimati ei ^41kai ēmeis men dikaiōs axia gar ōn epraxamen apolambanomen outos de ouden atopon epraxen ^42kai elegen iēsou mnēsthēti mou otan elthēs eis tēn basileian sou ^43kai eipen autō amēn soi legō sēmeron met emou esē en tō paradeisō ^44kai ēn ēdē ōsei ōra ektē kai skotos egeneto eph olēn tēn gēn eōs ōras enatēs ^45tou ēliou ekleipontos eschisthē de to katapetasma tou naou meson ^46kai phōnēsas phōnē megalē o iēsous eipen pater eis cheiras sou paratithemai to pneuma mou touto de eipōn exepneusen ^47idōn de o ekatontarchēs to genomenon edoxazen ton theon legōn ontōs o anthrōpos outos dikaios ēn ^48kai pantes oi sumparagenomenoi ochloi epi tēn theōrian tautēn theōrēsantes ta genomena tuptontes ta stēthē upestrephon ^49eistēkeisan de pantes oi gnōstoi autō apo makrothen kai gunaikes ai sunakolouthousai autō apo tēs galilaias orōsai tauta ^50kai idou anēr onomati iōsēph bouleutēs uparchōn anēr agathos kai dikaios ^51outos ouk ēn sunkatatetheimenos tē boulē kai tē praxei autōn apo arimathaias poleōs tōn ioudaiōn os prosedecheto tēn basileian tou theou ^52outos proselthōn tō pilatō ētēsato to sōma tou iēsou ^53kai kathelōn enetulixen auto sindoni kai ethēken auton en mnēmati laxeutō ou ouk ēn oudeis oupō keimenos ^54kai ēmera ēn paraskeuēs kai sabbaton epephōsken ^55katakolouthēsasai de ai gunaikes aitines ēsan sunelēluthuiai ek tēs galilaias autō etheasanto to mnēmeion kai ōs etethē to sōma autou ^56upostrepsasai de ētoimasan arōmata kai mura kai to men sabbaton ēsuchasan kata tēn entolēn _________________________________________________________________ Chapter 24 ^1tē de mia tōn sabbatōn orthrou batheōs epi to mnēma ēlthon pherousai a ētoimasan arōmata ^2euron de ton lithon apokekulismenon apo tou mnēmeiou ^3eiselthousai de ouch euron to sōma [[tou kuriou iēsou]] ^4kai egeneto en tō aporeisthai autas peri toutou kai idou andres duo epestēsan autais en esthēti astraptousē ^5emphobōn de genomenōn autōn kai klinousōn ta prosōpa eis tēn gēn eipan pros autas ti zēteite ton zōnta meta tōn nekrōn ^6[[ouk estin ōde alla ēgerthē]] mnēsthēte ōs elalēsen umin eti ōn en tē galilaia ^7legōn ton uion tou anthrōpou oti dei paradothēnai eis cheiras anthrōpōn amartōlōn kai staurōthēnai kai tē tritē ēmera anastēnai ^8kai emnēsthēsan tōn rēmatōn autou ^9kai upostrepsasai [apo tou mnēmeiou] apēngeilan tauta panta tois endeka kai pasin tois loipois ^10ēsan de ē magdalēnē maria kai iōanna kai maria ē iakōbou kai ai loipai sun autais elegon pros tous apostolous tauta ^11kai ephanēsan enōpion autōn ōsei lēros ta rēmata tauta kai ēpistoun autais ^12[[o de petros anastas edramen epi to mnēmeion kai parakupsas blepei ta othonia mona kai apēlthen pros eauton thaumazōn to gegonos]] ^13kai idou duo ex autōn en autē tē ēmera ēsan poreuomenoi eis kōmēn apechousan stadious exēkonta apo ierousalēm ē onoma emmaous ^14kai autoi ōmiloun pros allēlous peri pantōn tōn sumbebēkotōn toutōn ^15kai egeneto en tō omilein autous kai suzētein [kai] autos iēsous engisas suneporeueto autois ^16oi de ophthalmoi autōn ekratounto tou mē epignōnai auton ^17eipen de pros autous tines oi logoi outoi ous antiballete pros allēlous peripatountes kai estathēsan skuthrōpoi ^18apokritheis de eis onomati kleopas eipen pros auton su monos paroikeis ierousalēm kai ouk egnōs ta genomena en autē en tais ēmerais tautais ^19kai eipen autois poia oi de eipan autō ta peri iēsou tou nazarēnou os egeneto anēr prophētēs dunatos en ergō kai logō enantion tou theou kai pantos tou laou ^20opōs te paredōkan auton oi archiereis kai oi archontes ēmōn eis krima thanatou kai estaurōsan auton ^21ēmeis de ēlpizomen oti autos estin o mellōn lutrousthai ton israēl alla ge kai sun pasin toutois tritēn tautēn ēmeran agei aph ou tauta egeneto ^22alla kai gunaikes tines ex ēmōn exestēsan ēmas genomenai orthrinai epi to mnēmeion ^23kai mē eurousai to sōma autou ēlthon legousai kai optasian angelōn eōrakenai oi legousin auton zēn ^24kai apēlthon tines tōn sun ēmin epi to mnēmeion kai euron outōs kathōs ai gunaikes eipon auton de ouk eidon ^25kai autos eipen pros autous ō anoētoi kai bradeis tē kardia tou pisteuein epi pasin ois elalēsan oi prophētai ^26ouchi tauta edei pathein ton christon kai eiselthein eis tēn doxan autou ^27kai arxamenos apo mōuseōs kai apo pantōn tōn prophētōn diermēneusen autois en pasais tais graphais ta peri eautou ^28kai ēngisan eis tēn kōmēn ou eporeuonto kai autos prosepoiēsato porrōteron poreuesthai ^29kai parebiasanto auton legontes meinon meth ēmōn oti pros esperan estin kai kekliken ēdē ē ēmera kai eisēlthen tou meinai sun autois ^30kai egeneto en tō kataklithēnai auton met autōn labōn ton arton eulogēsen kai klasas epedidou autois ^31autōn de diēnoichthēsan oi ophthalmoi kai epegnōsan auton kai autos aphantos egeneto ap autōn ^32kai eipan pros allēlous ouchi ē kardia ēmōn kaiomenē ēn ōs elalei ēmin en tē odō ōs diēnoigen ēmin tas graphas ^33kai anastantes autē tē ōra upestrepsan eis ierousalēm kai euron ēthroismenous tous endeka kai tous sun autois ^34legontas oti ontōs ēgerthē o kurios kai ōphthē simōni ^35kai autoi exēgounto ta en tē odō kai ōs egnōsthē autois en tē klasei tou artou ^36tauta de autōn lalountōn autos estē en mesō autōn [[kai legei autois eirēnē umin]] ^37ptoēthentes de kai emphoboi genomenoi edokoun pneuma theōrein ^38kai eipen autois ti tetaragmenoi este kai dia ti dialogismoi anabainousin en tē kardia umōn ^39idete tas cheiras mou kai tous podas mou oti egō eimi autos psēlaphēsate me kai idete oti pneuma sarka kai ostea ouk echei kathōs eme theōreite echonta ^40[[kai touto eipōn edeixen autois tas cheiras kai tous podas]] ^41eti de apistountōn autōn apo tēs charas kai thaumazontōn eipen autois echete ti brōsimon enthade ^42oi de epedōkan autō ichthuos optou meros ^43kai labōn enōpion autōn ephagen ^44eipen de pros autous outoi oi logoi mou ous elalēsa pros umas eti ōn sun umin oti dei plērōthēnai panta ta gegrammena en tō nomō mōuseōs kai tois prophētais kai psalmois peri emou ^45tote diēnoixen autōn ton noun tou sunienai tas graphas ^46kai eipen autois oti outōs gegraptai pathein ton christon kai anastēnai ek nekrōn tē tritē ēmera ^47kai kēruchthēnai epi tō onomati autou metanoian eis aphesin amartiōn eis panta ta ethnē arxamenoi apo ierousalēm ^48umeis martures toutōn ^49kai idou egō exapostellō tēn epangelian tou patros mou eph umas umeis de kathisate en tē polei eōs ou endusēsthe ex upsous dunamin ^50exēgagen de autous eōs pros bēthanian kai eparas tas cheiras autou eulogēsen autous ^51kai egeneto en tō eulogein auton autous diestē ap autōn [[kai anephereto eis ton ouranon]] ^52kai autoi [[proskunēsantes auton]] upestrepsan eis ierousalēm meta charas megalēs ^53kai ēsan dia pantos en tō ierō eulogountes ton theon _________________________________________________________________ John _________________________________________________________________ Chapter 1 ^1en archē ēn o logos kai o logos ēn pros ton theon kai theos ēn o logos ^2outos ēn en archē pros ton theon ^3panta di autou egeneto kai chōris autou egeneto oude en o gegonen ^4en autō zōē ēn kai ē zōē ēn to phōs tōn anthrōpōn ^5kai to phōs en tē skotia phainei kai ē skotia auto ou katelaben ^6egeneto anthrōpos apestalmenos para theou onoma autō iōannēs ^7outos ēlthen eis marturian ina marturēsē peri tou phōtos ina pantes pisteusōsin di autou ^8ouk ēn ekeinos to phōs all ina marturēsē peri tou phōtos ^9ēn to phōs to alēthinon o phōtizei panta anthrōpon erchomenon eis ton kosmon ^10en tō kosmō ēn kai o kosmos di autou egeneto kai o kosmos auton ouk egnō ^11eis ta idia ēlthen kai oi idioi auton ou parelabon ^12osoi de elabon auton edōken autois exousian tekna theou genesthai tois pisteuousin eis to onoma autou ^13oi ouk ex aimatōn oude ek thelēmatos sarkos oude ek thelēmatos andros all ek theou egennēthēsan ^14kai o logos sarx egeneto kai eskēnōsen en ēmin kai etheasametha tēn doxan autou doxan ōs monogenous para patros plērēs charitos kai alētheias ^15iōannēs marturei peri autou kai kekragen legōn outos ēn o eipōn o opisō mou erchomenos emprosthen mou gegonen oti prōtos mou ēn ^16oti ek tou plērōmatos autou ēmeis pantes elabomen kai charin anti charitos ^17oti o nomos dia mōuseōs edothē ē charis kai ē alētheia dia iēsou christou egeneto ^18theon oudeis eōraken pōpote monogenēs theos o ōn eis ton kolpon tou patros ekeinos exēgēsato ^19kai autē estin ē marturia tou iōannou ote apesteilan pros auton oi ioudaioi ex ierosolumōn iereis kai leuitas ina erōtēsōsin auton su tis ei ^20kai ōmologēsen kai ouk ērnēsato kai ōmologēsen oti egō ouk eimi o christos ^21kai ērōtēsan auton ti oun [su] ēlias ei kai legei ouk eimi o prophētēs ei su kai apekrithē ou ^22eipan oun autō tis ei ina apokrisin dōmen tois pempsasin ēmas ti legeis peri seautou ^23ephē egō phōnē boōntos en tē erēmō euthunate tēn odon kuriou kathōs eipen ēsaias o prophētēs ^24kai apestalmenoi ēsan ek tōn pharisaiōn ^25kai ērōtēsan auton kai eipan autō ti oun baptizeis ei su ouk ei o christos oude ēlias oude o prophētēs ^26apekrithē autois o iōannēs legōn egō baptizō en udati mesos umōn stēkei on umeis ouk oidate ^27opisō mou erchomenos ou ouk eimi [egō] axios ina lusō autou ton imanta tou upodēmatos ^28tauta en bēthania egeneto peran tou iordanou opou ēn o iōannēs baptizōn ^29tē epaurion blepei ton iēsoun erchomenon pros auton kai legei ide o amnos tou theou o airōn tēn amartian tou kosmou ^30outos estin uper ou egō eipon opisō mou erchetai anēr os emprosthen mou gegonen oti prōtos mou ēn ^31kagō ouk ēdein auton all ina phanerōthē tō israēl dia touto ēlthon egō en udati baptizōn ^32kai emarturēsen iōannēs legōn oti tetheamai to pneuma katabainon ōs peristeran ex ouranou kai emeinen ep auton ^33kagō ouk ēdein auton all o pempsas me baptizein en udati ekeinos moi eipen eph on an idēs to pneuma katabainon kai menon ep auton outos estin o baptizōn en pneumati agiō ^34kagō eōraka kai memarturēka oti outos estin o uios tou theou ^35tē epaurion palin eistēkei iōannēs kai ek tōn mathētōn autou duo ^36kai emblepsas tō iēsou peripatounti legei ide o amnos tou theou ^37kai ēkousan oi duo mathētai autou lalountos kai ēkolouthēsan tō iēsou ^38strapheis de o iēsous kai theasamenos autous akolouthountas legei autois ti zēteite oi de eipan autō rabbi o legetai methermēneuomenon didaskale pou meneis ^39legei autois erchesthe kai opsesthe ēlthan oun kai eidan pou menei kai par autō emeinan tēn ēmeran ekeinēn ōra ēn ōs dekatē ^40ēn andreas o adelphos simōnos petrou eis ek tōn duo tōn akousantōn para iōannou kai akolouthēsantōn autō ^41euriskei outos prōton ton adelphon ton idion simōna kai legei autō eurēkamen ton messian o estin methermēneuomenon christos ^42ēgagen auton pros ton iēsoun emblepsas autō o iēsous eipen su ei simōn o uios iōannou su klēthēsē kēphas o ermēneuetai petros ^43tē epaurion ēthelēsen exelthein eis tēn galilaian kai euriskei philippon kai legei autō o iēsous akolouthei moi ^44ēn de o philippos apo bēthsaida ek tēs poleōs andreou kai petrou ^45euriskei philippos ton nathanaēl kai legei autō on egrapsen mōusēs en tō nomō kai oi prophētai eurēkamen iēsoun uion tou iōsēph ton apo nazaret ^46kai eipen autō nathanaēl ek nazaret dunatai ti agathon einai legei autō o philippos erchou kai ide ^47eiden iēsous ton nathanaēl erchomenon pros auton kai legei peri autou ide alēthōs israēlitēs en ō dolos ouk estin ^48legei autō nathanaēl pothen me ginōskeis apekrithē iēsous kai eipen autō pro tou se philippon phōnēsai onta upo tēn sukēn eidon se ^49apekrithē autō nathanaēl rabbi su ei o uios tou theou su basileus ei tou israēl ^50apekrithē iēsous kai eipen autō oti eipon soi oti eidon se upokatō tēs sukēs pisteueis meizō toutōn opsē ^51kai legei autō amēn amēn legō umin opsesthe ton ouranon aneōgota kai tous angelous tou theou anabainontas kai katabainontas epi ton uion tou anthrōpou _________________________________________________________________ Chapter 2 ^1kai tē ēmera tē tritē gamos egeneto en kana tēs galilaias kai ēn ē mētēr tou iēsou ekei ^2eklēthē de kai o iēsous kai oi mathētai autou eis ton gamon ^3kai usterēsantos oinou legei ē mētēr tou iēsou pros auton oinon ouk echousin ^4kai legei autē o iēsous ti emoi kai soi gunai oupō ēkei ē ōra mou ^5legei ē mētēr autou tois diakonois o ti an legē umin poiēsate ^6ēsan de ekei lithinai udriai ex kata ton katharismon tōn ioudaiōn keimenai chōrousai ana metrētas duo ē treis ^7legei autois o iēsous gemisate tas udrias udatos kai egemisan autas eōs anō ^8kai legei autois antlēsate nun kai pherete tō architriklinō oi de ēnenkan ^9ōs de egeusato o architriklinos to udōr oinon gegenēmenon kai ouk ēdei pothen estin oi de diakonoi ēdeisan oi ēntlēkotes to udōr phōnei ton numphion o architriklinos ^10kai legei autō pas anthrōpos prōton ton kalon oinon tithēsin kai otan methusthōsin ton elassō su tetērēkas ton kalon oinon eōs arti ^11tautēn epoiēsen archēn tōn sēmeiōn o iēsous en kana tēs galilaias kai ephanerōsen tēn doxan autou kai episteusan eis auton oi mathētai autou ^12meta touto katebē eis kapharnaoum autos kai ē mētēr autou kai oi adelphoi kai oi mathētai autou kai ekei emeinan ou pollas ēmeras ^13kai engus ēn to pascha tōn ioudaiōn kai anebē eis ierosoluma o iēsous ^14kai euren en tō ierō tous pōlountas boas kai probata kai peristeras kai tous kermatistas kathēmenous ^15kai poiēsas phragellion ek schoiniōn pantas exebalen ek tou ierou ta te probata kai tous boas kai tōn kollubistōn execheen ta kermata kai tas trapezas anetrepsen ^16kai tois tas peristeras pōlousin eipen arate tauta enteuthen mē poieite ton oikon tou patros mou oikon emporiou ^17emnēsthēsan oi mathētai autou oti gegrammenon estin o zēlos tou oikou sou kataphagetai me ^18apekrithēsan oun oi ioudaioi kai eipan autō ti sēmeion deiknueis ēmin oti tauta poieis ^19apekrithē iēsous kai eipen autois lusate ton naon touton kai [en] trisin ēmerais egerō auton ^20eipan oun oi ioudaioi tesserakonta kai ex etesin oikodomēthē o naos outos kai su en trisin ēmerais egereis auton ^21ekeinos de elegen peri tou naou tou sōmatos autou ^22ote oun ēgerthē ek nekrōn emnēsthēsan oi mathētai autou oti touto elegen kai episteusan tē graphē kai tō logō on eipen o iēsous ^23ōs de ēn en tois ierosolumois en tō pascha en tē eortē polloi episteusan eis to onoma autou theōrountes autou ta sēmeia a epoiei ^24autos de iēsous ouk episteuen auton autois dia to auton ginōskein pantas ^25kai oti ou chreian eichen ina tis marturēsē peri tou anthrōpou autos gar eginōsken ti ēn en tō anthrōpō _________________________________________________________________ Chapter 3 ^1ēn de anthrōpos ek tōn pharisaiōn nikodēmos onoma autō archōn tōn ioudaiōn ^2outos ēlthen pros auton nuktos kai eipen autō rabbi oidamen oti apo theou elēluthas didaskalos oudeis gar dunatai tauta ta sēmeia poiein a su poieis ean mē ē o theos met autou ^3apekrithē iēsous kai eipen autō amēn amēn legō soi ean mē tis gennēthē anōthen ou dunatai idein tēn basileian tou theou ^4legei pros auton [o] nikodēmos pōs dunatai anthrōpos gennēthēnai gerōn ōn mē dunatai eis tēn koilian tēs mētros autou deuteron eiselthein kai gennēthēnai ^5apekrithē [o] iēsous amēn amēn legō soi ean mē tis gennēthē ex udatos kai pneumatos ou dunatai eiselthein eis tēn basileian tou theou ^6to gegennēmenon ek tēs sarkos sarx estin kai to gegennēmenon ek tou pneumatos pneuma estin ^7mē thaumasēs oti eipon soi dei umas gennēthēnai anōthen ^8to pneuma opou thelei pnei kai tēn phōnēn autou akoueis all ouk oidas pothen erchetai kai pou upagei outōs estin pas o gegennēmenos ek tou pneumatos ^9apekrithē nikodēmos kai eipen autō pōs dunatai tauta genesthai ^10apekrithē iēsous kai eipen autō su ei o didaskalos tou israēl kai tauta ou ginōskeis ^11amēn amēn legō soi oti o oidamen laloumen kai o eōrakamen marturoumen kai tēn marturian ēmōn ou lambanete ^12ei ta epigeia eipon umin kai ou pisteuete pōs ean eipō umin ta epourania pisteusete ^13kai oudeis anabebēken eis ton ouranon ei mē o ek tou ouranou katabas o uios tou anthrōpou ^14kai kathōs mōusēs upsōsen ton ophin en tē erēmō outōs upsōthēnai dei ton uion tou anthrōpou ^15ina pas o pisteuōn en autō echē zōēn aiōnion ^16outōs gar ēgapēsen o theos ton kosmon ōste ton uion ton monogenē edōken ina pas o pisteuōn eis auton mē apolētai all echē zōēn aiōnion ^17ou gar apesteilen o theos ton uion eis ton kosmon ina krinē ton kosmon all ina sōthē o kosmos di autou ^18o pisteuōn eis auton ou krinetai o mē pisteuōn ēdē kekritai oti mē pepisteuken eis to onoma tou monogenous uiou tou theou ^19autē de estin ē krisis oti to phōs elēluthen eis ton kosmon kai ēgapēsan oi anthrōpoi mallon to skotos ē to phōs ēn gar autōn ponēra ta erga ^20pas gar o phaula prassōn misei to phōs kai ouk erchetai pros to phōs ina mē elenchthē ta erga autou ^21o de poiōn tēn alētheian erchetai pros to phōs ina phanerōthē autou ta erga oti en theō estin eirgasmena ^22meta tauta ēlthen o iēsous kai oi mathētai autou eis tēn ioudaian gēn kai ekei dietriben met autōn kai ebaptizen ^23ēn de kai [o] iōannēs baptizōn en ainōn engus tou saleim oti udata polla ēn ekei kai pareginonto kai ebaptizonto ^24oupō gar ēn beblēmenos eis tēn phulakēn iōannēs ^25egeneto oun zētēsis ek tōn mathētōn iōannou meta ioudaiou peri katharismou ^26kai ēlthon pros ton iōannēn kai eipan autō rabbi os ēn meta sou peran tou iordanou ō su memarturēkas ide outos baptizei kai pantes erchontai pros auton ^27apekrithē iōannēs kai eipen ou dunatai anthrōpos lambanein ouden ean mē ē dedomenon autō ek tou ouranou ^28autoi umeis moi martureite oti eipon [egō] ouk eimi egō o christos all oti apestalmenos eimi emprosthen ekeinou ^29o echōn tēn numphēn numphios estin o de philos tou numphiou o estēkōs kai akouōn autou chara chairei dia tēn phōnēn tou numphiou autē oun ē chara ē emē peplērōtai ^30ekeinon dei auxanein eme de elattousthai ^31o anōthen erchomenos epanō pantōn estin o ōn ek tēs gēs ek tēs gēs estin kai ek tēs gēs lalei o ek tou ouranou erchomenos epanō pantōn estin ^32o eōraken kai ēkousen touto marturei kai tēn marturian autou oudeis lambanei ^33o labōn autou tēn marturian esphragisen oti o theos alēthēs estin ^34on gar apesteilen o theos ta rēmata tou theou lalei ou gar ek metrou didōsin to pneuma ^35o patēr agapa ton uion kai panta dedōken en tē cheiri autou ^36o pisteuōn eis ton uion echei zōēn aiōnion o de apeithōn tō uiō ouk opsetai zōēn all ē orgē tou theou menei ep auton _________________________________________________________________ Chapter 4 ^1ōs oun egnō o kurios oti ēkousan oi pharisaioi oti iēsous pleionas mathētas poiei kai baptizei [ē] iōannēs ^2kaitoige iēsous autos ouk ebaptizen all oi mathētai autou ^3aphēken tēn ioudaian kai apēlthen palin eis tēn galilaian ^4edei de auton dierchesthai dia tēs samareias ^5erchetai oun eis polin tēs samareias legomenēn suchar plēsion tou chōriou o edōken iakōb [tō] iōsēph tō uiō autou ^6ēn de ekei pēgē tou iakōb o oun iēsous kekopiakōs ek tēs odoiporias ekathezeto outōs epi tē pēgē ōra ēn ōs ektē ^7erchetai gunē ek tēs samareias antlēsai udōr legei autē o iēsous dos moi pein ^8oi gar mathētai autou apelēlutheisan eis tēn polin ina trophas agorasōsin ^9legei oun autō ē gunē ē samaritis pōs su ioudaios ōn par emou pein aiteis gunaikos samaritidos ousēs [ou gar sunchrōntai ioudaioi samaritais] ^10apekrithē iēsous kai eipen autē ei ēdeis tēn dōrean tou theou kai tis estin o legōn soi dos moi pein su an ētēsas auton kai edōken an soi udōr zōn ^11legei autō kurie oute antlēma echeis kai to phrear estin bathu pothen oun echeis to udōr to zōn ^12mē su meizōn ei tou patros ēmōn iakōb os edōken ēmin to phrear kai autos ex autou epien kai oi uioi autou kai ta thremmata autou ^13apekrithē iēsous kai eipen autē pas o pinōn ek tou udatos toutou dipsēsei palin ^14os d an piē ek tou udatos ou egō dōsō autō ou mē dipsēsei eis ton aiōna alla to udōr o dōsō autō genēsetai en autō pēgē udatos allomenou eis zōēn aiōnion ^15legei pros auton ē gunē kurie dos moi touto to udōr ina mē dipsō mēde dierchōmai enthade antlein ^16legei autē upage phōnēson sou ton andra kai elthe enthade ^17apekrithē ē gunē kai eipen [autō] ouk echō andra legei autē o iēsous kalōs eipas oti andra ouk echō ^18pente gar andras esches kai nun on echeis ouk estin sou anēr touto alēthes eirēkas ^19legei autō ē gunē kurie theōrō oti prophētēs ei su ^20oi pateres ēmōn en tō orei toutō prosekunēsan kai umeis legete oti en ierosolumois estin o topos opou proskunein dei ^21legei autē o iēsous pisteue moi gunai oti erchetai ōra ote oute en tō orei toutō oute en ierosolumois proskunēsete tō patri ^22umeis proskuneite o ouk oidate ēmeis proskunoumen o oidamen oti ē sōtēria ek tōn ioudaiōn estin ^23alla erchetai ōra kai nun estin ote oi alēthinoi proskunētai proskunēsousin tō patri en pneumati kai alētheia kai gar o patēr toioutous zētei tous proskunountas auton ^24pneuma o theos kai tous proskunountas auton en pneumati kai alētheia dei proskunein ^25legei autō ē gunē oida oti messias erchetai o legomenos christos otan elthē ekeinos anangelei ēmin apanta ^26legei autē o iēsous egō eimi o lalōn soi ^27kai epi toutō ēlthan oi mathētai autou kai ethaumazon oti meta gunaikos elalei oudeis mentoi eipen ti zēteis ē ti laleis met autēs ^28aphēken oun tēn udrian autēs ē gunē kai apēlthen eis tēn polin kai legei tois anthrōpois ^29deute idete anthrōpon os eipen moi panta a epoiēsa mēti outos estin o christos ^30exēlthon ek tēs poleōs kai ērchonto pros auton ^31en tō metaxu ērōtōn auton oi mathētai legontes rabbi phage ^32o de eipen autois egō brōsin echō phagein ēn umeis ouk oidate ^33elegon oun oi mathētai pros allēlous mē tis ēnenken autō phagein ^34legei autois o iēsous emon brōma estin ina poiēsō to thelēma tou pempsantos me kai teleiōsō autou to ergon ^35ouch umeis legete oti eti tetramēnos estin kai o therismos erchetai idou legō umin eparate tous ophthalmous umōn kai theasasthe tas chōras oti leukai eisin pros therismon ēdē ^36o therizōn misthon lambanei kai sunagei karpon eis zōēn aiōnion ina o speirōn omou chairē kai o therizōn ^37en gar toutō o logos estin alēthinos oti allos estin o speirōn kai allos o therizōn ^38egō apesteila umas therizein o ouch umeis kekopiakate alloi kekopiakasin kai umeis eis ton kopon autōn eiselēluthate ^39ek de tēs poleōs ekeinēs polloi episteusan eis auton tōn samaritōn dia ton logon tēs gunaikos marturousēs oti eipen moi panta a epoiēsa ^40ōs oun ēlthon pros auton oi samaritai ērōtōn auton meinai par autois kai emeinen ekei duo ēmeras ^41kai pollō pleious episteusan dia ton logon autou ^42tē te gunaiki elegon [oti] ouketi dia tēn sēn lalian pisteuomen autoi gar akēkoamen kai oidamen oti outos estin alēthōs o sōtēr tou kosmou ^43meta de tas duo ēmeras exēlthen ekeithen eis tēn galilaian ^44autos gar iēsous emarturēsen oti prophētēs en tē idia patridi timēn ouk echei ^45ote oun ēlthen eis tēn galilaian edexanto auton oi galilaioi panta eōrakotes osa epoiēsen en ierosolumois en tē eortē kai autoi gar ēlthon eis tēn eortēn ^46ēlthen oun palin eis tēn kana tēs galilaias opou epoiēsen to udōr oinon kai ēn tis basilikos ou o uios ēsthenei en kapharnaoum ^47outos akousas oti iēsous ēkei ek tēs ioudaias eis tēn galilaian apēlthen pros auton kai ērōta ina katabē kai iasētai autou ton uion ēmellen gar apothnēskein ^48eipen oun o iēsous pros auton ean mē sēmeia kai terata idēte ou mē pisteusēte ^49legei pros auton o basilikos kurie katabēthi prin apothanein to paidion mou ^50legei autō o iēsous poreuou o uios sou zē episteusen o anthrōpos tō logō on eipen autō o iēsous kai eporeueto ^51ēdē de autou katabainontos oi douloi autou upēntēsan autō legontes oti o pais autou zē ^52eputheto oun tēn ōran par autōn en ē kompsoteron eschen eipan oun autō oti echthes ōran ebdomēn aphēken auton o puretos ^53egnō oun o patēr oti ekeinē tē ōra en ē eipen autō o iēsous o uios sou zē kai episteusen autos kai ē oikia autou olē ^54touto [de] palin deuteron sēmeion epoiēsen o iēsous elthōn ek tēs ioudaias eis tēn galilaian _________________________________________________________________ Chapter 5 ^1meta tauta ēn eortē tōn ioudaiōn kai anebē iēsous eis ierosoluma ^2estin de en tois ierosolumois epi tē probatikē kolumbēthra ē epilegomenē ebraisti bēthzatha pente stoas echousa ^3en tautais katekeito plēthos tōn asthenountōn tuphlōn chōlōn xērōn ^4 ^5ēn de tis anthrōpos ekei triakonta [kai] oktō etē echōn en tē astheneia autou ^6touton idōn o iēsous katakeimenon kai gnous oti polun ēdē chronon echei legei autō theleis ugiēs genesthai ^7apekrithē autō o asthenōn kurie anthrōpon ouk echō ina otan tarachthē to udōr balē me eis tēn kolumbēthran en ō de erchomai egō allos pro emou katabainei ^8legei autō o iēsous egeire aron ton krabatton sou kai peripatei ^9kai eutheōs egeneto ugiēs o anthrōpos kai ēren ton krabatton autou kai periepatei ēn de sabbaton en ekeinē tē ēmera ^10elegon oun oi ioudaioi tō tetherapeumenō sabbaton estin kai ouk exestin soi arai ton krabatton ^11os de apekrithē autois o poiēsas me ugiē ekeinos moi eipen aron ton krabatton sou kai peripatei ^12ērōtēsan auton tis estin o anthrōpos o eipōn soi aron kai peripatei ^13o de iatheis ouk ēdei tis estin o gar iēsous exeneusen ochlou ontos en tō topō ^14meta tauta euriskei auton [o] iēsous en tō ierō kai eipen autō ide ugiēs gegonas mēketi amartane ina mē cheiron soi ti genētai ^15apēlthen o anthrōpos kai eipen tois ioudaiois oti iēsous estin o poiēsas auton ugiē ^16kai dia touto ediōkon oi ioudaioi ton iēsoun oti tauta epoiei en sabbatō ^17o de apekrinato autois o patēr mou eōs arti ergazetai kagō ergazomai ^18dia touto oun mallon ezētoun auton oi ioudaioi apokteinai oti ou monon eluen to sabbaton alla kai patera idion elegen ton theon ison eauton poiōn tō theō ^19apekrinato oun [o iēsous] kai elegen autois amēn amēn legō umin ou dunatai o uios poiein aph eautou ouden ean mē ti blepē ton patera poiounta a gar an ekeinos poiē tauta kai o uios omoiōs poiei ^20o gar patēr philei ton uion kai panta deiknusin autō a autos poiei kai meizona toutōn deixei autō erga ina umeis thaumazēte ^21ōsper gar o patēr egeirei tous nekrous kai zōopoiei outōs kai o uios ous thelei zōopoiei ^22oude gar o patēr krinei oudena alla tēn krisin pasan dedōken tō uiō ^23ina pantes timōsin ton uion kathōs timōsin ton patera o mē timōn ton uion ou tima ton patera ton pempsanta auton ^24amēn amēn legō umin oti o ton logon mou akouōn kai pisteuōn tō pempsanti me echei zōēn aiōnion kai eis krisin ouk erchetai alla metabebēken ek tou thanatou eis tēn zōēn ^25amēn amēn legō umin oti erchetai ōra kai nun estin ote oi nekroi akousousin tēs phōnēs tou uiou tou theou kai oi akousantes zēsousin ^26ōsper gar o patēr echei zōēn en eautō outōs kai tō uiō edōken zōēn echein en eautō ^27kai exousian edōken autō krisin poiein oti uios anthrōpou estin ^28mē thaumazete touto oti erchetai ōra en ē pantes oi en tois mnēmeiois akousousin tēs phōnēs autou ^29kai ekporeusontai oi ta agatha poiēsantes eis anastasin zōēs oi ta phaula praxantes eis anastasin kriseōs ^30ou dunamai egō poiein ap emautou ouden kathōs akouō krinō kai ē krisis ē emē dikaia estin oti ou zētō to thelēma to emon alla to thelēma tou pempsantos me ^31ean egō marturō peri emautou ē marturia mou ouk estin alēthēs ^32allos estin o marturōn peri emou kai oida oti alēthēs estin ē marturia ēn marturei peri emou ^33umeis apestalkate pros iōannēn kai memarturēken tē alētheia ^34egō de ou para anthrōpou tēn marturian lambanō alla tauta legō ina umeis sōthēte ^35ekeinos ēn o luchnos o kaiomenos kai phainōn umeis de ēthelēsate agalliathēnai pros ōran en tō phōti autou ^36egō de echō tēn marturian meizō tou iōannou ta gar erga a dedōken moi o patēr ina teleiōsō auta auta ta erga a poiō marturei peri emou oti o patēr me apestalken ^37kai o pempsas me patēr ekeinos memarturēken peri emou oute phōnēn autou pōpote akēkoate oute eidos autou eōrakate ^38kai ton logon autou ouk echete en umin menonta oti on apesteilen ekeinos toutō umeis ou pisteuete ^39eraunate tas graphas oti umeis dokeite en autais zōēn aiōnion echein kai ekeinai eisin ai marturousai peri emou ^40kai ou thelete elthein pros me ina zōēn echēte ^41doxan para anthrōpōn ou lambanō ^42alla egnōka umas oti tēn agapēn tou theou ouk echete en eautois ^43egō elēlutha en tō onomati tou patros mou kai ou lambanete me ean allos elthē en tō onomati tō idiō ekeinon lēmpsesthe ^44pōs dunasthe umeis pisteusai doxan para allēlōn lambanontes kai tēn doxan tēn para tou monou [theou] ou zēteite ^45mē dokeite oti egō katēgorēsō umōn pros ton patera estin o katēgorōn umōn mōusēs eis on umeis ēlpikate ^46ei gar episteuete mōusei episteuete an emoi peri gar emou ekeinos egrapsen ^47ei de tois ekeinou grammasin ou pisteuete pōs tois emois rēmasin pisteusete _________________________________________________________________ Chapter 6 ^1meta tauta apēlthen o iēsous peran tēs thalassēs tēs galilaias tēs tiberiados ^2ēkolouthei de autō ochlos polus oti etheōroun ta sēmeia a epoiei epi tōn asthenountōn ^3anēlthen de eis to oros iēsous kai ekei ekathēto meta tōn mathētōn autou ^4ēn de engus to pascha ē eortē tōn ioudaiōn ^5eparas oun tous ophthalmous o iēsous kai theasamenos oti polus ochlos erchetai pros auton legei pros philippon pothen agorasōmen artous ina phagōsin outoi ^6touto de elegen peirazōn auton autos gar ēdei ti emellen poiein ^7apekrithē autō philippos diakosiōn dēnariōn artoi ouk arkousin autois ina ekastos brachu labē ^8legei autō eis ek tōn mathētōn autou andreas o adelphos simōnos petrou ^9estin paidarion ōde os echei pente artous krithinous kai duo opsaria alla tauta ti estin eis tosoutous ^10eipen o iēsous poiēsate tous anthrōpous anapesein ēn de chortos polus en tō topō anepesan oun oi andres ton arithmon ōs pentakischilioi ^11elaben oun tous artous o iēsous kai eucharistēsas diedōken tois anakeimenois omoiōs kai ek tōn opsariōn oson ēthelon ^12ōs de eneplēsthēsan legei tois mathētais autou sunagagete ta perisseusanta klasmata ina mē ti apolētai ^13sunēgagon oun kai egemisan dōdeka kophinous klasmatōn ek tōn pente artōn tōn krithinōn a eperisseusan tois bebrōkosin ^14oi oun anthrōpoi idontes a epoiēsen sēmeia elegon oti outos estin alēthōs o prophētēs o erchomenos eis ton kosmon ^15iēsous oun gnous oti mellousin erchesthai kai arpazein auton ina poiēsōsin basilea anechōrēsen palin eis to oros autos monos ^16ōs de opsia egeneto katebēsan oi mathētai autou epi tēn thalassan ^17kai embantes eis ploion ērchonto peran tēs thalassēs eis kapharnaoum kai skotia ēdē egegonei kai oupō elēluthei pros autous o iēsous ^18ē te thalassa anemou megalou pneontos diegeireto ^19elēlakotes oun ōs stadious eikosi pente ē triakonta theōrousin ton iēsoun peripatounta epi tēs thalassēs kai engus tou ploiou ginomenon kai ephobēthēsan ^20o de legei autois egō eimi mē phobeisthe ^21ēthelon oun labein auton eis to ploion kai eutheōs egeneto to ploion epi tēs gēs eis ēn upēgon ^22tē epaurion o ochlos o estēkōs peran tēs thalassēs eidon oti ploiarion allo ouk ēn ekei ei mē en kai oti ou suneisēlthen tois mathētais autou o iēsous eis to ploion alla monoi oi mathētai autou apēlthon ^23alla ēlthen ploia ek tiberiados engus tou topou opou ephagon ton arton eucharistēsantos tou kuriou ^24ote oun eiden o ochlos oti iēsous ouk estin ekei oude oi mathētai autou enebēsan autoi eis ta ploiaria kai ēlthon eis kapharnaoum zētountes ton iēsoun ^25kai eurontes auton peran tēs thalassēs eipon autō rabbi pote ōde gegonas ^26apekrithē autois o iēsous kai eipen amēn amēn legō umin zēteite me ouch oti eidete sēmeia all oti ephagete ek tōn artōn kai echortasthēte ^27ergazesthe mē tēn brōsin tēn apollumenēn alla tēn brōsin tēn menousan eis zōēn aiōnion ēn o uios tou anthrōpou umin dōsei touton gar o patēr esphragisen o theos ^28eipon oun pros auton ti poiōmen ina ergazōmetha ta erga tou theou ^29apekrithē o iēsous kai eipen autois touto estin to ergon tou theou ina pisteuēte eis on apesteilen ekeinos ^30eipon oun autō ti oun poieis su sēmeion ina idōmen kai pisteusōmen soi ti ergazē ^31oi pateres ēmōn to manna ephagon en tē erēmō kathōs estin gegrammenon arton ek tou ouranou edōken autois phagein ^32eipen oun autois o iēsous amēn amēn legō umin ou mōusēs edōken umin ton arton ek tou ouranou all o patēr mou didōsin umin ton arton ek tou ouranou ton alēthinon ^33o gar artos tou theou estin o katabainōn ek tou ouranou kai zōēn didous tō kosmō ^34eipon oun pros auton kurie pantote dos ēmin ton arton touton ^35eipen autois o iēsous egō eimi o artos tēs zōēs o erchomenos pros eme ou mē peinasē kai o pisteuōn eis eme ou mē dipsēsei pōpote ^36all eipon umin oti kai eōrakate [me] kai ou pisteuete ^37pan o didōsin moi o patēr pros eme ēxei kai ton erchomenon pros me ou mē ekbalō exō ^38oti katabebēka apo tou ouranou ouch ina poiō to thelēma to emon alla to thelēma tou pempsantos me ^39touto de estin to thelēma tou pempsantos me ina pan o dedōken moi mē apolesō ex autou alla anastēsō auto tē eschatē ēmera ^40touto gar estin to thelēma tou patros mou ina pas o theōrōn ton uion kai pisteuōn eis auton echē zōēn aiōnion kai anastēsō auton egō tē eschatē ēmera ^41egonguzon oun oi ioudaioi peri autou oti eipen egō eimi o artos o katabas ek tou ouranou ^42kai elegon ouchi outos estin iēsous o uios iōsēph ou ēmeis oidamen ton patera kai tēn mētera pōs nun legei oti ek tou ouranou katabebēka ^43apekrithē iēsous kai eipen autois mē gonguzete met allēlōn ^44oudeis dunatai elthein pros me ean mē o patēr o pempsas me elkusē auton kagō anastēsō auton en tē eschatē ēmera ^45estin gegrammenon en tois prophētais kai esontai pantes didaktoi theou pas o akousas para tou patros kai mathōn erchetai pros eme ^46ouch oti ton patera eōraken tis ei mē o ōn para [tou] theou outos eōraken ton patera ^47amēn amēn legō umin o pisteuōn echei zōēn aiōnion ^48egō eimi o artos tēs zōēs ^49oi pateres umōn ephagon en tē erēmō to manna kai apethanon ^50outos estin o artos o ek tou ouranou katabainōn ina tis ex autou phagē kai mē apothanē ^51egō eimi o artos o zōn o ek tou ouranou katabas ean tis phagē ek toutou tou artou zēsei eis ton aiōna kai o artos de on egō dōsō ē sarx mou estin uper tēs tou kosmou zōēs ^52emachonto oun pros allēlous oi ioudaioi legontes pōs dunatai outos ēmin dounai tēn sarka [autou] phagein ^53eipen oun autois [o] iēsous amēn amēn legō umin ean mē phagēte tēn sarka tou uiou tou anthrōpou kai piēte autou to aima ouk echete zōēn en eautois ^54o trōgōn mou tēn sarka kai pinōn mou to aima echei zōēn aiōnion kagō anastēsō auton tē eschatē ēmera ^55ē gar sarx mou alēthēs estin brōsis kai to aima mou alēthēs estin posis ^56o trōgōn mou tēn sarka kai pinōn mou to aima en emoi menei kagō en autō ^57kathōs apesteilen me o zōn patēr kagō zō dia ton patera kai o trōgōn me kakeinos zēsei di eme ^58outos estin o artos o ex ouranou katabas ou kathōs ephagon oi pateres kai apethanon o trōgōn touton ton arton zēsei eis ton aiōna ^59tauta eipen en sunagōgē didaskōn en kapharnaoum ^60polloi oun akousantes ek tōn mathētōn autou eipan sklēros estin o logos outos tis dunatai autou akouein ^61eidōs de o iēsous en eautō oti gonguzousin peri toutou oi mathētai autou eipen autois touto umas skandalizei ^62ean oun theōrēte ton uion tou anthrōpou anabainonta opou ēn to proteron ^63to pneuma estin to zōopoioun ē sarx ouk ōphelei ouden ta rēmata a egō lelalēka umin pneuma estin kai zōē estin ^64all eisin ex umōn tines oi ou pisteuousin ēdei gar ex archēs o iēsous tines eisin oi mē pisteuontes kai tis estin o paradōsōn auton ^65kai elegen dia touto eirēka umin oti oudeis dunatai elthein pros me ean mē ē dedomenon autō ek tou patros ^66ek toutou polloi ek tōn mathētōn autou apēlthon eis ta opisō kai ouketi met autou periepatoun ^67eipen oun o iēsous tois dōdeka mē kai umeis thelete upagein ^68apekrithē autō simōn petros kurie pros tina apeleusometha rēmata zōēs aiōniou echeis ^69kai ēmeis pepisteukamen kai egnōkamen oti su ei o agios tou theou ^70apekrithē autois o iēsous ouk egō umas tous dōdeka exelexamēn kai ex umōn eis diabolos estin ^71elegen de ton ioudan simōnos iskariōtou outos gar emellen paradidonai auton eis ek tōn dōdeka _________________________________________________________________ Chapter 7 ^1kai meta tauta periepatei [o] iēsous en tē galilaia ou gar ēthelen en tē ioudaia peripatein oti ezētoun auton oi ioudaioi apokteinai ^2ēn de engus ē eortē tōn ioudaiōn ē skēnopēgia ^3eipon oun pros auton oi adelphoi autou metabēthi enteuthen kai upage eis tēn ioudaian ina kai oi mathētai sou theōrēsousin [sou] ta erga a poieis ^4oudeis gar ti en kruptō poiei kai zētei autos en parrēsia einai ei tauta poieis phanerōson seauton tō kosmō ^5oude gar oi adelphoi autou episteuon eis auton ^6legei oun autois o iēsous o kairos o emos oupō parestin o de kairos o umeteros pantote estin etoimos ^7ou dunatai o kosmos misein umas eme de misei oti egō marturō peri autou oti ta erga autou ponēra estin ^8umeis anabēte eis tēn eortēn egō oupō anabainō eis tēn eortēn tautēn oti o emos kairos oupō peplērōtai ^9tauta de eipōn autois emeinen en tē galilaia ^10ōs de anebēsan oi adelphoi autou eis tēn eortēn tote kai autos anebē ou phanerōs alla ōs en kruptō ^11oi oun ioudaioi ezētoun auton en tē eortē kai elegon pou estin ekeinos ^12kai gongusmos peri autou ēn polus en tois ochlois oi men elegon oti agathos estin alloi [de] elegon ou alla plana ton ochlon ^13oudeis mentoi parrēsia elalei peri autou dia ton phobon tōn ioudaiōn ^14ēdē de tēs eortēs mesousēs anebē iēsous eis to ieron kai edidasken ^15ethaumazon oun oi ioudaioi legontes pōs outos grammata oiden mē memathēkōs ^16apekrithē oun autois iēsous kai eipen ē emē didachē ouk estin emē alla tou pempsantos me ^17ean tis thelē to thelēma autou poiein gnōsetai peri tēs didachēs poteron ek tou theou estin ē egō ap emautou lalō ^18o aph eautou lalōn tēn doxan tēn idian zētei o de zētōn tēn doxan tou pempsantos auton outos alēthēs estin kai adikia en autō ouk estin ^19ou mōusēs edōken umin ton nomon kai oudeis ex umōn poiei ton nomon ti me zēteite apokteinai ^20apekrithē o ochlos daimonion echeis tis se zētei apokteinai ^21apekrithē iēsous kai eipen autois en ergon epoiēsa kai pantes thaumazete ^22dia touto mōusēs dedōken umin tēn peritomēn ouch oti ek tou mōuseōs estin all ek tōn paterōn kai [en] sabbatō peritemnete anthrōpon ^23ei peritomēn lambanei [o] anthrōpos en sabbatō ina mē luthē o nomos mōuseōs emoi cholate oti olon anthrōpon ugiē epoiēsa en sabbatō ^24mē krinete kat opsin alla tēn dikaian krisin krinete ^25elegon oun tines ek tōn ierosolumitōn ouch outos estin on zētousin apokteinai ^26kai ide parrēsia lalei kai ouden autō legousin mēpote alēthōs egnōsan oi archontes oti outos estin o christos ^27alla touton oidamen pothen estin o de christos otan erchētai oudeis ginōskei pothen estin ^28ekraxen oun en tō ierō didaskōn [o] iēsous kai legōn kame oidate kai oidate pothen eimi kai ap emautou ouk elēlutha all estin alēthinos o pempsas me on umeis ouk oidate ^29egō oida auton oti par autou eimi kakeinos me apesteilen ^30ezētoun oun auton piasai kai oudeis epebalen ep auton tēn cheira oti oupō elēluthei ē ōra autou ^31ek tou ochlou de polloi episteusan eis auton kai elegon o christos otan elthē mē pleiona sēmeia poiēsei ōn outos epoiēsen ^32ēkousan oi pharisaioi tou ochlou gonguzontos peri autou tauta kai apesteilan oi archiereis kai oi pharisaioi upēretas ina piasōsin auton ^33eipen oun o iēsous eti chronon mikron meth umōn eimi kai upagō pros ton pempsanta me ^34zētēsete me kai ouch eurēsete me kai opou eimi egō umeis ou dunasthe elthein ^35eipon oun oi ioudaioi pros eautous pou outos mellei poreuesthai oti ēmeis ouch eurēsomen auton mē eis tēn diasporan tōn ellēnōn mellei poreuesthai kai didaskein tous ellēnas ^36tis estin o logos outos on eipen zētēsete me kai ouch eurēsete me kai opou eimi egō umeis ou dunasthe elthein ^37en de tē eschatē ēmera tē megalē tēs eortēs eistēkei o iēsous kai ekraxen legōn ean tis dipsa erchesthō pros me kai pinetō ^38o pisteuōn eis eme kathōs eipen ē graphē potamoi ek tēs koilias autou reusousin udatos zōntos ^39touto de eipen peri tou pneumatos ou emellon lambanein oi pisteusantes eis auton oupō gar ēn pneuma oti iēsous oupō edoxasthē ^40ek tou ochlou oun akousantes tōn logōn toutōn elegon [oti] outos estin alēthōs o prophētēs ^41alloi elegon outos estin o christos oi de elegon mē gar ek tēs galilaias o christos erchetai ^42ouch ē graphē eipen oti ek tou spermatos dauid kai apo bēthleem tēs kōmēs opou ēn dauid erchetai o christos ^43schisma oun egeneto en tō ochlō di auton ^44tines de ēthelon ex autōn piasai auton all oudeis ebalen ep auton tas cheiras ^45ēlthon oun oi upēretai pros tous archiereis kai pharisaious kai eipon autois ekeinoi dia ti ouk ēgagete auton ^46apekrithēsan oi upēretai oudepote elalēsen outōs anthrōpos ^47apekrithēsan oun [autois] oi pharisaioi mē kai umeis peplanēsthe ^48mē tis ek tōn archontōn episteusen eis auton ē ek tōn pharisaiōn ^49alla o ochlos outos o mē ginōskōn ton nomon eparatoi eisin ^50legei nikodēmos pros autous o elthōn pros auton proteron eis ōn ex autōn ^51mē o nomos ēmōn krinei ton anthrōpon ean mē akousē prōton par autou kai gnō ti poiei ^52apekrithēsan kai eipan autō mē kai su ek tēs galilaias ei eraunēson kai ide oti ek tēs galilaias prophētēs ouk egeiretai ^53[[kai eporeuthēsan ekastos eis ton oikon autou _________________________________________________________________ Chapter 8 ^1iēsous de eporeuthē eis to oros tōn elaiōn ^2orthrou de palin paregeneto eis to ieron [kai pas o laos ērcheto pros auton kai kathisas edidasken autous] ^3agousin de oi grammateis kai oi pharisaioi gunaika epi moicheia kateilēmmenēn kai stēsantes autēn en mesō ^4legousin autō didaskale autē ē gunē kateilēptai ep autophōrō moicheuomenē ^5en de tō nomō [ēmin] mōusēs eneteilato tas toiautas lithazein su oun ti legeis ^6[touto de elegon peirazontes auton ina echōsin katēgorein autou] o de iēsous katō kupsas tō daktulō kategraphen eis tēn gēn ^7ōs de epemenon erōtōntes [auton] anekupsen kai eipen [autois] o anamartētos umōn prōtos ep autēn baletō lithon ^8kai palin katakupsas egraphen eis tēn gēn ^9oi de akousantes exērchonto eis kath eis arxamenoi apo tōn presbuterōn kai kateleiphthē monos kai ē gunē en mesō ousa ^10anakupsas de o iēsous eipen autē gunai pou eisin oudeis se katekrinen ^11ē de eipen oudeis kurie eipen de o iēsous oude egō se katakrinō poreuou apo tou nun mēketi amartane]] ^12palin oun autois elalēsen [o] iēsous legōn egō eimi to phōs tou kosmou o akolouthōn moi ou mē peripatēsē en tē skotia all exei to phōs tēs zōēs ^13eipon oun autō oi pharisaioi su peri seautou martureis ē marturia sou ouk estin alēthēs ^14apekrithē iēsous kai eipen autois kan egō marturō peri emautou alēthēs estin ē marturia mou oti oida pothen ēlthon kai pou upagō umeis de ouk oidate pothen erchomai ē pou upagō ^15umeis kata tēn sarka krinete egō ou krinō oudena ^16kai ean krinō de egō ē krisis ē emē alēthinē estin oti monos ouk eimi all egō kai o pempsas me [patēr] ^17kai en tō nomō de tō umeterō gegraptai oti duo anthrōpōn ē marturia alēthēs estin ^18egō eimi o marturōn peri emautou kai marturei peri emou o pempsas me patēr ^19elegon oun autō pou estin o patēr sou apekrithē iēsous oute eme oidate oute ton patera mou ei eme ēdeite kai ton patera mou an ēdeite ^20tauta ta rēmata elalēsen en tō gazophulakiō didaskōn en tō ierō kai oudeis epiasen auton oti oupō elēluthei ē ōra autou ^21eipen oun palin autois egō upagō kai zētēsete me kai en tē amartia umōn apothaneisthe opou egō upagō umeis ou dunasthe elthein ^22elegon oun oi ioudaioi mēti apoktenei eauton oti legei opou egō upagō umeis ou dunasthe elthein ^23kai elegen autois umeis ek tōn katō este egō ek tōn anō eimi umeis ek toutou tou kosmou este egō ouk eimi ek tou kosmou toutou ^24eipon oun umin oti apothaneisthe en tais amartiais umōn ean gar mē pisteusēte oti egō eimi apothaneisthe en tais amartiais umōn ^25elegon oun autō su tis ei eipen autois [o] iēsous tēn archēn o ti kai lalō umin ^26polla echō peri umōn lalein kai krinein all o pempsas me alēthēs estin kagō a ēkousa par autou tauta lalō eis ton kosmon ^27ouk egnōsan oti ton patera autois elegen ^28eipen oun o iēsous otan upsōsēte ton uion tou anthrōpou tote gnōsesthe oti egō eimi kai ap emautou poiō ouden alla kathōs edidaxen me o patēr tauta lalō ^29kai o pempsas me met emou estin ouk aphēken me monon oti egō ta aresta autō poiō pantote ^30tauta autou lalountos polloi episteusan eis auton ^31elegen oun o iēsous pros tous pepisteukotas autō ioudaious ean umeis meinēte en tō logō tō emō alēthōs mathētai mou este ^32kai gnōsesthe tēn alētheian kai ē alētheia eleutherōsei umas ^33apekrithēsan pros auton sperma abraam esmen kai oudeni dedouleukamen pōpote pōs su legeis oti eleutheroi genēsesthe ^34apekrithē autois [o] iēsous amēn amēn legō umin oti pas o poiōn tēn amartian doulos estin [tēs amartias] ^35o de doulos ou menei en tē oikia eis ton aiōna o uios menei eis ton aiōna ^36ean oun o uios umas eleutherōsē ontōs eleutheroi esesthe ^37oida oti sperma abraam este alla zēteite me apokteinai oti o logos o emos ou chōrei en umin ^38a egō eōraka para tō patri lalō kai umeis oun a ēkousate para tou patros poieite ^39apekrithēsan kai eipan autō o patēr ēmōn abraam estin legei autois [o] iēsous ei tekna tou abraam este ta erga tou abraam poieite ^40nun de zēteite me apokteinai anthrōpon os tēn alētheian umin lelalēka ēn ēkousa para tou theou touto abraam ouk epoiēsen ^41umeis poieite ta erga tou patros umōn eipan autō ēmeis ek porneias ouk egennēthēmen ena patera echomen ton theon ^42eipen autois [o] iēsous ei o theos patēr umōn ēn ēgapate an eme egō gar ek tou theou exēlthon kai ēkō oude gar ap emautou elēlutha all ekeinos me apesteilen ^43dia ti tēn lalian tēn emēn ou ginōskete oti ou dunasthe akouein ton logon ton emon ^44umeis ek tou patros tou diabolou este kai tas epithumias tou patros umōn thelete poiein ekeinos anthrōpoktonos ēn ap archēs kai en tē alētheia ouk estēken oti ouk estin alētheia en autō otan lalē to pseudos ek tōn idiōn lalei oti pseustēs estin kai o patēr autou ^45egō de oti tēn alētheian legō ou pisteuete moi ^46tis ex umōn elenchei me peri amartias ei alētheian legō dia ti umeis ou pisteuete moi ^47o ōn ek tou theou ta rēmata tou theou akouei dia touto umeis ouk akouete oti ek tou theou ouk este ^48apekrithēsan oi ioudaioi kai eipan autō ou kalōs legomen ēmeis oti samaritēs ei su kai daimonion echeis ^49apekrithē iēsous egō daimonion ouk echō alla timō ton patera mou kai umeis atimazete me ^50egō de ou zētō tēn doxan mou estin o zētōn kai krinōn ^51amēn amēn legō umin ean tis ton emon logon tērēsē thanaton ou mē theōrēsē eis ton aiōna ^52eipon autō oi ioudaioi nun egnōkamen oti daimonion echeis abraam apethanen kai oi prophētai kai su legeis ean tis ton logon mou tērēsē ou mē geusētai thanatou eis ton aiōna ^53mē su meizōn ei tou patros ēmōn abraam ostis apethanen kai oi prophētai apethanon tina seauton poieis ^54apekrithē iēsous ean egō doxasō emauton ē doxa mou ouden estin estin o patēr mou o doxazōn me on umeis legete oti theos umōn estin ^55kai ouk egnōkate auton egō de oida auton kan eipō oti ouk oida auton esomai omoios umin pseustēs alla oida auton kai ton logon autou tērō ^56abraam o patēr umōn ēgalliasato ina idē tēn ēmeran tēn emēn kai eiden kai echarē ^57eipon oun oi ioudaioi pros auton pentēkonta etē oupō echeis kai abraam eōrakas ^58eipen autois iēsous amēn amēn legō umin prin abraam genesthai egō eimi ^59ēran oun lithous ina balōsin ep auton iēsous de ekrubē kai exēlthen ek tou ierou _________________________________________________________________ Chapter 9 ^1kai paragōn eiden anthrōpon tuphlon ek genetēs ^2kai ērōtēsan auton oi mathētai autou legontes rabbi tis ēmarten outos ē oi goneis autou ina tuphlos gennēthē ^3apekrithē iēsous oute outos ēmarten oute oi goneis autou all ina phanerōthē ta erga tou theou en autō ^4ēmas dei ergazesthai ta erga tou pempsantos me eōs ēmera estin erchetai nux ote oudeis dunatai ergazesthai ^5otan en tō kosmō ō phōs eimi tou kosmou ^6tauta eipōn eptusen chamai kai epoiēsen pēlon ek tou ptusmatos kai epethēken autou ton pēlon epi tous ophthalmous ^7kai eipen autō upage nipsai eis tēn kolumbēthran tou silōam o ermēneuetai apestalmenos apēlthen oun kai enipsato kai ēlthen blepōn ^8oi oun geitones kai oi theōrountes auton to proteron oti prosaitēs ēn elegon ouch outos estin o kathēmenos kai prosaitōn ^9alloi elegon oti outos estin alloi elegon ouchi alla omoios autō estin ekeinos elegen oti egō eimi ^10elegon oun autō pōs [oun] ēneōchthēsan sou oi ophthalmoi ^11apekrithē ekeinos o anthrōpos o legomenos iēsous pēlon epoiēsen kai epechrisen mou tous ophthalmous kai eipen moi oti upage eis ton silōam kai nipsai apelthōn oun kai nipsamenos aneblepsa ^12kai eipan autō pou estin ekeinos legei ouk oida ^13agousin auton pros tous pharisaious ton pote tuphlon ^14ēn de sabbaton en ē ēmera ton pēlon epoiēsen o iēsous kai aneōxen autou tous ophthalmous ^15palin oun ērōtōn auton kai oi pharisaioi pōs aneblepsen o de eipen autois pēlon epethēken mou epi tous ophthalmous kai enipsamēn kai blepō ^16elegon oun ek tōn pharisaiōn tines ouk estin outos para theou o anthrōpos oti to sabbaton ou tērei alloi [de] elegon pōs dunatai anthrōpos amartōlos toiauta sēmeia poiein kai schisma ēn en autois ^17legousin oun tō tuphlō palin ti su legeis peri autou oti ēneōxen sou tous ophthalmous o de eipen oti prophētēs estin ^18ouk episteusan oun oi ioudaioi peri autou oti ēn tuphlos kai aneblepsen eōs otou ephōnēsan tous goneis autou tou anablepsantos ^19kai ērōtēsan autous legontes outos estin o uios umōn on umeis legete oti tuphlos egennēthē pōs oun blepei arti ^20apekrithēsan oun oi goneis autou kai eipan oidamen oti outos estin o uios ēmōn kai oti tuphlos egennēthē ^21pōs de nun blepei ouk oidamen ē tis ēnoixen autou tous ophthalmous ēmeis ouk oidamen auton erōtēsate ēlikian echei autos peri eautou lalēsei ^22tauta eipan oi goneis autou oti ephobounto tous ioudaious ēdē gar sunetetheinto oi ioudaioi ina ean tis auton omologēsē christon aposunagōgos genētai ^23dia touto oi goneis autou eipan oti ēlikian echei auton eperōtēsate ^24ephōnēsan oun ton anthrōpon ek deuterou os ēn tuphlos kai eipan autō dos doxan tō theō ēmeis oidamen oti outos o anthrōpos amartōlos estin ^25apekrithē oun ekeinos ei amartōlos estin ouk oida en oida oti tuphlos ōn arti blepō ^26eipon oun autō ti epoiēsen soi pōs ēnoixen sou tous ophthalmous ^27apekrithē autois eipon umin ēdē kai ouk ēkousate ti palin thelete akouein mē kai umeis thelete autou mathētai genesthai ^28kai eloidorēsan auton kai eipon su mathētēs ei ekeinou ēmeis de tou mōuseōs esmen mathētai ^29ēmeis oidamen oti mōusei lelalēken o theos touton de ouk oidamen pothen estin ^30apekrithē o anthrōpos kai eipen autois en toutō gar to thaumaston estin oti umeis ouk oidate pothen estin kai ēnoixen mou tous ophthalmous ^31oidamen oti o theos amartōlōn ouk akouei all ean tis theosebēs ē kai to thelēma autou poiē toutou akouei ^32ek tou aiōnos ouk ēkousthē oti ēneōxen tis ophthalmous tuphlou gegennēmenou ^33ei mē ēn outos para theou ouk ēdunato poiein ouden ^34apekrithēsan kai eipan autō en amartiais su egennēthēs olos kai su didaskeis ēmas kai exebalon auton exō ^35ēkousen iēsous oti exebalon auton exō kai eurōn auton eipen su pisteueis eis ton uion tou anthrōpou ^36apekrithē ekeinos [kai eipen] kai tis estin kurie ina pisteusō eis auton ^37eipen autō o iēsous kai eōrakas auton kai o lalōn meta sou ekeinos estin ^38o de ephē pisteuō kurie kai prosekunēsen autō ^39kai eipen o iēsous eis krima egō eis ton kosmon touton ēlthon ina oi mē blepontes blepōsin kai oi blepontes tuphloi genōntai ^40ēkousan ek tōn pharisaiōn tauta oi met autou ontes kai eipon autō mē kai ēmeis tuphloi esmen ^41eipen autois [o] iēsous ei tuphloi ēte ouk an eichete amartian nun de legete oti blepomen ē amartia umōn menei _________________________________________________________________ Chapter 10 ^1amēn amēn legō umin o mē eiserchomenos dia tēs thuras eis tēn aulēn tōn probatōn alla anabainōn allachothen ekeinos kleptēs estin kai lēstēs ^2o de eiserchomenos dia tēs thuras poimēn estin tōn probatōn ^3toutō o thurōros anoigei kai ta probata tēs phōnēs autou akouei kai ta idia probata phōnei kat onoma kai exagei auta ^4otan ta idia panta ekbalē emprosthen autōn poreuetai kai ta probata autō akolouthei oti oidasin tēn phōnēn autou ^5allotriō de ou mē akolouthēsousin alla pheuxontai ap autou oti ouk oidasin tōn allotriōn tēn phōnēn ^6tautēn tēn paroimian eipen autois o iēsous ekeinoi de ouk egnōsan tina ēn a elalei autois ^7eipen oun palin [o] iēsous amēn amēn legō umin egō eimi ē thura tōn probatōn ^8pantes osoi ēlthon pro emou kleptai eisin kai lēstai all ouk ēkousan autōn ta probata ^9egō eimi ē thura di emou ean tis eiselthē sōthēsetai kai eiseleusetai kai exeleusetai kai nomēn eurēsei ^10o kleptēs ouk erchetai ei mē ina klepsē kai thusē kai apolesē egō ēlthon ina zōēn echōsin kai perisson echōsin ^11egō eimi o poimēn o kalos o poimēn o kalos tēn psuchēn autou tithēsin uper tōn probatōn ^12o misthōtos kai ouk ōn poimēn ou ouk estin ta probata idia theōrei ton lukon erchomenon kai aphiēsin ta probata kai pheugei kai o lukos arpazei auta kai skorpizei ^13oti misthōtos estin kai ou melei autō peri tōn probatōn ^14egō eimi o poimēn o kalos kai ginōskō ta ema kai ginōskousin me ta ema ^15kathōs ginōskei me o patēr kagō ginōskō ton patera kai tēn psuchēn mou tithēmi uper tōn probatōn ^16kai alla probata echō a ouk estin ek tēs aulēs tautēs kakeina dei me agagein kai tēs phōnēs mou akousousin kai genēsontai mia poimnē eis poimēn ^17dia touto me o patēr agapa oti egō tithēmi tēn psuchēn mou ina palin labō autēn ^18oudeis ēren autēn ap emou all egō tithēmi autēn ap emautou exousian echō theinai autēn kai exousian echō palin labein autēn tautēn tēn entolēn elabon para tou patros mou ^19schisma palin egeneto en tois ioudaiois dia tous logous toutous ^20elegon de polloi ex autōn daimonion echei kai mainetai ti autou akouete ^21alloi elegon tauta ta rēmata ouk estin daimonizomenou mē daimonion dunatai tuphlōn ophthalmous anoixai ^22egeneto tote ta enkainia en tois ierosolumois cheimōn ēn ^23kai periepatei [o] iēsous en tō ierō en tē stoa tou solomōnos ^24ekuklōsan oun auton oi ioudaioi kai elegon autō eōs pote tēn psuchēn ēmōn aireis ei su ei o christos eipon ēmin parrēsia ^25apekrithē autois [o] iēsous eipon umin kai ou pisteuete ta erga a egō poiō en tō onomati tou patros mou tauta marturei peri emou ^26alla umeis ou pisteuete oti ouk este ek tōn probatōn tōn emōn ^27ta probata ta ema tēs phōnēs mou akouousin kagō ginōskō auta kai akolouthousin moi ^28kagō didōmi autois zōēn aiōnion kai ou mē apolōntai eis ton aiōna kai ouch arpasei tis auta ek tēs cheiros mou ^29o patēr mou o dedōken moi pantōn meizon estin kai oudeis dunatai arpazein ek tēs cheiros tou patros ^30egō kai o patēr en esmen ^31ebastasan palin lithous oi ioudaioi ina lithasōsin auton ^32apekrithē autois o iēsous polla erga edeixa umin kala ek tou patros dia poion autōn ergon eme lithazete ^33apekrithēsan autō oi ioudaioi peri kalou ergou ou lithazomen se alla peri blasphēmias kai oti su anthrōpos ōn poieis seauton theon ^34apekrithē autois [o] iēsous ouk estin gegrammenon en tō nomō umōn oti egō eipa theoi este ^35ei ekeinous eipen theous pros ous o logos tou theou egeneto kai ou dunatai luthēnai ē graphē ^36on o patēr ēgiasen kai apesteilen eis ton kosmon umeis legete oti blasphēmeis oti eipon uios tou theou eimi ^37ei ou poiō ta erga tou patros mou mē pisteuete moi ^38ei de poiō kan emoi mē pisteuēte tois ergois pisteuete ina gnōte kai ginōskēte oti en emoi o patēr kagō en tō patri ^39ezētoun [oun] auton palin piasai kai exēlthen ek tēs cheiros autōn ^40kai apēlthen palin peran tou iordanou eis ton topon opou ēn iōannēs to prōton baptizōn kai emenen ekei ^41kai polloi ēlthon pros auton kai elegon oti iōannēs men sēmeion epoiēsen ouden panta de osa eipen iōannēs peri toutou alēthē ēn ^42kai polloi episteusan eis auton ekei _________________________________________________________________ Chapter 11 ^1ēn de tis asthenōn lazaros apo bēthanias ek tēs kōmēs marias kai marthas tēs adelphēs autēs ^2ēn de mariam ē aleipsasa ton kurion murō kai ekmaxasa tous podas autou tais thrixin autēs ēs o adelphos lazaros ēsthenei ^3apesteilan oun ai adelphai pros auton legousai kurie ide on phileis asthenei ^4akousas de o iēsous eipen autē ē astheneia ouk estin pros thanaton all uper tēs doxēs tou theou ina doxasthē o uios tou theou di autēs ^5ēgapa de o iēsous tēn marthan kai tēn adelphēn autēs kai ton lazaron ^6ōs oun ēkousen oti asthenei tote men emeinen en ō ēn topō duo ēmeras ^7epeita meta touto legei tois mathētais agōmen eis tēn ioudaian palin ^8legousin autō oi mathētai rabbi nun ezētoun se lithasai oi ioudaioi kai palin upageis ekei ^9apekrithē iēsous ouchi dōdeka ōrai eisin tēs ēmeras ean tis peripatē en tē ēmera ou proskoptei oti to phōs tou kosmou toutou blepei ^10ean de tis peripatē en tē nukti proskoptei oti to phōs ouk estin en autō ^11tauta eipen kai meta touto legei autois lazaros o philos ēmōn kekoimētai alla poreuomai ina exupnisō auton ^12eipan oun oi mathētai autō kurie ei kekoimētai sōthēsetai ^13eirēkei de o iēsous peri tou thanatou autou ekeinoi de edoxan oti peri tēs koimēseōs tou upnou legei ^14tote oun eipen autois o iēsous parrēsia lazaros apethanen ^15kai chairō di umas ina pisteusēte oti ouk ēmēn ekei alla agōmen pros auton ^16eipen oun thōmas o legomenos didumos tois summathētais agōmen kai ēmeis ina apothanōmen met autou ^17elthōn oun o iēsous euren auton tessaras ēdē ēmeras echonta en tō mnēmeiō ^18ēn de bēthania engus tōn ierosolumōn ōs apo stadiōn dekapente ^19polloi de ek tōn ioudaiōn elēlutheisan pros tēn marthan kai mariam ina paramuthēsōntai autas peri tou adelphou ^20ē oun martha ōs ēkousen oti iēsous erchetai upēntēsen autō mariam de en tō oikō ekathezeto ^21eipen oun ē martha pros iēsoun kurie ei ēs ōde ouk an apethanen o adelphos mou ^22kai nun oida oti osa an aitēsē ton theon dōsei soi o theos ^23legei autē o iēsous anastēsetai o adelphos sou ^24legei autō ē martha oida oti anastēsetai en tē anastasei en tē eschatē ēmera ^25eipen autē o iēsous egō eimi ē anastasis kai ē zōē o pisteuōn eis eme kan apothanē zēsetai ^26kai pas o zōn kai pisteuōn eis eme ou mē apothanē eis ton aiōna pisteueis touto ^27legei autō nai kurie egō pepisteuka oti su ei o christos o uios tou theou o eis ton kosmon erchomenos ^28kai touto eipousa apēlthen kai ephōnēsen mariam tēn adelphēn autēs lathra eipousa o didaskalos parestin kai phōnei se ^29ekeinē de ōs ēkousen ēgerthē tachu kai ērcheto pros auton ^30oupō de elēluthei o iēsous eis tēn kōmēn all ēn eti en tō topō opou upēntēsen autō ē martha ^31oi oun ioudaioi oi ontes met autēs en tē oikia kai paramuthoumenoi autēn idontes tēn mariam oti tacheōs anestē kai exēlthen ēkolouthēsan autē doxantes oti upagei eis to mnēmeion ina klausē ekei ^32ē oun mariam ōs ēlthen opou ēn iēsous idousa auton epesen autou pros tous podas legousa autō kurie ei ēs ōde ouk an mou apethanen o adelphos ^33iēsous oun ōs eiden autēn klaiousan kai tous sunelthontas autē ioudaious klaiontas enebrimēsato tō pneumati kai etaraxen eauton ^34kai eipen pou tetheikate auton legousin autō kurie erchou kai ide ^35edakrusen o iēsous ^36elegon oun oi ioudaioi ide pōs ephilei auton ^37tines de ex autōn eipan ouk edunato outos o anoixas tous ophthalmous tou tuphlou poiēsai ina kai outos mē apothanē ^38iēsous oun palin embrimōmenos en eautō erchetai eis to mnēmeion ēn de spēlaion kai lithos epekeito ep autō ^39legei o iēsous arate ton lithon legei autō ē adelphē tou teteleutēkotos martha kurie ēdē ozei tetartaios gar estin ^40legei autē o iēsous ouk eipon soi oti ean pisteusēs opsē tēn doxan tou theou ^41ēran oun ton lithon o de iēsous ēren tous ophthalmous anō kai eipen pater eucharistō soi oti ēkousas mou ^42egō de ēdein oti pantote mou akoueis alla dia ton ochlon ton periestōta eipon ina pisteusōsin oti su me apesteilas ^43kai tauta eipōn phōnē megalē ekraugasen lazare deuro exō ^44exēlthen o tethnēkōs dedemenos tous podas kai tas cheiras keiriais kai ē opsis autou soudariō periededeto legei [o] iēsous autois lusate auton kai aphete auton upagein ^45polloi oun ek tōn ioudaiōn oi elthontes pros tēn mariam kai theasamenoi o epoiēsen episteusan eis auton ^46tines de ex autōn apēlthon pros tous pharisaious kai eipan autois a epoiēsen iēsous ^47sunēgagon oun oi archiereis kai oi pharisaioi sunedrion kai elegon ti poioumen oti outos o anthrōpos polla poiei sēmeia ^48ean aphōmen auton outōs pantes pisteusousin eis auton kai eleusontai oi rōmaioi kai arousin ēmōn kai ton topon kai to ethnos ^49eis de tis ex autōn kaiaphas archiereus ōn tou eniautou ekeinou eipen autois umeis ouk oidate ouden ^50oude logizesthe oti sumpherei umin ina eis anthrōpos apothanē uper tou laou kai mē olon to ethnos apolētai ^51touto de aph eautou ouk eipen alla archiereus ōn tou eniautou ekeinou eprophēteusen oti emellen iēsous apothnēskein uper tou ethnous ^52kai ouch uper tou ethnous monon all ina kai ta tekna tou theou ta dieskorpismena sunagagē eis en ^53ap ekeinēs oun tēs ēmeras ebouleusanto ina apokteinōsin auton ^54o oun iēsous ouketi parrēsia periepatei en tois ioudaiois alla apēlthen ekeithen eis tēn chōran engus tēs erēmou eis ephraim legomenēn polin kakei emeinen meta tōn mathētōn ^55ēn de engus to pascha tōn ioudaiōn kai anebēsan polloi eis ierosoluma ek tēs chōras pro tou pascha ina agnisōsin eautous ^56ezētoun oun ton iēsoun kai elegon met allēlōn en tō ierō estēkotes ti dokei umin oti ou mē elthē eis tēn eortēn ^57dedōkeisan de oi archiereis kai oi pharisaioi entolas ina ean tis gnō pou estin mēnusē opōs piasōsin auton _________________________________________________________________ Chapter 12 ^1o oun iēsous pro ex ēmerōn tou pascha ēlthen eis bēthanian opou ēn lazaros on ēgeiren ek nekrōn iēsous ^2epoiēsan oun autō deipnon ekei kai ē martha diēkonei o de lazaros eis ēn ek tōn anakeimenōn sun autō ^3ē oun mariam labousa litran murou nardou pistikēs polutimou ēleipsen tous podas [tou] iēsou kai exemaxen tais thrixin autēs tous podas autou ē de oikia eplērōthē ek tēs osmēs tou murou ^4legei [de] ioudas o iskariōtēs eis tōn mathētōn autou o mellōn auton paradidonai ^5dia ti touto to muron ouk eprathē triakosiōn dēnariōn kai edothē ptōchois ^6eipen de touto ouch oti peri tōn ptōchōn emelen autō all oti kleptēs ēn kai to glōssokomon echōn ta ballomena ebastazen ^7eipen oun o iēsous aphes autēn ina eis tēn ēmeran tou entaphiasmou mou tērēsē auto ^8tous ptōchous gar pantote echete meth eautōn eme de ou pantote echete ^9egnō oun o ochlos polus ek tōn ioudaiōn oti ekei estin kai ēlthon ou dia ton iēsoun monon all ina kai ton lazaron idōsin on ēgeiren ek nekrōn ^10ebouleusanto de oi archiereis ina kai ton lazaron apokteinōsin ^11oti polloi di auton upēgon tōn ioudaiōn kai episteuon eis ton iēsoun ^12tē epaurion o ochlos polus o elthōn eis tēn eortēn akousantes oti erchetai iēsous eis ierosoluma ^13elabon ta baia tōn phoinikōn kai exēlthon eis upantēsin autō kai ekraugazon ōsanna eulogēmenos o erchomenos en onomati kuriou kai o basileus tou israēl ^14eurōn de o iēsous onarion ekathisen ep auto kathōs estin gegrammenon ^15mē phobou thugatēr siōn idou o basileus sou erchetai kathēmenos epi pōlon onou ^16tauta ouk egnōsan autou oi mathētai to prōton all ote edoxasthē iēsous tote emnēsthēsan oti tauta ēn ep autō gegrammena kai tauta epoiēsan autō ^17emarturei oun o ochlos o ōn met autou ote ton lazaron ephōnēsen ek tou mnēmeiou kai ēgeiren auton ek nekrōn ^18dia touto kai upēntēsen autō o ochlos oti ēkousan touto auton pepoiēkenai to sēmeion ^19oi oun pharisaioi eipan pros eautous theōreite oti ouk ōpheleite ouden ide o kosmos opisō autou apēlthen ^20ēsan de ellēnes tines ek tōn anabainontōn ina proskunēsōsin en tē eortē ^21outoi oun prosēlthon philippō tō apo bēthsaida tēs galilaias kai ērōtōn auton legontes kurie thelomen ton iēsoun idein ^22erchetai o philippos kai legei tō andrea erchetai andreas kai philippos kai legousin tō iēsou ^23o de iēsous apokrinetai autois legōn elēluthen ē ōra ina doxasthē o uios tou anthrōpou ^24amēn amēn legō umin ean mē o kokkos tou sitou pesōn eis tēn gēn apothanē autos monos menei ean de apothanē polun karpon pherei ^25o philōn tēn psuchēn autou apolluei autēn kai o misōn tēn psuchēn autou en tō kosmō toutō eis zōēn aiōnion phulaxei autēn ^26ean emoi tis diakonē emoi akoloutheitō kai opou eimi egō ekei kai o diakonos o emos estai ean tis emoi diakonē timēsei auton o patēr ^27nun ē psuchē mou tetaraktai kai ti eipō pater sōson me ek tēs ōras tautēs alla dia touto ēlthon eis tēn ōran tautēn ^28pater doxason sou to onoma ēlthen oun phōnē ek tou ouranou kai edoxasa kai palin doxasō ^29o [oun] ochlos o estōs kai akousas elegen brontēn gegonenai alloi elegon angelos autō lelalēken ^30apekrithē kai eipen iēsous ou di eme ē phōnē autē gegonen alla di umas ^31nun krisis estin tou kosmou toutou nun o archōn tou kosmou toutou ekblēthēsetai exō ^32kagō ean upsōthō ek tēs gēs pantas elkusō pros emauton ^33touto de elegen sēmainōn poiō thanatō ēmellen apothnēskein ^34apekrithē oun autō o ochlos ēmeis ēkousamen ek tou nomou oti o christos menei eis ton aiōna kai pōs legeis su oti dei upsōthēnai ton uion tou anthrōpou tis estin outos o uios tou anthrōpou ^35eipen oun autois o iēsous eti mikron chronon to phōs en umin estin peripateite ōs to phōs echete ina mē skotia umas katalabē kai o peripatōn en tē skotia ouk oiden pou upagei ^36ōs to phōs echete pisteuete eis to phōs ina uioi phōtos genēsthe tauta elalēsen iēsous kai apelthōn ekrubē ap autōn ^37tosauta de autou sēmeia pepoiēkotos emprosthen autōn ouk episteuon eis auton ^38ina o logos ēsaiou tou prophētou plērōthē on eipen kurie tis episteusen tē akoē ēmōn kai o brachiōn kuriou tini apekaluphthē ^39dia touto ouk ēdunanto pisteuein oti palin eipen ēsaias ^40tetuphlōken autōn tous ophthalmous kai epōrōsen autōn tēn kardian ina mē idōsin tois ophthalmois kai noēsōsin tē kardia kai straphōsin kai iasomai autous ^41tauta eipen ēsaias oti eiden tēn doxan autou kai elalēsen peri autou ^42omōs mentoi kai ek tōn archontōn polloi episteusan eis auton alla dia tous pharisaious ouch ōmologoun ina mē aposunagōgoi genōntai ^43ēgapēsan gar tēn doxan tōn anthrōpōn mallon ēper tēn doxan tou theou ^44iēsous de ekraxen kai eipen o pisteuōn eis eme ou pisteuei eis eme alla eis ton pempsanta me ^45kai o theōrōn eme theōrei ton pempsanta me ^46egō phōs eis ton kosmon elēlutha ina pas o pisteuōn eis eme en tē skotia mē meinē ^47kai ean tis mou akousē tōn rēmatōn kai mē phulaxē egō ou krinō auton ou gar ēlthon ina krinō ton kosmon all ina sōsō ton kosmon ^48o athetōn eme kai mē lambanōn ta rēmata mou echei ton krinonta auton o logos on elalēsa ekeinos krinei auton en tē eschatē ēmera ^49oti egō ex emautou ouk elalēsa all o pempsas me patēr autos moi entolēn dedōken ti eipō kai ti lalēsō ^50kai oida oti ē entolē autou zōē aiōnios estin a oun egō lalō kathōs eirēken moi o patēr outōs lalō _________________________________________________________________ Chapter 13 ^1pro de tēs eortēs tou pascha eidōs o iēsous oti ēlthen autou ē ōra ina metabē ek tou kosmou toutou pros ton patera agapēsas tous idious tous en tō kosmō eis telos ēgapēsen autous ^2kai deipnou ginomenou tou diabolou ēdē beblēkotos eis tēn kardian ina paradoi auton ioudas simōnos iskariōtēs ^3eidōs oti panta edōken autō o patēr eis tas cheiras kai oti apo theou exēlthen kai pros ton theon upagei ^4egeiretai ek tou deipnou kai tithēsin ta imatia kai labōn lention diezōsen eauton ^5eita ballei udōr eis ton niptēra kai ērxato niptein tous podas tōn mathētōn kai ekmassein tō lentiō ō ēn diezōsmenos ^6erchetai oun pros simōna petron legei autō kurie su mou nipteis tous podas ^7apekrithē iēsous kai eipen autō o egō poiō su ouk oidas arti gnōsē de meta tauta ^8legei autō petros ou mē nipsēs mou tous podas eis ton aiōna apekrithē iēsous autō ean mē nipsō se ouk echeis meros met emou ^9legei autō simōn petros kurie mē tous podas mou monon alla kai tas cheiras kai tēn kephalēn ^10legei autō iēsous o leloumenos ouk echei chreian [ei mē tous podas] nipsasthai all estin katharos olos kai umeis katharoi este all ouchi pantes ^11ēdei gar ton paradidonta auton dia touto eipen oti ouchi pantes katharoi este ^12ote oun enipsen tous podas autōn kai elaben ta imatia autou kai anepesen palin eipen autois ginōskete ti pepoiēka umin ^13umeis phōneite me o didaskalos kai o kurios kai kalōs legete eimi gar ^14ei oun egō enipsa umōn tous podas o kurios kai o didaskalos kai umeis opheilete allēlōn niptein tous podas ^15upodeigma gar edōka umin ina kathōs egō epoiēsa umin kai umeis poiēte ^16amēn amēn legō umin ouk estin doulos meizōn tou kuriou autou oude apostolos meizōn tou pempsantos auton ^17ei tauta oidate makarioi este ean poiēte auta ^18ou peri pantōn umōn legō egō oida tinas exelexamēn all ina ē graphē plērōthē o trōgōn mou ton arton epēren ep eme tēn pternan autou ^19ap arti legō umin pro tou genesthai ina pisteuēte otan genētai oti egō eimi ^20amēn amēn legō umin o lambanōn an tina pempsō eme lambanei o de eme lambanōn lambanei ton pempsanta me ^21tauta eipōn iēsous etarachthē tō pneumati kai emarturēsen kai eipen amēn amēn legō umin oti eis ex umōn paradōsei me ^22eblepon eis allēlous oi mathētai aporoumenoi peri tinos legei ^23ēn anakeimenos eis ek tōn mathētōn autou en tō kolpō tou iēsou on ēgapa [o] iēsous ^24neuei oun toutō simōn petros kai legei autō eipe tis estin peri ou legei ^25anapesōn ekeinos outōs epi to stēthos tou iēsou legei autō kurie tis estin ^26apokrinetai oun [o] iēsous ekeinos estin ō egō bapsō to psōmion kai dōsō autō bapsas oun [to] psōmion lambanei kai didōsin iouda simōnos iskariōtou ^27kai meta to psōmion tote eisēlthen eis ekeinon o satanas legei oun autō iēsous o poieis poiēson tachion ^28touto [de] oudeis egnō tōn anakeimenōn pros ti eipen autō ^29tines gar edokoun epei to glōssokomon eichen ioudas oti legei autō iēsous agorason ōn chreian echomen eis tēn eortēn ē tois ptōchois ina ti dō ^30labōn oun to psōmion ekeinos exēlthen euthus ēn de nux ^31ote oun exēlthen legei iēsous nun edoxasthē o uios tou anthrōpou kai o theos edoxasthē en autō ^32kai o theos doxasei auton en autō kai euthus doxasei auton ^33teknia eti mikron meth umōn eimi zētēsete me kai kathōs eipon tois ioudaiois oti opou egō upagō umeis ou dunasthe elthein kai umin legō arti ^34entolēn kainēn didōmi umin ina agapate allēlous kathōs ēgapēsa umas ina kai umeis agapate allēlous ^35en toutō gnōsontai pantes oti emoi mathētai este ean agapēn echēte en allēlois ^36legei autō simōn petros kurie pou upageis apekrithē iēsous opou upagō ou dunasai moi nun akolouthēsai akolouthēseis de usteron ^37legei autō [o] petros kurie dia ti ou dunamai soi akolouthein arti tēn psuchēn mou uper sou thēsō ^38apokrinetai iēsous tēn psuchēn sou uper emou thēseis amēn amēn legō soi ou mē alektōr phōnēsē eōs ou arnēsē me tris _________________________________________________________________ Chapter 14 ^1mē tarassesthō umōn ē kardia pisteuete eis ton theon kai eis eme pisteuete ^2en tē oikia tou patros mou monai pollai eisin ei de mē eipon an umin oti poreuomai etoimasai topon umin ^3kai ean poreuthō kai etoimasō topon umin palin erchomai kai paralēmpsomai umas pros emauton ina opou eimi egō kai umeis ēte ^4kai opou egō upagō oidate tēn odon ^5legei autō thōmas kurie ouk oidamen pou upageis pōs oidamen tēn odon ^6legei autō iēsous egō eimi ē odos kai ē alētheia kai ē zōē oudeis erchetai pros ton patera ei mē di emou ^7ei egnōkeite me kai ton patera mou an ēdeite ap arti ginōskete auton kai eōrakate ^8legei autō philippos kurie deixon ēmin ton patera kai arkei ēmin ^9legei autō [o] iēsous tosouton chronon meth umōn eimi kai ouk egnōkas me philippe o eōrakōs eme eōraken ton patera pōs su legeis deixon ēmin ton patera ^10ou pisteueis oti egō en tō patri kai o patēr en emoi estin ta rēmata a egō legō umin ap emautou ou lalō o de patēr en emoi menōn poiei ta erga autou ^11pisteuete moi oti egō en tō patri kai o patēr en emoi ei de mē dia ta erga auta pisteuete ^12amēn amēn legō umin o pisteuōn eis eme ta erga a egō poiō kakeinos poiēsei kai meizona toutōn poiēsei oti egō pros ton patera poreuomai ^13kai o ti an aitēsēte en tō onomati mou touto poiēsō ina doxasthē o patēr en tō uiō ^14ean ti aitēsēte [me] en tō onomati mou touto poiēsō ^15ean agapate me tas entolas tas emas tērēsete ^16kagō erōtēsō ton patera kai allon paraklēton dōsei umin ina ē meth umōn eis ton aiōna ^17to pneuma tēs alētheias o o kosmos ou dunatai labein oti ou theōrei auto oude ginōskei umeis ginōskete auto oti par umin menei kai en umin estin ^18ouk aphēsō umas orphanous erchomai pros umas ^19eti mikron kai o kosmos me ouketi theōrei umeis de theōreite me oti egō zō kai umeis zēsete ^20en ekeinē tē ēmera umeis gnōsesthe oti egō en tō patri mou kai umeis en emoi kagō en umin ^21o echōn tas entolas mou kai tērōn autas ekeinos estin o agapōn me o de agapōn me agapēthēsetai upo tou patros mou kagō agapēsō auton kai emphanisō autō emauton ^22legei autō ioudas ouch o iskariōtēs kurie ti gegonen oti ēmin melleis emphanizein seauton kai ouchi tō kosmō ^23apekrithē iēsous kai eipen autō ean tis agapa me ton logon mou tērēsei kai o patēr mou agapēsei auton kai pros auton eleusometha kai monēn par autō poiēsometha ^24o mē agapōn me tous logous mou ou tērei kai o logos on akouete ouk estin emos alla tou pempsantos me patros ^25tauta lelalēka umin par umin menōn ^26o de paraklētos to pneuma to agion o pempsei o patēr en tō onomati mou ekeinos umas didaxei panta kai upomnēsei umas panta a eipon umin egō ^27eirēnēn aphiēmi umin eirēnēn tēn emēn didōmi umin ou kathōs o kosmos didōsin egō didōmi umin mē tarassesthō umōn ē kardia mēde deiliatō ^28ēkousate oti egō eipon umin upagō kai erchomai pros umas ei ēgapate me echarēte an oti poreuomai pros ton patera oti o patēr meizōn mou estin ^29kai nun eirēka umin prin genesthai ina otan genētai pisteusēte ^30ouketi polla lalēsō meth umōn erchetai gar o tou kosmou archōn kai en emoi ouk echei ouden ^31all ina gnō o kosmos oti agapō ton patera kai kathōs entolēn edōken moi o patēr outōs poiō egeiresthe agōmen enteuthen _________________________________________________________________ Chapter 15 ^1egō eimi ē ampelos ē alēthinē kai o patēr mou o geōrgos estin ^2pan klēma en emoi mē pheron karpon airei auto kai pan to karpon pheron kathairei auto ina karpon pleiona pherē ^3ēdē umeis katharoi este dia ton logon on lelalēka umin ^4meinate en emoi kagō en umin kathōs to klēma ou dunatai karpon pherein aph eautou ean mē menē en tē ampelō outōs oude umeis ean mē en emoi menēte ^5egō eimi ē ampelos umeis ta klēmata o menōn en emoi kagō en autō outos pherei karpon polun oti chōris emou ou dunasthe poiein ouden ^6ean mē tis menē en emoi eblēthē exō ōs to klēma kai exēranthē kai sunagousin auta kai eis to pur ballousin kai kaietai ^7ean meinēte en emoi kai ta rēmata mou en umin meinē o ean thelēte aitēsasthe kai genēsetai umin ^8en toutō edoxasthē o patēr mou ina karpon polun pherēte kai genēsthe emoi mathētai ^9kathōs ēgapēsen me o patēr kagō umas ēgapēsa meinate en tē agapē tē emē ^10ean tas entolas mou tērēsēte meneite en tē agapē mou kathōs egō tou patros tas entolas tetērēka kai menō autou en tē agapē ^11tauta lelalēka umin ina ē chara ē emē en umin ē kai ē chara umōn plērōthē ^12autē estin ē entolē ē emē ina agapate allēlous kathōs ēgapēsa umas ^13meizona tautēs agapēn oudeis echei ina tis tēn psuchēn autou thē uper tōn philōn autou ^14umeis philoi mou este ean poiēte o egō entellomai umin ^15ouketi legō umas doulous oti o doulos ouk oiden ti poiei autou o kurios umas de eirēka philous oti panta a ēkousa para tou patros mou egnōrisa umin ^16ouch umeis me exelexasthe all egō exelexamēn umas kai ethēka umas ina umeis upagēte kai karpon pherēte kai o karpos umōn menē ina o ti an aitēsēte ton patera en tō onomati mou dō umin ^17tauta entellomai umin ina agapate allēlous ^18ei o kosmos umas misei ginōskete oti eme prōton umōn memisēken ^19ei ek tou kosmou ēte o kosmos an to idion ephilei oti de ek tou kosmou ouk este all egō exelexamēn umas ek tou kosmou dia touto misei umas o kosmos ^20mnēmoneuete tou logou ou egō eipon umin ouk estin doulos meizōn tou kuriou autou ei eme ediōxan kai umas diōxousin ei ton logon mou etērēsan kai ton umeteron tērēsousin ^21alla tauta panta poiēsousin eis umas dia to onoma mou oti ouk oidasin ton pempsanta me ^22ei mē ēlthon kai elalēsa autois amartian ouk eichosan nun de prophasin ouk echousin peri tēs amartias autōn ^23o eme misōn kai ton patera mou misei ^24ei ta erga mē epoiēsa en autois a oudeis allos epoiēsen amartian ouk eichosan nun de kai eōrakasin kai memisēkasin kai eme kai ton patera mou ^25all ina plērōthē o logos o en tō nomō autōn gegrammenos oti emisēsan me dōrean ^26otan elthē o paraklētos on egō pempsō umin para tou patros to pneuma tēs alētheias o para tou patros ekporeuetai ekeinos marturēsei peri emou ^27kai umeis de martureite oti ap archēs met emou este _________________________________________________________________ Chapter 16 ^1tauta lelalēka umin ina mē skandalisthēte ^2aposunagōgous poiēsousin umas all erchetai ōra ina pas o apokteinas [umas] doxē latreian prospherein tō theō ^3kai tauta poiēsousin oti ouk egnōsan ton patera oude eme ^4alla tauta lelalēka umin ina otan elthē ē ōra autōn mnēmoneuēte autōn oti egō eipon umin tauta de umin ex archēs ouk eipon oti meth umōn ēmēn ^5nun de upagō pros ton pempsanta me kai oudeis ex umōn erōta me pou upageis ^6all oti tauta lelalēka umin ē lupē peplērōken umōn tēn kardian ^7all egō tēn alētheian legō umin sumpherei umin ina egō apelthō ean gar mē apelthō o paraklētos ou mē elthē pros umas ean de poreuthō pempsō auton pros umas ^8kai elthōn ekeinos elenxei ton kosmon peri amartias kai peri dikaiosunēs kai peri kriseōs ^9peri amartias men oti ou pisteuousin eis eme ^10peri dikaiosunēs de oti pros ton patera upagō kai ouketi theōreite me ^11peri de kriseōs oti o archōn tou kosmou toutou kekritai ^12eti polla echō umin legein all ou dunasthe bastazein arti ^13otan de elthē ekeinos to pneuma tēs alētheias odēgēsei umas eis tēn alētheian pasan ou gar lalēsei aph eautou all osa akouei lalēsei kai ta erchomena anangelei umin ^14ekeinos eme doxasei oti ek tou emou lēmpsetai kai anangelei umin ^15panta osa echei o patēr ema estin dia touto eipon oti ek tou emou lambanei kai anangelei umin ^16mikron kai ouketi theōreite me kai palin mikron kai opsesthe me ^17eipan oun ek tōn mathētōn autou pros allēlous ti estin touto o legei ēmin mikron kai ou theōreite me kai palin mikron kai opsesthe me kai oti upagō pros ton patera ^18elegon oun ti estin touto o legei mikron ouk oidamen [ti lalei] ^19egnō iēsous oti ēthelon auton erōtan kai eipen autois peri toutou zēteite met allēlōn oti eipon mikron kai ou theōreite me kai palin mikron kai opsesthe me ^20amēn amēn legō umin oti klausete kai thrēnēsete umeis o de kosmos charēsetai umeis lupēthēsesthe all ē lupē umōn eis charan genēsetai ^21ē gunē otan tiktē lupēn echei oti ēlthen ē ōra autēs otan de gennēsē to paidion ouketi mnēmoneuei tēs thlipseōs dia tēn charan oti egennēthē anthrōpos eis ton kosmon ^22kai umeis oun nun men lupēn echete palin de opsomai umas kai charēsetai umōn ē kardia kai tēn charan umōn oudeis arei aph umōn ^23kai en ekeinē tē ēmera eme ouk erōtēsete ouden amēn amēn legō umin an ti aitēsēte ton patera dōsei umin en tō onomati mou ^24eōs arti ouk ētēsate ouden en tō onomati mou aiteite kai lēmpsesthe ina ē chara umōn ē peplērōmenē ^25tauta en paroimiais lelalēka umin erchetai ōra ote ouketi en paroimiais lalēsō umin alla parrēsia peri tou patros apangelō umin ^26en ekeinē tē ēmera en tō onomati mou aitēsesthe kai ou legō umin oti egō erōtēsō ton patera peri umōn ^27autos gar o patēr philei umas oti umeis eme pephilēkate kai pepisteukate oti egō para tou patros exēlthon ^28exēlthon ek tou patros kai elēlutha eis ton kosmon palin aphiēmi ton kosmon kai poreuomai pros ton patera ^29legousin oi mathētai autou ide nun en parrēsia laleis kai paroimian oudemian legeis ^30nun oidamen oti oidas panta kai ou chreian echeis ina tis se erōta en toutō pisteuomen oti apo theou exēlthes ^31apekrithē autois iēsous arti pisteuete ^32idou erchetai ōra kai elēluthen ina skorpisthēte ekastos eis ta idia kame monon aphēte kai ouk eimi monos oti o patēr met emou estin ^33tauta lelalēka umin ina en emoi eirēnēn echēte en tō kosmō thlipsin echete alla tharseite egō nenikēka ton kosmon _________________________________________________________________ Chapter 17 ^1tauta elalēsen iēsous kai eparas tous ophthalmous autou eis ton ouranon eipen pater elēluthen ē ōra doxason sou ton uion ina o uios doxasē se ^2kathōs edōkas autō exousian pasēs sarkos ina pan o dedōkas autō dōsei autois zōēn aiōnion ^3autē de estin ē aiōnios zōē ina ginōskōsin se ton monon alēthinon theon kai on apesteilas iēsoun christon ^4egō se edoxasa epi tēs gēs to ergon teleiōsas o dedōkas moi ina poiēsō ^5kai nun doxason me su pater para seautō tē doxē ē eichon pro tou ton kosmon einai para soi ^6ephanerōsa sou to onoma tois anthrōpois ous edōkas moi ek tou kosmou soi ēsan kamoi autous edōkas kai ton logon sou tetērēkan ^7nun egnōkan oti panta osa edōkas moi para sou eisin ^8oti ta rēmata a edōkas moi dedōka autois kai autoi elabon kai egnōsan alēthōs oti para sou exēlthon kai episteusan oti su me apesteilas ^9egō peri autōn erōtō ou peri tou kosmou erōtō alla peri ōn dedōkas moi oti soi eisin ^10kai ta ema panta sa estin kai ta sa ema kai dedoxasmai en autois ^11kai ouketi eimi en tō kosmō kai autoi en tō kosmō eisin kagō pros se erchomai pater agie tērēson autous en tō onomati sou ō dedōkas moi ina ōsin en kathōs ēmeis ^12ote ēmēn met autōn egō etēroun autous en tō onomati sou ō dedōkas moi kai ephulaxa kai oudeis ex autōn apōleto ei mē o uios tēs apōleias ina ē graphē plērōthē ^13nun de pros se erchomai kai tauta lalō en tō kosmō ina echōsin tēn charan tēn emēn peplērōmenēn en eautois ^14egō dedōka autois ton logon sou kai o kosmos emisēsen autous oti ouk eisin ek tou kosmou kathōs egō ouk eimi ek tou kosmou ^15ouk erōtō ina arēs autous ek tou kosmou all ina tērēsēs autous ek tou ponērou ^16ek tou kosmou ouk eisin kathōs egō ouk eimi ek tou kosmou ^17agiason autous en tē alētheia o logos o sos alētheia estin ^18kathōs eme apesteilas eis ton kosmon kagō apesteila autous eis ton kosmon ^19kai uper autōn [egō] agiazō emauton ina ōsin kai autoi ēgiasmenoi en alētheia ^20ou peri toutōn de erōtō monon alla kai peri tōn pisteuontōn dia tou logou autōn eis eme ^21ina pantes en ōsin kathōs su patēr en emoi kagō en soi ina kai autoi en ēmin ōsin ina o kosmos pisteuē oti su me apesteilas ^22kagō tēn doxan ēn dedōkas moi dedōka autois ina ōsin en kathōs ēmeis en ^23egō en autois kai su en emoi ina ōsin teteleiōmenoi eis en ina ginōskē o kosmos oti su me apesteilas kai ēgapēsas autous kathōs eme ēgapēsas ^24patēr o dedōkas moi thelō ina opou eimi egō kakeinoi ōsin met emou ina theōrōsin tēn doxan tēn emēn ēn dedōkas moi oti ēgapēsas me pro katabolēs kosmou ^25patēr dikaie kai o kosmos se ouk egnō egō de se egnōn kai outoi egnōsan oti su me apesteilas ^26kai egnōrisa autois to onoma sou kai gnōrisō ina ē agapē ēn ēgapēsas me en autois ē kagō en autois _________________________________________________________________ Chapter 18 ^1tauta eipōn iēsous exēlthen sun tois mathētais autou peran tou cheimarrou tōn kedrōn opou ēn kēpos eis on eisēlthen autos kai oi mathētai autou ^2ēdei de kai ioudas o paradidous auton ton topon oti pollakis sunēchthē iēsous ekei meta tōn mathētōn autou ^3o oun ioudas labōn tēn speiran kai ek tōn archiereōn kai [ek] tōn pharisaiōn upēretas erchetai ekei meta phanōn kai lampadōn kai oplōn ^4iēsous oun eidōs panta ta erchomena ep auton exēlthen kai legei autois tina zēteite ^5apekrithēsan autō iēsoun ton nazōraion legei autois egō eimi eistēkei de kai ioudas o paradidous auton met autōn ^6ōs oun eipen autois egō eimi apēlthon eis ta opisō kai epesan chamai ^7palin oun epērōtēsen autous tina zēteite oi de eipan iēsoun ton nazōraion ^8apekrithē iēsous eipon umin oti egō eimi ei oun eme zēteite aphete toutous upagein ^9ina plērōthē o logos on eipen oti ous dedōkas moi ouk apōlesa ex autōn oudena ^10simōn oun petros echōn machairan eilkusen autēn kai epaisen ton tou archiereōs doulon kai apekopsen autou to ōtarion to dexion ēn de onoma tō doulō malchos ^11eipen oun o iēsous tō petrō bale tēn machairan eis tēn thēkēn to potērion o dedōken moi o patēr ou mē piō auto ^12ē oun speira kai o chiliarchos kai oi upēretai tōn ioudaiōn sunelabon ton iēsoun kai edēsan auton ^13kai ēgagon pros annan prōton ēn gar pentheros tou kaiapha os ēn archiereus tou eniautou ekeinou ^14ēn de kaiaphas o sumbouleusas tois ioudaiois oti sumpherei ena anthrōpon apothanein uper tou laou ^15ēkolouthei de tō iēsou simōn petros kai allos mathētēs o de mathētēs ekeinos ēn gnōstos tō archierei kai suneisēlthen tō iēsou eis tēn aulēn tou archiereōs ^16o de petros eistēkei pros tē thura exō exēlthen oun o mathētēs o allos o gnōstos tou archiereōs kai eipen tē thurōrō kai eisēgagen ton petron ^17legei oun tō petrō ē paidiskē ē thurōros mē kai su ek tōn mathētōn ei tou anthrōpou toutou legei ekeinos ouk eimi ^18eistēkeisan de oi douloi kai oi upēretai anthrakian pepoiēkotes oti psuchos ēn kai ethermainonto ēn de kai o petros met autōn estōs kai thermainomenos ^19o oun archiereus ērōtēsen ton iēsoun peri tōn mathētōn autou kai peri tēs didachēs autou ^20apekrithē autō iēsous egō parrēsia lelalēka tō kosmō egō pantote edidaxa en sunagōgē kai en tō ierō opou pantes oi ioudaioi sunerchontai kai en kruptō elalēsa ouden ^21ti me erōtas erōtēson tous akēkootas ti elalēsa autois ide outoi oidasin a eipon egō ^22tauta de autou eipontos eis parestēkōs tōn upēretōn edōken rapisma tō iēsou eipōn outōs apokrinē tō archierei ^23apekrithē autō iēsous ei kakōs elalēsa marturēson peri tou kakou ei de kalōs ti me dereis ^24apesteilen oun auton o annas dedemenon pros kaiaphan ton archierea ^25ēn de simōn petros estōs kai thermainomenos eipon oun autō mē kai su ek tōn mathētōn autou ei ērnēsato ekeinos kai eipen ouk eimi ^26legei eis ek tōn doulōn tou archiereōs sungenēs ōn ou apekopsen petros to ōtion ouk egō se eidon en tō kēpō met autou ^27palin oun ērnēsato petros kai eutheōs alektōr ephōnēsen ^28agousin oun ton iēsoun apo tou kaiapha eis to praitōrion ēn de prōi kai autoi ouk eisēlthon eis to praitōrion ina mē mianthōsin alla phagōsin to pascha ^29exēlthen oun o pilatos exō pros autous kai phēsin tina katēgorian pherete tou anthrōpou toutou ^30apekrithēsan kai eipan autō ei mē ēn outos kakon poiōn ouk an soi paredōkamen auton ^31eipen oun autois pilatos labete auton umeis kai kata ton nomon umōn krinate auton eipon autō oi ioudaioi ēmin ouk exestin apokteinai oudena ^32ina o logos tou iēsou plērōthē on eipen sēmainōn poiō thanatō ēmellen apothnēskein ^33eisēlthen oun palin eis to praitōrion o pilatos kai ephōnēsen ton iēsoun kai eipen autō su ei o basileus tōn ioudaiōn ^34apekrithē iēsous apo seautou su touto legeis ē alloi eipon soi peri emou ^35apekrithē o pilatos mēti egō ioudaios eimi to ethnos to son kai oi archiereis paredōkan se emoi ti epoiēsas ^36apekrithē iēsous ē basileia ē emē ouk estin ek tou kosmou toutou ei ek tou kosmou toutou ēn ē basileia ē emē oi upēretai oi emoi ēgōnizonto an ina mē paradothō tois ioudaiois nun de ē basileia ē emē ouk estin enteuthen ^37eipen oun autō o pilatos oukoun basileus ei su apekrithē [o] iēsous su legeis oti basileus eimi egō eis touto gegennēmai kai eis touto elēlutha eis ton kosmon ina marturēsō tē alētheia pas o ōn ek tēs alētheias akouei mou tēs phōnēs ^38legei autō o pilatos ti estin alētheia kai touto eipōn palin exēlthen pros tous ioudaious kai legei autois egō oudemian euriskō en autō aitian ^39estin de sunētheia umin ina ena apolusō umin [en] tō pascha boulesthe oun apolusō umin ton basilea tōn ioudaiōn ^40ekraugasan oun palin legontes mē touton alla ton barabban ēn de o barabbas lēstēs _________________________________________________________________ Chapter 19 ^1tote oun elaben o pilatos ton iēsoun kai emastigōsen ^2kai oi stratiōtai plexantes stephanon ex akanthōn epethēkan autou tē kephalē kai imation porphuroun periebalon auton ^3kai ērchonto pros auton kai elegon chaire o basileus tōn ioudaiōn kai edidosan autō rapismata ^4kai exēlthen palin exō o pilatos kai legei autois ide agō umin auton exō ina gnōte oti oudemian aitian euriskō en autō ^5exēlthen oun [o] iēsous exō phorōn ton akanthinon stephanon kai to porphuroun imation kai legei autois idou o anthrōpos ^6ote oun eidon auton oi archiereis kai oi upēretai ekraugasan legontes staurōson staurōson legei autois o pilatos labete auton umeis kai staurōsate egō gar ouch euriskō en autō aitian ^7apekrithēsan autō oi ioudaioi ēmeis nomon echomen kai kata ton nomon opheilei apothanein oti uion theou eauton epoiēsen ^8ote oun ēkousen o pilatos touton ton logon mallon ephobēthē ^9kai eisēlthen eis to praitōrion palin kai legei tō iēsou pothen ei su o de iēsous apokrisin ouk edōken autō ^10legei oun autō o pilatos emoi ou laleis ouk oidas oti exousian echō apolusai se kai exousian echō staurōsai se ^11apekrithē autō iēsous ouk eiches exousian kat emou oudemian ei mē ēn dedomenon soi anōthen dia touto o paradous me soi meizona amartian echei ^12ek toutou o pilatos ezētei apolusai auton oi de ioudaioi ekraugasan legontes ean touton apolusēs ouk ei philos tou kaisaros pas o basilea eauton poiōn antilegei tō kaisari ^13o oun pilatos akousas tōn logōn toutōn ēgagen exō ton iēsoun kai ekathisen epi bēmatos eis topon legomenon lithostrōton ebraisti de gabbatha ^14ēn de paraskeuē tou pascha ōra ēn ōs ektē kai legei tois ioudaiois ide o basileus umōn ^15ekraugasan oun ekeinoi aron aron staurōson auton legei autois o pilatos ton basilea umōn staurōsō apekrithēsan oi archiereis ouk echomen basilea ei mē kaisara ^16tote oun paredōken auton autois ina staurōthē parelabon oun ton iēsoun ^17kai bastazōn eautō ton stauron exēlthen eis ton legomenon kraniou topon o legetai ebraisti golgotha ^18opou auton estaurōsan kai met autou allous duo enteuthen kai enteuthen meson de ton iēsoun ^19egrapsen de kai titlon o pilatos kai ethēken epi tou staurou ēn de gegrammenon iēsous o nazōraios o basileus tōn ioudaiōn ^20touton oun ton titlon polloi anegnōsan tōn ioudaiōn oti engus ēn o topos tēs poleōs opou estaurōthē o iēsous kai ēn gegrammenon ebraisti rōmaisti ellēnisti ^21elegon oun tō pilatō oi archiereis tōn ioudaiōn mē graphe o basileus tōn ioudaiōn all oti ekeinos eipen basileus tōn ioudaiōn eimi ^22apekrithē o pilatos o gegrapha gegrapha ^23oi oun stratiōtai ote estaurōsan ton iēsoun elabon ta imatia autou kai epoiēsan tessara merē ekastō stratiōtē meros kai ton chitōna ēn de o chitōn araphos ek tōn anōthen uphantos di olou ^24eipan oun pros allēlous mē schisōmen auton alla lachōmen peri autou tinos estai ina ē graphē plērōthē diemerisanto ta imatia mou eautois kai epi ton imatismon mou ebalon klēron oi men oun stratiōtai tauta epoiēsan ^25eistēkeisan de para tō staurō tou iēsou ē mētēr autou kai ē adelphē tēs mētros autou maria ē tou klōpa kai maria ē magdalēnē ^26iēsous oun idōn tēn mētera kai ton mathētēn parestōta on ēgapa legei tē mētri gunai ide o uios sou ^27eita legei tō mathētē ide ē mētēr sou kai ap ekeinēs tēs ōras elaben o mathētēs autēn eis ta idia ^28meta touto eidōs o iēsous oti ēdē panta tetelestai ina teleiōthē ē graphē legei dipsō ^29skeuos ekeito oxous meston spongon oun meston tou oxous ussōpō perithentes prosēnenkan autou tō stomati ^30ote oun elaben to oxos [o] iēsous eipen tetelestai kai klinas tēn kephalēn paredōken to pneuma ^31oi oun ioudaioi epei paraskeuē ēn ina mē meinē epi tou staurou ta sōmata en tō sabbatō ēn gar megalē ē ēmera ekeinou tou sabbatou ērōtēsan ton pilaton ina kateagōsin autōn ta skelē kai arthōsin ^32ēlthon oun oi stratiōtai kai tou men prōtou kateaxan ta skelē kai tou allou tou sustaurōthentos autō ^33epi de ton iēsoun elthontes ōs eidon ēdē auton tethnēkota ou kateaxan autou ta skelē ^34all eis tōn stratiōtōn lonchē autou tēn pleuran enuxen kai exēlthen euthus aima kai udōr ^35kai o eōrakōs memarturēken kai alēthinē autou estin ē marturia kai ekeinos oiden oti alēthē legei ina kai umeis pisteuēte ^36egeneto gar tauta ina ē graphē plērōthē ostoun ou suntribēsetai autou ^37kai palin etera graphē legei opsontai eis on exekentēsan ^38meta de tauta ērōtēsen ton pilaton iōsēph apo arimathaias ōn mathētēs [tou] iēsou kekrummenos de dia ton phobon tōn ioudaiōn ina arē to sōma tou iēsou kai epetrepsen o pilatos ēlthen oun kai ēren to sōma autou ^39ēlthen de kai nikodēmos o elthōn pros auton nuktos to prōton pherōn eligma smurnēs kai aloēs ōs litras ekaton ^40elabon oun to sōma tou iēsou kai edēsan auto othoniois meta tōn arōmatōn kathōs ethos estin tois ioudaiois entaphiazein ^41ēn de en tō topō opou estaurōthē kēpos kai en tō kēpō mnēmeion kainon en ō oudepō oudeis ēn tetheimenos ^42ekei oun dia tēn paraskeuēn tōn ioudaiōn oti engus ēn to mnēmeion ethēkan ton iēsoun _________________________________________________________________ Chapter 20 ^1tē de mia tōn sabbatōn maria ē magdalēnē erchetai prōi skotias eti ousēs eis to mnēmeion kai blepei ton lithon ērmenon ek tou mnēmeiou ^2trechei oun kai erchetai pros simōna petron kai pros ton allon mathētēn on ephilei o iēsous kai legei autois ēran ton kurion ek tou mnēmeiou kai ouk oidamen pou ethēkan auton ^3exēlthen oun o petros kai o allos mathētēs kai ērchonto eis to mnēmeion ^4etrechon de oi duo omou kai o allos mathētēs proedramen tachion tou petrou kai ēlthen prōtos eis to mnēmeion ^5kai parakupsas blepei keimena ta othonia ou mentoi eisēlthen ^6erchetai oun kai simōn petros akolouthōn autō kai eisēlthen eis to mnēmeion kai theōrei ta othonia keimena ^7kai to soudarion o ēn epi tēs kephalēs autou ou meta tōn othoniōn keimenon alla chōris entetuligmenon eis ena topon ^8tote oun eisēlthen kai o allos mathētēs o elthōn prōtos eis to mnēmeion kai eiden kai episteusen ^9oudepō gar ēdeisan tēn graphēn oti dei auton ek nekrōn anastēnai ^10apēlthon oun palin pros autous oi mathētai ^11maria de eistēkei pros tō mnēmeiō exō klaiousa ōs oun eklaien parekupsen eis to mnēmeion ^12kai theōrei duo angelous en leukois kathezomenous ena pros tē kephalē kai ena pros tois posin opou ekeito to sōma tou iēsou ^13kai legousin autē ekeinoi gunai ti klaieis legei autois oti ēran ton kurion mou kai ouk oida pou ethēkan auton ^14tauta eipousa estraphē eis ta opisō kai theōrei ton iēsoun estōta kai ouk ēdei oti iēsous estin ^15legei autē iēsous gunai ti klaieis tina zēteis ekeinē dokousa oti o kēpouros estin legei autō kurie ei su ebastasas auton eipe moi pou ethēkas auton kagō auton arō ^16legei autē iēsous mariam strapheisa ekeinē legei autō ebraisti rabbouni o legetai didaskale ^17legei autē iēsous mē mou aptou oupō gar anabebēka pros ton patera poreuou de pros tous adelphous mou kai eipe autois anabainō pros ton patera mou kai patera umōn kai theon mou kai theon umōn ^18erchetai mariam ē magdalēnē angellousa tois mathētais oti eōraka ton kurion kai tauta eipen autē ^19ousēs oun opsias tē ēmera ekeinē tē mia sabbatōn kai tōn thurōn kekleismenōn opou ēsan oi mathētai dia ton phobon tōn ioudaiōn ēlthen o iēsous kai estē eis to meson kai legei autois eirēnē umin ^20kai touto eipōn edeixen kai tas cheiras kai tēn pleuran autois echarēsan oun oi mathētai idontes ton kurion ^21eipen oun autois [o iēsous] palin eirēnē umin kathōs apestalken me o patēr kagō pempō umas ^22kai touto eipōn enephusēsen kai legei autois labete pneuma agion ^23an tinōn aphēte tas amartias apheōntai autois an tinōn kratēte kekratēntai ^24thōmas de eis ek tōn dōdeka o legomenos didumos ouk ēn met autōn ote ēlthen iēsous ^25elegon oun autō oi alloi mathētai eōrakamen ton kurion o de eipen autois ean mē idō en tais chersin autou ton tupon tōn ēlōn kai balō ton daktulon mou eis ton tupon tōn ēlōn kai balō mou tēn cheira eis tēn pleuran autou ou mē pisteusō ^26kai meth ēmeras oktō palin ēsan esō oi mathētai autou kai thōmas met autōn erchetai o iēsous tōn thurōn kekleismenōn kai estē eis to meson kai eipen eirēnē umin ^27eita legei tō thōma phere ton daktulon sou ōde kai ide tas cheiras mou kai phere tēn cheira sou kai bale eis tēn pleuran mou kai mē ginou apistos alla pistos ^28apekrithē thōmas kai eipen autō o kurios mou kai o theos mou ^29legei autō [o] iēsous oti eōrakas me pepisteukas makarioi oi mē idontes kai pisteusantes ^30polla men oun kai alla sēmeia epoiēsen o iēsous enōpion tōn mathētōn a ouk estin gegrammena en tō bibliō toutō ^31tauta de gegraptai ina pisteuēte oti iēsous estin o christos o uios tou theou kai ina pisteuontes zōēn echēte en tō onomati autou _________________________________________________________________ Chapter 21 ^1meta tauta ephanerōsen eauton palin iēsous tois mathētais epi tēs thalassēs tēs tiberiados ephanerōsen de outōs ^2ēsan omou simōn petros kai thōmas o legomenos didumos kai nathanaēl o apo kana tēs galilaias kai oi tou zebedaiou kai alloi ek tōn mathētōn autou duo ^3legei autois simōn petros upagō alieuein legousin autō erchometha kai ēmeis sun soi exēlthon kai enebēsan eis to ploion kai en ekeinē tē nukti epiasan ouden ^4prōias de ēdē ginomenēs estē iēsous eis ton aigialon ou mentoi ēdeisan oi mathētai oti iēsous estin ^5legei oun autois iēsous paidia mē ti prosphagion echete apekrithēsan autō ou ^6o de eipen autois balete eis ta dexia merē tou ploiou to diktuon kai eurēsete ebalon oun kai ouketi auto elkusai ischuon apo tou plēthous tōn ichthuōn ^7legei oun o mathētēs ekeinos on ēgapa o iēsous tō petrō o kurios estin simōn oun petros akousas oti o kurios estin ton ependutēn diezōsato ēn gar gumnos kai ebalen eauton eis tēn thalassan ^8oi de alloi mathētai tō ploiariō ēlthon ou gar ēsan makran apo tēs gēs alla ōs apo pēchōn diakosiōn surontes to diktuon tōn ichthuōn ^9ōs oun apebēsan eis tēn gēn blepousin anthrakian keimenēn kai opsarion epikeimenon kai arton ^10legei autois [o] iēsous enenkate apo tōn opsariōn ōn epiasate nun ^11anebē oun simōn petros kai eilkusen to diktuon eis tēn gēn meston ichthuōn megalōn ekaton pentēkonta triōn kai tosoutōn ontōn ouk eschisthē to diktuon ^12legei autois [o] iēsous deute aristēsate oudeis etolma tōn mathētōn exetasai auton su tis ei eidotes oti o kurios estin ^13erchetai iēsous kai lambanei ton arton kai didōsin autois kai to opsarion omoiōs ^14touto ēdē triton ephanerōthē iēsous tois mathētais egertheis ek nekrōn ^15ote oun ēristēsan legei tō simōni petrō o iēsous simōn iōannou agapas me pleon toutōn legei autō nai kurie su oidas oti philō se legei autō boske ta arnia mou ^16legei autō palin deuteron simōn iōannou agapas me legei autō nai kurie su oidas oti philō se legei autō poimaine ta probatia mou ^17legei autō to triton simōn iōannou phileis me elupēthē o petros oti eipen autō to triton phileis me kai eipen autō kurie panta su oidas su ginōskeis oti philō se legei autō iēsous boske ta probatia mou ^18amēn amēn legō soi ote ēs neōteros ezōnnues seauton kai periepateis opou ētheles otan de gērasēs ekteneis tas cheiras sou kai allos zōsei se kai oisei opou ou theleis ^19touto de eipen sēmainōn poiō thanatō doxasei ton theon kai touto eipōn legei autō akolouthei moi ^20epistrapheis o petros blepei ton mathētēn on ēgapa o iēsous akolouthounta os kai anepesen en tō deipnō epi to stēthos autou kai eipen kurie tis estin o paradidous se ^21touton oun idōn o petros legei tō iēsou kurie outos de ti ^22legei autō o iēsous ean auton thelō menein eōs erchomai ti pros se su moi akolouthei ^23exēlthen oun outos o logos eis tous adelphous oti o mathētēs ekeinos ouk apothnēskei ouk eipen de autō o iēsous oti ouk apothnēskei all ean auton thelō menein eōs erchomai ti pros se ^24outos estin o mathētēs o marturōn peri toutōn kai o grapsas tauta kai oidamen oti alēthēs autou ē marturia estin ^25estin de kai alla polla a epoiēsen o iēsous atina ean graphētai kath en oud auton oimai ton kosmon chōrēsein ta graphomena biblia _________________________________________________________________ Acts _________________________________________________________________ Chapter 1 ^1ton men prōton logon epoiēsamēn peri pantōn ō theophile ōn ērxato iēsous poiein te kai didaskein ^2achri ēs ēmeras enteilamenos tois apostolois dia pneumatos agiou ous exelexato anelēmphthē ^3ois kai parestēsen eauton zōnta meta to pathein auton en pollois tekmēriois di ēmerōn tesserakonta optanomenos autois kai legōn ta peri tēs basileias tou theou ^4kai sunalizomenos parēngeilen autois apo ierosolumōn mē chōrizesthai alla perimenein tēn epangelian tou patros ēn ēkousate mou ^5oti iōannēs men ebaptisen udati umeis de en pneumati baptisthēsesthe agiō ou meta pollas tautas ēmeras ^6oi men oun sunelthontes ērōtōn auton legontes kurie ei en tō chronō toutō apokathistaneis tēn basileian tō israēl ^7eipen pros autous ouch umōn estin gnōnai chronous ē kairous ous o patēr etheto en tē idia exousia ^8alla lēmpsesthe dunamin epelthontos tou agiou pneumatos eph umas kai esesthe mou martures en te ierousalēm kai [en] pasē tē ioudaia kai samareia kai eōs eschatou tēs gēs ^9kai tauta eipōn blepontōn autōn epērthē kai nephelē upelaben auton apo tōn ophthalmōn autōn ^10kai ōs atenizontes ēsan eis ton ouranon poreuomenou autou kai idou andres duo pareistēkeisan autois en esthēsesi leukais ^11oi kai eipan andres galilaioi ti estēkate blepontes eis ton ouranon outos o iēsous o analēmphtheis aph umōn eis ton ouranon outōs eleusetai on tropon etheasasthe auton poreuomenon eis ton ouranon ^12tote upestrepsan eis ierousalēm apo orous tou kaloumenou elaiōnos o estin engus ierousalēm sabbatou echon odon ^13kai ote eisēlthon eis to uperōon anebēsan ou ēsan katamenontes o te petros kai iōannēs kai iakōbos kai andreas philippos kai thōmas bartholomaios kai maththaios iakōbos alphaiou kai simōn o zēlōtēs kai ioudas iakōbou ^14outoi pantes ēsan proskarterountes omothumadon tē proseuchē sun gunaixin kai mariam tē mētri [tou] iēsou kai sun tois adelphois autou ^15kai en tais ēmerais tautais anastas petros en mesō tōn adelphōn eipen ēn te ochlos onomatōn epi to auto ōs ekaton eikosi ^16andres adelphoi edei plērōthēnai tēn graphēn ēn proeipen to pneuma to agion dia stomatos dauid peri iouda tou genomenou odēgou tois sullabousin iēsoun ^17oti katērithmēmenos ēn en ēmin kai elachen ton klēron tēs diakonias tautēs ^18outos men oun ektēsato chōrion ek misthou tēs adikias kai prēnēs genomenos elakēsen mesos kai exechuthē panta ta splanchna autou ^19kai gnōston egeneto pasin tois katoikousin ierousalēm ōste klēthēnai to chōrion ekeino tē dialektō autōn akeldamach tout estin chōrion aimatos ^20gegraptai gar en biblō psalmōn genēthētō ē epaulis autou erēmos kai mē estō o katoikōn en autē kai tēn episkopēn autou labetō eteros ^21dei oun tōn sunelthontōn ēmin andrōn en panti chronō ō eisēlthen kai exēlthen eph ēmas o kurios iēsous ^22arxamenos apo tou baptismatos iōannou eōs tēs ēmeras ēs anelēmphthē aph ēmōn martura tēs anastaseōs autou sun ēmin genesthai ena toutōn ^23kai estēsan duo iōsēph ton kaloumenon barsabban os epeklēthē ioustos kai maththian ^24kai proseuxamenoi eipan su kurie kardiognōsta pantōn anadeixon on exelexō ek toutōn tōn duo ena ^25labein ton topon tēs diakonias tautēs kai apostolēs aph ēs parebē ioudas poreuthēnai eis ton topon ton idion ^26kai edōkan klērous autois kai epesen o klēros epi maththian kai sunkatepsēphisthē meta tōn endeka apostolōn _________________________________________________________________ Chapter 2 ^1kai en tō sumplērousthai tēn ēmeran tēs pentēkostēs ēsan pantes omou epi to auto ^2kai egeneto aphnō ek tou ouranou ēchos ōsper pheromenēs pnoēs biaias kai eplērōsen olon ton oikon ou ēsan kathēmenoi ^3kai ōphthēsan autois diamerizomenai glōssai ōsei puros kai ekathisen eph ena ekaston autōn ^4kai eplēsthēsan pantes pneumatos agiou kai ērxanto lalein eterais glōssais kathōs to pneuma edidou apophthengesthai autois ^5ēsan de en ierousalēm katoikountes ioudaioi andres eulabeis apo pantos ethnous tōn upo ton ouranon ^6genomenēs de tēs phōnēs tautēs sunēlthen to plēthos kai sunechuthē oti ēkousen eis ekastos tē idia dialektō lalountōn autōn ^7existanto de kai ethaumazon legontes ouchi idou pantes outoi eisin oi lalountes galilaioi ^8kai pōs ēmeis akouomen ekastos tē idia dialektō ēmōn en ē egennēthēmen ^9parthoi kai mēdoi kai elamitai kai oi katoikountes tēn mesopotamian ioudaian te kai kappadokian ponton kai tēn asian ^10phrugian te kai pamphulian aigupton kai ta merē tēs libuēs tēs kata kurēnēn kai oi epidēmountes rōmaioi ioudaioi te kai prosēlutoi ^11krētes kai arabes akouomen lalountōn autōn tais ēmeterais glōssais ta megaleia tou theou ^12existanto de pantes kai diēporounto allos pros allon legontes ti thelei touto einai ^13eteroi de diachleuazontes elegon oti gleukous memestōmenoi eisin ^14statheis de o petros sun tois endeka epēren tēn phōnēn autou kai apephthenxato autois andres ioudaioi kai oi katoikountes ierousalēm pantes touto umin gnōston estō kai enōtisasthe ta rēmata mou ^15ou gar ōs umeis upolambanete outoi methuousin estin gar ōra tritē tēs ēmeras ^16alla touto estin to eirēmenon dia tou prophētou iōēl ^17kai estai en tais eschatais ēmerais legei o theos ekcheō apo tou pneumatos mou epi pasan sarka kai prophēteusousin oi uioi umōn kai ai thugateres umōn kai oi neaniskoi umōn oraseis opsontai kai oi presbuteroi umōn enupniois enupniasthēsontai ^18kai ge epi tous doulous mou kai epi tas doulas mou en tais ēmerais ekeinais ekcheō apo tou pneumatos mou kai prophēteusousin ^19kai dōsō terata en tō ouranō anō kai sēmeia epi tēs gēs katō aima kai pur kai atmida kapnou ^20o ēlios metastraphēsetai eis skotos kai ē selēnē eis aima prin elthein ēmeran kuriou tēn megalēn kai epiphanē ^21kai estai pas os ean epikalesētai to onoma kuriou sōthēsetai ^22andres israēlitai akousate tous logous toutous iēsoun ton nazōraion andra apodedeigmenon apo tou theou eis umas dunamesin kai terasin kai sēmeiois ois epoiēsen di autou o theos en mesō umōn kathōs autoi oidate ^23touton tē ōrismenē boulē kai prognōsei tou theou ekdoton dia cheiros anomōn prospēxantes aneilate ^24on o theos anestēsen lusas tas ōdinas tou thanatou kathoti ouk ēn dunaton krateisthai auton up autou ^25dauid gar legei eis auton proorōmēn ton kurion enōpion mou dia pantos oti ek dexiōn mou estin ina mē saleuthō ^26dia touto ēuphranthē mou ē kardia kai ēgalliasato ē glōssa mou eti de kai ē sarx mou kataskēnōsei ep elpidi ^27oti ouk enkataleipseis tēn psuchēn mou eis adēn oude dōseis ton osion sou idein diaphthoran ^28egnōrisas moi odous zōēs plērōseis me euphrosunēs meta tou prosōpou sou ^29andres adelphoi exon eipein meta parrēsias pros umas peri tou patriarchou dauid oti kai eteleutēsen kai etaphē kai to mnēma autou estin en ēmin achri tēs ēmeras tautēs ^30prophētēs oun uparchōn kai eidōs oti orkō ōmosen autō o theos ek karpou tēs osphuos autou kathisai epi ton thronon autou ^31proidōn elalēsen peri tēs anastaseōs tou christou oti oute enkateleiphthē eis adēn oute ē sarx autou eiden diaphthoran ^32touton ton iēsoun anestēsen o theos ou pantes ēmeis esmen martures ^33tē dexia oun tou theou upsōtheis tēn te epangelian tou pneumatos tou agiou labōn para tou patros execheen touto o umeis [kai] blepete kai akouete ^34ou gar dauid anebē eis tous ouranous legei de autos eipen kurios tō kuriō mou kathou ek dexiōn mou ^35eōs an thō tous echthrous sou upopodion tōn podōn sou ^36asphalōs oun ginōsketō pas oikos israēl oti kai kurion auton kai christon epoiēsen o theos touton ton iēsoun on umeis estaurōsate ^37akousantes de katenugēsan tēn kardian eipon te pros ton petron kai tous loipous apostolous ti poiēsōmen andres adelphoi ^38petros de pros autous metanoēsate kai baptisthētō ekastos umōn en tō onomati iēsou christou eis aphesin tōn amartiōn umōn kai lēmpsesthe tēn dōrean tou agiou pneumatos ^39umin gar estin ē epangelia kai tois teknois umōn kai pasin tois eis makran osous an proskalesētai kurios o theos ēmōn ^40eterois te logois pleiosin diemarturato kai parekalei autous legōn sōthēte apo tēs geneas tēs skolias tautēs ^41oi men oun apodexamenoi ton logon autou ebaptisthēsan kai prosetethēsan en tē ēmera ekeinē psuchai ōsei trischiliai ^42ēsan de proskarterountes tē didachē tōn apostolōn kai tē koinōnia tē klasei tou artou kai tais proseuchais ^43egineto de pasē psuchē phobos polla de terata kai sēmeia dia tōn apostolōn egineto ^44pantes de oi pisteusantes epi to auto eichon apanta koina ^45kai ta ktēmata kai tas uparxeis epipraskon kai diemerizon auta pasin kathoti an tis chreian eichen ^46kath ēmeran te proskarterountes omothumadon en tō ierō klōntes te kat oikon arton metelambanon trophēs en agalliasei kai aphelotēti kardias ^47ainountes ton theon kai echontes charin pros olon ton laon o de kurios prosetithei tous sōzomenous kath ēmeran epi to auto _________________________________________________________________ Chapter 3 ^1petros de kai iōannēs anebainon eis to ieron epi tēn ōran tēs proseuchēs tēn enatēn ^2kai tis anēr chōlos ek koilias mētros autou uparchōn ebastazeto on etithoun kath ēmeran pros tēn thuran tou ierou tēn legomenēn ōraian tou aitein eleēmosunēn para tōn eisporeuomenōn eis to ieron ^3os idōn petron kai iōannēn mellontas eisienai eis to ieron ērōta eleēmosunēn labein ^4atenisas de petros eis auton sun tō iōannē eipen blepson eis ēmas ^5o de epeichen autois prosdokōn ti par autōn labein ^6eipen de petros argurion kai chrusion ouch uparchei moi o de echō touto soi didōmi en tō onomati iēsou christou tou nazōraiou peripatei ^7kai piasas auton tēs dexias cheiros ēgeiren auton parachrēma de estereōthēsan ai baseis autou kai ta sphudra ^8kai exallomenos estē kai periepatei kai eisēlthen sun autois eis to ieron peripatōn kai allomenos kai ainōn ton theon ^9kai eiden pas o laos auton peripatounta kai ainounta ton theon ^10epeginōskon de auton oti outos ēn o pros tēn eleēmosunēn kathēmenos epi tē ōraia pulē tou ierou kai eplēsthēsan thambous kai ekstaseōs epi tō sumbebēkoti autō ^11kratountos de autou ton petron kai ton iōannēn sunedramen pas o laos pros autous epi tē stoa tē kaloumenē solomōntos ekthamboi ^12idōn de o petros apekrinato pros ton laon andres israēlitai ti thaumazete epi toutō ē ēmin ti atenizete ōs idia dunamei ē eusebeia pepoiēkosin tou peripatein auton ^13o theos abraam kai isaak kai iakōb o theos tōn paterōn ēmōn edoxasen ton paida autou iēsoun on umeis men paredōkate kai ērnēsasthe kata prosōpon pilatou krinantos ekeinou apoluein ^14umeis de ton agion kai dikaion ērnēsasthe kai ētēsasthe andra phonea charisthēnai umin ^15ton de archēgon tēs zōēs apekteinate on o theos ēgeiren ek nekrōn ou ēmeis martures esmen ^16kai tē pistei tou onomatos autou touton on theōreite kai oidate estereōsen to onoma autou kai ē pistis ē di autou edōken autō tēn oloklērian tautēn apenanti pantōn umōn ^17kai nun adelphoi oida oti kata agnoian epraxate ōsper kai oi archontes umōn ^18o de theos a prokatēngeilen dia stomatos pantōn tōn prophētōn pathein ton christon autou eplērōsen outōs ^19metanoēsate oun kai epistrepsate pros to exaleiphthēnai umōn tas amartias [3 20] opōs an elthōsin kairoi anapsuxeōs apo prosōpou tou kuriou ^20kai aposteilē ton prokecheirismenon umin christon iēsoun ^21on dei ouranon men dexasthai achri chronōn apokatastaseōs pantōn ōn elalēsen o theos dia stomatos tōn agiōn ap aiōnos autou prophētōn ^22mōusēs men eipen oti prophētēn umin anastēsei kurios o theos ek tōn adelphōn umōn ōs eme autou akousesthe kata panta osa an lalēsē pros umas ^23estai de pasa psuchē ētis ean mē akousē tou prophētou ekeinou exolethreuthēsetai ek tou laou ^24kai pantes de oi prophētai apo samouēl kai tōn kathexēs osoi elalēsan kai katēngeilan tas ēmeras tautas ^25umeis este oi uioi tōn prophētōn kai tēs diathēkēs ēs o theos dietheto pros tous pateras umōn legōn pros abraam kai en tō spermati sou eulogēthēsontai pasai ai patriai tēs gēs ^26umin prōton anastēsas o theos ton paida autou apesteilen auton eulogounta umas en tō apostrephein ekaston apo tōn ponēriōn [umōn] _________________________________________________________________ Chapter 4 ^1lalountōn de autōn pros ton laon epestēsan autois oi archiereis kai o stratēgos tou ierou kai oi saddoukaioi ^2diaponoumenoi dia to didaskein autous ton laon kai katangellein en tō iēsou tēn anastasin tēn ek nekrōn ^3kai epebalon autois tas cheiras kai ethento eis tērēsin eis tēn aurion ēn gar espera ēdē ^4polloi de tōn akousantōn ton logon episteusan kai egenēthē arithmos tōn andrōn ōs chiliades pente ^5egeneto de epi tēn aurion sunachthēnai autōn tous archontas kai tous presbuterous kai tous grammateis en ierousalēm ^6kai annas o archiereus kai kaiaphas kai iōannēs kai alexandros kai osoi ēsan ek genous archieratikou ^7kai stēsantes autous en tō mesō epunthanonto en poia dunamei ē en poiō onomati epoiēsate touto umeis ^8tote petros plēstheis pneumatos agiou eipen pros autous archontes tou laou kai presbuteroi ^9ei ēmeis sēmeron anakrinometha epi euergesia anthrōpou asthenous en tini outos sesōstai ^10gnōston estō pasin umin kai panti tō laō israēl oti en tō onomati iēsou christou tou nazōraiou on umeis estaurōsate on o theos ēgeiren ek nekrōn en toutō outos parestēken enōpion umōn ugiēs ^11outos estin o lithos o exouthenētheis uph umōn tōn oikodomōn o genomenos eis kephalēn gōnias ^12kai ouk estin en allō oudeni ē sōtēria oude gar onoma estin eteron upo ton ouranon to dedomenon en anthrōpois en ō dei sōthēnai ēmas ^13theōrountes de tēn tou petrou parrēsian kai iōannou kai katalabomenoi oti anthrōpoi agrammatoi eisin kai idiōtai ethaumazon epeginōskon te autous oti sun tō iēsou ēsan ^14ton te anthrōpon blepontes sun autois estōta ton tetherapeumenon ouden eichon anteipein ^15keleusantes de autous exō tou sunedriou apelthein suneballon pros allēlous ^16legontes ti poiēsōmen tois anthrōpois toutois oti men gar gnōston sēmeion gegonen di autōn pasin tois katoikousin ierousalēm phaneron kai ou dunametha arneisthai ^17all ina mē epi pleion dianemēthē eis ton laon apeilēsōmetha autois mēketi lalein epi tō onomati toutō mēdeni anthrōpōn ^18kai kalesantes autous parēngeilan katholou mē phthengesthai mēde didaskein epi tō onomati [tou] iēsou ^19o de petros kai iōannēs apokrithentes eipon pros autous ei dikaion estin enōpion tou theou umōn akouein mallon ē tou theou krinate ^20ou dunametha gar ēmeis a eidamen kai ēkousamen mē lalein ^21oi de prosapeilēsamenoi apelusan autous mēden euriskontes to pōs kolasōntai autous dia ton laon oti pantes edoxazon ton theon epi tō gegonoti ^22etōn gar ēn pleionōn tesserakonta o anthrōpos eph on gegonei to sēmeion touto tēs iaseōs ^23apoluthentes de ēlthon pros tous idious kai apēngeilan osa pros autous oi archiereis kai oi presbuteroi eipan ^24oi de akousantes omothumadon ēran phōnēn pros ton theon kai eipan despota su o poiēsas ton ouranon kai tēn gēn kai tēn thalassan kai panta ta en autois ^25o tou patros ēmōn dia pneumatos agiou stomatos dauid paidos sou eipōn inati ephruaxan ethnē kai laoi emeletēsan kena ^26parestēsan oi basileis tēs gēs kai oi archontes sunēchthēsan epi to auto kata tou kuriou kai kata tou christou autou ^27sunēchthēsan gar ep alētheias en tē polei tautē epi ton agion paida sou iēsoun on echrisas ērōdēs te kai pontios pilatos sun ethnesin kai laois israēl ^28poiēsai osa ē cheir sou kai ē boulē proōrisen genesthai ^29kai ta nun kurie epide epi tas apeilas autōn kai dos tois doulois sou meta parrēsias pasēs lalein ton logon sou ^30en tō tēn cheira ekteinein se eis iasin kai sēmeia kai terata ginesthai dia tou onomatos tou agiou paidos sou iēsou ^31kai deēthentōn autōn esaleuthē o topos en ō ēsan sunēgmenoi kai eplēsthēsan apantes tou agiou pneumatos kai elaloun ton logon tou theou meta parrēsias ^32tou de plēthous tōn pisteusantōn ēn kardia kai psuchē mia kai oude eis ti tōn uparchontōn autō elegen idion einai all ēn autois panta koina ^33kai dunamei megalē apedidoun to marturion oi apostoloi tou kuriou iēsou tēs anastaseōs charis te megalē ēn epi pantas autous ^34oude gar endeēs tis ēn en autois osoi gar ktētores chōriōn ē oikiōn upērchon pōlountes epheron tas timas tōn pipraskomenōn ^35kai etithoun para tous podas tōn apostolōn diedideto de ekastō kathoti an tis chreian eichen ^36iōsēph de o epiklētheis barnabas apo tōn apostolōn o estin methermēneuomenon uios paraklēseōs leuitēs kuprios tō genei ^37uparchontos autō agrou pōlēsas ēnenken to chrēma kai ethēken para tous podas tōn apostolōn _________________________________________________________________ Chapter 5 ^1anēr de tis ananias onomati sun sapphirē tē gunaiki autou epōlēsen ktēma ^2kai enosphisato apo tēs timēs suneiduiēs kai tēs gunaikos kai enenkas meros ti para tous podas tōn apostolōn ethēken ^3eipen de o petros anania dia ti eplērōsen o satanas tēn kardian sou pseusasthai se to pneuma to agion kai nosphisasthai apo tēs timēs tou chōriou ^4ouchi menon soi emenen kai prathen en tē sē exousia upērchen ti oti ethou en tē kardia sou to pragma touto ouk epseusō anthrōpois alla tō theō ^5akouōn de o ananias tous logous toutous pesōn exepsuxen kai egeneto phobos megas epi pantas tous akouontas ^6anastantes de oi neōteroi sunesteilan auton kai exenenkantes ethapsan ^7egeneto de ōs ōrōn triōn diastēma kai ē gunē autou mē eiduia to gegonos eisēlthen ^8apekrithē de pros autēn petros eipe moi ei tosoutou to chōrion apedosthe ē de eipen nai tosoutou ^9o de petros pros autēn ti oti sunephōnēthē umin peirasai to pneuma kuriou idou oi podes tōn thapsantōn ton andra sou epi tē thura kai exoisousin se ^10epesen de parachrēma pros tous podas autou kai exepsuxen eiselthontes de oi neaniskoi euron autēn nekran kai exenenkantes ethapsan pros ton andra autēs ^11kai egeneto phobos megas eph olēn tēn ekklēsian kai epi pantas tous akouontas tauta ^12dia de tōn cheirōn tōn apostolōn egineto sēmeia kai terata polla en tō laō kai ēsan omothumadon pantes en tē stoa solomōntos ^13tōn de loipōn oudeis etolma kollasthai autois all emegalunen autous o laos ^14mallon de prosetithento pisteuontes tō kuriō plēthē andrōn te kai gunaikōn ^15ōste kai eis tas plateias ekpherein tous astheneis kai tithenai epi klinariōn kai krabattōn ina erchomenou petrou kan ē skia episkiasei tini autōn ^16sunērcheto de kai to plēthos tōn perix poleōn ierousalēm pherontes astheneis kai ochloumenous upo pneumatōn akathartōn oitines etherapeuonto apantes ^17anastas de o archiereus kai pantes oi sun autō ē ousa airesis tōn saddoukaiōn eplēsthēsan zēlou ^18kai epebalon tas cheiras epi tous apostolous kai ethento autous en tērēsei dēmosia ^19angelos de kuriou dia nuktos ēnoixen tas thuras tēs phulakēs exagagōn te autous eipen ^20poreuesthe kai stathentes laleite en tō ierō tō laō panta ta rēmata tēs zōēs tautēs ^21akousantes de eisēlthon upo ton orthron eis to ieron kai edidaskon paragenomenos de o archiereus kai oi sun autō sunekalesan to sunedrion kai pasan tēn gerousian tōn uiōn israēl kai apesteilan eis to desmōtērion achthēnai autous ^22oi de paragenomenoi upēretai ouch euron autous en tē phulakē anastrepsantes de apēngeilan ^23legontes oti to desmōtērion euromen kekleismenon en pasē asphaleia kai tous phulakas estōtas epi tōn thurōn anoixantes de esō oudena euromen ^24ōs de ēkousan tous logous toutous o te stratēgos tou ierou kai oi archiereis diēporoun peri autōn ti an genoito touto ^25paragenomenos de tis apēngeilen autois oti idou oi andres ous ethesthe en tē phulakē eisin en tō ierō estōtes kai didaskontes ton laon ^26tote apelthōn o stratēgos sun tois upēretais ēgen autous ou meta bias ephobounto gar ton laon mē lithasthōsin ^27agagontes de autous estēsan en tō sunedriō kai epērōtēsen autous o archiereus ^28legōn parangelia parēngeilamen umin mē didaskein epi tō onomati toutō kai idou peplērōkate tēn ierousalēm tēs didachēs umōn kai boulesthe epagagein eph ēmas to aima tou anthrōpou toutou ^29apokritheis de petros kai oi apostoloi eipan peitharchein dei theō mallon ē anthrōpois ^30o theos tōn paterōn ēmōn ēgeiren iēsoun on umeis diecheirisasthe kremasantes epi xulou ^31touton o theos archēgon kai sōtēra upsōsen tē dexia autou [tou] dounai metanoian tō israēl kai aphesin amartiōn ^32kai ēmeis esmen martures tōn rēmatōn toutōn kai to pneuma to agion o edōken o theos tois peitharchousin autō ^33oi de akousantes dieprionto kai eboulonto anelein autous ^34anastas de tis en tō sunedriō pharisaios onomati gamaliēl nomodidaskalos timios panti tō laō ekeleusen exō brachu tous anthrōpous poiēsai ^35eipen te pros autous andres israēlitai prosechete eautois epi tois anthrōpois toutois ti mellete prassein ^36pro gar toutōn tōn ēmerōn anestē theudas legōn einai tina eauton ō proseklithē andrōn arithmos ōs tetrakosiōn os anērethē kai pantes osoi epeithonto autō dieluthēsan kai egenonto eis ouden ^37meta touton anestē ioudas o galilaios en tais ēmerais tēs apographēs kai apestēsen laon opisō autou kakeinos apōleto kai pantes osoi epeithonto autō dieskorpisthēsan ^38kai [ta] nun legō umin apostēte apo tōn anthrōpōn toutōn kai aphete autous oti ean ē ex anthrōpōn ē boulē autē ē to ergon touto kataluthēsetai ^39ei de ek theou estin ou dunēsesthe katalusai autous mēpote kai theomachoi eurethēte ^40epeisthēsan de autō kai proskalesamenoi tous apostolous deirantes parēngeilan mē lalein epi tō onomati tou iēsou kai apelusan ^41oi men oun eporeuonto chairontes apo prosōpou tou sunedriou oti katēxiōthēsan uper tou onomatos atimasthēnai ^42pasan te ēmeran en tō ierō kai kat oikon ouk epauonto didaskontes kai euangelizomenoi ton christon iēsoun _________________________________________________________________ Chapter 6 ^1en de tais ēmerais tautais plēthunontōn tōn mathētōn egeneto gongusmos tōn ellēnistōn pros tous ebraious oti paretheōrounto en tē diakonia tē kathēmerinē ai chērai autōn ^2proskalesamenoi de oi dōdeka to plēthos tōn mathētōn eipan ouk areston estin ēmas kataleipsantas ton logon tou theou diakonein trapezais ^3episkepsasthe de adelphoi andras ex umōn marturoumenous epta plēreis pneumatos kai sophias ous katastēsomen epi tēs chreias tautēs ^4ēmeis de tē proseuchē kai tē diakonia tou logou proskarterēsomen ^5kai ēresen o logos enōpion pantos tou plēthous kai exelexanto stephanon andra plērē pisteōs kai pneumatos agiou kai philippon kai prochoron kai nikanora kai timōna kai parmenan kai nikolaon prosēluton antiochea ^6ous estēsan enōpion tōn apostolōn kai proseuxamenoi epethēkan autois tas cheiras ^7kai o logos tou theou ēuxanen kai eplēthuneto o arithmos tōn mathētōn en ierousalēm sphodra polus te ochlos tōn iereōn upēkouon tē pistei ^8stephanos de plērēs charitos kai dunameōs epoiei terata kai sēmeia megala en tō laō ^9anestēsan de tines tōn ek tēs sunagōgēs tēs legomenēs libertinōn kai kurēnaiōn kai alexandreōn kai tōn apo kilikias kai asias suzētountes tō stephanō ^10kai ouk ischuon antistēnai tē sophia kai tō pneumati ō elalei ^11tote upebalon andras legontas oti akēkoamen autou lalountos rēmata blasphēma eis mōusēn kai ton theon ^12sunekinēsan te ton laon kai tous presbuterous kai tous grammateis kai epistantes sunērpasan auton kai ēgagon eis to sunedrion ^13estēsan te marturas pseudeis legontas o anthrōpos outos ou pauetai lalōn rēmata kata tou topou tou agiou [toutou] kai tou nomou ^14akēkoamen gar autou legontos oti iēsous o nazōraios outos katalusei ton topon touton kai allaxei ta ethē a paredōken ēmin mōusēs ^15kai atenisantes eis auton pantes oi kathezomenoi en tō sunedriō eidon to prosōpon autou ōsei prosōpon angelou _________________________________________________________________ Chapter 7 ^1eipen de o archiereus ei tauta outōs echei ^2o de ephē andres adelphoi kai pateres akousate o theos tēs doxēs ōphthē tō patri ēmōn abraam onti en tē mesopotamia prin ē katoikēsai auton en charran ^3kai eipen pros auton exelthe ek tēs gēs sou kai tēs sungeneias sou kai deuro eis tēn gēn ēn an soi deixō ^4tote exelthōn ek gēs chaldaiōn katōkēsen en charran kakeithen meta to apothanein ton patera autou metōkisen auton eis tēn gēn tautēn eis ēn umeis nun katoikeite ^5kai ouk edōken autō klēronomian en autē oude bēma podos kai epēngeilato dounai autō eis kataschesin autēn kai tō spermati autou met auton ouk ontos autō teknou ^6elalēsen de outōs o theos oti estai to sperma autou paroikon en gē allotria kai doulōsousin auto kai kakōsousin etē tetrakosia ^7kai to ethnos ō ean douleusousin krinō egō o theos eipen kai meta tauta exeleusontai kai latreusousin moi en tō topō toutō ^8kai edōken autō diathēkēn peritomēs kai outōs egennēsen ton isaak kai perietemen auton tē ēmera tē ogdoē kai isaak ton iakōb kai iakōb tous dōdeka patriarchas ^9kai oi patriarchai zēlōsantes ton iōsēph apedonto eis aigupton kai ēn o theos met autou ^10kai exeilato auton ek pasōn tōn thlipseōn autou kai edōken autō charin kai sophian enantion pharaō basileōs aiguptou kai katestēsen auton ēgoumenon ep aigupton kai olon ton oikon autou ^11ēlthen de limos eph olēn tēn aigupton kai chanaan kai thlipsis megalē kai ouch ēuriskon chortasmata oi pateres ēmōn ^12akousas de iakōb onta sitia eis aigupton exapesteilen tous pateras ēmōn prōton ^13kai en tō deuterō egnōristhē iōsēph tois adelphois autou kai phaneron egeneto tō pharaō to genos iōsēph ^14aposteilas de iōsēph metekalesato iakōb ton patera autou kai pasan tēn sungeneian en psuchais ebdomēkonta pente ^15katebē de iakōb [eis aigupton] kai eteleutēsen autos kai oi pateres ēmōn ^16kai metetethēsan eis suchem kai etethēsan en tō mnēmati ō ōnēsato abraam timēs arguriou para tōn uiōn emmōr en suchem ^17kathōs de ēngizen o chronos tēs epangelias ēs ōmologēsen o theos tō abraam ēuxēsen o laos kai eplēthunthē en aiguptō ^18achris ou anestē basileus eteros ep aigupton os ouk ēdei ton iōsēph ^19outos katasophisamenos to genos ēmōn ekakōsen tous pateras tou poiein ta brephē ektheta autōn eis to mē zōogoneisthai ^20en ō kairō egennēthē mōusēs kai ēn asteios tō theō os anetraphē mēnas treis en tō oikō tou patros ^21ektethentos de autou aneilato auton ē thugatēr pharaō kai anethrepsato auton eautē eis uion ^22kai epaideuthē mōusēs pasē sophia aiguptiōn ēn de dunatos en logois kai ergois autou ^23ōs de eplērouto autō tesserakontaetēs chronos anebē epi tēn kardian autou episkepsasthai tous adelphous autou tous uious israēl ^24kai idōn tina adikoumenon ēmunato kai epoiēsen ekdikēsin tō kataponoumenō pataxas ton aiguption ^25enomizen de sunienai tous adelphous oti o theos dia cheiros autou didōsin sōtērian autois oi de ou sunēkan ^26tē te epiousē ēmera ōphthē autois machomenois kai sunēllassen autous eis eirēnēn eipōn andres adelphoi este inati adikeite allēlous ^27o de adikōn ton plēsion apōsato auton eipōn tis se katestēsen archonta kai dikastēn eph ēmōn ^28mē anelein me su theleis on tropon aneiles echthes ton aiguption ^29ephugen de mōusēs en tō logō toutō kai egeneto paroikos en gē madiam ou egennēsen uious duo ^30kai plērōthentōn etōn tesserakonta ōphthē autō en tē erēmō tou orous sina angelos en phlogi puros batou ^31o de mōusēs idōn ethaumasen to orama proserchomenou de autou katanoēsai egeneto phōnē kuriou ^32egō o theos tōn paterōn sou o theos abraam kai isaak kai iakōb entromos de genomenos mōusēs ouk etolma katanoēsai ^33eipen de autō o kurios luson to upodēma tōn podōn sou o gar topos eph ō estēkas gē agia estin ^34idōn eidon tēn kakōsin tou laou mou tou en aiguptō kai tou stenagmou autou ēkousa kai katebēn exelesthai autous kai nun deuro aposteilō se eis aigupton ^35touton ton mōusēn on ērnēsanto eipontes tis se katestēsen archonta kai dikastēn touton o theos kai archonta kai lutrōtēn apestalken sun cheiri angelou tou ophthentos autō en tē batō ^36outos exēgagen autous poiēsas terata kai sēmeia en tē aiguptō kai en eruthra thalassē kai en tē erēmō etē tesserakonta ^37outos estin o mōusēs o eipas tois uiois israēl prophētēn umin anastēsei o theos ek tōn adelphōn umōn ōs eme ^38outos estin o genomenos en tē ekklēsia en tē erēmō meta tou angelou tou lalountos autō en tō orei sina kai tōn paterōn ēmōn os edexato logia zōnta dounai umin ^39ō ouk ēthelēsan upēkooi genesthai oi pateres ēmōn alla apōsanto kai estraphēsan en tais kardiais autōn eis aigupton ^40eipontes tō aarōn poiēson ēmin theous oi proporeusontai ēmōn o gar mōusēs outos os exēgagen ēmas ek gēs aiguptou ouk oidamen ti egeneto autō ^41kai emoschopoiēsan en tais ēmerais ekeinais kai anēgagon thusian tō eidōlō kai euphrainonto en tois ergois tōn cheirōn autōn ^42estrepsen de o theos kai paredōken autous latreuein tē stratia tou ouranou kathōs gegraptai en biblō tōn prophētōn mē sphagia kai thusias prosēnenkate moi etē tesserakonta en tē erēmō oikos israēl ^43kai anelabete tēn skēnēn tou moloch kai to astron tou theou rompha tous tupous ous epoiēsate proskunein autois kai metoikiō umas epekeina babulōnos ^44ē skēnē tou marturiou ēn tois patrasin ēmōn en tē erēmō kathōs dietaxato o lalōn tō mōusē poiēsai autēn kata ton tupon on eōrakei ^45ēn kai eisēgagon diadexamenoi oi pateres ēmōn meta iēsou en tē kataschesei tōn ethnōn ōn exōsen o theos apo prosōpou tōn paterōn ēmōn eōs tōn ēmerōn dauid ^46os euren charin enōpion tou theou kai ētēsato eurein skēnōma tō theō iakōb ^47solomōn de oikodomēsen autō oikon ^48all ouch o upsistos en cheiropoiētois katoikei kathōs o prophētēs legei ^49o ouranos moi thronos kai ē gē upopodion tōn podōn mou poion oikon oikodomēsete moi legei kurios ē tis topos tēs katapauseōs mou ^50ouchi ē cheir mou epoiēsen tauta panta ^51sklērotrachēloi kai aperitmētoi kardiais kai tois ōsin umeis aei tō pneumati tō agiō antipiptete ōs oi pateres umōn kai umeis ^52tina tōn prophētōn ouk ediōxan oi pateres umōn kai apekteinan tous prokatangeilantas peri tēs eleuseōs tou dikaiou ou nun umeis prodotai kai phoneis egenesthe ^53oitines elabete ton nomon eis diatagas angelōn kai ouk ephulaxate ^54akouontes de tauta dieprionto tais kardiais autōn kai ebruchon tous odontas ep auton ^55uparchōn de plērēs pneumatos agiou atenisas eis ton ouranon eiden doxan theou kai iēsoun estōta ek dexiōn tou theou ^56kai eipen idou theōrō tous ouranous diēnoigmenous kai ton uion tou anthrōpou ek dexiōn estōta tou theou ^57kraxantes de phōnē megalē suneschon ta ōta autōn kai ōrmēsan omothumadon ep auton ^58kai ekbalontes exō tēs poleōs elithoboloun kai oi martures apethento ta imatia autōn para tous podas neaniou kaloumenou saulou ^59kai elithoboloun ton stephanon epikaloumenon kai legonta kurie iēsou dexai to pneuma mou ^60theis de ta gonata ekraxen phōnē megalē kurie mē stēsēs autois tautēn tēn amartian kai touto eipōn ekoimēthē _________________________________________________________________ Chapter 8 ^1saulos de ēn suneudokōn tē anairesei autou egeneto de en ekeinē tē ēmera diōgmos megas epi tēn ekklēsian tēn en ierosolumois pantes [de] diesparēsan kata tas chōras tēs ioudaias kai samareias plēn tōn apostolōn ^2sunekomisan de ton stephanon andres eulabeis kai epoiēsan kopeton megan ep autō ^3saulos de elumaineto tēn ekklēsian kata tous oikous eisporeuomenos surōn te andras kai gunaikas paredidou eis phulakēn ^4oi men oun diasparentes diēlthon euangelizomenoi ton logon ^5philippos de katelthōn eis tēn polin tēs samareias ekērussen autois ton christon ^6proseichon de oi ochloi tois legomenois upo tou philippou omothumadon en tō akouein autous kai blepein ta sēmeia a epoiei ^7polloi gar tōn echontōn pneumata akatharta boōnta phōnē megalē exērchonto polloi de paralelumenoi kai chōloi etherapeuthēsan ^8egeneto de pollē chara en tē polei ekeinē ^9anēr de tis onomati simōn proupērchen en tē polei mageuōn kai existanōn to ethnos tēs samareias legōn einai tina eauton megan ^10ō proseichon pantes apo mikrou eōs megalou legontes outos estin ē dunamis tou theou ē kaloumenē megalē ^11proseichon de autō dia to ikanō chronō tais mageiais exestakenai autous ^12ote de episteusan tō philippō euangelizomenō peri tēs basileias tou theou kai tou onomatos iēsou christou ebaptizonto andres te kai gunaikes ^13o de simōn kai autos episteusen kai baptistheis ēn proskarterōn tō philippō theōrōn te sēmeia kai dunameis megalas ginomenas existato ^14akousantes de oi en ierosolumois apostoloi oti dedektai ē samareia ton logon tou theou apesteilan pros autous petron kai iōannēn ^15oitines katabantes prosēuxanto peri autōn opōs labōsin pneuma agion ^16oudepō gar ēn ep oudeni autōn epipeptōkos monon de bebaptismenoi upērchon eis to onoma tou kuriou iēsou ^17tote epetithesan tas cheiras ep autous kai elambanon pneuma agion ^18idōn de o simōn oti dia tēs epitheseōs tōn cheirōn tōn apostolōn didotai to pneuma prosēnenken autois chrēmata ^19legōn dote kamoi tēn exousian tautēn ina ō ean epithō tas cheiras lambanē pneuma agion ^20petros de eipen pros auton to argurion sou sun soi eiē eis apōleian oti tēn dōrean tou theou enomisas dia chrēmatōn ktasthai ^21ouk estin soi meris oude klēros en tō logō toutō ē gar kardia sou ouk estin eutheia enanti tou theou ^22metanoēson oun apo tēs kakias sou tautēs kai deēthēti tou kuriou ei ara aphethēsetai soi ē epinoia tēs kardias sou ^23eis gar cholēn pikrias kai sundesmon adikias orō se onta ^24apokritheis de o simōn eipen deēthēte umeis uper emou pros ton kurion opōs mēden epelthē ep eme ōn eirēkate ^25oi men oun diamarturamenoi kai lalēsantes ton logon tou kuriou upestrephon eis ierosoluma pollas te kōmas tōn samaritōn euēngelizonto ^26angelos de kuriou elalēsen pros philippon legōn anastēthi kai poreuou kata mesēmbrian epi tēn odon tēn katabainousan apo ierousalēm eis gazan autē estin erēmos ^27kai anastas eporeuthē kai idou anēr aithiops eunouchos dunastēs kandakēs basilissēs aithiopōn os ēn epi pasēs tēs gazēs autēs [os] elēluthei proskunēsōn eis ierousalēm ^28ēn de upostrephōn kai kathēmenos epi tou armatos autou kai aneginōsken ton prophētēn ēsaian ^29eipen de to pneuma tō philippō proselthe kai kollēthēti tō armati toutō ^30prosdramōn de o philippos ēkousen autou anaginōskontos ēsaian ton prophētēn kai eipen ara ge ginōskeis a anaginōskeis ^31o de eipen pōs gar an dunaimēn ean mē tis odēgēsei me parekalesen te ton philippon anabanta kathisai sun autō ^32ē de periochē tēs graphēs ēn aneginōsken ēn autē ōs probaton epi sphagēn ēchthē kai ōs amnos enantion tou keirontos auton aphōnos outōs ouk anoigei to stoma autou ^33en tē tapeinōsei ē krisis autou ērthē tēn genean autou tis diēgēsetai oti airetai apo tēs gēs ē zōē autou ^34apokritheis de o eunouchos tō philippō eipen deomai sou peri tinos o prophētēs legei touto peri eautou ē peri eterou tinos ^35anoixas de o philippos to stoma autou kai arxamenos apo tēs graphēs tautēs euēngelisato autō ton iēsoun ^36ōs de eporeuonto kata tēn odon ēlthon epi ti udōr kai phēsin o eunouchos idou udōr ti kōluei me baptisthēnai ^37 ^38kai ekeleusen stēnai to arma kai katebēsan amphoteroi eis to udōr o te philippos kai o eunouchos kai ebaptisen auton ^39ote de anebēsan ek tou udatos pneuma kuriou ērpasen ton philippon kai ouk eiden auton ouketi o eunouchos eporeueto gar tēn odon autou chairōn ^40philippos de eurethē eis azōton kai dierchomenos euēngelizeto tas poleis pasas eōs tou elthein auton eis kaisareian _________________________________________________________________ Chapter 9 ^1o de saulos eti empneōn apeilēs kai phonou eis tous mathētas tou kuriou proselthōn tō archierei ^2ētēsato par autou epistolas eis damaskon pros tas sunagōgas opōs ean tinas eurē tēs odou ontas andras te kai gunaikas dedemenous agagē eis ierousalēm ^3en de tō poreuesthai egeneto auton engizein tē damaskō exaiphnēs te auton periēstrapsen phōs ek tou ouranou ^4kai pesōn epi tēn gēn ēkousen phōnēn legousan autō saoul saoul ti me diōkeis ^5eipen de tis ei kurie o de egō eimi iēsous on su diōkeis ^6alla anastēthi kai eiselthe eis tēn polin kai lalēthēsetai soi o ti se dei poiein ^7oi de andres oi sunodeuontes autō eistēkeisan eneoi akouontes men tēs phōnēs mēdena de theōrountes ^8ēgerthē de saulos apo tēs gēs aneōgmenōn de tōn ophthalmōn autou ouden eblepen cheiragōgountes de auton eisēgagon eis damaskon ^9kai ēn ēmeras treis mē blepōn kai ouk ephagen oude epien ^10ēn de tis mathētēs en damaskō onomati ananias kai eipen pros auton en oramati o kurios anania o de eipen idou egō kurie ^11o de kurios pros auton anasta poreuthēti epi tēn rumēn tēn kaloumenēn eutheian kai zētēson en oikia iouda saulon onomati tarsea idou gar proseuchetai ^12kai eiden andra [en oramati] ananian onomati eiselthonta kai epithenta autō [tas] cheiras opōs anablepsē ^13apekrithē de ananias kurie ēkousa apo pollōn peri tou andros toutou osa kaka tois agiois sou epoiēsen en ierousalēm ^14kai ōde echei exousian para tōn archiereōn dēsai pantas tous epikaloumenous to onoma sou ^15eipen de pros auton o kurios poreuou oti skeuos eklogēs estin moi outos tou bastasai to onoma mou enōpion [tōn] ethnōn te kai basileōn uiōn te israēl ^16egō gar upodeixō autō osa dei auton uper tou onomatos mou pathein ^17apēlthen de ananias kai eisēlthen eis tēn oikian kai epitheis ep auton tas cheiras eipen saoul adelphe o kurios apestalken me iēsous o ophtheis soi en tē odō ē ērchou opōs anablepsēs kai plēsthēs pneumatos agiou ^18kai eutheōs apepesan autou apo tōn ophthalmōn ōs lepides aneblepsen te kai anastas ebaptisthē ^19kai labōn trophēn enischuthē egeneto de meta tōn en damaskō mathētōn ēmeras tinas ^20kai eutheōs en tais sunagōgais ekērussen ton iēsoun oti outos estin o uios tou theou ^21existanto de pantes oi akouontes kai elegon ouch outos estin o porthēsas en ierousalēm tous epikaloumenous to onoma touto kai ōde eis touto elēluthei ina dedemenous autous agagē epi tous archiereis ^22saulos de mallon enedunamouto kai sunechunnen ioudaious tous katoikountas en damaskō sumbibazōn oti outos estin o christos ^23ōs de eplērounto ēmerai ikanai sunebouleusanto oi ioudaioi anelein auton ^24egnōsthē de tō saulō ē epiboulē autōn paretērounto de kai tas pulas ēmeras te kai nuktos opōs auton anelōsin ^25labontes de oi mathētai autou nuktos dia tou teichous kathēkan auton chalasantes en spuridi ^26paragenomenos de eis ierousalēm epeirazen kollasthai tois mathētais kai pantes ephobounto auton mē pisteuontes oti estin mathētēs ^27barnabas de epilabomenos auton ēgagen pros tous apostolous kai diēgēsato autois pōs en tē odō eiden ton kurion kai oti elalēsen autō kai pōs en damaskō eparrēsiasato en tō onomati iēsou ^28kai ēn met autōn eisporeuomenos kai ekporeuomenos eis ierousalēm parrēsiazomenos en tō onomati tou kuriou ^29elalei te kai sunezētei pros tous ellēnistas oi de epecheiroun anelein auton ^30epignontes de oi adelphoi katēgagon auton eis kaisareian kai exapesteilan auton eis tarson ^31ē men oun ekklēsia kath olēs tēs ioudaias kai galilaias kai samareias eichen eirēnēn oikodomoumenē kai poreuomenē tō phobō tou kuriou kai tē paraklēsei tou agiou pneumatos eplēthuneto ^32egeneto de petron dierchomenon dia pantōn katelthein kai pros tous agious tous katoikountas ludda ^33euren de ekei anthrōpon tina onomati ainean ex etōn oktō katakeimenon epi krabattou os ēn paralelumenos ^34kai eipen autō o petros ainea iatai se iēsous christos anastēthi kai strōson seautō kai eutheōs anestē ^35kai eidan auton pantes oi katoikountes ludda kai ton sarōna oitines epestrepsan epi ton kurion ^36en ioppē de tis ēn mathētria onomati tabitha ē diermēneuomenē legetai dorkas autē ēn plērēs ergōn agathōn kai eleēmosunōn ōn epoiei ^37egeneto de en tais ēmerais ekeinais asthenēsasan autēn apothanein lousantes de ethēkan en uperōō ^38engus de ousēs luddas tē ioppē oi mathētai akousantes oti petros estin en autē apesteilan duo andras pros auton parakalountes mē oknēsēs dielthein eōs ēmōn ^39anastas de petros sunēlthen autois on paragenomenon anēgagon eis to uperōon kai parestēsan autō pasai ai chērai klaiousai kai epideiknumenai chitōnas kai imatia osa epoiei met autōn ousa ē dorkas ^40ekbalōn de exō pantas o petros kai theis ta gonata prosēuxato kai epistrepsas pros to sōma eipen tabitha anastēthi ē de ēnoixen tous ophthalmous autēs kai idousa ton petron anekathisen ^41dous de autē cheira anestēsen autēn phōnēsas de tous agious kai tas chēras parestēsen autēn zōsan ^42gnōston de egeneto kath olēs ioppēs kai episteusan polloi epi ton kurion ^43egeneto de ēmeras ikanas meinai en ioppē para tini simōni bursei _________________________________________________________________ Chapter 10 ^1anēr de tis en kaisareia onomati kornēlios ekatontarchēs ek speirēs tēs kaloumenēs italikēs ^2eusebēs kai phoboumenos ton theon sun panti tō oikō autou poiōn eleēmosunas pollas tō laō kai deomenos tou theou dia pantos ^3eiden en oramati phanerōs ōsei peri ōran enatēn tēs ēmeras angelon tou theou eiselthonta pros auton kai eiponta autō kornēlie ^4o de atenisas autō kai emphobos genomenos eipen ti estin kurie eipen de autō ai proseuchai sou kai ai eleēmosunai sou anebēsan eis mnēmosunon emprosthen tou theou ^5kai nun pempson andras eis ioppēn kai metapempsai simōna tina os epikaleitai petros ^6outos xenizetai para tini simōni bursei ō estin oikia para thalassan ^7ōs de apēlthen o angelos o lalōn autō phōnēsas duo tōn oiketōn kai stratiōtēn eusebē tōn proskarterountōn autō ^8kai exēgēsamenos apanta autois apesteilen autous eis tēn ioppēn ^9tē de epaurion odoiporountōn ekeinōn kai tē polei engizontōn anebē petros epi to dōma proseuxasthai peri ōran ektēn ^10egeneto de prospeinos kai ēthelen geusasthai paraskeuazontōn de autōn egeneto ep auton ekstasis ^11kai theōrei ton ouranon aneōgmenon kai katabainon skeuos ti ōs othonēn megalēn tessarsin archais kathiemenon epi tēs gēs ^12en ō upērchen panta ta tetrapoda kai erpeta tēs gēs kai peteina tou ouranou ^13kai egeneto phōnē pros auton anastas petre thuson kai phage ^14o de petros eipen mēdamōs kurie oti oudepote ephagon pan koinon kai akatharton ^15kai phōnē palin ek deuterou pros auton a o theos ekatharisen su mē koinou ^16touto de egeneto epi tris kai euthus anelēmphthē to skeuos eis ton ouranon ^17ōs de en eautō diēporei o petros ti an eiē to orama o eiden idou oi andres oi apestalmenoi upo tou kornēliou dierōtēsantes tēn oikian tou simōnos epestēsan epi ton pulōna ^18kai phōnēsantes eputhonto ei simōn o epikaloumenos petros enthade xenizetai ^19tou de petrou dienthumoumenou peri tou oramatos eipen to pneuma idou andres duo zētountes se ^20alla anastas katabēthi kai poreuou sun autois mēden diakrinomenos oti egō apestalka autous ^21katabas de petros pros tous andras eipen idou egō eimi on zēteite tis ē aitia di ēn pareste ^22oi de eipan kornēlios ekatontarchēs anēr dikaios kai phoboumenos ton theon marturoumenos te upo olou tou ethnous tōn ioudaiōn echrēmatisthē upo angelou agiou metapempsasthai se eis ton oikon autou kai akousai rēmata para sou ^23eiskalesamenos oun autous exenisen tē de epaurion anastas exēlthen sun autois kai tines tōn adelphōn tōn apo ioppēs sunēlthon autō ^24tē de epaurion eisēlthen eis tēn kaisareian o de kornēlios ēn prosdokōn autous sunkalesamenos tous sungeneis autou kai tous anankaious philous ^25ōs de egeneto tou eiselthein ton petron sunantēsas autō o kornēlios pesōn epi tous podas prosekunēsen ^26o de petros ēgeiren auton legōn anastēthi kai egō autos anthrōpos eimi ^27kai sunomilōn autō eisēlthen kai euriskei sunelēluthotas pollous ^28ephē te pros autous umeis epistasthe ōs athemiton estin andri ioudaiō kollasthai ē proserchesthai allophulō kamoi o theos edeixen mēdena koinon ē akatharton legein anthrōpon ^29dio kai anantirrētōs ēlthon metapemphtheis punthanomai oun tini logō metepempsasthe me ^30kai o kornēlios ephē apo tetartēs ēmeras mechri tautēs tēs ōras ēmēn tēn enatēn proseuchomenos en tō oikō mou kai idou anēr estē enōpion mou en esthēti lampra ^31kai phēsin kornēlie eisēkousthē sou ē proseuchē kai ai eleēmosunai sou emnēsthēsan enōpion tou theou ^32pempson oun eis ioppēn kai metakalesai simōna os epikaleitai petros outos xenizetai en oikia simōnos burseōs para thalassan ^33exautēs oun epempsa pros se su te kalōs epoiēsas paragenomenos nun oun pantes ēmeis enōpion tou theou paresmen akousai panta ta prostetagmena soi upo tou kuriou ^34anoixas de petros to stoma eipen ep alētheias katalambanomai oti ouk estin prosōpolēmptēs o theos ^35all en panti ethnei o phoboumenos auton kai ergazomenos dikaiosunēn dektos autō estin ^36ton logon apesteilen tois uiois israēl euangelizomenos eirēnēn dia iēsou christou outos estin pantōn kurios ^37umeis oidate to genomenon rēma kath olēs tēs ioudaias arxamenos apo tēs galilaias meta to baptisma o ekēruxen iōannēs ^38iēsoun ton apo nazareth ōs echrisen auton o theos pneumati agiō kai dunamei os diēlthen euergetōn kai iōmenos pantas tous katadunasteuomenous upo tou diabolou oti o theos ēn met autou ^39kai ēmeis martures pantōn ōn epoiēsen en te tē chōra tōn ioudaiōn kai ierousalēm on kai aneilan kremasantes epi xulou ^40touton o theos ēgeiren tē tritē ēmera kai edōken auton emphanē genesthai ^41ou panti tō laō alla martusin tois prokecheirotonēmenois upo tou theou ēmin oitines sunephagomen kai sunepiomen autō meta to anastēnai auton ek nekrōn ^42kai parēngeilen ēmin kēruxai tō laō kai diamarturasthai oti outos estin o ōrismenos upo tou theou kritēs zōntōn kai nekrōn ^43toutō pantes oi prophētai marturousin aphesin amartiōn labein dia tou onomatos autou panta ton pisteuonta eis auton ^44eti lalountos tou petrou ta rēmata tauta epepesen to pneuma to agion epi pantas tous akouontas ton logon ^45kai exestēsan oi ek peritomēs pistoi oi sunēlthan tō petrō oti kai epi ta ethnē ē dōrea tou pneumatos tou agiou ekkechutai ^46ēkouon gar autōn lalountōn glōssais kai megalunontōn ton theon tote apekrithē petros ^47mēti to udōr dunatai kōlusai tis tou mē baptisthēnai toutous oitines to pneuma to agion elabon ōs kai ēmeis ^48prosetaxen de autous en tō onomati iēsou christou baptisthēnai tote ērōtēsan auton epimeinai ēmeras tinas _________________________________________________________________ Chapter 11 ^1ēkousan de oi apostoloi kai oi adelphoi oi ontes kata tēn ioudaian oti kai ta ethnē edexanto ton logon tou theou ^2ote de anebē petros eis ierousalēm diekrinonto pros auton oi ek peritomēs ^3legontes oti eisēlthen pros andras akrobustian echontas kai sunephagen autois ^4arxamenos de petros exetitheto autois kathexēs legōn ^5egō ēmēn en polei ioppē proseuchomenos kai eidon en ekstasei orama katabainon skeuos ti ōs othonēn megalēn tessarsin archais kathiemenēn ek tou ouranou kai ēlthen achris emou ^6eis ēn atenisas katenooun kai eidon ta tetrapoda tēs gēs kai ta thēria kai ta erpeta kai ta peteina tou ouranou ^7ēkousa de kai phōnēs legousēs moi anastas petre thuson kai phage ^8eipon de mēdamōs kurie oti koinon ē akatharton oudepote eisēlthen eis to stoma mou ^9apekrithē de ek deuterou phōnē ek tou ouranou a o theos ekatharisen su mē koinou ^10touto de egeneto epi tris kai anespasthē palin apanta eis ton ouranon ^11kai idou exautēs treis andres epestēsan epi tēn oikian en ē ēmen apestalmenoi apo kaisareias pros me ^12eipen de to pneuma moi sunelthein autois mēden diakrinanta ēlthon de sun emoi kai oi ex adelphoi outoi kai eisēlthomen eis ton oikon tou andros ^13apēngeilen de ēmin pōs eiden ton angelon en tō oikō autou stathenta kai eiponta aposteilon eis ioppēn kai metapempsai simōna ton epikaloumenon petron ^14os lalēsei rēmata pros se en ois sōthēsē su kai pas o oikos sou ^15en de tō arxasthai me lalein epepesen to pneuma to agion ep autous ōsper kai eph ēmas en archē ^16emnēsthēn de tou rēmatos tou kuriou ōs elegen iōannēs men ebaptisen udati umeis de baptisthēsesthe en pneumati agiō ^17ei oun tēn isēn dōrean edōken autois o theos ōs kai ēmin pisteusasin epi ton kurion iēsoun christon egō tis ēmēn dunatos kōlusai ton theon ^18akousantes de tauta ēsuchasan kai edoxasan ton theon legontes ara kai tois ethnesin o theos tēn metanoian eis zōēn edōken ^19oi men oun diasparentes apo tēs thlipseōs tēs genomenēs epi stephanō diēlthon eōs phoinikēs kai kuprou kai antiocheias mēdeni lalountes ton logon ei mē monon ioudaiois ^20ēsan de tines ex autōn andres kuprioi kai kurēnaioi oitines elthontes eis antiocheian elaloun kai pros tous ellēnistas euangelizomenoi ton kurion iēsoun ^21kai ēn cheir kuriou met autōn polus te arithmos o pisteusas epestrepsen epi ton kurion ^22ēkousthē de o logos eis ta ōta tēs ekklēsias tēs ousēs en ierousalēm peri autōn kai exapesteilan barnaban eōs antiocheias ^23os paragenomenos kai idōn tēn charin tēn tou theou echarē kai parekalei pantas tē prothesei tēs kardias prosmenein [en] tō kuriō ^24oti ēn anēr agathos kai plērēs pneumatos agiou kai pisteōs kai prosetethē ochlos ikanos tō kuriō ^25exēlthen de eis tarson anazētēsai saulon ^26kai eurōn ēgagen eis antiocheian egeneto de autois kai eniauton olon sunachthēnai en tē ekklēsia kai didaxai ochlon ikanon chrēmatisai te prōtōs en antiocheia tous mathētas christianous ^27en tautais de tais ēmerais katēlthon apo ierosolumōn prophētai eis antiocheian ^28anastas de eis ex autōn onomati agabos esēmainen dia tou pneumatos limon megalēn mellein esesthai eph olēn tēn oikoumenēn ētis egeneto epi klaudiou ^29tōn de mathētōn kathōs euporeito tis ōrisan ekastos autōn eis diakonian pempsai tois katoikousin en tē ioudaia adelphois ^30o kai epoiēsan aposteilantes pros tous presbuterous dia cheiros barnaba kai saulou _________________________________________________________________ Chapter 12 ^1kat ekeinon de ton kairon epebalen ērōdēs o basileus tas cheiras kakōsai tinas tōn apo tēs ekklēsias ^2aneilen de iakōbon ton adelphon iōannou machairē ^3idōn de oti areston estin tois ioudaiois prosetheto sullabein kai petron ēsan de ēmerai tōn azumōn ^4on kai piasas etheto eis phulakēn paradous tessarsin tetradiois stratiōtōn phulassein auton boulomenos meta to pascha anagagein auton tō laō ^5o men oun petros etēreito en tē phulakē proseuchē de ēn ektenōs ginomenē upo tēs ekklēsias pros ton theon peri autou ^6ote de ēmellen prosagagein auton o ērōdēs tē nukti ekeinē ēn o petros koimōmenos metaxu duo stratiōtōn dedemenos alusesin dusin phulakes te pro tēs thuras etēroun tēn phulakēn ^7kai idou angelos kuriou epestē kai phōs elampsen en tō oikēmati pataxas de tēn pleuran tou petrou ēgeiren auton legōn anasta en tachei kai exepesan autou ai aluseis ek tōn cheirōn ^8eipen de o angelos pros auton zōsai kai upodēsai ta sandalia sou epoiēsen de outōs kai legei autō peribalou to imation sou kai akolouthei moi ^9kai exelthōn ēkolouthei kai ouk ēdei oti alēthes estin to ginomenon dia tou angelou edokei de orama blepein ^10dielthontes de prōtēn phulakēn kai deuteran ēlthan epi tēn pulēn tēn sidēran tēn pherousan eis tēn polin ētis automatē ēnoigē autois kai exelthontes proēlthon rumēn mian kai eutheōs apestē o angelos ap autou ^11kai o petros en eautō genomenos eipen nun oida alēthōs oti exapesteilen o kurios ton angelon autou kai exeilato me ek cheiros ērōdou kai pasēs tēs prosdokias tou laou tōn ioudaiōn ^12sunidōn te ēlthen epi tēn oikian tēs marias tēs mētros iōannou tou epikaloumenou markou ou ēsan ikanoi sunēthroismenoi kai proseuchomenoi ^13krousantos de autou tēn thuran tou pulōnos prosēlthen paidiskē upakousai onomati rodē ^14kai epignousa tēn phōnēn tou petrou apo tēs charas ouk ēnoixen ton pulōna eisdramousa de apēngeilen estanai ton petron pro tou pulōnos ^15oi de pros autēn eipan mainē ē de diischurizeto outōs echein oi de elegon o angelos estin autou ^16o de petros epemenen krouōn anoixantes de eidan auton kai exestēsan ^17kataseisas de autois tē cheiri sigan diēgēsato autois pōs o kurios auton exēgagen ek tēs phulakēs eipen te apangeilate iakōbō kai tois adelphois tauta kai exelthōn eporeuthē eis eteron topon ^18genomenēs de ēmeras ēn tarachos ouk oligos en tois stratiōtais ti ara o petros egeneto ^19ērōdēs de epizētēsas auton kai mē eurōn anakrinas tous phulakas ekeleusen apachthēnai kai katelthōn apo tēs ioudaias eis kaisareian dietriben ^20ēn de thumomachōn turiois kai sidōniois omothumadon de parēsan pros auton kai peisantes blaston ton epi tou koitōnos tou basileōs ētounto eirēnēn dia to trephesthai autōn tēn chōran apo tēs basilikēs ^21taktē de ēmera [o] ērōdēs endusamenos esthēta basilikēn kathisas epi tou bēmatos edēmēgorei pros autous ^22o de dēmos epephōnei theou phōnē kai ouk anthrōpou ^23parachrēma de epataxen auton angelos kuriou anth ōn ouk edōken tēn doxan tō theō kai genomenos skōlēkobrōtos exepsuxen ^24o de logos tou kuriou ēuxanen kai eplēthuneto ^25barnabas de kai saulos upestrepsan eis ierousalēm plērōsantes tēn diakonian sumparalabontes iōannēn ton epiklēthenta markon _________________________________________________________________ Chapter 13 ^1ēsan de en antiocheia kata tēn ousan ekklēsian prophētai kai didaskaloi o te barnabas kai sumeōn o kaloumenos niger kai loukios o kurēnaios manaēn te ērōdou tou tetraarchou suntrophos kai saulos ^2leitourgountōn de autōn tō kuriō kai nēsteuontōn eipen to pneuma to agion aphorisate dē moi ton barnaban kai saulon eis to ergon o proskeklēmai autous ^3tote nēsteusantes kai proseuxamenoi kai epithentes tas cheiras autois apelusan ^4autoi men oun ekpemphthentes upo tou agiou pneumatos katēlthon eis seleukeian ekeithen te apepleusan eis kupron ^5kai genomenoi en salamini katēngellon ton logon tou theou en tais sunagōgais tōn ioudaiōn eichon de kai iōannēn upēretēn ^6dielthontes de olēn tēn nēson achri paphou euron andra tina magon pseudoprophētēn ioudaion ō onoma bariēsous ^7os ēn sun tō anthupatō sergiō paulō andri sunetō outos proskalesamenos barnaban kai saulon epezētēsen akousai ton logon tou theou ^8anthistato de autois elumas o magos outōs gar methermēneuetai to onoma autou zētōn diastrepsai ton anthupaton apo tēs pisteōs ^9saulos de o kai paulos plēstheis pneumatos agiou atenisas eis auton ^10eipen ō plērēs pantos dolou kai pasēs radiourgias uie diabolou echthre pasēs dikaiosunēs ou pausē diastrephōn tas odous tou kuriou tas eutheias ^11kai nun idou cheir kuriou epi se kai esē tuphlos mē blepōn ton ēlion achri kairou parachrēma de epesen ep auton achlus kai skotos kai periagōn ezētei cheiragōgous ^12tote idōn o anthupatos to gegonos episteusen ekplēssomenos epi tē didachē tou kuriou ^13anachthentes de apo tēs paphou oi peri paulon ēlthon eis pergēn tēs pamphulias iōannēs de apochōrēsas ap autōn upestrepsen eis ierosoluma ^14autoi de dielthontes apo tēs pergēs paregenonto eis antiocheian tēn pisidian kai elthontes eis tēn sunagōgēn tē ēmera tōn sabbatōn ekathisan ^15meta de tēn anagnōsin tou nomou kai tōn prophētōn apesteilan oi archisunagōgoi pros autous legontes andres adelphoi ei tis estin en umin logos paraklēseōs pros ton laon legete ^16anastas de paulos kai kataseisas tē cheiri eipen andres israēlitai kai oi phoboumenoi ton theon akousate ^17o theos tou laou toutou israēl exelexato tous pateras ēmōn kai ton laon upsōsen en tē paroikia en gē aiguptou kai meta brachionos upsēlou exēgagen autous ex autēs ^18kai ōs tesserakontaetē chronon etropophorēsen autous en tē erēmō ^19kathelōn ethnē epta en gē chanaan kateklēronomēsen tēn gēn autōn ^20ōs etesin tetrakosiois kai pentēkonta kai meta tauta edōken kritas eōs samouēl prophētou ^21kakeithen ētēsanto basilea kai edōken autois o theos ton saoul uion kis andra ek phulēs beniamin etē tesserakonta ^22kai metastēsas auton ēgeiren ton dauid autois eis basilea ō kai eipen marturēsas euron dauid ton tou iessai [andra] kata tēn kardian mou os poiēsei panta ta thelēmata mou ^23toutou o theos apo tou spermatos kat epangelian ēgagen tō israēl sōtēra iēsoun ^24prokēruxantos iōannou pro prosōpou tēs eisodou autou baptisma metanoias panti tō laō israēl ^25ōs de eplērou iōannēs ton dromon elegen ti eme uponoeite einai ouk eimi egō all idou erchetai met eme ou ouk eimi axios to upodēma tōn podōn lusai ^26andres adelphoi uioi genous abraam kai oi en umin phoboumenoi ton theon ēmin o logos tēs sōtērias tautēs exapestalē ^27oi gar katoikountes en ierousalēm kai oi archontes autōn touton agnoēsantes kai tas phōnas tōn prophētōn tas kata pan sabbaton anaginōskomenas krinantes eplērōsan ^28kai mēdemian aitian thanatou eurontes ētēsanto pilaton anairethēnai auton ^29ōs de etelesan panta ta peri autou gegrammena kathelontes apo tou xulou ethēkan eis mnēmeion ^30o de theos ēgeiren auton ek nekrōn ^31os ōphthē epi ēmeras pleious tois sunanabasin autō apo tēs galilaias eis ierousalēm oitines [nun] eisin martures autou pros ton laon ^32kai ēmeis umas euangelizometha tēn pros tous pateras epangelian genomenēn [13 33] oti tautēn o theos ekpeplērōken tois teknois ēmōn anastēsas iēsoun ^33ōs kai en tō psalmō gegraptai tō deuterō uios mou ei su egō sēmeron gegennēka se ^34oti de anestēsen auton ek nekrōn mēketi mellonta upostrephein eis diaphthoran outōs eirēken oti dōsō umin ta osia dauid ta pista ^35dioti kai en eterō legei ou dōseis ton osion sou idein diaphthoran ^36dauid men gar idia genea upēretēsas tē tou theou boulē ekoimēthē kai prosetethē pros tous pateras autou kai eiden diaphthoran ^37on de o theos ēgeiren ouk eiden diaphthoran ^38gnōston oun estō umin andres adelphoi oti dia toutou umin aphesis amartiōn katangelletai ^39kai apo pantōn ōn ouk ēdunēthēte en nomō mōuseōs dikaiōthēnai [13 39] en toutō pas o pisteuōn dikaioutai ^40blepete oun mē epelthē to eirēmenon en tois prophētais ^41idete oi kataphronētai kai thaumasate kai aphanisthēte oti ergon ergazomai egō en tais ēmerais umōn ergon o ou mē pisteusēte ean tis ekdiēgētai umin ^42exiontōn de autōn parekaloun eis to metaxu sabbaton lalēthēnai autois ta rēmata tauta ^43lutheisēs de tēs sunagōgēs ēkolouthēsan polloi tōn ioudaiōn kai tōn sebomenōn prosēlutōn tō paulō kai tō barnaba oitines proslalountes autois epeithon autous prosmenein tē chariti tou theou ^44tō de erchomenō sabbatō schedon pasa ē polis sunēchthē akousai ton logon tou theou ^45idontes de oi ioudaioi tous ochlous eplēsthēsan zēlou kai antelegon tois upo paulou laloumenois blasphēmountes ^46parrēsiasamenoi te o paulos kai o barnabas eipan umin ēn anankaion prōton lalēthēnai ton logon tou theou epeidē apōtheisthe auton kai ouk axious krinete eautous tēs aiōniou zōēs idou strephometha eis ta ethnē ^47outōs gar entetaltai ēmin o kurios tetheika se eis phōs ethnōn tou einai se eis sōtērian eōs eschatou tēs gēs ^48akouonta de ta ethnē echairon kai edoxazon ton logon tou theou kai episteusan osoi ēsan tetagmenoi eis zōēn aiōnion ^49diephereto de o logos tou kuriou di olēs tēs chōras ^50oi de ioudaioi parōtrunan tas sebomenas gunaikas tas euschēmonas kai tous prōtous tēs poleōs kai epēgeiran diōgmon epi ton paulon kai barnaban kai exebalon autous apo tōn oriōn autōn ^51oi de ektinaxamenoi ton koniorton tōn podōn ep autous ēlthon eis ikonion ^52oi te mathētai eplērounto charas kai pneumatos agiou _________________________________________________________________ Chapter 14 ^1egeneto de en ikoniō kata to auto eiselthein autous eis tēn sunagōgēn tōn ioudaiōn kai lalēsai outōs ōste pisteusai ioudaiōn te kai ellēnōn polu plēthos ^2oi de apeithēsantes ioudaioi epēgeiran kai ekakōsan tas psuchas tōn ethnōn kata tōn adelphōn ^3ikanon men oun chronon dietripsan parrēsiazomenoi epi tō kuriō tō marturounti tō logō tēs charitos autou didonti sēmeia kai terata ginesthai dia tōn cheirōn autōn ^4eschisthē de to plēthos tēs poleōs kai oi men ēsan sun tois ioudaiois oi de sun tois apostolois ^5ōs de egeneto ormē tōn ethnōn te kai ioudaiōn sun tois archousin autōn ubrisai kai lithobolēsai autous ^6sunidontes katephugon eis tas poleis tēs lukaonias lustran kai derbēn kai tēn perichōron ^7kakei euangelizomenoi ēsan ^8kai tis anēr adunatos en lustrois tois posin ekathēto chōlos ek koilias mētros autou os oudepote periepatēsen ^9outos ēkouen tou paulou lalountos os atenisas autō kai idōn oti echei pistin tou sōthēnai ^10eipen megalē phōnē anastēthi epi tous podas sou orthos kai ēlato kai periepatei ^11oi te ochloi idontes o epoiēsen paulos epēran tēn phōnēn autōn lukaonisti legontes oi theoi omoiōthentes anthrōpois katebēsan pros ēmas ^12ekaloun te ton barnaban dia ton de paulon ermēn epeidē autos ēn o ēgoumenos tou logou ^13o te iereus tou dios tou ontos pro tēs poleōs taurous kai stemmata epi tous pulōnas enenkas sun tois ochlois ēthelen thuein ^14akousantes de oi apostoloi barnabas kai paulos diarrēxantes ta imatia eautōn exepēdēsan eis ton ochlon krazontes ^15kai legontes andres ti tauta poieite kai ēmeis omoiopatheis esmen umin anthrōpoi euangelizomenoi umas apo toutōn tōn mataiōn epistrephein epi theon zōnta os epoiēsen ton ouranon kai tēn gēn kai tēn thalassan kai panta ta en autois ^16os en tais parōchēmenais geneais eiasen panta ta ethnē poreuesthai tais odois autōn ^17kaitoi ouk amarturon auton aphēken agathourgōn ouranothen umin uetous didous kai kairous karpophorous empiplōn trophēs kai euphrosunēs tas kardias umōn ^18kai tauta legontes molis katepausan tous ochlous tou mē thuein autois ^19epēlthan de apo antiocheias kai ikoniou ioudaioi kai peisantes tous ochlous kai lithasantes ton paulon esuron exō tēs poleōs nomizontes auton tethnēkenai ^20kuklōsantōn de tōn mathētōn auton anastas eisēlthen eis tēn polin kai tē epaurion exēlthen sun tō barnaba eis derbēn ^21euangelisamenoi te tēn polin ekeinēn kai mathēteusantes ikanous upestrepsan eis tēn lustran kai eis ikonion kai [eis] antiocheian ^22epistērizontes tas psuchas tōn mathētōn parakalountes emmenein tē pistei kai oti dia pollōn thlipseōn dei ēmas eiselthein eis tēn basileian tou theou ^23cheirotonēsantes de autois kat ekklēsian presbuterous proseuxamenoi meta nēsteiōn parethento autous tō kuriō eis on pepisteukeisan ^24kai dielthontes tēn pisidian ēlthon eis tēn pamphulian ^25kai lalēsantes en pergē ton logon katebēsan eis attaleian ^26kakeithen apepleusan eis antiocheian othen ēsan paradedomenoi tē chariti tou theou eis to ergon o eplērōsan ^27paragenomenoi de kai sunagagontes tēn ekklēsian anēngellon osa epoiēsen o theos met autōn kai oti ēnoixen tois ethnesin thuran pisteōs ^28dietribon de chronon ouk oligon sun tois mathētais _________________________________________________________________ Chapter 15 ^1kai tines katelthontes apo tēs ioudaias edidaskon tous adelphous oti ean mē peritmēthēte tō ethei tō mōuseōs ou dunasthe sōthēnai ^2genomenēs de staseōs kai zētēseōs ouk oligēs tō paulō kai tō barnaba pros autous etaxan anabainein paulon kai barnaban kai tinas allous ex autōn pros tous apostolous kai presbuterous eis ierousalēm peri tou zētēmatos toutou ^3oi men oun propemphthentes upo tēs ekklēsias diērchonto tēn te phoinikēn kai samareian ekdiēgoumenoi tēn epistrophēn tōn ethnōn kai epoioun charan megalēn pasin tois adelphois ^4paragenomenoi de eis ierosoluma paredechthēsan apo tēs ekklēsias kai tōn apostolōn kai tōn presbuterōn anēngeilan te osa o theos epoiēsen met autōn ^5exanestēsan de tines tōn apo tēs aireseōs tōn pharisaiōn pepisteukotes legontes oti dei peritemnein autous parangellein te tērein ton nomon mōuseōs ^6sunēchthēsan te oi apostoloi kai oi presbuteroi idein peri tou logou toutou ^7pollēs de zētēseōs genomenēs anastas petros eipen pros autous andres adelphoi umeis epistasthe oti aph ēmerōn archaiōn en umin exelexato o theos dia tou stomatos mou akousai ta ethnē ton logon tou euangeliou kai pisteusai ^8kai o kardiognōstēs theos emarturēsen autois dous to pneuma to agion kathōs kai ēmin ^9kai outhen diekrinen metaxu ēmōn te kai autōn tē pistei katharisas tas