__________________________________________________________________

           Title: Holy Bible (Bulgarian)
      Creator(s): Anonymous
        Language:
   CCEL Subjects: All; Bible; No PDF
     __________________________________________________________________

                                 Old Testament
     __________________________________________________________________

Genesis
     __________________________________________________________________

  Chapter 1

   ^1V nachalo Bog s"zdade nebeto i zemyata.

   ^2A zemyata beshe pusta i neustroena; i t"mnina pokrivashe bezdnata; i
   Bozhiyat Duh se noseshe nad vodata.

   ^3I Bog kaza: Da b"de svetlina. I stana svetlina.

   ^4I Bog vidya, che svetlinata beshe dobro; i Bog razdeli svetlinata ot
   t"mninata.

   ^5I Bog nareche svetlinata Den, a t"mninata nareche Nosch. I stana
   vecher, i stana utro, den p"rvi.

   ^6I Bog kaza: Da b"de prostor posred vodite, kojto da razdeli voda ot
   voda.

   ^7I Bog napravi prostora; i razdeli vodata, koyato beshe pod prostora,
   ot vodata, koyato beshe nad prostora; i stana taka.

   ^8I Bog nareche prostora Nebe. I stana vecher, i stana utro, den vtori.

   ^9I Bog kaza: Da se s"bere na edno myasto vodata, koyato e pod nebeto,
   ta da se yavi sushata; i stana taka.

   ^10I Bog nareche sushata Zemya, a s"branata voda nareche Moreta; i Bog
   vidya, che beshe dobro.

   ^11I Bog kaza: Da proizrasti zemyata krehka treva, treva semenosna i
   plodonosno d"rvo, koeto da razhda plod, spored vida si, chieto seme da
   e v nego na zemyata; i stana taka.

   ^12Zemyata proizrasti krehka treva, treva koyato da dava seme, spored
   vida si, i d"rvo, koeto da razhda plod, spored vida si, chieto seme e v
   nego; i Bog vidya, che beshe dobro.

   ^13I stana vecher, i stana utro, den treti.

   ^14I Bog kaza: Da ima svetlina na nebesniya prostor, za da razdelyat
   denya ot noschta; neka sluzhat za znaci i za pokazvane vremenata, dnite
   i godinite;

   ^15i da b"dat za svetila na nebesniya prostor, za da osvetlyavat
   zemyata; i stana taka.

   ^16Bog s"zdade dvete golemi svetila: po-golyamoto svetilo, za da vladee
   denya, a po-malkoto svetilo, za da vladee noschta; s"zdade i zvezdite.

   ^17I Bog gi postavi na nebesniya prostor, za da osvetlyavat zemyata,

   ^18da vladeyat denya i noschta, i da razdelyat svetlinata ot t"mninata;
   i Bog vidya, che beshe dobro.

   ^19I stana vecher, i stana utro, den chetv"rti.

   ^20I Bog kaza: Da proizvede vodata izobilno mnozhestva odusheveni
   vlechugi, i ptici da hv"rchat nad zemyata po nebesniya prostor.

   ^21I Bog s"zdade golemite morski chudovischa i vsyako odusheveno
   s"schestvo, koeto se dvizhi, koito vodata proizvede izobilno, spored
   vidovete im, i vsyaka krilata ptica spored vida j; i Bog vidya, che
   beshe dobro.

   ^22I blagoslovi gi Bog, kazvajki: Plodete se, razmnozhavajte se i
   nap"lnete vodite v moretata; neka se razmnozhavat i pticite po zemyata.

   ^23I stana vecher, i stana utro, den peti.

   ^24I Bog kaza: Da proizvede zemyata odusheveni zhivotni, spored
   vidovete im: dobit"k, vlechugi i zemni zverove, spored vidovete im; i
   stana taka.

   ^25Bog s"zdade zemnite zverove spored vidovete im, dobit"ka - spored
   vidovete mu, i vsichko koeto p"lzi po zemyata, spored vidovete mu; i
   Bog vidya, che beshe dobro.

   ^26I Bog kaza: Da s"zdadem choveka po Nashiya obraz, po Nashe podobie;
   i neka vladee nad morskite ribi, nad nebesnite ptici, nad dobit"ka, nad
   cyalata zemya i nad vsyako zhivotno, koeto p"lzi po zemyata.

   ^27I Bog s"zdade choveka po Svoya obraz; po Bozhiya obraz go s"zdade;
   m"zh i zhena gi s"zdade.

   ^28I Bog gi blagoslovi. I reche im Bog: Plodete se i se razmnozhavajte,
   nap"lnete zemyata i obladajte ya, i vladejte nad morskite ribi, nad
   v"zdushnite ptici i nad vsyako zhivo s"schestvo, koeto se dvizhi po
   zemyata.

   ^29I Bog reche: Vizhte, davam vi vsyaka semenosna treva, koyato e po
   liceto na cyalata zemya i vsyako d"rvo, koeto ima v sebe si plod na
   semenosno d"rvo; te sche vi b"dat za hrana.

   ^30A na vsichkite zemni zverove, na vsichkite v"zdushni ptici, i na
   vsichko, koeto p"lzi po zemyata, v koeto ima zhivot, <davam>,
   vsyaka zelena treva za hrana; i stana taka.

   ^31I Bog vidya vsichko, koeto s"zdade; i, eto, beshe tv"rde dobro. I
   stana vecher, i stana utro, den shesti.
     __________________________________________________________________

  Chapter 2

   ^1Taka se sv"rshiha nebeto i zemyata i cyaloto tyahno vojnstvo.

   ^2I na sedmiya den, kato sv"rshi Bog delata, koito beshe s"zdal, na
   sedmiya den si pochina ot vsichkite dela, koito beshe s"zdal.

   ^3I blagoslovi Bog sedmiya den i go osveti, zaschoto v nego si pochina
   ot vsichkite si dela, <ot vsichko>, koeto Bog beshe s"zdal i
   s"tvoril.

   ^4Tova e proizhod"t na nebeto i na zemyata pri s"tvorenieto im v"v
   vremeto, kogato Gospod Bog s"zdade zemya i nebe.

   ^5A nikakvo polsko rastenie osche nyamashe na zemyata i nikakva polska
   treva ne beshe osche poniknala; zaschoto Gospod Bog ne beshe dal d"zhd
   na zemyata i nyamashe chovek, kojto da obrabotva zemyata;

   ^6no para se izdigashe ot zemyata ta napoyavashe cyaloto lice na
   zemyata.

   ^7I Gospod Bog s"zdade choveka ot pr"st iz zemyata, i vd"hna v nozdrite
   mu zhizneno dihanie; i chovek"t stana zhiva dusha.

   ^8I Gospod Bog nasadi gradinata na iztok, v Edem, i postavi tam
   choveka, kogoto beshe s"zdal.

   ^9I Gospod Bog napravi da proizrastva ot zemyata vsyako d"rvo, scho e
   krasivo na gled i dobro za hrana, kakto i d"rvoto na zhivota vsred
   gradinata i d"rvoto na poznavane dobroto i zloto.

   ^10I reka iztichashe ot Edem da napoyava gradinata, ot gdeto se
   razklonyavashe i stana chetiri glavni <reki>.

   ^11Imeto na ednata e Fison; tya e, koyato obikalya cyalata Evilatska
   zemya, gdeto ima zlato.

   ^12I zlatoto na onaya zemya e dobro tam ima <osche> bdelij i
   oniksov kam"k.

   ^13Imeto na vtorata reka e Gion; tya e, koyato obikalya cyalata Huska
   zemya.

   ^14Imeto na tretata reka e Tig"r {Evr. Idekel.}: tya e, koyato teche na
   iztok ot Asiriya. A chetv"rtata reka e Efrat.

   ^15I Gospod Bog vze choveka i go zaseli v Edemskata gradina, za da ya
   obrabotva i da ya pazi.

   ^16I Gospod Bog zapovyada na choveka, kazvajki: Ot vsyako d"rvo v
   gradinata svobodno da yadesh;

   ^17no ot d"rvoto za poznavane dobroto i zloto, da ne yadesh ot nego;
   zaschoto v denya, kogato yadesh ot nego, nepremenno sche umresh.

   ^18I Gospod Bog kaza: Ne e dobre za choveka da b"de sam; sche mu s"zdam
   podhodyasch pomoschnik.

   ^19I Gospod Bog s"zdade ot zemyata vsichki polski zverove i vsichki
   v"zdushni ptici; i gi privede pri choveka, za da vidi kak sche gi
   naimenuva; i s kakvoto ime nazoveshe chovek"t vsyako odusheveno
   s"schestvo, tova ime mu ostana.

   ^20Taka chovek"t dade imena na vseki <vid> dobit"k, na
   v"zdushnite ptici i na vsichki polski zverove. No pomoschnik,
   podhodyasch za choveka, ne se nameri.

   ^21Togava Gospod Bog dade na choveka d"lbok s"n, i toj zaspa; i vze
   edno ot rebrata mu, i izp"lni myastoto mu s pl"t.

   ^22I Gospod Bog s"zdade zhenata ot rebroto, koeto vze ot choveka i ya
   privede pri choveka.

   ^23A chovek"t kaza: Tazi veche e kost ot kostite mi i pl"t ot pl"tta
   mi; tya sche se nareche ZHena, zaschoto ot M"zha be vzeta.

   ^24Zatova sche ostavi chovek bascha si i majka si i sche se priv"rzhe
   k"m zhena si i te sche b"dat edna pl"t.

   ^25A i dvamata, chovek"t i zhena mu, byaha goli i ne se sramuvaha.
     __________________________________________________________________

  Chapter 3

   ^1A zmiyata beshe naj-hitra ot vsichki polski zverove, koito Gospod Bog
   beshe s"zdal. I tya reche na zhenata: Istina li kaza Bog da ne yadete
   ot vsyako d"rvo v gradinata?

   ^2ZHenata reche na zmiyata: Ot ploda na gradinskite d"rveta mozhem da
   yadem;

   ^3no ot ploda na d"rvoto, koeto e vsred gradinata, Bog kaza: Da ne
   yadete ot nego, nito da se doprete do nego, za da ne umrete.

   ^4A zmiyata reche na zhenata: Nikak nyama da umrete;

   ^5no znae Bog, che v denya, kogato yadete ot nego, sche vi se otvoryat
   ochite i sche b"dete, kato Boga, da poznavate dobroto i zloto.

   ^6I kato vidya zhenata, che d"rvoto beshe dobro za hrana, i che beshe
   priyatno za ochite, d"rvo zhelatelno, za da dava znanie, vze ot ploda
   mu ta yade, dade i na m"zha si <da yade> s neya, ta i toj yade.

   ^7Togava se otvoriha ochite i na dvamata i te poznaha, che byaha goli;
   i s"shiha smokinovi lista ta si napraviha prepaski.

   ^8I pri <vecherniya> vetrec chuha glasa na Gospoda Boga, kato
   hodeshe iz gradinata; i chovek"t i zhena mu se skriha ot liceto na
   Gospoda Boga mezhdu gradinskite d"rveta.

   ^9No Gospod Bog povika choveka i mu reche: Gde si?

   ^10A toj reche: CHuh glasa Ti v gradinata i uplashih se, zaschoto s"m
   gol; i se skrih.

   ^11A <Bog> mu reche: Koj ti kaza, che si gol? Da ne bi da si yal
   ot d"rvoto, ot koeto ti zapovyadah da ne yadesh?

   ^12I chovek"t reche: ZHenata, koyato si mi dal za drugarka, tya mi dade
   ot d"rvoto, ta yadoh.

   ^13I Gospod Bog reche na zhenata: SCHo e tova, koeto si storila? A
   zhenata reche: Zmiyata me podmami, ta yadoh.

   ^14Togava reche Gospod Bog na zmiyata: Ponezhe si storila tova,
   prokleta da si izmezhdu vseki <vid> dobit"k i izmezhdu vsichki
   polski zverove; po korema si sche se vlachish, i pr"st sche yadesh prez
   vsichkite dni na zhivota si.

   ^15SCHe postavya i vrazhda mezhdu tebe i zhenata i mezhdu tvoeto
   potomstvo i nejnoto potomstvo; to sche ti narani glavata, a ti sche mu
   naranish petata.

   ^16Na zhenata reche: SCHe ti preumnozha skr"bta v bremennostta; s"s
   skr"b sche razhdash chada; i na m"zha ti sche b"de podchineno
   <vsyako> tvoe zhelanie i toj sche te vladee.

   ^17A na choveka reche: Ponezhe si poslushal glasa na zhena si i si yal
   ot d"rvoto, za koeto ti zapovyadah, kato kazah: Da ne yadesh ot nego,
   to prokleta da b"de zemyata poradi tebe; s"s skr"b sche se prehranvash
   ot neya prez vsichkite dni na zhivota si.

   ^18Tr"ni i bodli sche ti razhda; i ti sche yadesh polskata treva.

   ^19S pot na liceto si sche yadesh hlyab, dokato se v"rnesh v zemyata,
   zaschoto ot neya si vzet; ponezhe si pr"st i v pr"stta sche se v"rnesh.

   ^20I chovek"t naimenuva zhena si Eva {T.e. ZHivot.}, zaschoto tya beshe
   majka na vsichki zhivi.

   ^21I Gospod Bog napravi kozheni drehi na Adama i na zhena mu i gi
   obleche.

   ^22I Gospod Bog kaza: Eto, chovek"t stana kato edin ot Nas, da poznava
   dobroto i zloto; i sega, za da ne prostre r"kata si da vzeme i ot
   d"rvoto na zhivota, da yade i da zhivee vechno, -

   ^23zatova Gospod Bog go izp"di ot Edemskata gradina da obrabotva
   zemyata, ot koyato be vzet.

   ^24Taka Toj izp"di Adama; i postavi na iztok ot Edemskata gradina
   heruvimite i plamenniya mech, kojto se v"rteshe, za da pazyat p"tya k"m
   d"rvoto na zhivota.
     __________________________________________________________________

  Chapter 4

   ^1I Adam pozna zhena si Eva; i tya zachna i rodi Kaina; i kaza: S
   <pomoschta> na Gospoda pridobih chovek.

   ^2Rodi osche i brata mu Avela. Avel paseshe stado, a Kain beshe
   zemledelec.

   ^3I sled vreme Kain prinese ot zemnite plodove prinos na Gospoda.

   ^4T"j s"scho i Avel prinese ot p"rvorodnite na stadoto si i ot
   tl"stinata mu. I Gospod pogledna blagosklonno na Avela i na prinosa mu;

   ^5a na Kaina i na prinosa mu ne pogledna taka. Zatova Kain se ogorchi
   tv"rde mnogo i liceto mu se pomrachi.

   ^6I Gospod reche na Kaina: Zascho si se razs"rdil? i zascho e
   pomracheno liceto ti?

   ^7Ako pravish dobro, ne sche li b"de prieto? No ako ne pravish dobro,
   greh"t lezhi na vratata i k"m tebe se stremi; no ti tryabva da go
   vladeesh.

   ^8A Kain kaza <tova> na brata si Avela. I kogato byaha na poleto,
   Kain stana protiv brata si Avela i go ubi.

   ^9I Gospod reche na Kaina: Gde e brat ti Avel? A toj reche: Ne znaya;
   pazach li s"m az na brata si?

   ^10I reche <Bog>: Kakvo si storil? Glas"t na bratovata ti kr"v
   vika k"m Mene ot zemyata.

   ^11I sega proklet si ot zemyata, koyato otvori ustata si da prieme
   kr"vta na brata ti ot tvoyata r"ka.

   ^12Kogato rabotish zemyata tya nyama veche da ti dava silata si;
   bezhanec i skitnik sche b"desh na zemyata.

   ^13A Kain reche na Gospoda: Nakazanieto mi e tolkova tezhko, schoto ne
   moga da go ponesa.

   ^14Eto, gonish me dnes ot liceto na <taya> zemya; sche s"m skrit
   ot Tvoeto lice, i sche b"da bezhanec i skitnik na zemyata; i t"j vseki
   kojto me nameri, sche me ubie.

   ^15A Gospod mu kaza: Zatova, kojto ubie Kaina, nemu sche se otm"sti
   sedmokratno. I Gospod opredeli beleg za Kaina, za da ne go ubiva nikoj,
   kojto go nameri.

   ^16Togava izleze Kain ot Gospodnoto pris"stvie i se zaseli v zemyata
   Nod, na iztok ot Edem.

   ^17I Kain pozna zhena si, koyato zachna i rodi Enoha: i Kain s"gradi
   grad, i naimenuva grada Enoh, po imeto na sina si.

   ^18I na Enoha se rodi Irad; a Irad rodi Mehuyaila; Mehuyail rodi
   Metusaila; i Metusail rodi Lameha.

   ^19I Lameh si vze dve zheni; imeto na ednata beshe Ada, a imeto na
   drugata Sela.

   ^20Ada rodi YAvala; toj beshe rodonachalnik na oniya, koito zhiveyat v
   shatri i <imat> dobit"k.

   ^21Imeto p"k na brata mu beshe YUval; toj beshe rodonachalnik na
   vsichki, koito sviryat s arfa i kaval.

   ^22T"j i Sela rodi Tuval-Kaina, kovach na vsyakak"v <vid> medno i
   zhelyazno sechivo; a sestra na Tuval-Kaina beshe Naama.

   ^23I Lameh reche na zhenite si:- Ado i Selo, chujte glasa mi, ZHeni
   Lamehovi, slushajte dumite mi; Ponezhe m"zh ubih, zadeto me narani, Da!
   yunosha zadeto me smaza.

   ^24Ako na Kaina se otm"sti sedmokratno, To na Lameha <sche se
   otm"sti> sedemdeset i sedmokratno.

   ^25I Adam pak pozna zhena si i tya rodi sin, kogoto naimenuva Sit
   {T.e., Namestnik.}, zaschoto <tya dumashe>, Bog mi opredeli druga
   rozhba, vmesto Avela, t"j kato Kain go ubi.

   ^26S"scho i na Sita se rodi sin, kogoto naimenuva Enos. Togava pochnaha
   chovecite da prizovavat Gospodnoto ime {Ili: Togava se postavi
   nachaloto da se imenuvat chovecite po imeto na Ieova.}.
     __________________________________________________________________

  Chapter 5

   ^1Eto spis"k"t {Evrejski: Knigata.} na Adamovoto potomstvo. V denya
   kogato Bog s"tvori choveka, Toj go napravi po Bozhie podobie;

   ^2s"zdade gi m"zh i zhena, blagoslovi gi, i naimenuva gi CHovek, v
   denya kogato byaha s"zdadeni.

   ^3Adam zhivya sto i trideset godini, i rodi <sin> po svoe podobie
   po svoya obraz i naimenuva go Sit.

   ^4A ot kak rodi Sita, dnite na Adama stanaha osemstotin godini; i toj
   rodi sinove i d"scheri.

   ^5I vsichkite dni na Adama kolkoto zhivya stanaha devetstotin i
   trideset godini; i umrya.

   ^6Sit zhivya sto i pet godini i rodi Enosa.

   ^7A otkak rodi Enosa, Sit zhivya osemstotin i sedem godini i rodi
   sinove i d"scheri.

   ^8I vsichkite dni na Sita stanaha devetstotin i dvanadeset godini; i
   umrya.

   ^9Enos zhivya devetdeset godini i rodi Kenana.

   ^10A otkak rodi Kenana, Enos zhivya osemstotin i petnadeset godini, i
   rodi sinove i d"scheri.

   ^11I vsichkite dni na Enosa stanaha devetstotin i pet godini; i umrya.

   ^12Kenan zhivya sedemdeset godini i rodi Maalaleila.

   ^13A otkak rodi Maalaleila, Kenan zhivya osemstotin i chetirideset
   godini i rodi sinove i d"scheri.

   ^14I vsichkite dni na Kenana stanaha devetstotin i deset godini; i
   umrya.

   ^15Maalaleil zhivya shestdeset i pet godini i rodi YAreda.

   ^16A otkak rodi YAreda, Maalaleil zhivya osemstotin i trideset godini i
   rodi sinove i d"scheri.

   ^17I vsichkite dni na Maalaleila stanaha osemstotin devetdeset i pet
   godini; i umrya.

   ^18YAred zhivya sto shestdeset i dve godini i rodi Enoha.

   ^19A otkak rodi Enoha, YAred zhivya osemstotin godini i rodi sinove i
   d"scheri.

   ^20I vsichkite dni na YAreda stanaha devetstotin shestdeset i dve
   godini; i umrya.

   ^21Enoh zhivya shestdeset i pet godini i rodi Matusala.

   ^22A otkak rodi Matusala, Enoh hodi po Boga trista godini i rodi sinove
   i d"scheri.

   ^23I vsichkite dni na Enoha stanaha trista shestdeset i pet godini.

   ^24I Enoh hodi po Boga i ne se namirashe <veche>, zaschoto Bog go
   vze.

   ^25Matusal zhivya sto osemdeset i sedem godini i rodi Lameha.

   ^26A otkak rodi Lameha, Matusal zhivya sedemstotin osemdeset i dve
   godini i rodi sinove i d"scheri.

   ^27I vsichkite dni na Matusala stanaha devetstotin shestdeset i devet
   godini; i umrya.

   ^28Lameh zhivya sto osemdeset i dve godini i rodi sin;

   ^29i naimenuva go Noj {T.e. Pochivka.}, kato dumashe: Toya sche ni
   uteshi <v umorata ni> ot rabotata ni i ot truda na r"cete ni,
   <kojto ni ide> ot zemyata, koyato Gospod prokle.

   ^30A otkak rodi Noya, Lameh zhivya petstotin dvadeset i pet godini i
   rodi sinove i d"scheri.

   ^31I vsichkite dni na Lameha stanaha sedemstotin sedemdeset i sedem
   godini; i umrya.

   ^32A Noj beshe petstotin godini; i Noj rodi Sima, Hama i YAfeta.
     __________________________________________________________________

  Chapter 6

   ^1Kato pochnaha chovecite da se razmnozhavat po liceto na zemyata i im
   se razhdaha d"scheri,

   ^2Bozhite sinove, kato gledaha, che choveshkite d"scheri byaha krasivi,
   vzemaha si za zheni ot vsichki, koito izbiraha.

   ^3I togava reche Gospod: Duh"t kojto s"m mu dal ne sche vladee vechno v
   choveka; v bluzhdaeneto si toj e pl"t; zatova dnite mu sche b"dat sto i
   dvadeset godini.

   ^4V oniya dni se namiraha ispolinite na zemyata; a pri tova, sled kato
   Bozhiite sinove vlizaha pri choveshkite d"scheri, i te im razhdaha
   sinove, tezi byaha oniya silni i prochuti starovremenni m"zhe.

   ^5I kato vidya Gospod, che se umnozhava nechestieto na choveka po
   zemyata i, che vsichko, koeto mislite na s"rceto mu v"obrazhyavaha,
   beshe postoyanno samo zlo,

   ^6razkaya se Gospod, che beshe napravil choveka na zemyata, i ogorchi
   se v s"rceto Si.

   ^7I reche Gospod: SCHe iztrebya ot liceto na zemyata choveka, kogoto
   s"zdadoh, - choveci, zverove, vlechugi i v"zdushni ptici, - ponezhe se
   razkayah, che gi s"zdadoh.

   ^8A Noj pridobi Gospodnoto blagovolenie.

   ^9Eto Noevoto potomstvo. Noj beshe chovek praveden, neporochen mezhdu
   s"vremennicite si; toj hodeshe po Boga.

   ^10I Noj rodi tri sina: Sima, Hama i YAfeta.

   ^11I zemyata se razvrati pred Boga; zemyata se izp"lni s nasilie.

   ^12I Bog vidya zemyata; i, eto, <tya> be razvratena zaschoto
   vsyaka tvar se obhozhdashe razvratno na zemyata.

   ^13I reche Bog na Noya: Krayat na vsyaka tvar se predvizhda ot Mene,
   zaschoto zemyata se izp"lni s nasilie chrez tyah; zatova, eto, sche gi
   iztrebya zaedno s"s zemyata.

   ^14Napravi si kovcheg ot goferovo d"rvo; stai da napravish v kovchega;
   i da go izmazhesh otv"tre i otv"n s"s smola.

   ^15Napravi go taka: d"lzhinata na kovchega <da b"de> trista
   lakti, shirochinata mu petdeset lakti, a visochinata mu trideset lakti.

   ^16Prozorec napravi na kovchega, kato izkarash kovchega bez edin lak"t
   do v"rha, a vratata na kovchega postavi otstrana; napravi go s dolen,
   sreden i goren etazh.

   ^17I, eto, Az sche dokaram na zemyata potop ot voda, za da iztrebya pod
   nebeto vsyaka tvar, koyato ima v sebe si zhizneno dihanie; vsichko scho
   se namira na zemyata sche izmre.

   ^18No s tebe sche postavya zaveta Si; i sche vlezesh v kovchega ti,
   sinovete ti, zhena ti i snahite ti s tebe.

   ^19I ot vsichko, ot vsyakak"v vid tvar, koyato zhivee, da vkarash v
   kovchega po dve ot vseki vid, za da opazish zhivota im s"s sebe si;
   m"zhko i zhensko da b"dat.

   ^20Ot pticite spored vida im, ot dobit"ka spored vida mu, i ot vsichki
   zemni zhivotni spored vida im, po dve ot vsichki da vlyazat pri tebe,
   za da im opazish zhivota.

   ^21A ti si vzemi ot vsyakakva hrana, koyato se yade, i s"beri ya pri
   sebe si, ta da posluzhi za hrana na tebe i na tyah.

   ^22I Noj izv"rshi vsichko spored kakto mu zapovyada Bog; taka stori.
     __________________________________________________________________

  Chapter 7

   ^1Togava Gospod reche na Noya: Vlez ti i celiya ti dom v kovchega;
   zaschoto v tova pokolenie tebe vidyah praveden pred Mene.

   ^2Vzemi si po sedem ot vsichki chisti zhivotni, m"zhki i zhenskite im;
   a ot nechistite zhivotni po dve, m"zhki i zhenskite im;

   ^3s"scho i ot v"zdushnite ptici po sedem, m"zhki i zhenski; za da
   opazish <ot tyah> razplod po liceto na cyalata zemya.

   ^4Zaschoto osche sedem dni i Az sche napravya da vali d"zhd po zemyata
   chetirideset dni i chetirideset noschi; i sche iztrebya ot liceto na
   zemyata vsichko zhivo, scho s"m napravil.

   ^5I Noj izv"rshi vsichko, spored kakto mu zapovyada Gospod.

   ^6A Noj beshe na sheststotin godini kogato stana na zemyata potop"t ot
   vodata.

   ^7I poradi vodite na potopa vlyazoha v kovchega Noj, sinovete mu, zhena
   mu i snahite mu s nego.

   ^8Ot chistite zhivotni i ot nechistite zhivotni, ot pticite i ot
   vsichko, koeto p"lzi po zemyata,

   ^9vlyazoha v kovchega dve po dve pri Noya, m"zhki i zhenski, spored
   kakto zapovyada Bog na Noya.

   ^10I sled sedmiya den vodite na potopa zalyaha zemyata.

   ^11V sheststotnata godina na Noeviya zhivot, v"v vtoriya mesec, na
   sedemnadesetiya den ot meseca, v s"schiya den vsichkite izvori na
   golyamata bezdna se razpuknaha i nebesnite otvori se razkriha.

   ^12I d"zhd"t valya na zemyata chetirideset dni i chetirideset noschi.

   ^13V toya s"schi den vlyazoha v kovchega Noj i sinovete Noevi: Sim, Ham
   i YAfet, i Noevata zhena, i s tyah trite mu snahi -

   ^14te i vsichkite zhivotni spored vida si, vsichkiyat dobit"k spored
   vida si, i vsichkite vlechugi, koito p"lzyat po zemyata spored vida si
   i vsichkite ptici spored vida si, vsyako pernato ot vsyakak"v vid.

   ^15Dve po dve ot vsyaka tvar, koyato ima v sebe si zhizneno dihanie,
   vlyazoha v kovchega pri Noya.

   ^16I koito vlyazoha, m"zhki i zhenski ot vsyaka tvar vlyazoha, spored
   kakto Bog mu be zapovyadal; i Gospod go zatvori v"tre.

   ^17CHetirideset dni traya potop"t na zemyata; i vodite pridojdoha ta
   podeha kovchega i toj se izdigna nad zemyata.

   ^18Vodite se usilvaha i priizhdaha mnogo na zemyata, taka kovcheg"t se
   noseshe po pov"rhnostta na vodite.

   ^19Vodite se usilvaha tv"rde mnogo na zemyata, taka schoto se pokriha
   vsichkite visoki planini namiraschi se pod cyaloto nebe.

   ^20Petnadeset lakti po-gore <ot tyah> se izdignaha vodite, ta
   planinite se pokriha.

   ^21I vsyaka tvar, koyato se dvizheshe po zemyata, umrya, - ptici,
   dobit"k, zverove, vsichki zhivotni, koito p"lzyat po zemyata i vseki
   chovek.

   ^22Ot vsichko scho beshe na sushata, vsichko, koeto imashe v nozdrite
   si zhizneno dihanie, izmrya.

   ^23Vsichko zhivo scho se namirashe po liceto na zemyata se iztrebi, -
   choveci, dobit"k, zhivotni i nebesni ptici; iztrebiha se ot zemyata;
   ostanaha samo Noj i oniya, koito byaha s nego v kovchega.

   ^24A vodite se zastoyaha po zemyata sto i petdeset dni.
     __________________________________________________________________

  Chapter 8

   ^1Togava si spomni Bog za Noya i za vsichko zhivo i za vsichkiya
   dobit"k, scho byaha s nego v kovchega; i Bog nakara vyat"r da mine po
   zemyata, ta vodite prestanaha.

   ^2Tozhe se zatvoriha izvorite na bezdnata i nebesnite otvori, i d"zhd"t
   ot nebeto sprya.

   ^3Malko po malko vodite se ottegliha ot zemyata i podir sto i petdeset
   dni vodite vzeha da namalyavat.

   ^4A na sedemnadesetiya den ot sedmiya mesec kovcheg"t zasedna v"rhu
   Araratskite planini.

   ^5Vodite namalyavaha neprestanno do desetiya mesec; i na p"rviya den ot
   desetiya mesec v"rhovete na planinite se pokazaha.

   ^6Posle, sled chetirideset dni, Noj otvori prozoreca na kovchega, scho
   beshe napravil;

   ^7i izprati garvan, kojto, kato izleze, otivashe nasam natam dodeto
   pres"hnaha vodite na zemyata.

   ^8Togava izprati g"l"b, za da vidi dali sa prestanali vodite po liceto
   na zemyata.

   ^9No g"l"b"t, ponezhe ne nameri pochivka za nozete si, v"rna se pri
   nego v kovchega, zaschoto vodata be <osche> po liceto na cyalata
   zemya. I toj prostrya r"ka ta go vze, i vnese go pri sebe si v
   kovchega.

   ^10A kato pochaka osche sedem dni, pak izprati g"l"ba ot kovchega.

   ^11I nadvecher g"l"b"t se v"rna pri nego, i eto, <imashe> v
   ustata si presen maslinen list; taka Noj pozna, che vodata e spadnala
   po zemyata.

   ^12Sled tova toj pochaka osche sedem dni, i izprati g"l"ba; no toj ne
   se v"rna veche pri nego.

   ^13V sheststotin i p"rvata godina <na Noeviya zhivot>, na p"rviya
   den ot p"rviya mesec, vodata pres"hna na zemyata; i Noj, kato digna
   pokriva na kovchega, pogledna, i, eto, pov"rhnostta na zemyata be
   izs"hnala.

   ^14A na dvadeset i sedmiya den ot vtoriya mesec zemyata
   <s"v"rsheno> izs"hna.

   ^15Togava govori Bog na Noya, kazvajki:

   ^16Izlez ot kovchega, ti, zhena ti, sinovete ti i zhenite im s tebe.

   ^17Izvedi s"s sebe si vsichko zhivo ot vsyaka tvar, scho e s tebe, -
   ptici, dobit"k i vsichkite zhivotni koito p"lzyat po zemyata, za da se
   razplodyavat po zemyata, da razhdat i da se umnozhavat po zemyata.

   ^18Noj izleze, i s nego sinovete mu, zhena mu i snahite mu;

   ^19izlyazoha ot kovchega i vsichkite zhivotni, vsichkite ptici,
   vsichko, scho se dvizhi po zemyata, spored rodovete si.

   ^20I Noj izdigna oltar na Gospoda; i vze ot vsyako chisto zhivotno i ot
   vsyaka chista ptica, ta gi prinese za vseizgaryaniya na oltara;

   ^21i Gospod pomirisa sladko blagouhanie; I reche Gospod v s"rceto Si:
   Ne sche proklinam veche zemyata, poradi choveka, zaschoto pomislite na
   choveshkoto s"rce sa zlo osche ot mladinite mu, nito sche porazya veche
   drug p"t vsichko zhivo, kakto storih.

   ^22Dode s"schestvuva zemyata, seitba i zhetva, stud i goreschina, lyato
   i zima, den i nosch nyama da prestanat.
     __________________________________________________________________

  Chapter 9

   ^1V tova vreme Bog blagoslovi Noya i sinovete mu, kato im kaza: Plodete
   se, razmnozhavajte se i nap"lnete zemyata.

   ^2SCHe se strahuvat i sche treperyat ot vas vsichki zemni zhivotni i
   vsichki v"zdushni ptici; te sa vsichko, scho p"lzi po zemyata i s
   vsichki morski ribi, sa predadeni v r"cete vi.

   ^3Vsichko zhivo, scho se dvizhi sche vi b"de za hrana; davam vi vsichko
   s"scho, kakto <dadoh> zelenata treva.

   ^4Meso obache s zhivota mu, <to est>, s kr"vta mu, da ne yadete.

   ^5A vashata kr"v, <kr"vta> na zhivota vi, nepremenno sche
   iziskam; ot vsyako zhivotno sche ya iziskam; i ot choveka, da! ot brata
   na vseki chovek, sche iziskam zhivota na choveka.

   ^6Kojto prolee choveshka kr"v, i negovata kr"v ot chovek sche se
   prolee; zaschoto po Svoya obraz napravi Bog choveka.

   ^7A vie, plodete se i se razmnozhavajte, razplodete se po zemyata i
   umnozhavajte se po neya.

   ^8Posle Bog govori na Noya i na sinovete mu s nego, kazvajki:

   ^9Vizhte, Az postavyam zaveta Si s vas i s potomstvoto vi podir vas;

   ^10i s vsichko zhivo, scho e s vas, - pticite, dobit"k"t i vsichkite
   zemni zhivotni, koito sa s vas, da! s vsyako zemno zhivotno ot vsichko,
   koeto e izlyazlo ot kovchega.

   ^11Postavyam zaveta Si s vas, che nyama da se iztrebi veche nikoya tvar
   ot vodite na potopa, nito sche nastane veche potop da opustoshi
   zemyata.

   ^12Bog reche osche: Eto beleg"t na zaveta, kojto Az postavyam do vechni
   pokoleniya mezhdu Mene i vas i vsichko zhivo, koeto e s vas:

   ^13postavyam d"gata Si v oblaka, i tya sche b"de beleg na zavet mezhdu
   Mene i zemyata.

   ^14Kogato dokaram oblak na zemyata, d"gata sche se yavi v oblaka;

   ^15i sche spomnya zaveta Si, kojto e mezhdu Mene i vas i vsichko zhivo
   ot vsyaka tvar; i vodata nyama veche da stane potop za iztreblenieto na
   vsyaka tvar.

   ^16D"gata sche b"de v oblaka; i sche ya gledam, za da si napomnyam
   vsegdashniya zavet mezhdu Boga i vsichko zhivo ot vsyaka tvar, koeto e
   na zemyata.

   ^17Kaza Bog na Noya: Tova e beleg"t na zaveta, kojto ustanovih mezhdu
   Mene i vsyaka tvar, koyato e na zemyata.

   ^18A izlezlite ot kovchega Noevi sinove byaha Sim, Ham i YAfet; a Ham
   beshe bascha na Hanaana.

   ^19Tiya trima byaha Noevi sinove; i ot tyah se naseli cyalata zemya.

   ^20V tova vreme Noj pochna da raboti zemyata i nasadi loze.

   ^21I, kato pi ot vinoto opi se i se razgoli v shatrata si.

   ^22I Ham, Hanaanoviya bascha, vidya golotata na bascha si i kaza na
   dvamata si bratya otv"n.

   ^23A Sim i YAfet vzeha edna dreha i, kato ya turiha dvamata na ramenata
   si, prist"piha zadnishkom ta pokriha golotata na bascha si; licata im
   gledaha nazad, ta ne vidyaha baschinata si golota.

   ^24Kato iztreznya Noj ot vinoto si i se nauchi za onova, koeto mu be
   napravil po-mladiyat mu sin, reche: -

   ^25Proklet da e Hanaan; Sluga na slugi sche b"de na bratyata si.

   ^26Reche osche: Blagosloven Gospod, Simoviya Bog; I Hanaan da mu b"de
   sluga.

   ^27Bog da razshiri YAfeta. I da se zaseli v shatrite na Sima; I Hanaan
   da im b"de sluga.

   ^28I sled potopa Noj zhivya trista i petdeset godini.

   ^29I vsichkite dni na Noya stanaha devetstotin i petdeset godini; i
   umrya.
     __________________________________________________________________

  Chapter 10

   ^1Eto potomstvoto na Noevite sinove, Sima, Hama i YAfeta; che i na tyah
   se rodiha sinove sled potopa.

   ^2YAfetovi sinove: Gomer, Magog, Madaj, YAvan, Tuval, Mosoh i Tiras.

   ^3A Gomerovi sinove: Ashanaz, Rifat i Togarma.

   ^4A YAvanovi sinove: Elisej, Tarsis, Kitim i Dodanim.

   ^5Ot tyah se razdeliha ostrovite na narodite, v tehnite zemi, vseki
   spored ezika si, spored plemeto si, v narodite si.

   ^6Hamovi sinove: Hus, Micraim, Fut i Hanaan.

   ^7A Husovi sinove: Seva, Evila, Savta, Raama i Savteka; a Raamovi
   sinove: SHeva i Dedan.

   ^8Hus rodi i Nimroda. Toj pr"v stana silen na zemyata.

   ^9Toj beshe golyam lovec pred Gospoda; zatova se kazva: Kato Nimroda,
   golyam lovec pred Gospoda.

   ^10P"rvo toj caruva nad Vavilon Ereh, Akad i Halne, v Senaarskata
   zemya.

   ^11Ot taya zemya izleze <i otide> v Asiriya, ta s"gradi Nineviya,
   Roovot-Ir, Halah

   ^12i Resen mezhdu Nineviya i Halah (kojto e golemiyat grad).

   ^13A Micraim rodi Ludim, Anamim, Leavim, Naftuhim,

   ^14Patrusim, Kasluhim (ot koito proizlyazoha filistimcite) i Kaftorim.

   ^15A Hanaan rodi: p"rvorodniya si <sin> Sidon, <posle> Het,

   ^16evusejcite, amorejcite, gergesejcite,

   ^17evejcite, arukejcite, asenejcite,

   ^18arvadcite, cemarejcite i amatejcite; i sled tova hanaanskite plemena
   se pr"snaha.

   ^19Predel"t na hanaancite beshe ot Sidon, kato se otiva za Gerar do
   Gaza, i kato se otiva za Sodom i Gomor, Adma i Cevoim do Lasha.

   ^20Tiya sa Hamovite sinove v zemite si, v narodite si, spored plemenata
   si, spored ezicite si.

   ^21Rodiha se t"j s"scho chada na Sima, bascha na vsichkite Everovci i
   po-star brat na YAfeta.

   ^22Simovi sinove: Elam, Asur, Arfaksad, Lud i Aram.

   ^23A Aramovi sinove: Uz, Ul, Geter i Mash.

   ^24I Arfaksad rodi Sala, a Sala rodi Evera.

   ^25I na Evera se rodiha dvama sina; imeto na ediniya beshe Falek {T.e.,
   Razdelenie.}, zaschoto v negovite dni se razpredeli zemyata; a imeto na
   brata mu beshe Ioktan.

   ^26Ioktan rodi Almodada, SHalefa, Hacarmaveta, YAraha.

   ^27Adorama, Uzala, Dikla,

   ^28Ovala, Avimaila, SHeva,

   ^29Ofira, Evila i Iovava; vsichki tiya byaha Ioktanovi sinove.

   ^30Tehnite poseleniya byaha ot Mesha, kato se otiva za Sefar,
   iztochnata planina.

   ^31Tiya sa Simovite sinove v zemite si, spored plemenata si, spored
   ezicite si, spored narodite si.

   ^32Tiya sa plemenata na Noevite sinove spored pokoleniyata im, v
   narodite im; i ot tyah se otdeliha narodite po zemyata sled potopa.
     __________________________________________________________________

  Chapter 11

   ^1A po cyalata zemya se upotrebyavashe edin ezik i edin govor.

   ^2I kato poteglyuvaha chovecite k"m iztok, nameriha pole v Senaarskata
   zemya, gdeto se i zaseliha.

   ^3I rekoha si edin na drug: Elate, da napravim tuhli i da gi izpechem v
   og"nya. Tuhli upotrebyavaha vmesto kam"ni, a smola upotrebyavaha vmesto
   kal.

   ^4I rekoha: Elate, da si s"gradim grad, dazhe kula, chijto vr"h <da
   stiga> do nebeto; i da si spechelim ime, da ne bi da se razpr"snem
   po liceto na cyalata zemya.

   ^5A Gospod sleze da vidi grada i kulata, koito gradyaha chovecite.

   ^6I reche Gospod: Eto, edni lyude sa, i vsichki govoryat edin ezik; i
   tova e koeto sa pochnali da pravyat; i ne sche mozhe veche da im se
   zabrani, kakvo da bilo nescho, scho biha namislili da napravyat.

   ^7Elate da slezem, i tam da razb"rkame ezika im, t"j schoto edin drugi
   da ne razbirat ezika si.

   ^8Taka Gospod gi razpr"sna ot tam po liceto na cyalata zemya; a te
   prestanaha da gradyat grada.

   ^9Za tova toj se naimenuva Vavilon {T.e., B"rkotiya.}, zaschoto tam
   Gospod razb"rka ezika na cyalata zemya; i ot tam Gospod gi razpr"sna po
   liceto na cyalata zemya.

   ^10Eto Simovoto potomstvo: Sim beshe na sto godini, a rodi Arfaksada
   dve godini sled potopa;

   ^11a otkak rodi Arfaksada, Sim zhivya petstotin godini, i rodi sinove i
   d"scheri.

   ^12Arfaksad zhivya trideset i pet godini i rodi Sala;

   ^13a otkak rodi Sala, Arfaksad zhivya chetiristotin i tri godini, i
   rodi sinove i d"scheri.

   ^14Sala zhivya trideset godini i rodi Evera;

   ^15a otkak rodi Evera, Sala zhivya chetiristotin i tri godini, i rodi
   sinove i d"scheri.

   ^16Ever zhivya trideset i chetiri godini i rodi Faleka;

   ^17a otkak rodi Faleka, Ever zhivya chetiristotin i trideset godini i
   rodi sinove i d"scheri.

   ^18Falek zhivya trideset godini i rodi Ragava;

   ^19a otkak rodi Ragava, Falek zhivya dvesta i devet godini i rodi
   sinove i d"scheri.

   ^20Ragav zhivya trideset i dve godini i rodi Seruha;

   ^21a otkak rodi Seruha, Ragav zhivya dvesta i sedem godini i rodi
   sinove i d"scheri.

   ^22Seruh zhivya trideset godini i rodi Nahora;

   ^23a otkak rodi Nahora, Seruh zhivya dvesta godini i rodi sinove i
   d"scheri.

   ^24Nahor zhivya dvadeset i devet godini i rodi Tara;

   ^25a otkak rodi Tara, Nahor zhivya sto i devetnadeset godini i rodi
   sinove i d"scheri.

   ^26Tara zhivya sedemdeset godini i rodi Avrama, Nahora i Arana.

   ^27Eto potomstvoto i na Tara: Tara rodi Avrama, Nahora i Arana; a Aran
   rodi Lota.

   ^28I Aran umrya predi bascha si Tara v Ur Haldejski, v rodnata si
   zemya.

   ^29I Avram i Nahor si vzeha zheni; imeto na Avramovata zhena be
   Sarajya, a imeto na Nahorovata zhena Melha, d"scherya na Arana, kojto
   <osven che> beshe bascha na Melha, beshe bascha i na Esha.

   ^30A Sarajya beshe bezdetna, nyamashe chado.

   ^31I Tara vze sina si Avrama i vnuka si Lota, Aranoviya sin, i snaha si
   Sarajya, zhenata na sina si Avrama ta izlyazoha zaedno ot Ur Haldejski,
   za da otidat v Hanaanskata zemya; i dojdoha v Haran, deto se i
   zaseliha.

   ^32I dnite na Tara stanaha dvesta i pet godini; i Tara umrya v Haran.
     __________________________________________________________________

  Chapter 12

   ^1Togava Gospod kaza na Avrama: Izlez ot otechestvoto si, izmezhdu roda
   si i iz baschiniya si dom, ta idi v zemyata, koyato sche ti pokazha.

   ^2SCHe te napravya golyam narod; sche te blagoslovya, i sche proslavya
   imeto ti, i sche b"desh za blagoslovenie.

   ^3SCHe blagoslovya oniya, koito te blagoslavyat, a sche prok"lna vseki,
   kojto te k"lne; i v tebe sche se blagoslavyat vsichki zemni plemena.

   ^4I t"j, Avram tr"gna spored kakto mu reche Gospod, i Lot tr"gna s
   nego. A Avram beshe na sedemdeset i pet godini, kogato izleze ot Haran.

   ^5Avram vze zhena si Sarajya, brataneca si Lot, vsichkiya imot, kojto
   byaha spechelili, i horata, koito byaha pridobili v Haran, ta
   izlyazoha, za da otidat v Hanaanskata zemya.

   ^6I Avram prop"tuva zemyata do mestnostta Sihem, do d"ba More. V tova
   vreme hanaancite <zhiveeha> v zemyata.

   ^7I Gospod se yavi na Avrama i reche: Na tvoeto potomstvo sche dam taya
   zemya. I tam izdigna oltar na Gospoda, Kojto mu se yavi.

   ^8Ot tam se premesti k"m h"lma, kojto e na iztok ot Vetil, deto razp"na
   shatrata si, Vetil ostavashe na zapad, a Gaj - na iztok; i tam izdigna
   oltar na Gospoda i prizova Gospodnoto ime.

   ^9Posle, kato se digna, Avram vse napredvashe k"m yug.

   ^10A nastana glad v zemyata; zatova Avram sleze v Egipet da pozhivee
   tam, ponezhe glad"t beshe se usilil v <Hanaanskata> zemya.

   ^11I kogato nablizhi da vleze v Egipet, reche na zhena si Sarajya: Vizh
   sega, znaya, che si zhena krasiva na gled.

   ^12Egiptyanite, kato te vidyat, sche rekat: Tya mu e zhena; i mene sche
   ubiyat, a tebe sche ostavyat zhiva.

   ^13Kazhi, molya, che si mi sestra, za da mi b"de dobre pokraj tebe i da
   se opazi zhivota mi, poradi tvoyata <duma>.

   ^14I kato vleze Avram v Egipet, egiptyanite vidyaha, che zhenata beshe
   tv"rde krasiva.

   ^15Vidyaha ya i Faraonovite golemci i ya pohvaliha na Faraona; zatova
   zhenata beshe zavedena v doma na Faraona.

   ^16I zaradi neya toj stori dobro na Avrama, kojto <dostigna> da
   ima ovci, goveda, osli, slugi, slugini, oslici i kamili.

   ^17No Gospod porazi Faraona i doma mu s tezhki yazvi, poradi Avramovata
   zhena Sarajya.

   ^18Togava Faraon povika Avrama i reche: SCHo e tova, koeto ti mi stori?
   Zascho ne mi kaza, che ti e zhena?

   ^19Zascho mi kaza: Sestra mi e, taka che az si ya vzeh za zhena; sega,
   prochee, eto zhena ti; vzemi ya i si idi.

   ^20I Faraon mu opredeli choveci, koito izpratiha nego, zhena mu i
   vsichko scho imashe.
     __________________________________________________________________

  Chapter 13

   ^1Taka Avram izleze ot Egipet, toj, zhena mu i vsichko scho imashe, i
   Lot s nego, <ta zamina> k"m yuzhnata strana.

   ^2Avram beshe mnogo bogat s dobit"k, srebro i zlato.

   ^3I ot yuzhnata strana toj minavashe postepenno dori do Vetil, do
   myastoto, gdeto ot po-napred beshe postavena shatrata mu mezhdu Vetil i
   Gaj,

   ^4do myastoto, gdeto p"rvonachalno beshe izdignal oltara; i tam Avram
   prizova Gospodnoto ime.

   ^5S"scho i Lot, kojto pridruzhavashe Avrama, imashe ovci, goveda i
   shatri.

   ^6I ponezhe zemyata ne gi pobirashe da zhiveyat zaedno, t"j kato imot"t
   im beshe mnogo, i ne mozheha da zhiveyat zaedno,

   ^7poyavi se sprechkvane mezhdu Avramovite govedari i Lotovite govedari.
   (Po tova vreme hanaancite i ferezejcite naselyavaha taya zemya).

   ^8Togava Avram reche na Lota: Da nyama, molya ti se, sprechkvane mezhdu
   mene i tebe i mezhdu moite govedari i tvoite govedari, zaschoto nie sme
   bratya.

   ^9Ne e li pred tebe cyalata zemya. Molya ti se, otdeli se ot mene; ti
   ako <idesh> nalyavo, to az sche ida nadyasno; ili ako ti
   <idesh> nadyasno, az sche ida nalyavo.

   ^10Lot, prochee, podigna ochi i razgleda cyalata ravnina na Iordan
   <i vidya>, che beshe dobre napoyavana dode se stigne v Sigor,
   (predi da beshe razoril Gospoda Sodoma i Gomora), kato Gospodnata
   gradina, kato Egipetskata zemya.

   ^11Za tova Lot si izbra cyalata Iordanska ravnina. I Lot tr"gna k"m
   iztok i se razdeliha edin ot drug.

   ^12Avram se zaseli v Hanaanskata zemya; a Lot se zaseli mezhdu
   gradovete na <Iordanskata> ravnina, i premestvashe shatrite si
   <dokato stigna> do Sodom.

   ^13A Sodomskite m"zhe byaha tv"rde nechestivi i greshni pred Gospoda.

   ^14I Gospod kaza na Avrama, sled kato se otdeli Lot ot nego: Podigni
   sega ochite si ot myastoto gdeto si, ta pogledni k"m sever i yug, iztok
   i zapad;

   ^15zaschoto cyalata zemya, koyato vizhdash, sche dam na tebe i na
   potomstvoto ti do veka.

   ^16I sche napravya potomstvoto ti <mnogochisleno> kato zemniya
   prah; taka schoto, ako mozhe nyakoj da izbroi zemniya prah, to i tvoeto
   potomstvo sche izbroi.

   ^17Stani, obhodi d"lzhinata na zemyata, zaschoto na teb sche ya dam.

   ^18Togava Avram premesti shatrata si, dojde i se zaseli pri Mamrievite
   d"bove, koito sa v Hevron; i tam izdigna oltar na Gospoda.
     __________________________________________________________________

  Chapter 14

   ^1V dnite na Senaarskiya car Amarfal, Elasarskiyat car Arioh,
   Elamskiyat car Hodologomor i Goimskiyat car Tidal,

   ^2tiya <care> otvoriha vojna protiv Sodomskiya car Vera,
   Gomorskiya car Versa, Admanskiya car Senav, Cevoimskiya car Simovor i
   carya na Vala, (koyato e Sigor).

   ^3Vsichki tiya se s"braha v Sidimskata dolina (deto e <sega>
   Solenoto More).

   ^4Dvanadeset godini byaha se podchinyavali na Hodologomora, a v
   trinadesetata v"stanaha.

   ^5V chetirinadesetata godina dojdoha Hodologomor i carete, koito byaha
   s nego, ta poraziha rafaimite v Astarot-karnaim, zuzimite v Ham,
   emimite v Savi-kiriataim

   ^6i horejcite v polyanata im Siir, do Elfaran, kojto e pri pustinyata.

   ^7A kato se v"rnaha, dojdoha v En-mishnat, (kojto e Kadis), i poraziha
   cyalata strana na amalikityanite, kakto i amoreite, koito zhiveeha v
   Asason-tamar.

   ^8Togava Sodomskiyat car, Gomorskiyat car, Admanskiyat car,
   Cevoimskiyat car i caryat na Vala, (koyato e Sigor), izlyazoha i se
   op"lchiha protiv tyah na boj v Sidimskata dolina:

   ^9protiv Elamskiya car Hodologomor, Goimskiya car Tidal, Senaarskiya
   car Amarfal i Elasarskiya car Arioh. <Imashe> chetirima care
   protiv petimata.

   ^10A Sidimskata dolina beshe p"lna s"s smolni kladenci; i Sodomskiyat i
   Gomorskiyat care, kato byagaha, padnaha v tyah, a ostanalite izbyagaha
   na b"rdoto.

   ^11I <pobeditelite> zadignaha vsichkiya imot na Sodoma i Gomora i
   vsichkata im hrana i si otidoha.

   ^12Vzeha i Avramoviya bratanec Lot, kojto zhiveeshe v Sodom, zaedno s
   imota mu i si otidoha.

   ^13A edin ot izbavilite se dojde i izvesti <tova> na evreina
   Avram; toj zhiveeshe pri d"bovete na Amoreca Mamvrij, brat na Eshola i
   brat na Anera, koito byaha Avramovi s"yuznici.

   ^14A kato chu Avram, che brat mu bil plenen, izvede svoite trista i
   osemnadeset obucheni m"zhe, rodeni v negoviya dom i goni
   <nepriyatelite> do Dan.

   ^15I prez noschta, toj i slugite mu, kato se razdeliha protiv tyah,
   poraziha gi i gi goniha do Hova, koyato e ot lyavo na Damask.

   ^16I v"zv"rna vsichkiya imot, v"rna i brata si Lota s imota mu, kakto i
   zhenite i lyudete.

   ^17I kato se v"rna <Avram> ot porazhenieto na Hodologomora i na
   carete, koito byaha s nego, Sodomskiyat car izleze da go posreschne v
   Savinskata dolina, (koyato e Carevata dolina).

   ^18Taka i Salimskiyat car Melhisedek, kojto beshe sveschenik na
   Vsevishniya Bog, iznese hlyab i vino

   ^19ta go blagoslovi, kazvajki: Blagosloven da b"de Avram ot Vsevishniya
   Bog, S"zdatel na nebeto i na zemyata;

   ^20blagosloven i Vsevishniyat Bog, kojto predade nepriyatelite ti v
   tvoyata r"ka. I <Avram> mu dade deset"k ot vsichko.

   ^21A Sodomskiyat car reche na Avrama: Daj mi chovecite, a imota zadr"zh
   za sebe si.

   ^22No Avram kaza na Sodomskiya car: Az dignah r"kata si pred Gospoda,
   Vsevishniya Bog, S"zdatel na nebeto i na zemyata,

   ^23i <se zakleh>, che nyama da vzema nischo ot tvoeto, ni konec
   ni remik za obuscha, da ne bi da rechesh: Az obogatih Avrama.

   ^24<Priemam> samo onova, koeto izyadoha momcite; i dela na
   m"zhete koito otidoha s mene: Aner, Eshol i Mamvri - te neka vzemat
   dela si.
     __________________________________________________________________

  Chapter 15

   ^1Sled tiya s"bitiya, dojde Gospodnoto slovo na Avrama v"v videnie i
   kaza: Ne boj se, Avrame; Az s"m tvoj schit, nagradata ti e izv"nredno
   golyama.

   ^2A Avram reche: Gospodi Ieova, kakvo sche mi dadesh, kato az si otivam
   bezdeten i toya Eliezer ot Damask sche pritezhava doma mi?

   ^3Avram reche osche: Eto Ti ne mi dade chado; i, eto, edin roden v doma
   mi sche mi stane naslednik.

   ^4No, eto, dojde Gospodnoto slovo i mu kaza: Toya chovek nyama da ti
   stane naslednik; no onya, kojto sche izleze ot tvoite chresla, sche ti
   b"de naslednik.

   ^5Togava, kato go izvede v"n, kaza: Pogledni sega na nebeto i izbroj
   zvezdite, ako mozhesh gi izbroi. I reche mu: Tolkova sche b"de tvoeto
   potomstvo.

   ^6I <Avram> povyarva v Gospoda; i Toj mu go vmeni za pravda.

   ^7Posle mu kaza: Az s"m Gospod, kojto te izvedoh iz Ur Haldejski, za da
   ti dam da nasledish taya zemya.

   ^8A toj reche: Gospodi Ieova, po kakvo da poznaya che sche ya nasledya?

   ^9<Gospod> mu reche: Vzemi mi trigodishna yunica, trigodishna
   koza, trigodishen oven, gurgulica i g"l"bche.

   ^10I toj Mu vze vsichki tiya, razseche gi prez sredata i postavi vsyaka
   polovina sreschu drugata, no pticite ne razseche.

   ^11I spusnaha se hischni ptici na trupovete; no Avram gi razp"di.

   ^12A okolo zahozhdaneto na sl"nceto, d"lbok s"n napadna Avrama; i, eto,
   uzhas, kato strashen mrak go obze.

   ^13Togava <Gospod> kaza na Avrama: Znaejki - znaj, che tvoeto
   potomstvo sche b"de chuzhdo v chuzhda zemya i sche im b"dat robi; i te
   sche gi ugnetyavat chetiristotin godini.

   ^14No Az sche s"dya naroda, komuto sche robuvat; i podir tova sche
   izlyazat s golyam imot.

   ^15A ti sche otidesh pri baschite si v mir; sche b"desh pogreban v
   chestita starost.

   ^16A v chetv"rtiya rod <potomcite ti> sche se v"rnat tuka;
   zaschoto bezzakonieto na amorejcite ne e osche stignalo do v"rha si.

   ^17A kogato sl"nceto zaleze i nastana mrak, eto dimyascha pesch i ognen
   plam"k, kojto premina mezhdu tiya chasti.

   ^18I v s"schiya den Gospod napravi zavet s Avrama, kato kaza: Na tvoeto
   potomstvo davam taya zemya, ot Egipetskata reka do golyamata reka,
   rekata Efrat,

   ^19<zemyata na> kenejcite, kenezejcite, kadmonejcite,

   ^20hetejcite, ferezejcite, rafaimite,

   ^21amorejcite, hananejcite, gergesejcite i evusejcite.
     __________________________________________________________________

  Chapter 16

   ^1A Sarajya, zhenata na Avrama, ne mu razhdashe deca; no, kato imashe
   sluginya, egiptyanka, na ime Agar.

   ^2Sarajya reche na Avrama: Vizh sega, Gospod ne mi dava da razhdam;
   molya ti se vlez pri sluginyata mi; mozhe bi sche pridobiya chado,
   chrez neya. I Avram poslusha tova, koeto kaza Sarajya.

   ^3I t"j, sled kato Avram beshe prezhivyal deset godini v Hanaanskata
   zemya, Sarajya Avramovata zhena, vze sluginyata si Agar, egiptyankata,
   i ya dade na m"zha si Avrama da mu b"de zhena.

   ^4I toj vleze pri Agar i tya zachna; i kato vidya che zachna,
   gospodarkata j stana prezryana v ochite j.

   ^5Togava Sarajya reche na Avrama: Poradi tebe mi dojde taya obida.
   Dadoh sluginyata si v tvoite obyatiya; a kato vidya, che zachna, az
   stanah prezryana v ochite j. Gospod neka s"di mezhdu mene i tebe.

   ^6A Avram reche na Sarajya: Eto, sluginyata ti e v r"kata ti; stori s
   neya, kakto ti se vizhda ugodno. Prochee, Sarajya se otnasyashe zle s
   neya, taka schoto tya pobyagna ot liceto j.

   ^7No angel Gospoden ya nameri pri edin voden izvor v pustinyata, pri
   izvora na p"tya za Sur;

   ^8i reche: Agar, Saraina slugin'o, ot gde idesh? i k"de otivash? A tya
   reche: Byagam ot liceto na gospodarkata si Sarajya.

   ^9A angel"t Gospoden j reche: V"rni se pri gospodarkata si, i pokori se
   pod vlastta j {Evrejski: R"cete j.}.

   ^10Angel"t Gospoden tozhe j reche: SCHe preumnozha potomstvoto ti, do
   tolkoz, che da ne mozhe da se izbroi, poradi <svoeto> mnozhestvo.

   ^11Posle angel"t Gospoden j kaza: Eto ti si zachnala, i sche rodish
   sin; da go naimenuvash Ismail {T.e., kogoto slusha Bog.}, zaschoto
   Gospod chu skr"bta ti.

   ^12Toj sche b"de mezhdu chovecite, kato div osel; <sche diga>
   r"kata si protiv vsekigo i vseki <sche diga> r"kata si protiv
   nego; i toj sche zhivee nezavisim ot vsichkite si bratya.

   ^13Togava Agar dade na Gospoda, Kojto j govoreshe, tova ime: Ti si Bog,
   Kojto vizhda; zaschoto reche: Ne vidyah li az tuk Onzi, Kojto me
   vizhda?

   ^14Zatova, toya kladenec se naimenuva Vir-lahaj-roi {T.e., Kladenec"t
   na ZHiviya, Kojto me vizhda.}; eto toj e mezhdu Kadis i Varad.

   ^15I Agar rodi sin na Avrama; i Avram naimenuva sina si, roden ot Agar,
   Ismail.

   ^16A Avram beshe na osemdeset i shest godini kogato Agar mu rodi
   Ismaila.
     __________________________________________________________________

  Chapter 17

   ^1Kogato Avram beshe na devetdeset i devet godini, Gospod se yavi na
   Avrama i mu reche: Az s"m Vsemog"schiyat; hodi pred Mene i b"di
   neporochen.

   ^2I sche napravya zaveta si mezhdu Mene i tebe i sche te umnozha tv"rde
   mnogo.

   ^3Togava Avram padna na liceto si; i Bog mu govoreshe, kazvajki:

   ^4Eto, Moyat zavet e s tebe; i ti sche stanesh otec na mnozhestvo
   narodi.

   ^5Ne sche se imenuvash veche Avram {T.e., Visok otec.}, no imeto ti
   sche b"de Avraam {T.e., Otec na mnozhestvo.}; zaschoto te napravih otec
   na mnozhestvo narodi.

   ^6SCHe te naplodya tv"rde mnogo i sche proizveda narodi ot tebe; i care
   sche proizlyazat ot tebe.

   ^7I sche utv"rdya zaveta Si mezhdu Mene i tebe i potomcite ti sled tebe
   prez vsichkite im pokoleniya za vechen zavet, che sche b"da Bog na tebe
   i na potomstvoto ti sled tebe.

   ^8Na tebe i na potomstvoto ti sled tebe sche dam za vechno pritezhanie
   zemyata, v koyato si prishelec, cyalata Hanaanska zemya; i sche im b"da
   Bog.

   ^9Bog osche kaza na Avraama: Pazi ti zaveta Mi, ti i potomcite ti sled
   tebe, prez vsichkite si pokoleniya.

   ^10Eto Moyat zavet, kojto tryabva da pazite mezhdu Mene i vas i
   potomcite ti sled tebe: vseki mezhdu vas ot m"zhki pol da se obryazva.

   ^11Da obryazvate kraekozhieto na pl"tta si; i tova sche b"de znak na
   zaveta mezhdu Mene i vas.

   ^12Vsyako m"zhko <dete> mezhdu vas v"v vsichkite vi pokoleniya,
   kato stane na osem dni tryabva da se obryazva, kakto rodenoto u doma
   ti, taka i onova, koeto ne e ot tvoeto potomstvo, kupeno s pari ot
   nyakoj chuzhdenec.

   ^13Nepremenno tryabva da se obryazva i rodeniyat u doma ti i kupeniyat
   s parite ti; i Moyat zavet v pl"tta vi, sche b"de vechen zavet.

   ^14A neobryazaniyat ot m"zhki pol, chieto kraekozhie na pl"tta ne e
   obryazano, toya chovek, da se pogubi izmezhdu lyudete si,
   <zaschoto> e narushil zaveta Mi.

   ^15Posle Bog kaza na Avraama: Ne narichaj veche Sarajya zhena si
   Sarajya {T.e., Moya knyaginya.}; no Sara {T.e., Knyaginya.} da b"de
   imeto j.

   ^16Az sche ya blagoslovya, osche i sin sche ti dam ot neya; da! sche ya
   blagoslovya, i tya sche stane <majka> na narodi; care na plemena
   sche proizlyazat ot neya.

   ^17Togava Avraam padna na liceto si i se zasmya, i reche v s"rceto si:
   Na stogodishen chovek li sche se rodi dete? I Sara, koyato ima
   devetdeset godini, sche rodi li?

   ^18I reche Avraam na Boga; Ismail da e zhiv pred Tebe.

   ^19No Bog kaza: Ne, a zhena ti Sara sche ti rodi sin, i sche go
   narechesh Isaak; i s nego sche utv"rdya zaveta Si za vechen zavet,
   <kojto sche b"de i> za potomstvoto mu sled nego.

   ^20I za Ismaila te poslushah. Eto, blagoslovih go, i sche go naplodya i
   preumnozha; dvanadeset plemenachalnici sche se rodyat ot nego, i sche
   go napravya velik narod.

   ^21No zaveta Si sche utv"rdya s Isaaka, kogoto Sara sche ti rodi do
   godina po tova vreme.

   ^22A kato prekrati dumata Si s Avraama, Bog si v"zleze ot nego.

   ^23V toya s"schiya den Avraam vze sina si Ismaila, vsichkite rodeni u
   doma mu i vsichkite kupeni s parite mu, vseki ot m"zhki pol mezhdu
   chovecite na Avraamoviya dom i obryaza kraekozhieto na pl"tta im,
   spored kakto Bog mu kaza.

   ^24Avraam beshe na devetdeset i devet godini kogato se obryaza
   kraekozhieto na pl"tta mu;

   ^25a sin mu Ismail beshe na trinadeset godini, kogato se obryaza
   kraekozhieto na pl"tta mu.

   ^26V edin i s"schi den se obryazaha Avraam i sin mu Ismail.

   ^27I vsichkite m"zhe ot doma mu <kakto> rodenite u doma, taka i
   kupenite ot chuzhdenci s pari, se obryazaha zaedno s nego.
     __________________________________________________________________

  Chapter 18

   ^1Sled tova Gospod se yavi na <Avraama> pri Mamvrievite d"bove,
   kogato toj sedeshe pri vhoda na shatrata <si> v goreschinata na
   denya.

   ^2Kato podigna ochi i pogledna, eto, trima m"zhe stoyaha sreschu nego;
   i kato gi vidya, zateche se ot vhoda na shatrata da gi posreschne,
   pokloni se do zemyata, i reche:

   ^3Gospodaryu moj, ako s"m pridobil Tvoeto blagovolenie, molya Ti se, ne
   otminavaj slugata Si.

   ^4Neka donesat malko voda, ta si umijte nozete i si pochinete pod
   d"rvoto.

   ^5I az sche donesa malko hlyab, da podkrepite s"rcata si, i posle sche
   si zaminete; ponezhe zatova dojdohte pri slugata si. A te rekoha:
   Stori, kakto si kazal.

   ^6Togava Avraam vleze b"rzo v shatrata pri Sara i reche: Prigotvi
   po-skoro tri meri chisto brashno, zamesi i napravi piti.

   ^7A Avraam se zateche pri cherdata, vze edno mlado, dobro tele i go
   dade na slugata, kojto pob"rza da go sgotvi.

   ^8Posle vze maslo, mlyako i sgotvenoto tele, ta slozhi pred tyah; i toj
   stoeshe pri tyah pod d"rvoto, dokato te yadyaha.

   ^9Togava mu rekoha: Gde e zhena ti Sara? A toj reche: Eto, v shatrata
   e.

   ^10I reche <Gospod>: Do godina po tova vreme Az nepremenno sche
   se v"rna pri tebe i, eto, zhena ti Sara sche ima sin. A Sara slushashe
   ot vhoda na shatrata, koyato beshe zad nego.

   ^11A Avraam i Sara byaha stari, v naprednala v"zrast; na Sara beshe
   prestanalo obiknovenoto na zhenite.

   ^12I t"j Sara se zasmya v sebe si, kato dumashe: Kato s"m ostaryala
   sche ima li za mene udovolstvie, kato i gospodarya mi e star?

   ^13A Gospod reche na Avraama: Zascho se zasmya Sara i kaza: Kato s"m
   ostaryala, dali naistina sche rodya?

   ^14Ima li nescho nev"zmozhno za Gospoda? Na opredelenoto vreme sche se
   v"rna pri tebe, do godina po tova vreme i Sara sche ima sin.

   ^15Togava Sara, ponezhe se uplashi, se otreche, kazvajki: Ne s"m se
   smyala. A toj kaza: Ne <e t"j>; ti se zasmya.

   ^16Kato stanaha ot tam, m"zhete se ob"rnaha k"m Sodom; i Avraam otide s
   tyah, za da gi izprati.

   ^17I Gospod reche: Da skriya li ot Avraama tova, koeto sche storya,

   ^18t"j kato Avraam nepremenno sche stane velik i silen narod i chrez
   nego sche se blagoslovyat vsichkite narodi na zemyata?

   ^19Zaschoto s"m go izbral {Evrejski: poznal. Vzh. Amos 3:2}, za da
   zapovyada na chadata si i na doma si sled sebe si da pazyat Gospodniya
   p"t, kato v"rshat pravda i pravos"die, za da napravi Gospod da stane s
   Avraama onova, koeto e govoril za nego.

   ^20I reche Gospod: Ponezhe vik"t na Sodoma i Gomora e silen i, ponezhe
   greh"t im e tv"rde tezh"k,

   ^21sche slyaza sega i sche vidya dali sa storili nap"lno spored vika,
   kojto stigna do Mene; i ako ne, sche uznaya.

   ^22Togava m"zhete, kato se ob"rnaha ot tam, otidoha k"m Sodom. No
   Avraam osche stoeshe pred Gospoda.

   ^23I Avraam se priblizhi i reche: SCHe pogubish li pravedniya s
   nechestiviya?

   ^24Mozhe da ima petdeset pravednika v grada; sche pogubish li myastoto,
   ne sche li go poschadish, zaradi petdesette pravednika, koito sa v
   nego?

   ^25Dalech ot Tebe da storish takova nescho, da ubiesh pravedniya s
   nechestiviya, taka schoto pravedniyat da b"de kato nechestiviya! Dalech
   ot Tebe tova! S"diyata na cyalata zemya nyama li da v"rshi pravda?

   ^26I Gospod kaza: Ako namerya v Sodom petdeset pravednika, v"tre v
   grada, sche poschadya cyaloto myasto, zaradi tyah.

   ^27A v otgovor Avraam reche: Eto sega, az, kojto s"m prah i pepel, se
   osmelih da govorya na Gospoda;

   ^28mozhe bi na petdesette pravednika da ne dostigat pet; sche pogubish
   li celiya grad, poradi lipsata na pet dushi? Toj kaza: Nyama da go
   pogubya ako namerya tam chetirideset i pet.

   ^29A <Avraam> pak Mu govori, kazvajki: Mozhe da se nameryat tam
   chetirideset. Toj kaza: Zaradi chetiridesette nyama da storya tova.

   ^30A <Avraam> reche: Da se ne razgnevi Gospod i sche kazha: Mozhe
   da se nameryat tam trideset. Toj kaza: Nyama da storya tova, ako
   namerya tam trideset.

   ^31A <Avraam> reche: Eto sega, osmelih se da govorya na Gospoda;
   mozhe da se nameryat tam dvadeset. Toj kaza: Zaradi dvadesette nyama da
   pogubya <grada>.

   ^32Togava <Avraam> reche: Da se ne razgnevi Gospod i az sche
   produmam pak, samo toya p"t. Mozhe da se nameryat tam deset. I toj
   kaza: Zaradi desette nyama da go pogubya.

   ^33A kato prestana da govori s Avraama Gospod si otide; a Avraam se
   v"rna na myastoto si.
     __________________________________________________________________

  Chapter 19

   ^1Privecher dojdoha dvama angela v Sodom; a Lot sedeshe v Sodomskata
   porta. I kato gi vidya, Lot stana da gi posreschne, pokloni se s lice
   do zemyata i reche:

   ^2Eto, gospodari moi, sv"rnete, molya, v k"schata na slugata si,
   prenoschuvajte i si umijte nozete, i utre stanete ta si idete po p"tya.
   A te rekoha: Ne, na ulicata sche prenoschuvame.

   ^3No, kato nastoyavashe mnogo, te se otbiha k"m nego i vlyazoha v
   k"schata mu; i toj im napravi ugoschenie i izpeche bezkvasni hlyabove;
   i yadoha.

   ^4A predi da si legnat te, gradskite m"zhe, Sodomskite zhiteli, mladi i
   stari, vsichkite lyude ot vsyak"de, obikoliha k"schata

   ^5i vikaha na Lota, kazvajki: Gde sa m"zhete, koito dojdoha u tebe taya
   nosch? Izvedi ni gi da gi poznaem.

   ^6A Lot izleze pri tyah pred vratata, zatvori vratata zad sebe si, i
   reche:

   ^7Molya vi se, bratya moi, ne pravete takova nechestie.

   ^8Vizhte sega, imam dve d"scheri, koito ne sa poznali m"zh; tyah da vi
   izveda v"n, i storete s tyah, kakvoto vi se vizhda ugodno; samo na tiya
   m"zhe ne struvajte nischo, ponezhe zatova sa vlezli pod pokriva na
   stryahata mi.

   ^9No te rekoha: Mahni se natat"k. Rekoha osche: Toj dojde tuk samich"k
   i prishelec, a iska osche i s"diya da stane; ej sega na tebe sche
   storim po-golyamo zlo, otkolkoto na tyah. I nasilvaha premnogo choveka,
   Lota, i priblizhiha se da razbiyat vratata.

   ^10No m"zhete prostryaha r"ce, dr"pnaha Lota pri sebe si, v k"schi, i
   zatvoriha vratata.

   ^11Tozhe i poraziha s"s slepota chovecite, koito byaha pred vratata na
   k"schata, i mal"k i golyam, t"j schoto se umoriha, kato t"rseha
   vratata.

   ^12Togava m"zhete rekoha na Lota: Imash li tuka drug nyakoj: zet,
   sinove, d"scheri i koito i da bilo drugi, scho imash v grada, izvedi gi
   iz tova myasto;

   ^13zaschoto nie sche s"sipem myastoto, ponezhe silen stana vik"t im
   pred Gospoda, i Gospod ni izprati da go s"sipem.

   ^14I t"j, Lot izleze i govori na zet'ovete si, koito schyaha da vodyat
   d"scherite mu i reche: Stanete, izlezte iz tova myasto, zaschoto Gospod
   sche s"sipe grada. No na zet'ovete mu se vidya, che toj se sheguva.

   ^15Kogato se zazori, angelite nastoyavaha pred Lota, kazvajki: Stani,
   vzemi zhena si i dvete si d"scheri, koito sa tuka, za da ne poginesh
   vsred nakazanieto na toya grad.

   ^16No toj se baveshe; zatova m"zhete hvanaha za r"ka nego, zhena mu i
   dvete mu d"scheri, izvedoha go i postaviha go v"n ot grada; ponezhe
   Gospod go pozhali.

   ^17I kato go izvedoha v"n, reche <ediniyat na Lota>: Byagaj za
   zhivota si; da ne poglednesh nazad, nito da se spresh <nyak"de> v
   cyalata taya ravnina; byagaj na planinata, za da ne poginesh.

   ^18A Lot im reche: Ah, Gospodi, ne taka!

   ^19Eto, slugata ti pridobi Tvoeto blagovolenie, i s opazvaneto na
   zhivota mi, Ti pravish <osche> po-golyama milostta, koyato si
   pokazal k"m mene; no az ne moga da pobyagna na planinata, da ne bi da
   me postigne zloto i da umra.

   ^20Gledaj, molya, toya grad e blizo, za da pribyagna tam, i mal"k e.
   Neka pobyagna tam, (ne e li mal"k <grad?>) i taka zhivot"t mi
   sche se opazi.

   ^21Toj mu kaza: Eto slusham te i za tova nescho, che nyama da razorya
   grada, za kojto ti govori.

   ^22B"rzaj, byagaj tam zaschoto Az ne moga da storya nischo, dode ti ne
   stignesh tam. Zatova toya grad se naimenuva Sigor {T.e., Mal"k.}.

   ^23Sl"nceto izgryavashe na zemyata, kogato Lot vleze v Sigor.

   ^24Togava Gospod izlya v"rhu Sodom i Gomor syara i og"n ot Gospoda ot
   nebeto.

   ^25Toj razori tiya gradove i cyalata ravnina, vsichkite zhiteli na
   gradovete i zemnite rasteniya.

   ^26No zhena mu, sled nego, pogledna nazad, i stana st"lb ot sol.

   ^27Sutrinta Avraam podrani na myastoto, deto beshe stoyal pred Gospoda;

   ^28i pogledna k"m Sodom i Gomor i k"m cyalata zemya na ravninata, i,
   eto vidya, che dim, kato dim ot pesch, se izdigashe ot zemyata.

   ^29I t"j, kogato Bog razoryavashe gradovete na taya ravnina, Bog si
   spomni za Avraama i izprati Lota izsred razorenieto, kogato razori
   gradovete, deto zhiveeshe Lot.

   ^30A Lot izleze ot Sigor i zhiveeshe v planinata, i s nego dvete mu
   d"scheri, ponezhe se boeshe da ostane v Sigor; zatova zhiveeshe v edna
   peschera, toj i dvete mu d"scheri.

   ^31Togava po-starata reche na po-mladata: Bascha ni e star, i nyama
   m"zh na zemyata da vleze pri nas, spored obichaya na cyalata zemya.

   ^32Ela, da upoim bascha si s vino i da prespim s nego, za da zapazim
   potomstvoto ot bascha si.

   ^33I t"j, onaya nosch upoiha bascha si s vino; i po-starata vleze ta
   prespa s bascha si; a toj ne useti, nito koga legna tya, nito koga
   vleze.

   ^34Na drugiya den po-starata reche na po-mladata: Vizh, minalata nosch
   az prespah s bascha si; da go upoim s vino i taya nosch, ta vlez ti i
   prespi s nego, za da zapazim potomstvo ot bascha si.

   ^35I t"j, i onaya nosch upoiha bascha si s vino, i po-mladata vleze ta
   prespa s nego; a toj ne useti nito koga legna tya, nito koga stana.

   ^36Taka i dvete Lotovi d"scheri zachnaha ot bascha si.

   ^37I po-starata rodi sin i go naimenuva Moav; toj e i do dnes otec na
   moavcite.

   ^38Rodi i po-mladata sin i go naimenuva Ben-ami; toj e i do dnes otec
   na amoncite.
     __________________________________________________________________

  Chapter 20

   ^1Ot tam Avraam p"tuvashe k"m yuzhnata strana. Toj se nastani mezhdu
   Kadis i Sur i zhiveeshe kato prishelec v Gerar.

   ^2I ponezhe Avraam kazvashe za zhena si Sara: Sestra mi e, to
   Gerarskiyat car Avimeleh prati ta vze Sara.

   ^3No Bog dojde pri Avimeleha v s"nya mu, prez noschta i mu reche: Eto,
   ti umirash poradi zhenata, koyato si vzel; zaschoto tya si ima m"zh.

   ^4(A Avimeleh ne beshe se priblizhil pri neya). I reche: Gospodi, sche
   pogubish li i edin praveden narod?

   ^5Ne kaza li mi sam toj: Sestra mi e? S"scho i sama tya reche: Toj mi e
   brat. S pravo s"rce i s chisti r"ce storih az tova.

   ^6Bog mu kaza v s"nya: Da, Az znaya, che si storil tova s pravedno
   s"rce; osche Az te i v"zd"rzhah da ne s"greshish protiv Mene, i zatova
   ne te ostavih da se dokosnesh do neya.

   ^7Sega, prochee, v"rni zhenata na choveka, zaschoto e prorok i sche se
   pomoli za tebe, i ti sche ostanesh zhiv; no ako ne ya v"rnesh; znaj,
   che nepremenno sche umresh, ti i vsichki tvoi.

   ^8Na sutrinta, kato stana rano Avimeleh povika vsichkite si slugi i
   izvesti vsichki tiya nescha v ushite im; i horata se uplashiha mnogo.

   ^9Togava Avimeleh povika Avraama i mu reche: SCHo ni stori ti? Kakvo ti
   s"greshih, ta si navlyak"l na mene i na carstvoto mi golyam gryah?
   Napravil si mi raboti, koito ne tryabvashe da se pravyat.

   ^10Reche osche Avimeleh na Avraama: SCHo si vidyal, ta stori tova
   nescho?

   ^11I reche Avraam: <Storih go> ponezhe rekoh: Ne sche ima strah
   ot Boga v tova myasto, i sche me ubiyat, poradi zhena mi.

   ^12A pri tova, tya naistina mi e sestra, d"scherya na bascha mi, no ne
   i d"scherya na majka mi; i mi stana zhena.

   ^13I kogato Bog me napravi da stranstvuvam ot baschiniya si dom, rekoh
   j: SCHe mi napravish taya dobrina - na vsyako myasto, gdeto otidem,
   kazvaj za mene: Brat mi e.

   ^14Togava Avimeleh vze ovci i goveda, slugi i slugini, ta gi dade na
   Avraama i v"rna mu zhena mu Sara.

   ^15I reche Avimeleh: Eto, zemyata mi e pred tebe; zaseli se deto ti e
   ugodno.

   ^16A na Sara kaza: Vizh, dadoh na brata ti hilyada sreb"rnika; eto,
   tova ti e pokrivalo za ochite pred vsichki, koito sa s tebe; i pred
   vsichki choveci si opravdana.

   ^17I t"j, Avraam se pomoli na Boga; i Bog izceli Avimeleha, i zhena mu,
   i slugite mu; i razhdaha deca.

   ^18Zaschoto, poradi Avraamovata zhena Sara, Gospod beshe zaklyuchil
   s"vsem vsichki utrobi na Avimelehoviya dom.
     __________________________________________________________________

  Chapter 21

   ^1I Gospod poseti Sara spored kakto beshe rek"l; i Gospod stori na Sara
   kakto be kazal.

   ^2Zaschoto Sara zachna i rodi sin na Avraama v starinite mu, v
   opredeleniya mu ot Boga srok.

   ^3I Avraam naimenuva sina, kojto mu se rodi, kogoto Sara mu rodi, Isaak
   {T.e., Smyah.}.

   ^4I na osmiya den Avraam obryaza sina si Isaaka, spored kakto Bog mu
   beshe zapovyadal.

   ^5A Avraam beshe na sto godini, kogato se rodi sin mu Isaak.

   ^6I Sara kaza: Bog me napravi za smyah; vseki kojto chue, sche mi se
   smee.

   ^7Kaza osche: Koj bi rek"l na Avraama, che Sara sche k"rmi chada? -
   zaschoto mu rodih sin v starinite mu.

   ^8A kato porasna deteto, otbiha go; i v denya kogato otbiha Isaaka,
   Avraam napravi golyamo ugoschenie.

   ^9A Sara vidya, che sin"t na egiptyankata Agar, kogoto be rodila na
   Avraama se prismiva;

   ^10zatova reche na Avraama: Izp"di taya sluginya i sina j; zaschoto
   sin"t na taya sluginya nyama nasledstvo s moya sin Isaak.

   ^11Obache taya duma se vidya na Avraama tv"rde tezhka, poradi sina mu
   <Ismail>.

   ^12No Bog kaza na Avraama: Da ne ti se vidi tezhko za momcheto i za
   sluginyata ti; otnosno vsichko, koeto ti reche Sara, poslushaj dumite
   j, zaschoto po Isaaka sche se naimenuva tvoeto potomstvo.

   ^13No i ot sina na sluginyata sche napravya da stane narod, ponezhe e
   tvoe chado.

   ^14Togava na sutrinta Avraam stana rano, vze hlyab i meh s voda i dade
   gi na Agar, kato gi turi na ramoto j; <dade> j osche deteto i ya
   izprati. A tya otide i se zabludi v pustinyata Virsavee.

   ^15No izcherpi se vodata v meha; i <majka mu> hv"rli deteto pod
   edin hrast

   ^16i otide ta sedna nasrescha, dalech kolkoto edin hv"rlej na strela,
   zaschoto si reche: Da ne gledam, kato umira deteto. I kato sedna
   nasrescha, izdigna glas i zaplaka.

   ^17I Bog chu glasa na momcheto; i angel Bozhij izvika k"m Agar ot
   nebeto i reche j: SCHo ti e, Agar? Ne boj se, zaschoto Bog chu glasa na
   momcheto ot myastoto gdeto e.

   ^18Stani, digni momcheto i krepi go s r"kata si, zaschoto sche napravya
   ot nego velik narod.

   ^19Togava Bog j otvori ochite, i tya vidya kladenec s voda; i otide da
   nap"lni meha s voda i dade na momcheto da pie.

   ^20Bog beshe s momcheto, koeto kato porasna, zaseli se v pustinyata i
   stana strelec.

   ^21Zaseli se v"v Faranskata pustinya; i majka mu mu vze zhena ot
   Egipetskata zemya.

   ^22Po onova vreme Avimeleh, s voenachalnika si Fihola, govori na
   Avraama, kazvajki: Bog e s tebe v"v vsichko scho pravish.

   ^23Sega, prochee, zak"lni mi se tuk v Boga, che ne sche post"pvash
   neverno s mene, ni s"s sina mi, nito s vnuka mi; no, spored blagostta,
   koyato s"m pokazal k"m tebe, sche pokazvash i ti k"m mene i k"m
   zemyata, v koyato si prebivaval.

   ^24I reche Avraam: Zaklevam se.

   ^25Podir tova Avraam izoblichi Avimeleha za vodniya kladenec, kojto
   Avimelehovite slugi byaha otneli na sila.

   ^26No reche Avimeleh: Ne znam koj e storil tova nescho; nito ti mi si
   yavil za tova, nito az s"m chul, osven dnes.

   ^27Togava Avraam vze ovci i goveda i gi dade na Avimeleha, ta dvamata
   sklyuchiha dogovor <pomezhdu si>.

   ^28A Avraam otdeli sedem zhenski agneta ot stadoto.

   ^29I Avimeleh kaza na Avraama: Kakvi sa tiya zhenski agneta, koito si
   otdelil?

   ^30A toj reche: Tiya sedem zhenski agneta sche vzemesh ot mene, da mi
   b"dat za svidetelstvo, che az s"m izkopal toya kladenec.

   ^31Zatova toj naimenuva onova myasto Virsavee {T.e., Kletveniyat
   kladenec.}, zaschoto tam se zakleha dvamata.

   ^32Taka te sklyuchiha dogovor v"v Virsavee: i <sled tova> stanaha
   Avimeleh i voenachalnik"t mu Fihol i se v"rnaha v"v Filistimskata
   zemya.

   ^33I <Avraam> posadi d"brava v"v Virsavee i tam prizva Imeto na
   Ieova, Vechniya Bog.

   ^34I Avraam prestoya v"v Filistimskata zemya mnogo dni.
     __________________________________________________________________

  Chapter 22

   ^1Sled tiya s"bitiya Bog izpita Avraama, kato mu reche: Avraame. A toj
   reche: Eto me.

   ^2I reche <Bog:> Vzemi sega edinstveniya si sin, kogoto lyubish,
   sina si Isaaka, ta idi v mestnostta Moriya i prinesi go tam v"v
   vseizgaryane na edin ot h"lmovete, za kojto sche ti kazha.

   ^3Na sutrinta, prochee, Avraam podrani ta osedla osela si i vze s"s
   sebe si i dvama ot slugite si i sina si Isaaka; i, kato nacepi d"rva za
   vseizgaryaneto, stana ta otide na myastoto, za koeto Bog mu beshe
   kazal.

   ^4Na tretiya den Avraam podigna ochi i vidya myastoto nadalech.

   ^5Togava reche Avraam na slugite si: Vie ostanete tuk s osela; a az i
   momcheto sche otidem do tam i, kato se poklonim, sche se v"rnem pri
   vas.

   ^6I vze Avraam d"rvata za vseizgaryaneto i natovari gi na sina si
   Isaaka, a toj vze v r"kata si og"n i nozh; i dvamata otidoha zaedno.

   ^7Togava Isaak produma na bascha si Avraama, kazvajki: Tate! A toj
   reche: Eto me, sinko. I reche <Isaak>: Eto og"nya i d"rvata, a
   gde e agneto za vseizgaryaneto?

   ^8I Avraam kaza: Sinko, Bog sche si promisli agneto za vseizgaryane. I
   dvamata v"rvyaha zaedno.

   ^9A kato stignaha na myastoto, za koeto Bog mu beshe kazal, Avraam
   izdigna tam zhertvenik, naredi d"rvata i, kato v"rza sina si Isaaka,
   turi go na zhertvenika v"rhu d"rvata.

   ^10I Avraam prostrya r"kata si ta vze nozha da zakoli sina si.

   ^11Togava angel Gospoden mu vikna ot nebeto i reche: Avraame, Avraame!
   I toj reche: Eto me.

   ^12I <angel"t> reche: Da ne vdignesh r"kata si v"rhu momcheto,
   nito da mu storish nescho; zaschoto sega znaya, che ti se boish ot
   Boga, ponezhe ne pozhali za Mene i sina si, edinstveniya si sin.

   ^13Togava Avraam, kato podigna ochi, vidya, i eto zad nego edin oven
   vpleten s rogata si v edin hrast; i Avraam otide, vze ovena i go
   prinese vseizgaryane vmesto sina si.

   ^14I Avraam naimenuva tova myasto Ieova-ire {T.e., Gospod sche
   promisli.}; i spored tova se kazva i do dnes: Na h"lma Gospod sche
   promisli.

   ^15Togava vtori p"t angel Gospoden vikna na Avraama ot nebeto i reche:

   ^16V Sebe Si se zaklevam, kazva Gospod, che ponezhe si storil tova
   nescho i ne pozhali sina si, edinstveniya si sin,

   ^17sche te blagoslovya premnogo i sche umnozha i preumnozha potomstvoto
   ti kato nebesnite zvezdi i kato pyas"ka na morskiya bryag; i
   potomstvoto ti sche zavladee portata na nepriyatelite si;

   ^18v tvoeto potomstvo sche se blagoslovyat vsichkite narodi na zemyata,
   zaschoto si poslushal glasa Mi.

   ^19I t"j, Avraam se v"rna pri slugite si, i stanaha ta otidoha zaedno
   v"v Virsavee; i Avraam se nastani v"v Virsavee.

   ^20A sled tiya s"bitiya, izvestiha na Avraama, kazvajki: Eto, i Melha
   rodi chada na brata mi Nahor:

   ^21p"rvorodniya mu Uza, brata mu Vuza, Kamuila Aramoviya bascha.

   ^22Keseda, Azava, Faldesa, Edlafa i Vatuila.

   ^23A Vatuil rodi Reveka. Tiya osem <sina> rodi Melha na Nahora
   Avraamoviya brat.

   ^24Tozhe i nalozhnicata mu, na ime Revma, rodi Teveka, Gaama, Tahasa i
   Maaha.
     __________________________________________________________________

  Chapter 23

   ^1Sara zhivya sto dvadeset i sedem godini; tiya byaha godinite na
   Sariniya zhivot.

   ^2I Sara umrya v Kiriat-arva, (kojto e Hevron), v Hanaanskata zemya; i
   Avraam dojde da zhalee Sara i da ya oplache.

   ^3I kato stana Avraam ot pokojnicata si, govori na hetejcite, kazvajki:

   ^4Prishelec i zaselnik s"m az mezhdu vas; dajte mi myasto za pogrebvane
   mezhdu vas, <koeto da e moe>, za da pogreba pokojnicata si pred
   ochite si.

   ^5A hetejcite v otgovor na Avraama mu kazaha:

   ^6Poslushaj ni, gospodaryu; mezhdu nas ti si knyaz Bozhij; pogrebi
   pokojnicata si v naj-dobrata ot grobnicite ni; nikoj ot nas ne sche ti
   otkazhe grobnicata si, za da pogrebesh pokojnicata si.

   ^7Togava stana Avraam, pokloni se na lyudete na zemyata, na hetejcite,
   i govori s tyah, kazvajki:

   ^8Ako vi e ugodno da pogreba pokojnicata si pred ochite si, poslushajte
   me i stanete posrednici za mene pred Saaroviya sin Efron,

   ^9za da mi dade pescherata si Mahpelah, koyato e na kraya na nivata mu;
   s p"lna cena neka mi ya dade vsred vas, kato sobstvenost za grobnica.

   ^10A Efron sedeshe vsred hetejcite; i Efron, heteec"t, otgovori na
   Avraama pred hetejcite, koito slushaha, pred vsichkite, koito vlizaha v
   portata na grada mu, kazvajki:

   ^11Ne, gospodaryu, poslushaj me; davam ti nivata, davam ti i
   pescherata, koyato e v neya; davam ti ya pred tiya m"zhe ot lyudete si;
   pogrebi pokojnicata si.

   ^12Togava Avraam se pokloni pred lyudete na zemyata

   ^13i govori na Efrona pred lyudete na zemyata, koito slushaha,
   kazvajki: No, ako obichash, molya, poslushaj me: sche dam stojnostta na
   nivata; vzemi ya ot mene, i sche pogreba pokojnicata si tam.

   ^14A v otgovor Efron kaza na Avraama:

   ^15CHuj me, gospodaryu: zemya za chetiristotin sreb"rni sikli, kakvo e
   mezhdu mene i tebe? Pogrebi, prochee, pokojnicata si.

   ^16I Avraam prie <kazanoto ot> Efrona; i Avraam pretegli na
   Efrona parite, koito opredeli pred hetejcite, koito slushaha,
   chetiristotin sreb"rni sikli, kakvito v"rvyaha mezhdu t"rgovcite.

   ^17I t"j, Efronovata niva, koyato beshe v Mahpelah, sreschu Mamvrij, -
   nivata, pescherata, koyato be v neya, i vsichkite d"rveta v nivata, v
   mezhdite okolo cyalata niva,

   ^18stanaha sobstvenost na Avraama pred ochite na sinovete na Heta pred
   vsichkite, koito vlizaha v portata na negoviya grad.

   ^19Sled tova Avraam pogreba zhena si Sara v pescherata na nivata
   Mahpelah, sreschu Mamvrij, (kojto e Hevron), v Hanaanskata zemya.

   ^20Taka, nivata i pescherata v neya se utv"rdiha na Avraama ot
   hetejcite, kato sobstveno grobische.
     __________________________________________________________________

  Chapter 24

   ^1A kogato Avraam beshe star, naprednal v"v v"zrast, i Gospod beshe
   blagoslovil Avraama v"v vsichko,

   ^2reche Avraam na naj-stariya sluga v doma si, kojto beshe nastoyatel
   na vsichkiya mu imot: Turi, molya, r"kata si pod bedroto mi;

   ^3i sche te zak"lna v Gospoda, Bog na nebeto i Bog na zemyata, che
   nyama da vzemesh zhena za sina mi ot d"scherite na hanaancite, mezhdu
   koito zhiveya;

   ^4no da otidesh v otechestvoto mi, pri roda mi, i <ot tam> da
   vzemesh zhena za sina mi Isaaka.

   ^5A slugata mu reche: Mozhe da ne iska zhenata da dojde sled mene v
   taya zemya; tryabva li da zaveda sina ti v onaya zemya, otgdeto si
   izlyaz"l?

   ^6No Avraam mu kaza: Pazi se da ne v"rnesh sina mi tam.

   ^7Gospod, nebesniyat Bog, Kojto me izvede iz baschiniya mi dom i ot
   rodnata mi zemya, i Kojto mi govori, i Kojto mi se zakle, kazvajki: Na
   tvoeto potomstvo sche dam taya zemya, Toj sche izprati angela Si pred
   tebe; i sche vzemesh zhena za sina mi ot tam.

   ^8No ako zhenata ne iska da dojde sled tebe, togava ti sche b"desh
   svoboden ot tova moe zaklevane; samo da ne v"rnesh sina mi tam.

   ^9Togava slugata turi r"kata si pod bedroto na gospodarya si Avraama i
   mu se zakle za tova nescho.

   ^10I t"j, slugata vze deset ot kamilite na gospodarya si i tr"gna, kato
   noseshe v r"cete si ot vsichki bogatstva na gospodarya si; stana i
   otide v Mesopotamiya, v Nahoroviya grad.

   ^11I nadvecher, kogato zhenite izlizat da si nalivat voda, toj nakara
   kamilite da kolenichat v"n ot grada pri vodniya kladenec.

   ^12Togava kaza: Gospodi, Bozhe na gospodarya mi Avraama, daj mi, molya,
   dob"r uspeh dnes i pokazhi blagost k"m gospodarya mi Avraama.

   ^13Eto, az stoya pri izvora na vodata, i d"scherite na grada izlizat da
   si nalivat voda.

   ^14Neka momata, na koyato reka: YA navedi vodonosa si da piya, i tya
   reche: Pij, i sche napoya i kamilite ti; - tya neka e onaya, koyato si
   otredil za slugata Si Isaaka; ot tova sche poznaya, che si pokazal
   milost k"m gospodarya mi.

   ^15Dokato toj osche govoreshe, eto Reveka izlizashe s vodonosa si na
   ramoto si; tya be se rodila na Vatuila, sin na Melha, zhenata na
   Avraamoviya brat Nahor.

   ^16Momata beshe tv"rde krasiva na gled, devica, koyato nikoj m"zh ne
   beshe poznal; tya, kato sleze na izvora, nap"lni vodonosa si i se
   izkachi.

   ^17A slugata se zateche da ya posreschne i reche: YA daj mi da piya
   malko voda ot vodonosa ti.

   ^18A tya reche: Pij, gospodaryu; i b"rzhe sne vodonosa si na r"kata si
   i mu dade da pie.

   ^19I kato mu dade dovolno da pie, reche: I za kamilite ti sche naleya
   dode se napoyat.

   ^20I kato izlya b"rzhe vodonosa si v poiloto, zavteche se na kladeneca
   da nalee osche i nalya za vsichkite mu kamili.

   ^21A chovek"t ya nablyudavashe vnimatelno i m"lcheshe, za da uznae dali
   Gospod be napravil p"tuvaneto mu uspeshno, ili ne.

   ^22Kato napoiha kamilite, chovek"t vze edna zlatna obica, tezhka
   polovin sik"l, i dve grivni za r"cete j, tezhki deset sikli zlato, i
   reche:

   ^23CHiya si d"scherya? ya mi kazhi. Ima li v k"schata na bascha ti
   myasto za nas da prenoschuvame?

   ^24A tya mu reche: Az s"m d"scherya na Vatuila, sin na Melha, kogoto
   tya e rodila na Nahora.

   ^25Reche mu osche: Ima u nas i slama, i hrana dovolno, i myasto za
   prenoschuvane.

   ^26Togava chovek"t se navede ta se pokloni na Gospoda.

   ^27I reche: Blagosloven da b"de Gospod, Bog na gospodarya mi Avraama,
   Kojto ne lishi gospodarya mi ot milostta Si i vernostta Si, kato
   otpravi Gospod p"tya mi v doma na bratyata na gospodarya mi.

   ^28A momata se zateche, ta razkaza tiya nescha na majka si.

   ^29I Reveka imashe brat na ime Lavan; i Lavan se zateche v"n pri
   choveka na izvora.

   ^30Zaschoto, kato vidya obicata i grivnite na r"cete na sestra si i chu
   dumite na sestra si Reveka, koyato kazvashe: Taka mi govori chovek"t,
   toj otide pri choveka; i, eto, toj stoeshe pri kamilite do izvora.

   ^31I reche mu: Vlez, ti blagosloven ot Gospoda; zascho stoish v"n?
   Zaschoto prigotvih k"schata i myasto za kamilite.

   ^32I t"j, chovek"t vleze v k"schi; a <Lavan> raztovari kamilite
   <mu> i dade slama i hrana za kamilite i voda za umivane negovite
   noze i nozete na horata, koito byaha s nego.

   ^33I slozhiha pred nego da yade; no toj reche: Ne iskam da yam dode ne
   kazha dumata si. A <Lavan> reche: Kazvaj.

   ^34Togava toj kaza: Az s"m sluga na Avraama.

   ^35Gospod e blagoslovil gospodarya mi premnogo, ta stana velik; dal mu
   e ovci i goveda, srebro i zlato, slugi i slugini, kamili i osli.

   ^36I Sara, zhenata na gospodarya mi, rodi sin na gospodarya mi, kogato
   beshe veche ostaryala; i na nego toj dade vsichko scho ima.

   ^37I gospodaryat mi, kato me zakle, reche: Da ne vzemesh za sina mi
   zhena ot d"scherite na hanaancite, v chiyato zemya zhiveya.

   ^38No da otidesh v baschiniya mi dom i v roda mi i <ot tam> da
   vzemesh zhena za sina mi.

   ^39I rekoh na gospodarya si: Mozhe da ne iska zhenata da dojde sled
   mene.

   ^40No toj mi kaza: Gospod, pred Kogoto hodya, sche izprati angela Si s
   tebe i sche napravi p"tuvaneto ti uspeshno; i sche vzemesh zhena za
   sina mi ot roda mi i ot baschiniya mi dom.

   ^41<Samo> togava sche b"desh svoboden ot zaklevaneto mi, kogato
   otidesh pri roda mi; i ako ne ti ya dadat, togava sche b"desh svoboden
   ot zaklevaneto mi.

   ^42I kato pristignah dnes na izvora, rekoh: Gospodi, Bozhe na
   gospodarya mi Avraama, molya, ako pravish p"tuvaneto mi, po koeto
   hodya, uspeshno,

   ^43eto, az stoya pri vodniya izvor; momata, koyato izleze da nalee
   voda, i az j reka: YA mi daj da piya malko voda ot vodonosa ti,

   ^44i tya mi reche: I ti pij, i sche naleya i za kamilite ti, - tya neka
   e zhenata, koyato Gospod e otredil za sina na gospodarya mi.

   ^45Dokato osche govoreh v s"rceto si, eto, Reveka izleze s vodonosa na
   ramoto si. I kato sleze na izvora i nalya, rekoh j: YA mi daj da piya.

   ^46I tya b"rzo sne vodonosa ot ramoto si i reche: Pij, i sche napoya i
   kamilite ti. I t"j, az pih, a tya napoi i kamilite.

   ^47Togava ya popitah, kazvajki: CHiya si d"scherya? A tya reche: <Az
   s"m> d"scherya na Vatuila, Nahoroviya sin, kogoto mu rodi Melha.
   Togava turih obicata na liceto j i grivnite na r"cete j.

   ^48I navedoh se ta se poklonih na Gospoda i blagoslovih Gospoda, Boga
   na gospodarya mi Avraama, Kojto me dovede po praviya p"t, za da vzema
   za sina na gospodarya mi bratovata mu d"scherya.

   ^49Sega, prochee, ako iskate da post"pite lyubezno i vyarno spryamo
   gospodarya mi, kazhete mi; i ako ne, <pak> mi kazhete, za da se
   ob"rna nadyasno ili nalyavo.

   ^50A Lavan i Vatuil v otgovor rekoha: Ot Gospoda stana tova; nie ne
   mozhem da ti rechem ni zlo, ni dobro.

   ^51Eto Reveka pred tebe; vzemi ya i si idi; neka b"de zhena na sina na
   gospodarya ti, kakto Gospod e govoril.

   ^52Kato chu dumite im, Avraamoviyat sluga se pokloni na Gospoda do
   zemyata.

   ^53I slugata izvadi sreb"rni i zlatni nakiti i oblekla ta gi dade na
   Reveka; taka s"scho dade sk"pi darove na brat j i na majka j.

   ^54Podir tova, toj i horata, koito byaha s nego, yadoha i piha i
   prenoschuvaha; i kato stanaha sutrinta, <slugata> reche:
   Izpratete me pri gospodarya mi.

   ^55A brat j i majka j kazaha: Neka posedi momata s nas izvestno vreme,
   naj-malko desetina dni, posle neka ide.

   ^56No toj im kaza: Ne me spirajte, t"j kato Gospod e napravil
   p"tuvaneto mi uspeshno; izpratete me da ida pri gospodarya si.

   ^57A te rekoha: Da povikame momata i da ya popitame, kakvo sche kazhe.

   ^58I t"j, povikaha Reveka i rekoha j: Otivash li s toya chovek? A tya
   reche: Otivam.

   ^59I taka, izpratiha sestra si Reveka s bavachkata j i Avraamoviya
   sluga s horata mu.

   ^60I blagosloviha Reveka, kato j rekoha: Sestro nasha, da se rodyat ot
   tebe hilyadi po deset hilyadi, i potomstvoto ti da zavladee portata na
   nenavistnicite si.

   ^61I Reveka i slugite j stanaha, v"zsednaha kamilite i otidoha sled
   choveka. Taka, slugata vze Reveka i si zamina.

   ^62A Isaak ideshe ot Vir-lahaj-roi, zaschoto zhiveeshe v yuzhnata
   zemya.

   ^63I kato izleze Isaak, za da razmishlyava na poleto privecher, podigna
   ochi i vidya, i, eto, kamili se priblizhavaha.

   ^64S"scho i Reveka povdigna ochi i vidya Isaaka; i slezna ot kamilata.

   ^65Zaschoto beshe rekla na slugata: Koj e onya chovek, kojto ide prez
   poleto nasrescha ni? I slugata beshe kazal: Tova e gospodaryat mi.
   Zatova tya vze pokrivaloto si i se pokri.

   ^66I slugata razkaza na Isaaka vsichko, koeto be izv"rshil.

   ^67Togava Isaak v"vede Reveka v shatrata na majka si Sara i ya vze, i
   tya mu stana zhena, i toj ya obikna. Taka Isaak se uteshi sled
   <sm"rtta> na majka si.
     __________________________________________________________________

  Chapter 25

   ^1A Avraam vze i druga zhena, na ime Hetura.

   ^2Tya mu rodi Zemrana, Ioksana, Madana, Mediama, Esvoka i SHuaha.

   ^3I Ioksan rodi Sava i Dedana; a sinove na Dedana byaha Asurim,
   Latusiim i Laomim.

   ^4A sinovete na Madiama byaha Gefa, Efer, Enoh, Avida i Eldaga; vsichki
   tiya byaha potomci na Hetura.

   ^5No Avraam dade celiya si imot na Isaaka.

   ^6A na sinovete na nalozhnicite si Avraam dade podar"ci i, dokato beshe
   osche zhiv, izprati gi k"m iztok, v iztochnata zemya, dalech ot sina si
   Isaaka.

   ^7I chisloto na godinite na zhivota na Avraama, kolkoto zhivya, beshe
   sto sedemdeset i pet godini.

   ^8I Avraam izd"hna, kato umrya v chestita starost, star i sit <ot
   dni>; i pribra se pri lyudete si.

   ^9A sinovete mu Isaak i Ismail go pogrebaha v pescherata Mahpelah, v
   nivata na Efrona, sin na Saara, heteeca, koyato e sreschu Mamvrij,

   ^10nivata, koyato Avraam kupi ot hetejcite; tam beshe pogreban Avraam,
   <s"scho> i zhena mu Sara.

   ^11A podir sm"rtta na Avraama, Bog blagoslovi sina mu Isaaka; a Isaak
   zhiveeshe pri Vir-lahaj-roi.

   ^12Eto potomstvoto na Avraamoviya sin Ismail, kogoto egiptyankata Agar,
   Sarinata sluginya, rodi na Avraama;

   ^13i eto imenata na Ismailovite sinove, imenata im spored rodovete im:
   Ismailoviyat p"rvoroden - Navaiot, posle Kidar, Adveil, Mavsam,

   ^14Masma, Duma, Masa,

   ^15Adad, Tema, Etur, Nafis i Kedia.

   ^16Tiya sa Ismailovite sinove, tiya sa imenata im spored kolibite im i
   spored ogradenite im sela: dvanadeset plemenachalnici spored plemenata
   im.

   ^17I eto godinite na Ismailoviya zhivot, godini sto trideset i sedem; i
   kato izd"hna, umrya i pribra se pri lyudete si.

   ^18A <potomcite mu> se naseliha <v zemite> ot Evila do Sur,
   kojto e sreschu Egipet, kato se otiva k"m Asiriya; <Ismail> se
   zaseli nezavisim ot vsichkite si bratya.

   ^19Eto i potomstvoto na Avraamoviya sin Isaak; Avraam rodi Isaaka,

   ^20a Isaak beshe na chetirideset godini, kogato vze za zhena Reveka,
   d"scherya na sirieca Vatuil ot Padan-aram, i sestra na sirieca Lavana.

   ^21I moleshe se Isaak na Gospoda za zhena si, zaschoto beshe bezdetna;
   Gospod go poslusha i zhena mu Reveka zachna.

   ^22A decata se bl"skaha edno drugo v"tre v neya; i tya reche: Ako e
   taka, zascho da zhiveya? I otide da se dopita do Gospoda.

   ^23A Gospod j reche: - Dva naroda sa v utrobata ti, I dve plemena sche
   se razdelyat ot korema ti; Ednoto pleme sche b"de po-silno ot drugoto
   pleme; I po-golemiyat sche sluguva na po-malkiya.

   ^24I kogato se izp"lni vremeto j da rodi, eto, blizneta imashe v
   utrobata j.

   ^25P"rviyat izleze cherven, cyal kosmat, kato kozhena dreha; i
   naimenuvaha go Isav {T.e., Kosmat.}.

   ^26Posle izleze brat mu, d"rzhejki s r"kata si petata na Isava; zatova
   se nareche YAkov {T.e., Kojto bez pravo zamestva, <ili> kojto
   pravi zasada.}. A Isaak beshe na shestdeset godini kogato tya gi rodi.

   ^27I kato porastnaha decata, Isav stana izkusen lovec, polski chovek; a
   YAkov beshe tih chovek i zhiveeshe v shatrite.

   ^28I Isaak obichashe Isava, zaschoto yadeshe ot lova mu; a Reveka
   obichashe YAkova.

   ^29<Edin den> YAkov si vareshe varivo, a Isav dojde ot poleto
   iznemoschyal;

   ^30I Isav kaza na YAkova: YA mi daj da yam ot chervenoto, tova cherveno
   <varivo>, zaschoto s"m iznemoschyal; (zatova toj se nareche Edom)
   {T.e., CHerven.}.

   ^31I reche YAkov: Naj-napred prodaj mi p"rvorodstvoto si.

   ^32A Isav reche: Vizh az s"m na umirane; za kakvo mi e tova
   p"rvorodstvo?

   ^33I YAkov reche: Naj-napred zak"lni mi se; i toj mu se zakle, i
   prodade p"rvorodstvoto si na YAkova.

   ^34Togava YAkov dade na Isava hlyab i varivo ot lescha; i toj yade i
   pi, i stana ta si otide. Taka Isav prezrya p"rvorodstvoto si.
     __________________________________________________________________

  Chapter 26

   ^1I nastana glad po zemyata, osven p"rviya glad, kojto beshe v
   Avraamovite dni, ta Isaak otide v Gerar, pri filistimskiya car
   Avimeleh,

   ^2zaschoto Gospod beshe mu se yavil i rek"l: Ne slizaj v Egipet; zhivej
   v zemyata, za koyato sche ti kazha;

   ^3ostani v taya zemya i Az sche b"da s tebe i sche te blagoslovya,
   zaschoto na tebe i na potomstvoto ti sche dam vsichki tiya zemi, v
   utv"rzhdenie na kletvata, s koyato se zakleh na bascha ti Avraama;

   ^4i sche umnozha potomstvoto ti kato nebesnite zvezdi, i sche dam na
   potomstvoto ti vsichki tiya zemi; i v tvoeto potomstvo sche se
   blagoslavyat vsichkite narodi na zemyata;

   ^5ponezhe Avraam poslusha glasa Mi, i opazi zar"chvaneto Mi, zapovedite
   Mi, poveleniyata Mi i zakonite Mi.

   ^6Zatova Isaak se nastani v Gerar.

   ^7I mestnite zhiteli go zapitaha za zhena mu; a toj reche: Sestra mi e;
   zaschoto se boeshe da kazhe: ZHena mi e, <kato si dumashe>: Da ne
   bi mestnite zhiteli da me ubiyat poradi Reveka; ponezhe tya beshe
   krasiva na gled.

   ^8A sled kato beshe presedyal tam d"lgo vreme, filistimskiyat car
   Avimeleh, kato pogledna ot prozoreca, vidya, che Isaak igraeshe s zhena
   si Reveka.

   ^9Togava Avimeleh povika Isaaka i reche: Eto, tya naistina ti e zhena;
   a zascho kaza ti: Sestra mi e? Isaak mu kaza: Zaschoto si rekoh: da ne
   bi da b"da ubit poradi neya.

   ^10I reche Avimeleh: SCHo e tova, koeto si ni storil? Lesno mozheshe
   nyakoj ot lyudete da lezhi s zhena ti, i ti scheshe da ni navlechesh
   gryah.

   ^11Zatova Avimeleh zar"cha na vsichkite lyude, kazvajki: Kojto dokachi
   toya chovek ili zhena mu nepremenno sche se um"rtvi.

   ^12I Isaak posya v onaya zemya i s"bra prez s"schoto lyato stokratno; i
   Gospod go blagoslovi.

   ^13CHovek"t se v"zvelichavashe i prod"lzhavashe da stava velik, dodeto
   stana tv"rde velik.

   ^14Toj pridobi ovci, pridobi i goveda i mnogo slugi; a filistimcite mu
   zavizhdaha;

   ^15i filistimcite zatrupaha i nap"lniha s pr"st vsichkite kladenci,
   koito baschinite mu slugi byaha izkopali v dnite na bascha mu Avraama.

   ^16I Avimeleh kaza na Isaaka: Idi si ot nas, zaschoto si stanal mnogo
   po-silen ot nas.

   ^17Zatova Isaak si otide ot tam, razp"na shatrite si v Gerarskata
   dolina i tam zhiveeshe.

   ^18A Isaak izkopa nanovo vodnite kladenci, koito byaha izkopani v dnite
   na bascha mu Avraama, (zaschoto filistimcite gi byaha zatrupali sled
   Avraamovata sm"rt) i nareche gi po imenata, s koito bascha mu beshe gi
   narek"l.

   ^19I Isaakovite slugi kopaha v dolinata i nameriha tam kladenec s
   tekuscha voda.

   ^20No Gerarskite govedari se karaha s Isaakovite govedari, kazvajki:
   Nasha e vodata: zatova <Isaak> nareche kladeneca Esen {T.e.,
   Karane.}, ponezhe se karaha za nego.

   ^21Posle izkopaha drug kladenec, no i za nego se karaha; zatova go
   nareche Sitna {T.e., Vrazhda.}.

   ^22Togava toj se premesti ot tam i izkopa drug kladenec, i za nego ne
   se karaha; i nareche go Roovot {T.e., SHirota.}, kato dumashe: Zaschoto
   sega Gospod ni dade prostranno myasto, i nie sche se naplodim v taya
   zemya.

   ^23Ot tam otide v"v Virsavee.

   ^24I Gospod mu se yavi prez s"schata nosch i reche: Az s"m Bog na
   bascha ti Avraama; ne boj se, zaschoto Az s"m s tebe, sche te
   blagoslovya i sche umnozha tvoeto potomstvo, zaradi slugata Mi Avraama.

   ^25I toj izdigna tam oltar i prizva Gospodnoto Ime; razp"na i shat"ra
   si tam, i tam Isaakovite slugi izkopaha kladenec.

   ^26Togava Avimeleh otide pri nego ot Gerar s priyatelya si Ohozata {V
   izdanieto ot 1940 g. - Ohovata, veroyatno pechatna greshka.} i
   voenachalnika si Fihola.

   ^27I Isaak im reche: Zascho ste doshli pri mene, kato me mrazite i me
   izp"dihte izpomezhdu si?

   ^28A te kazaha: Vidyahme yavno, che Gospod e s tebe, i si rekohme: Neka
   se polozhi kletva mezhdu nas, mezhdu nas i tebe, i neka napravim
   dogovor s tebe,

   ^29che nyama da ni storish zlo, kakto i nie ne te dokachihme, i kakto
   samo dobro ti pravihme i te izpratihme s mir. Sega <vizhdame,
   che> ti si blagosloveniyat ot Gospoda.

   ^30Togava <Isaak> im dade ugoschenie i te yadoha i piha.

   ^31Na sutrinta stanaha rano i se zakleha edin za drug; posle Isaak gi
   izprati, i te si otidoha ot nego s mir.

   ^32I v s"schiya den Isaakovite slugi dojdoha i mu izvestiha za
   kladeneca, kojto byaha izkopali, i mu rekoha: Namerihme voda.

   ^33I nareche go Savee; ot tova imeto na grada e Virsavee do dnes.

   ^34A kogato Isav beshe na chetirideset godini vze za zhena YUdita,
   d"scherya na heteeca Veiri, i Vasemata, d"scherya na heteeca Elon.

   ^35Te byaha gorchivina za dushata na Isaaka i Reveka.
     __________________________________________________________________

  Chapter 27

   ^1Kogato ostarya Isaak i ochite mu oslabnaha, ta ne mozheshe da vidi,
   povika po-golemiya si sin Isav i mu reche: Sinko. A toj mu reche: Eto
   me.

   ^2Togava toj kaza: Vizh sega, az veche ostaryah; ne znaya koj den sche
   umra;

   ^3vzemi prochee, osche sega or"zhiyata si, tula si i l"ka si, izlez na
   poleto i ulovi mi lov,

   ^4ta mi sgotvi vkusno yastie, kakvoto az obicham i donesi mi da yam, za
   da te blagoslovi dushata mi predi da umra.

   ^5A Reveka chu, kogato govoreshe Isaak na sina si Isava. I Isav otide
   na poleto da ulovi lov i go donese.

   ^6Togava Reveka produma na sina si YAkova, kazvajki: Vizh, az chuh
   bascha ti da govori na brata ti s tiya dumi:

   ^7Donesi mi lov i sgotvi mi vkusno yastie, za da yam i da te
   blagoslovya pred Gospoda predi da umra.

   ^8Sega, prochee, sinko, kakvoto ti por"cham, poslushaj dumite mi.

   ^9Idi osche sega v stadoto i donesi mi ot tam dve dobri yareta i az
   sche sgotvya vkusno yastie za bascha ti, kakvoto toj obicha;

   ^10i ti sche go prinesesh na bascha si da yade, za da te blagoslovi
   predi da umre.

   ^11No YAkov reche na majka si Reveka: Vizh brat mi Isav e kosmat, a az
   s"m glad"k.

   ^12Mozhe bi sche me popipa bascha mi, i az sche se yavya pred nego kato
   izmamnik, ta sche navleka na sebe si proklyatie, a ne blagoslovenie.

   ^13A majka mu reche: Neka tvoeto proklyatie padne v"rhu mene, sinko;
   samo poslushaj dumite mi, i idi ta mi gi donesi.

   ^14I t"j, toj otide, vze gi i gi donese na majka si; i majka mu sgotvi
   vkusno yastie, kakvoto bascha mu obichashe.

   ^15Posle Reveka vze po-dobrite drehi na po-stariya si sin Isava, koito
   se namiraha v k"schi pri neya i s tyah obleche po-mladiya si sin
   YAkova.

   ^16I zavi r"cete mu i gladkoto na shiyata mu s yareshkite kozhi.

   ^17Togava dade v r"cete na sina si YAkova vkusnoto yastie i hlyaba,
   kojto be prigotvila.

   ^18I t"j, toj otide pri bascha si i reche: Tate. A Isaak reche: Eto me;
   koj si ti, sinko?

   ^19I YAkov reche na bascha si: Az s"m p"rvorodniyat ti Isav; storih
   kakvoto mi por"cha; stani, molya ti se, sedni i yazh ot lova mi, za da
   me blagoslovi dushata ti.

   ^20No Isaak reche na sina si: Kak stana, sinko, che go nameri tolkova
   skoro? A toj reche: Zaschoto Gospod, tvoyat Bog mi dade dob"r uspeh.

   ^21Togava Isaak reche na YAkova: Molya, sinko, priblizhi se, za da te
   popipam da li si s"schiyat mi sin Isav, ili ne.

   ^22I priblizhi se YAkov pri bascha si Isaaka; i toj, kato go popipa,
   reche: Glas"t e glas YAkovov, a r"cete sa r"ce Isavovi.

   ^23I ne go pozna, zaschoto r"cete mu byaha kosmati, kato r"cete na
   brata mu Isava; i blagoslovi go.

   ^24I kaza: Ti li si s"schiyat mi sin Isav? A toj reche: Az.

   ^25Togava kaza: Prinesi mi i sche yam ot lova na sina si, za da te
   blagoslovi dushata mi. I prinese mu, ta yade; donese mu i vino, ta pi.

   ^26A bascha mu Isaak mu reche: Priblizhi se sega i celuni me, sinko.

   ^27I toj se priblizhi ta go celuna; i <Isaak> pomirisa d"ha na
   oblekloto mu, i go blagoslovi, kazvajki: - Eto, d"h"t na sina mi E kato
   d"h na pole, koeto e blagoslovil Gospod.

   ^28Bog da ti dade ot rosata na nebeto, I ot tl"stinata na zemyata, I
   izobilie na zhito i na vino.

   ^29Plemena da ti sluguvat I narodi da ti se poklanyat; B"di gospodar na
   bratyata si, I da ti se poklanyat sinovete na majka ti. Proklet vseki,
   kojto te k"lne, I blagosloven vseki, kojto te blagoslavya.

   ^30SCHom kato sv"rshi Isaak da blagoslavya YAkova, i YAkov toku scho
   beshe se razdelil s bascha si Isaaka, dojde brat mu Isav ot lova si.

   ^31S"scho i toj sgotvi vkusno yastie, prinese na bascha si i mu reche:
   Da stane bascha mi i da yade ot lova na sina si, za da me blagoslovi
   dushata ti.

   ^32A bascha mu Isaak mu reche: Koj si ti? I toj kaza: Az s"m sin ti,
   p"rvorodniyat ti, Isav.

   ^33Togava Isaak se raztreperi tv"rde mnogo, i kaza: A koj sche e onya,
   kojto ulovi lov i mi prinese, ta yadoh ot vsichko predi da dojdesh ti,
   i go blagoslovih? - Da! i blagosloven sche b"de.

   ^34Kogato chu Isav baschinite si dumi, izvika s"s silen i zhalosten vik
   i reche na bascha si: Blagoslovi me, ej mene, tate.

   ^35A toj reche: Brat ti dojde s izmama i vze tvoeto blagoslovenie.

   ^36I reche <Isav>: Pravo sa go narekli YAkov, zaschoto sega vtori
   p"t toj me e izmestil: otne p"rvorodstvoto mi i, eto, sega e otnel i
   blagoslovenieto mi. I reche: Ne si li zad"rzhal za mene blagoslovenie?

   ^37A Isaak v otgovor reche na Isava: Eto, postavih go gospodar nad
   tebe, napravih vsichkite mu bratya negovi slugi, i nadarih go s zhito i
   vino; kakvo, prochee, da storya za tebe, sinko?

   ^38I Isav reche na bascha si: Samo edno li blagoslovenie imash, tate?
   Blagoslovi me, ej mene, tate. I Isav plaka s visok glas.

   ^39Togava bascha mu Isaak v otgovor mu kaza: Eto, tvoeto zhelanie sche
   b"de v tl"stite mesta na zemyata, Narosyavani ot nebeto gore;

   ^40S nozha si sche zhiveesh, a na brata si sche sluguvash; No kogato
   v"stanesh SCHe stroshish yarema mu ot vrata si.

   ^41I Isav mrazeshe YAkova poradi blagoslovenieto, s koeto bascha mu go
   blagoslovi; i dumashe Isav v s"rceto si: Skoro sche nastanat dnite,
   kogato sche oplakvame bascha si, togava sche ubiya brata si YAkova.

   ^42I kazaha na Reveka dumite na po-stariya j sin Isav; zatova tya prati
   da povikat po-mladiya j sin YAkova, i mu reche: Vizh, brat ti Isav se
   uteshava otnosno tebe, che sche te ubie.

   ^43Sega prochee, sinko, poslushaj dumite mi: stani, ta byagaj pri brata
   mi Lavana v Haran,

   ^44i pozhivej pri nego izvestno vreme, dode premine yarostta na brata
   ti, -

   ^45dode premine ot tebe gneva na brata ti, i toj zabravi tova, koeto si
   mu storil; togava sche pratya da te dovedat ot tam. Zascho da se lisha
   i ot dvama vi v edin den?

   ^46I Reveka kaza na Isaaka: Omr"zna mi zhivota poradi hetejskite
   d"scheri. Ako YAkov vzeme zhena ot hetejskite d"scheri, kakvito sa tiya
   ot d"scherite na taya zemya, zascho zhiveya?
     __________________________________________________________________

  Chapter 28

   ^1Togava Isaak povika YAkova, i, kato go blagoslovi, por"cha mu,
   kazvajki: Da ne vzemesh zhena ot hanaanskite d"scheri.

   ^2Stani, idi v Padan-aram, v doma na majchiniya ti bascha Vatuil, i ot
   tam vzemi zhena, ot d"scherite na vujcho ti Lavana.

   ^3I Bog Vsemog"schi da te blagoslovi i da te naplodi i umnozhi, taka
   schoto da proizlyazat ot tebe redica plemena;

   ^4i dadenoto na Avraama blagoslovenie da go dade na tebe i na
   potomstvoto ti s tebe, za da nasledish zemyata v koyato si prishelec,
   koyato Bog dade na Avraama.

   ^5Taka Isaak izprati YAkova; i toj otide v Padan-aram pri Lavana, sin
   na sirieca Vatuila, i brat na Reveka, majka na YAkova i Isava.

   ^6A Isav, kato vidya, che Isaak blagoslovi YAkova i go izprati v
   Padan-aram, da si vzeme zhena ot tam, i che, kato go blagoslovi,
   por"cha mu, kazvajki: Da ne vzemesh zhena ot Hanaanskite d"scheri;

   ^7i che YAkov poslusha bascha si i majka si ta otide v Padan-aram;

   ^8i kato vidya Isav, che hanaanskite d"scheri ne se nraveha na bascha
   mu Isaaka,

   ^9to Isav otide pri Ismaila i, osven drugite si zheni, vze za zhena i
   Maeleta, d"scherya na Avraamoviya sin Ismail, sestra na Novaita.

   ^10YAkov, prochee, izleze ot Virsavee i otide k"m Haran.

   ^11I, kato stigna na edno myasto, prenoschuva tam, zaschoto sl"nceto
   beshe zalyazlo; i vze ot myastoto edin kam"k ta go turi za v"zglavnica,
   i legna da spi na tova myasto.

   ^12I s"nuva, i eto st"lba izpravena na zemyata, chijto vr"h stigashe do
   nebeto; i Bozhiite angeli se kachvaha i slizaha po neya.

   ^13I Gospod stoeshe nad neya, i kaza: Az s"m Gospod, Bog na bascha ti
   Avraama, i Bog na Isaaka; zemyata na koyato lezhish sche dam na tebe i
   na potomstvoto ti.

   ^14Tvoeto potomstvo sche b"de <mnogochisleno>, kato zemniya
   pyas"k; ti sche se razshirish k"m zapad i k"m iztok, k"m sever i k"m
   yug; i chrez tebe i chrez tvoeto potomstvo sche se blagoslovyat vsichki
   plemena na zemyata.

   ^15Eto, Az s"m s tebe i sche te pazya, k"deto i da idesh, i sche te
   v"rna pak v taya zemya; zaschoto nyama da te ostavya, dokle ne izv"rsha
   tova, za koeto ti govorih.

   ^16A kato se s"budi YAkov ot s"nya si, reche: Naistina Gospod e na tova
   myasto, a az ne s"m znael.

   ^17I uboya se, i reche: Kolko e strashno tova myasto! Tova ne e drugo
   osven Bozhij dom, tova e vrata nebesna.

   ^18Na sutrinta, kato stana YAkov rano, vze kam"ka, kojto si beshe turil
   za v"zglavnica, izpravi go za st"lb, i izlya maslo na v"rha mu.

   ^19I naimenuva onova myasto Vetil {Bozhij dom.}; a predi imeto na grada
   beshe Luz.

   ^20Togava YAkov se obreche i kaza: Ako b"de Bog s mene, i me opazi v
   tova p"tuvane, po koeto otivam, i mi dade hlyab da yam i drehi da se
   obleka,

   ^21taka schoto da se zav"rna s mir v baschiniya si dom, togava Gospod
   sche b"de moj Bog,

   ^22i toya kam"k, kojto izpravih za st"lb, sche b"de Bozhij dom; i ot
   vsichko, scho mi dadesh, sche dam deset"k na Tebe.
     __________________________________________________________________

  Chapter 29

   ^1Togava YAkov tr"gna i otide v zemyata na iztochnite zhiteli.

   ^2I pogledna, i, eto, kladenec na poleto, i tam tri stada ovci, koito
   pochivaha pri nego, zaschoto ot onya kladenec napoyavaha stadata; i
   v"rhu otvora na kladeneca imashe golyam kam"k.

   ^3I kogato se s"biraha tam vsichkite stada, otvalyaha kam"ka ot otvora
   na kladeneca ta napoyavaha stadata; posle pak turyaha kam"ka na
   myastoto mu nad otvora na kladeneca.

   ^4I YAkov kaza na <ovcharite>: Bratya, ot gde ste? A te rekoha:
   Ot Haran sme.

   ^5I reche im: Poznavate li Lavana, Nahoroviya sin? Otgovoriha:
   Poznavame.

   ^6I reche im: Zdrav li e? A te rekoha: Zdrav e; i eto d"scherya mu
   Rahil ide s ovcite.

   ^7A toj kaza: Vizhte, osche e mnogo rano, ne e vreme da se pribira
   dobit"k"t; napojte ovcite i idete da gi pasete.

   ^8A te rekoha: Ne mozhem dode se ne s"berat vsichkite stada i ne
   otvalyat kam"ka ot otvora na kladeneca; togava napoyavame ovcite.

   ^9Dokato im govoreshe osche, dojde Rahil s baschinite si ovci, zaschoto
   tya gi paseshe.

   ^10A kato vidya YAkov Rahil, d"scheryata na vujka si Lavana, i ovcite
   na vujka si Lavana, YAkov se priblizhi ta otvali kam"ka ot otvora na
   kladeneca; i napoi stadoto na vujka si Lavana.

   ^11I YAkov celuna Rahil i zaplaka s visok glas.

   ^12I YAkov kaza na Rahil, che e brat na bascha j, i che e sin na
   Reveka; a tya se zateche, ta izvesti na bascha si.

   ^13A Lavan, kato chu za svoya sestrinik YAkov, zateche se da go
   posreschne; i preg"rna go, celuna go i go zavede u doma si. Togava
   <YAkov> razkaza na Lavana vsichko.

   ^14I Lavan mu reche: Naistina ti si moya kost i moya pl"t. I
   <YAkov> zhivya pri nego edin mesec.

   ^15Sled tova Lavan reche na YAkova: Nima, kato si mi brat, ti sche mi
   rabotish bezplatno? Kazhi mi, kakva da ti b"de zaplatata.

   ^16A Lavan imashe dve d"scheri: imeto na po-starata beshe Liya, a imeto
   na po-mladata Rahil,

   ^17na Liya ochite ne byaha zdravi; a Rahil imashe hubava snaga i hubavo
   lice.

   ^18I YAkov, ponezhe obikna Rahil, reche: SCHe ti rabotya sedem godini
   za po-malkata ti d"scherya, Rahil.

   ^19I reche Lavan: Po-dobre da ya dam na tebe, otkolkoto da ya dam na
   drug m"zh; zhivej pri mene.

   ^20I t"j, YAkov raboti za Rahil sedem godini; no, poradi lyubovta mu
   k"m neya, te mu se vidyaha kato nyakolko dni.

   ^21Sled tova YAkov kaza na Lavana: Daj zhena mi, zaschoto dojde veche
   vreme da vlyaza pri neya.

   ^22I t"j, Lavan s"bra vsichkite hora ot tova myasto i dade ugoschenie.

   ^23A vecherta vze d"scherya si Liya, ta mu ya dovede; i toj vleze pri
   neya.

   ^24I Lavan dade sluginyata si Zelfa za sluginya na d"scherya si Liya.

   ^25No na utrinta, eto che beshe Liya. I <YAkov> reche na Lavana:
   SCHo e tova, koeto mi stori ti? Nali za Rahil ti rabotih? Togava zascho
   me izl"ga?

   ^26A Lavan kaza: V nasheto myasto nyama obichaj da se dava po-mladata
   predi po-starata.

   ^27Sv"rshi <svatbarskata> sedmica s taya; i sche ti dam i onaya
   za rabotata, koyato sche mi v"rshish osche sedem godini.

   ^28I YAkov stori taka; sv"rshi sedmicata s <Liya i togava Lavan>
   mu dade d"scherya si Rahil za zhena.

   ^29I Lavan dade sluginyata si Vala za sluginya na d"scherya si Rahil.

   ^30I <YAkov> vleze pri Rahil, i obikna Rahil poveche ot Liya; i
   raboti na <Lavana> osche sedem godini.

   ^31A Gospod, ponezhe vidya, che Liya ne beshe obichana, otvori utrobata
   j; a Rahil beshe bezdetna.

   ^32I t"j, Liya zachna i rodi sin, i naimenuva go Ruvim {T.e., Eto
   sin.}, zaschoto si dumashe: Gospod pogledna na nevolyata mi; sega
   m"zh"t mi sche me obikne.

   ^33I pak zachna i rodi sin; i reche: Ponezhe chu Gospod, che ne s"m
   lyubima, zatova mi dade i toya sin; i naimenuva go Simeon {T.e.,
   Poslushanie.}.

   ^34Pak zachna i rodi sin; i reche: Sega veche m"zh"t mi sche se
   priv"rzhe k"m mene, zaschoto mu rodih tri sina; zatova go naimenuva
   Levij {T.e., S"edinenie.}.

   ^35I pak zachna i rodi sin; i reche: Toya p"t sche v"zhvalya Gospoda;
   zatova go naimenuva YUda {T.e., Slavoslovie.}. I prestana da razhda.
     __________________________________________________________________

  Chapter 30

   ^1A kato vidya Rahil, che ne razhdashe deca na YAkova, Rahil zavidya na
   sestra si i reche na YAkova: daj mi chada, inache az sche umra.

   ^2A YAkov se razgnevi na Rahil, i reche: Nima s"m az, a ne Bog, Kojto e
   lishil utrobata ti ot plod?

   ^3A tya reche: Eto sluginyata mi Vala; vlez pri neya, i tya da rodi na
   kolenete mi, ta da pridobiya i az deca chrez neya.

   ^4I t"j, tya mu dade sluginyata si Vala za zhena; i YAkov vleze pri
   neya.

   ^5I Vala zachna i rodi sin na YAkova.

   ^6Togava reche Rahil: Bog ots"di za mene, poslusha i glasa mi, ta mi
   dade sin; zatova go naimenuva Dan {T.e., S"diya.}.

   ^7I Vala, sluginyata na Rahil, pak zachna i rodi vtori sin na YAkova.

   ^8Togava reche Rahil: Silna borba vodih s"s sestra si, i nadvih; zatova
   go naimenuva Neftalim {T.e., Moya borba.}.

   ^9Kogato vidya Liya, che prestana da razhda, vze sluginyata si Zelfa ta
   ya dade na YAkova za zhena.

   ^10I Zelfa, sluginyata na Liya, rodi sin na YAkova.

   ^11I reche Liya: SCHastie dojde; za tova go naimenuva Gad {T.e.,
   SCHastie.}.

   ^12I Zelfa sluginyata na Liya, rodi vtori sin na YAkova.

   ^13Togava reche Liya: CHestita s"m; zaschoto chestita sche me narekat
   zhenite; zatova go naimenuva Asir {T.e., CHestit.}.

   ^14I prez vremeto na pshenichenata zhetva, Ruvim, kato izleze, nameri
   mandragorovi yab"lki na poleto i gi donese na majka si Liya; i Rahil
   reche na Liya: YA mi daj ot mandragorovite yab"lki na sina ti.

   ^15A tya j reche: Malko li ti e deto si otnela m"zha mi, ta iskash da
   otnemesh mandragorovite yab"lki na sina mi? Togava Rahil j reche: Kato
   e t"j, neka lezhi s tebe taya nosch za mandragorovite yab"lki na sina
   ti.

   ^16I taka, kogato dojde YAkov vecherta ot poleto, Liya izleze da go
   posreschne i reche: Pri mene da vlezesh, zaschoto naistina te otkupih s
   mandragorovite yab"lki na sina si. I lezha s neya onaya nosch.

   ^17I Bog poslusha Liya; i tya zachna; i rodi peti sin na YAkova.

   ^18Togava reche Liya: Bog mi dade nagrada za gdeto dadoh sluginyata si
   na m"zha si, zatova go naimenuva Isahar {T.e., Nagrada.}.

   ^19I Liya pak zachna i rodi shesti sin na YAkova.

   ^20I reche Liya: Bog mi dade dob"r dar, sega m"zh"t mi sche zhivee s
   mene, zaschoto mu rodih shest sina; zatova go naimenuva Zavulon {T.e.,
   ZHivelische.}.

   ^21I posle rodi d"scherya, koyato naimenuva Dina {T.e., S"d.}.

   ^22Sled tova Bog si spomni za Rahil; Bog ya poslusha i otvori utrobata
   j.

   ^23Tya zachna i rodi sin, i reche: Bog otne ot mene pozora.

   ^24I naimenuva go Iosif {T.e., Dano pribavi.}, kato dumashe: Gospod da
   mi pribavi i drug sin.

   ^25A kato rodi Rahil Iosifa, YAkov reche na Lavana: Pusni me da si
   otida v moeto myasto i v otechestvoto si.

   ^26Daj mi zhenite i decata mi, za koito s"m ti rabotil, za da si otida;
   zaschoto ti znaesh rabotata, koyato ti sv"rshih.

   ^27A Lavan mu reche: Ako s"m pridobil tvoeto blagovolenie, <ostani;
   zaschoto> razbrah, che Gospod me e blagoslovil zaradi tebe.

   ^28Reche osche: Kazhi mi kakva zaplata iskash, i sche ti ya dam.

   ^29A <YAkov> mu kaza: Ti znaesh, kak s"m ti rabotil, i kak e bil
   dobit"k"t ti pri mene.

   ^30Zaschoto tova, koeto imashe ti predi moeto idvane, beshe malko; a
   sega narasna i stana mnogo. S moeto idvane Gospod te blagoslovi. No
   sega, koga sche promislya i za svoya si dom?

   ^31A toj reche: Kakvo da ti dam? I YAkov kaza: Ne mi davaj nischo; ako
   napravish, kakvoto ti kazha, az pak sche pazya i pasa stadoto ti;

   ^32sche premina dnes prez cyaloto ti stado i sche otl"cha ot nego
   vsyaka kapchesta i p"stra i vsyaka chernikava mezhdu ovcite, i
   <vsyaka> p"stra i kapchesta mezhdu kozite; te sche mi b"dat
   zaplatata.

   ^33I zanapred, kogato dojdesh da pregledash zaplatata mi, moyata
   pravota sche zasvidetelstvuva za mene - vsyaka koza, koyato ne e
   kapchesta i p"stra, i vsyaka ovca, koyato ne e cherna, tya, <ako se
   nameri> u mene, sche se schita za kradena.

   ^34I reche Lavan: Neka da b"de spored kakto si kazal.

   ^35I t"j v s"schiya den <Lavan> otl"chi nasharenite s linii i
   p"strite kozli, vsichkite kapchesti i p"stri kozi, vsichkite, na koito
   imashe byalo i vsichkite cherni mezhdu ovcite, ta gi predade v r"cete
   na <YAkovovite> sinove,

   ^36i postavi tridneven p"t mezhdu sebe si i YAkova; a YAkov paseshe
   ostanalite ot Lavanovite stada.

   ^37Togava YAkov vze zeleni pr"chki ot topola, ot leska i ot yavor i
   izryaza po tyah beli ivici, taka schoto da se vizhda byaloto po
   pr"chkite.

   ^38Tiya pr"chki, po koito beshe izryazal belite ivici, turi pred
   stadata v koritata, v poilata, deto dohozhdaha stadata da piyat; i,
   kato zachevaha, kogato dohozhdaha da piyat,

   ^39to stadata zachevaha pred pr"chkite, i stadata razhdaha nashareni s
   linii, kapchesti i p"stri.

   ^40I YAkov otl"chvashe agnetata i obr"schashe licata na ovcite k"m
   nasharenite i k"m vsichkite cherni ot Lavanovoto stado; a svoite stada
   turi otdelno, i ne gi turi s Lavanovite ovci.

   ^41I kogato po-silnite ovci zachevaha, YAkov turyashe pr"chkite v
   koritata pred ochite na stadoto, za da zachevat mezhdu pr"chkite.

   ^42A kogato ovcite byaha po-slabi, ne gi turyashe; taka che se padaha
   po-slabite na Lavana, a po-silnite na YAkova.

   ^43Taka chovek"t zabogatya tv"rde mnogo, i pridobi golemi stada,
   slugini i slugi, kamili i osli.
     __________________________________________________________________

  Chapter 31

   ^1A <YAkov> chu dumite na Lavanovite sinove, koito kazvaha: YAkov
   otne celiya imot na bascha ni, i ot baschiniya ni imot pridobi cyaloto
   tova bogatstvo.

   ^2I, eto, YAkov vidya, che liceto na Lavana ne beshe k"m nego t"j kakto
   predi.

   ^3A Gospod reche na YAkova: V"rni se v otechestvoto si i v roda si, i
   Az sche b"da s tebe.

   ^4Togava YAkov prati da povikat Rahil i Liya na poleto pri stadoto mu;

   ^5i reche im: Vizhdam, che baschinoto vi lice ne e k"m mene t"j kakto
   predi; no Bog na bascha mi e bil s mene.

   ^6A vie znaete, che s cyalata si sila rabotih na bascha vi.

   ^7No bascha vi me izl"ga i deset p"ti promenya zaplatata mi; obache Bog
   ne go ostavi da mi napakosti.

   ^8Ako kazheshe taka: Kapchestite sche ti b"dat zaplatata, togava
   cyaloto stado razhdashe kapchesti; a ako kazheshe taka: SHarenite sche
   ti b"dat zaplatata, togava cyaloto stado razhdashe shareni.

   ^9Taka Bog otne stadoto na bascha vi i go dade na mene.

   ^10I <edno> vreme, kogato zachevashe stadoto, podignah ochi i
   vidyah nas"ne, che, eto, kozlite, koito se kachvaha na stadoto byaha
   shareni, kapchesti i sivi.

   ^11I angel Bozhij mi reche v s"nya: YAkove; I az otgovorih: Eto me.

   ^12I toj kaza: Podigni sega ochi i vizh, che vsichkite kozli, koito se
   kachvat na stadoto, sa shareni, kapchesti i sivi; zaschoto vidyah
   vsichko, scho ti pravi Lavan.

   ^13Az s"m Bog na Vetil, gdeto ti pomaza st"lb s maslo i gdeto Mi se
   obreche. Stani sega, izlez iz taya zemya i se v"rni v rodinata si.

   ^14Rahil i Liya v otgovor mu rekoha: Imame li nie osche dyal ili
   nasledstvo v baschiniya si dom?

   ^15Ne schete li ni toj kato chuzhdenki, zaschoto ni prodade i dazhe
   izyade dadenite za nas pari?

   ^16Zaschoto cyaloto bogatstvo, koeto Bog otne ot bascha ni, e nashe i
   na nashite chada. Zatova, stori sega, kakvoto Bog ti e kazal.

   ^17Togava YAkov stana i turi decata si i zhenite na kamilite.

   ^18I podkara vsichkiya si dobit"k i celiya si imot scho be pridobil,
   specheleniya ot nego dobit"k, kojto be s"bral v Padan-aram, za da otide
   v Hanaanskata zemya pri bascha si Isaaka.

   ^19A kato beshe otish"l Lavan da strizhe ovcite si, Rahil otkradna
   domashnite idoli na bascha si.

   ^20I t"j, YAkov pobyagna skrishno ot sirieca Lavana, bez da mu izvesti,
   che si otiva.

   ^21Pobyagna s celiya si imot, stana ta premina Efrat {Evrejski:
   rekata.} i otpravi se k"m Galaadskata polyana.

   ^22A na tretiya den izvestiha na Lavana, che YAkov pobyagnal.

   ^23Togava <Lavan>, kato vze s"s sebe si bratyata si, goni go
   sedem dni {Evrejski: sedemdnevno p"teshestvie.}, i go stigna na
   Galaadskata polyana.

   ^24No Bog dojde nas"ne, prez noschta, pri sirieca Lavana i mu kaza:
   Vnimavaj da ne rechesh na YAkova ni zlo, ni dobro.

   ^25I taka, Lavan stigna YAkova. YAkov beshe razp"nal shatrata si na
   b"rdoto, a Lavan s bratyata si razp"na svoyata na Galaadskata polyana.

   ^26I Lavan reche na YAkova: SCHo stori ti? Zascho pobyagna skrishno i
   otvede d"scherite mi, kato s nozh zapleneni?

   ^27Zascho se skri, za da byagash; i me izmami, a ne mi yavi, ta da
   mozheh da te izpratya s veselie i s pesni, s t"pani i s arfi,

   ^28nito me ostavi da celuna sinovete i d"scherite si? Ti si storil tova
   bez da mislish.

   ^29R"kata mi e dovolno silna da vi napakosti; no Bog na bascha vi mi
   govori nosches, kazvajki: Vnimavaj da ne rechesh na YAkova ni zlo, ni
   dobro.

   ^30I sega veche si tr"gnal, ponezhe ti e mnogo dom"chnyalo za
   baschiniya ti dom; <obache>, zascho si otkradnal bogovete mi?

   ^31A YAkov v otgovor kaza na Lavana: <Pobyagnah> ponezhe se
   uplashih; zaschoto si rekoh: Da ne bi da mi otnemesh na sila d"scherite
   si.

   ^32U kogoto namerish bogovete si, toj da ne ostane zhiv; pred bratyata
   ni pregledaj, kakvo tvoe ima u mene i si go vzemi (zaschoto YAkov ne
   znaeshe, che Rahil gi be otkradnala).

   ^33I t"j, Lavan vleze v YAkovovata shatra, v Liinata shatra i v
   shatrite na dvete slugini, no ne nameri <bogovete>. Togava, kato
   izleze ot Liinata shatra, vleze v Rahilinata shatra.

   ^34A Rahil beshe vzela domashnite idoli, turila gi v sedloto na
   kamilata i sedeshe na tyah. A Lavan pipashe iz cyalata shatra, no ne gi
   nameri.

   ^35I <Rahil> reche na bascha si: Da ti se ne zlovidi, gospodaryu,
   deto ne moga da stana pred tebe, ponezhe imam obiknovenoto na zhenite.
   I toj t"rsi, no ne nameri idolite.

   ^36Togava YAkov se razs"rdi i skara se s Lavana. YAkov progovori i kaza
   na Lavana: Kakvo e prest"plenieto mi? Kak"v e greh"t mi, ta si se
   zatek"l podir mene tolkoz razpaleno?

   ^37Kato pret"rsi vsichkite mi veschi, kakvo nameri ot cyalata si
   pok"schnina? Slozhi go tuk pred moite bratya i tvoite bratya i neka
   ots"dyat mezhdu dvama ni.

   ^38Dvadeset godini veche s"m bil pri tebe; ovcite ti i kozite ti ne se
   izyaloviha; i ovnite na stadoto ti ne izyadoh.

   ^39Razk"sano ot zvyar ne ti donesoh; az tegleh zagubata. Ot mene ti
   iziskvashe <otkradnatoto>, bilo che se otkradne denya ili
   noschya.

   ^40Eto kak beshe s mene: denya pek"t me iznuryavashe, a noschya -
   mraz"t, i s"nyat byagashe ot ochite mi.

   ^41Dvadeset godini veche s"m bil v doma ti; chetirinadeset godini ti
   rabotih za dvete ti d"scheri i shest godini za ovcite ti; i ti deset
   p"ti promeni zaplatata mi.

   ^42Ako ne beshe s mene baschiniyat mi Bog, Bog na Avraama, Strah"t na
   Isaaka, ti bez drugo bi me izpratil sega bez nischo. Bog vidya moyata
   nevolya i truda na r"cete mi i te izoblichi nosches.

   ^43A Lavan v otgovor reche na YAkova: Tiya d"scheri sa moi d"scheri i
   decata sa moi deca i stadata sa moi stada, vsichko scho vizhdash e moe;
   i kakvo da storya dnes na tiya moi d"scheri ili na decata, koito sa
   narodili?

   ^44No sega ela, az i ti da napravim dogovor, kojto da b"de svidetelstvo
   mezhdu mene i tebe.

   ^45Togava YAkov vze kam"k i go izpravi za st"lb.

   ^46Osche YAkov reche na bratyata si: Natrupajte kam"ni; i te vzeha
   kam"ni ta napraviha gramada; i yadoha tam kraj gramadata.

   ^47Lavan ya nareche Iegar Sahaduta {T.e., (Haldejski), Svidetelska
   gramada.}, a YAkov ya nareche Galaad {T.e., (Evrejski), Svidetelska
   gramada.}.

   ^48I reche Lavan: Taya gramada e svidetel dnes mezhdu mene i tebe.
   Poradi tova tya se naimenuva Galaad

   ^49i Masfa {T.e., Strazharnica.}, zaschoto dumashe: Gospod da bdi
   mezhdu mene i tebe, kogato sme dalech edin ot drug.

   ^50Ako se obhozhdash zle s d"scherite mi, ili ako vzemesh drugi zheni,
   osven d"scherite mi, nyama nikoj chovek s nas <za svidetel>; no
   vizh, Bog e svidetel mezhdu mene i tebe.

   ^51Lavan osche kaza na YAkova: Gledaj taya gramada i gledaj st"lba;
   kojto izpravih mezhdu mene i tebe,

   ^52taya gramada da b"de svidetel, i st"lb"t da b"de svidetel, che az
   nyama da premina taya gramada k"m tebe, nito ti sche preminesh taya
   gramada i toya st"lb k"m mene, za zlo.

   ^53Bog Avraamov, Bog Nahorov, baschiniyat im Bog, neka s"di mezhdu nas.
   I YAkov se zakle v Straha na bascha si Isaaka.

   ^54Togava YAkov prinese zhertva na polyanata i povika bratyata si da
   yadat hlyab, i yadoha hlyab, i prenoschuvaha na polyanata.

   ^55I na utrinta Lavan stana rano, celuna sinovete si i d"scherite si,
   blagoslovi gi; i Lavan tr"gna, ta se v"rna v svoeto myasto.
     __________________________________________________________________

  Chapter 32

   ^1Togava YAkov otide po p"tya si i angeli Bozhii go sreschnaha.

   ^2A kato gi vidya, YAkov reche: Tova e Bozhie vojnstvo; i naimenuva
   myastoto Mahanaim {T.e., Vojnstva.}.

   ^3I YAkov izprati pred sebe si vestiteli do brata si Isava v Sirijskata
   zemya, na mestnostta Edom;

   ^4i zar"cha im, kazvajki: Taka da rechete na gospodarya mi Isava:
   Slugata ti YAkov t"j govori: Byah prishelec pri Lavana, i bavih se do
   sega;

   ^5pridobih goveda, osli i ovci, slugi i slugini; i izpratih da
   izvestyat na gospodarya mi, za da pridobiya blagovolenieto ti.

   ^6A vestitelite se v"rnaha pri YAkova i kazaha: Hodihme pri brata ti
   Isava; a i toj ide da te posreschne, i chetiristotin m"zhe s nego.

   ^7A YAkov, kato se uplashi mnogo i se smuti, razdeli lyudete, koito
   byaha s nego, i stadata, govedata i kamilite, na dve druzhini,
   kazvajki:

   ^8Ako naleti Isav na ednata druzhina i ya udari, ostanalata druzhina
   sche se izbavi.

   ^9Togava YAkov kaza: Bozhe na bascha mi Avraam, i Bozhe na bascha mi
   Isaaka, Gospodi, Kojto si mi rek"l: V"rni se v otechestvoto si i pri
   roda si i Az sche ti storya dobro,

   ^10ne s"m dostoen za naj-malkata ot vsichkite milosti i ot vsichkata
   vyarnost, koito si pokazal na slugata Si; zaschoto <edvam> s
   toyagata si preminah toya Iordan, a sega stanah dva stana.

   ^11Izbavi me, molya Ti se, ot r"kata na brata mi, ot r"kata na Isava;
   zaschoto se boya ot nego, da ne bi, kato dojde, da porazi i men i majka
   s chada.

   ^12A Ti si kazal: Naistina sche ti storya dobro i sche napravya
   potomstvoto ti kato morskiya pyas"k, kojto poradi mnozhestvoto
   <si> ne mozhe da se izbroi.

   ^13Kato prenoschuva tam onaya nosch, vze ot onova, scho mu dojde pod
   r"ka, za podar"k na brata si Isava:

   ^14dvesta kozi i dvadeset kozli, dvesta ovci i dvadeset ovni,

   ^15trideset dojni kamili s malkite im, chetirideset kravi i deset
   yunci, dvadeset oslici i deset zhrebcheta,

   ^16i predade vsyako stado otdelno v r"cete na slugite si. I reche na
   slugite si: Minete pred mene, i ostavete razstoyanie mezhdu edno stado
   i drugo.

   ^17Na p"rviya zar"cha, kato kaza: Kogato te sreschne brat mi Isav i te
   popita, kazvajki: CHij si? K"de otivash? CHii sa tiya pred tebe?

   ^18Togava sche kazhesh: Te sa na slugata ti YAkova; podar"k e, kojto
   izprascha na gospodarya mi Isava; i toj ide podir nas.

   ^19Taka zar"cha i na vtoriya, na tretiya i na vsichkite, koito v"rvyaha
   podir stadata, kato kazvashe: Po toya nachin sche govorite na Isava,
   kogato go sreschnete;

   ^20i sche rechete: Eto, slugata ti YAkov ide podir nas. Zaschoto si
   dumashe: SCHe go umilostivya s podar"ka, kojto v"rvi pred mene i posle
   sche vidya liceto mu; mozhe bi sche me prieme <blagosklonno>.

   ^21I t"j, podar"k"t mina pred nego, no sam toj ostana prez onaya nosch
   v stana.

   ^22A kato stana prez noschta, vze dvete si zheni, dvete si slugini i
   edinadesette si deca, i premina broda na YAvok {V izdanieto ot 1940 g.
   YAkov - pechatna greshka.}.

   ^23Vze gi i gi prekara prez potoka, prekara i vsichko scho imashe.

   ^24A YAkov ostana sam. I edin chovek se boreshe s nego do zazoryavane,

   ^25kojto, kato vidya, che ne mu nadvi, doprya se do stavata na bedroto
   mu; i stavata na YAkovovoto bedro se izmesti, kato se boreshe s nego.

   ^26Togava <chovek"t> reche: Pusni me da si otida, zaschoto se
   zazori. A <YAkov> kaza: Nyama da te pusna da si otidesh, dogde ne
   me blagoslovish.

   ^27A toj mu kaza: Kak ti e imeto? Otgovori: YAkov.

   ^28A toj reche: Nyama da se imenuvash veche YAkov, no Izrail {T.e.,
   Borec s Boga.}, zaschoto si bil v borba s Boga i s choveci i si nadvil.

   ^29A YAkov go popita, kato reche: Kazhi mi, molya, tvoeto ime. A toj
   reche: Zascho pitash za moeto ime? I blagoslovi go tam.

   ^30I YAkov naimenuva myastoto Fanuil {T.e., Bozhieto lice.}, zaschoto,
   <si kazvashe:> Vidyah Boga lice s lice i zhivot"t mi bide opazen.

   ^31Sl"nceto go ogrya, kato zaminavashe Fanuil; i kucashe s bedroto si.

   ^32Zatova i do dnes izrailtyanite ne yadat suhata zhila, koyato e v"rhu
   stavata na bedroto; zaschoto <chovek"t> se doprya do stavata na
   YAkovovoto bedro pri suhata zhila.
     __________________________________________________________________

  Chapter 33

   ^1Sled tova, kato podigna YAkov ochi, vidya, che ideshe Isav i s nego
   chetiristotin m"zhe; i razdeli decata si na Liya i Rahil i na dvete
   slugini.

   ^2Sluginite i decata im turi napred, Liya i decata j podir tyah, a
   Rahil i Iosifa naj-nazad.

   ^3A sam toj zamina pred tyah i pokloni se do zemyata sedem p"ti, dode
   da stigne pri brata si.

   ^4I Isav se zateche da go posreschne, preg"rna go, padna na vrata mu i
   go celuna; i te zaplakaha.

   ^5I kato podigna ochi i vidya zhenite i decata, reche: Kakvi ti sa
   tiya? I toj reche: <Te sa> decata, koito Bog podari na slugata
   ti.

   ^6Togava prist"piha sluginite i decata im i se pokloniha.

   ^7Taka prist"piha i Liya i decata j i se pokloniha; a posle prist"piha
   Iosif i Rahil i se pokloniha.

   ^8Togava reche <Isav>: Za kakvo ti e taya cyala druzhina, koyato
   sreschnah? A toj kaza: Za da pridobiya blagovolenieto na gospodarya si.

   ^9A Isav reche: Imam dovolno, brate moj; ti zadr"zh svoite si.

   ^10No YAkov otv"rna: Ne, molya ti se, ako s"m pridobil tvoeto
   blagovolenie, priemi podar"ka mi ot r"cete mi, t"j kato vidyah liceto
   ti, kato che vidyah Bozhie lice, ponezhe ti beshe blagosklonen k"m
   mene.

   ^11Priemi, molya, podar"ka mi {Evrejski: blagoslovenieto mi.}, kojto ti
   e prinesen; zaschoto Bog e post"pil blago k"m mene, ta imam vsichko. I
   kato nastoyavashe, toj go prie.

   ^12Togava reche <Isav>: Da tr"gnem i da v"rvim, i az sche v"rvya
   pred tebe.

   ^13No <YAkov> mu kaza: Gospodaryat mi znae, che decata mi sa
   nezhni, i che imam s"s sebe si dojni ovci i goveda; i ako gi presilyat
   samo edin den, cyaloto stado sche izmre.

   ^14Gospodaryat mi neka zamine, molya, pred slugata si; i az sche karam
   poleka spored v"rvezha na dobit"ka, kojto e pred mene, i spored
   v"rvezha na decata, dode stigna pri gospodarya si v Siir.

   ^15A Isav reche: <Pone> da ostavya s tebe nekolcina ot horata,
   koito sa s mene. No toj kaza: Kakva nuzhda? <Stiga> da pridobiya
   blagovolenieto na gospodarya si.

   ^16I t"j, v s"schiya den, Isav se v"rna po p"tya si za Siir.

   ^17A YAkov p"tuvashe v Sokhot, deto si postroi k"scha i napravi koshari
   za dobit"ka si; zatova, myastoto se imenuva Sokhot {T.e., kolibi,
   <ili> koshari.}.

   ^18I kato se v"rna ot Padan-aram, YAkov dojde v Sihemoviya grad Salim,
   kojto e v Hanaanskata zemya, i razpolozhi se pred grada.

   ^19I ot sinovete na Emora, Sihemoviya bascha, kupi za sto sreb"rnika
   nivata, gdeto razp"na shatrata si.

   ^20Tam izdigna oltar; i go naimenuva El-eloe-Izrail {T.e., Bog,
   Izraileviyat Bog.}.
     __________________________________________________________________

  Chapter 34

   ^1A Dina, d"scherya na Liya, koyato tya beshe rodila na YAkova, izleze
   da vidi d"scherite na <onazi> zemya.

   ^2A Sihem, sin na eveeca Emor, mestniya vladetel, kato ya vidya, vze
   ya, lezha s neya i ya iznasili.

   ^3I dushata mu se priv"rza za YAkovovata d"scherya Dina; i obikna
   momata i govori na momata po s"rceto j.

   ^4I Sihem govori na bascha si Emora, kazvajki: Vzemi mi taya moma za
   zhena.

   ^5A YAkov chu, che toj oskvernil d"scherya mu Dina; no ponezhe sinovete
   mu byaha s dobit"ka mu na poleto, YAkov si zam"lcha do zavr"schaneto
   im.

   ^6Togava Emor, Sihemoviyat bascha, otide pri YAkova, za da se razgovori
   s nego.

   ^7A kato chuha za <stanaloto>, YAkovovite sinove dojdoha ot
   poleto; i tiya m"zhe se nask"rbiha i mnogo se razgneviha, zagdeto toj
   storil bezchestie na Izrailya, kato iznasilil YAkovovata d"scherya, -
   nescho, koeto ne tryabvashe da stane.

   ^8I taka, Emor se razgovaryashe s tyah, kazvajki: Dushata na sina mi
   Sihema se e priv"rzala k"m d"scherya vi; dajte mu ya, molya, za zhena.

   ^9I srodete se s nas; davajte na nas vashite d"scheri i vzimajte za vas
   nashite d"scheri.

   ^10ZHivejte s nas, i zemyata e pred vas; nastanete se i t"rguvajte v
   neya i pridobivajte vladeniya v neya.

   ^11Tozhe i Sihem reche na bascha j i na bratyata j: <Samo> da
   pridobiya vasheto blagovolenie, kakvoto mi kazhete sche dam.

   ^12Iskajte ot mene veno i darove, kolkoto zhelaete, sche dam, spored
   kakto mi rechete; samo mi dajte momata za zhena.

   ^13A YAkovovite sinove otgovoriha na Sihema i na bascha mu Emora s
   lukavstvo, ponezhe toj beshe oskvernil sestra im Dina; i govoriha im,
   kazvajki:

   ^14Ne mozhem da storim tova, da dadem sestra si na neobryazan chovek;
   zaschoto tova bi bilo ukor za nas.

   ^15Samo pri tova uslovie sche se s"glasim s vas: ako stanete vie kato
   nas, kato obryazvate vseki ot m"zhki pol mezhdu vas,

   ^16togava sche davame nashite d"scheri vam i sche vzemame vashite
   d"scheri za nas, sche zhiveem s vas i sche stanem edin narod.

   ^17No ako ne priemete <uslovieto ni> da se obrezhete, togava sche
   vzemem d"scherya si i sche si otidem.

   ^18I tova, koeto kazaha, be ugodno na Emora i na Emoroviya sin Sihema.

   ^19Mom"k"t ne se zabavi da napravi tova, zaschoto mnogo obichashe
   YAkovovata d"scherya; i v celiya mu baschin dom toj beshe naj-pochten.

   ^20Togava Emor i sin mu Sihem dojdoha pri portata na grada si i
   govoriha na gradskite m"zhe, kazvajki:

   ^21Tiya choveci sa mirolyubivi k"m nas; zatova, neka zhiveyat v zemyata
   i t"rguvat v neya; zaschoto, vizhte, zemyata e dovolno prostranna i za
   tyah. Neka vzemame d"scherite im za zheni i da im davame nashite
   d"scheri.

   ^22Tiya choveci se s"glasiha da zhiveyat s nas i da b"dem edin narod,
   samo s tova uslovie, schoto vseki ot m"zhki pol mezhdu nas da se
   obrezhe, kakto te se obryazvat.

   ^23Dobit"k"t im, imot"t im i vsichkite im zhivotni ne sche li stanat
   nashi? Samo da se s"glasim s tyah i te sche zhiveyat s nas.

   ^24Togava vsichkite, koito izlizaha ot portata na grada mu, poslushaha
   Emora i sina mu Sihem; vseki ot m"zhki pol se obryaza, vsichkite, koito
   izlizaha iz portata na grada mu.

   ^25A na tretiya den, kogato byaha v bolkite si, dvama ot YAkovovite
   sinove, Simeon i Levij, bratya na Dina, vzeha vseki nozha si, napadnaha
   d"rzostno grada i izbiha vsichki ot m"zhki pol.

   ^26Ubiha s ostroto na nozha Emora i sina mu Sihem; a Dina vzeha iz doma
   na Sihema i si izlyazoha.

   ^27Togava YAkovovite sinove se spusnaha v"rhu ubitite i ograbiha grada,
   ponezhe byaha oskvernili sestra im.

   ^28Zagrabiha ovcite im, govedata im, oslite im, kakvoto imashe v grada
   i po poleto i vsichkoto im bogatstvo;

   ^29i otkaraha v plen vsichkite im deca i zheni i razgrabiha vsichko
   scho imashe v k"schite.

   ^30No YAkov reche na Simeona i Leviya: Vie me smutihte, ponezhe me